Bài giảng Kỹ thuật lập trình Chương 2: Trần Thị Kim Chi (Chuẩn Nhất)

&

VC

ộ

N i dung

BB

Giới thiệu

Bộ từ vựng của C

Cấu trúc chương trình C

Một số ví dụ minh họa

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

&

VC

ớ

ệ

Gi

i thi u

BB

Giới thiệu

 Dennis Ritchie tại Bell Telephone năm

1972.

 Tiền thân của ngôn ngữ B,

KenThompson, cũng tại Bell Telephone.  Là ngôn ngữ lập trình có cấu trúc và phân biệt chữ Hoa - thường (case sensitive)

 ANSI C.

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

&

VC

ớ

ệ

Gi

i thi u

BB

Ưu điểm của C/C++

 Rất mạnh và linh động, có khả năng thể

hiện bất cứ ý tưởng nào.

 Được sử dụng rộng rãi bởi các nhà lập

trình chuyên nghiệp.

 Có tính khả chuyển, ít thay đổi trên các hệ

thống máy tính khác nhau.

 Rõ ràng, cô đọng.  Lập trình đơn thể, tái sử dụng thông qua

hàm.

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

&

VC

ớ

ệ

Gi

i thi u

BB

 Môi trường phát triển tích hợp IDE (Integrated

Development Environment)  Biên tập chương trình nguồn (Trình EDIT).  Biên dịch chương trình (Trình COMPILE).  Chạy chương trình nguồn (Trình RUNTIME).  Sửa lỗi chương trình nguồn (Trình DEBUG).

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

.C/.CPP .OBJ .EXE

&

VC

ớ

Gi

ệ i thi u

BB

ướ

ể

ươ

Các b

c trong chu trình phát tri n ch

ng trình

&

VC

ớ

ệ

Gi

i thi u

BB

Môi trường lập trình

 Borland C++ 3.1 for DOS.  C Free

C++ 6.0, Win32 Console Application.

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

&

VC

ớ

Gi

ệ i thi u

BB

ườ

ệ ủ

Môi tr

ng làm vi c c a C++

1. Khởi động - Thoát khỏi C++

lên biểu

nhấp

 Khởi động C++ : nhấp đúp chuột tượng của chương trình C++. Giả sử dùng borlandc, vào thư mục đúp BorLandC\Bin, chuột vào file BC.exe

 Thoát khỏi C++: nhấn tổ hợp

phím Alt-X.a

&

VC

ớ

Gi

ệ i thi u

BB 2. Một số các phím nóng hay dùng  Các phím kích hoạt menu: Alt+chữ cái đại diện cho nhóm menu đó. Ví dụ Alt-F-O mở menu File để chọn Open mở file  F1: mở cửa sổ trợ giúp.  F2: ghi tệp lên đĩa.  F3: mở tệp cũ ra sửa chữa hoặc soạn thảo tệp mới.  F4: chạy chương trình đến vị trí con trỏ.  F5: Thu hẹp/mở rộng cửa sổ soạn thảo.  F6: Chuyển đổi giữa các cửa sổ soạn thảo.  F7: Chạy chương trình theo từng lệnh, kể cả các

lệnh trong hàm con.

 F8: Chạy chương trình theo từng lệnh trong hàm

chính.

&

VC

ớ

Gi

ệ i thi u

BB

2. Một số các phím nóng hay dùng  F9: Dịch và liên kết chương trình.  Ctrl-F9: Chạy chương trình.  Ctrl-Insert: Lưu khối văn bản được đánh dấu vào

bộ nhớ đệm.

 Shift-Insert: Dán khối văn bản trong bộ nhớ đệm

vào văn bản tại vị trí con trỏ.

 Shift-Delete: Xoá khối văn bản được đánh dấu, lưu

nó vào bộ nhớ đệm.

 Ctrl-Delete: Xoá khối văn bản được đánh dấu

(không lưu vào bộ nhớ đệm).

 Alt-F5: Chuyển sang cửa sổ xem kết quả của

chương trình vừa chạy xong.  Alt-X: thoát C++ về lại Windows.

&

VC

ộ ừ ự

ủ

B t

v ng c a C

BB

Các ký tự được sử dụng

 Bộ chữ cái 26 ký tự Latinh A, B, C, …, Z,

a, b, c, …, z

 Bộ chữ số thập phân : 0, 1, 2, …, 9  Các ký hiệu toán học : + – * / = < > ( )  Các ký tự đặc biệt : . , : ; [ ] % \ # $ ‘  Ký tự gạch nối _ và khoảng trắng ‘ ’

1010

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

&

VC

ộ ừ ự

ủ

B t

v ng c a C

BB

Từ khóa (keyword)

 Các từ dành riêng trong ngôn ngữ.  Không thể sử dụng từ khóa để đặt tên cho biến,

1111

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

hàm, tên chương trình con.

&

VC

ộ ừ ự

ủ

B t

v ng c a C

BB

 Tên/Định danh (Identifier)

 Một dãy ký tự dùng để chỉ tên một hằng số, hằng ký tự, tên một biến, một kiểu dữ liệu, một hàm một hay thủ tục.

 Không được trùng với các từ khóa và được tạo thành từ các chữ cái và các chữ số nhưng bắt buộc chữ đầu phải là chữ cái hoặc _.

1212

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

 Số ký tự tối đa trong một tên là 255 ký tự và được dùng ký tự _ chen trong tên nhưng không cho phép chen giữa các khoảng trắng.

&

VC

ộ ừ ự

ủ

B t

v ng c a C

BB

 Ví dụ Tên/Định danh (Identifier)

 Các tên hợp lệ: GiaiPhuongTrinh, Bai_Tap1  Các tên không hợp lệ: 1A, Giai Phuong Trinh  Phân biệt chữ hoa chữ thường, do đó các tên sau

đây khác nhau:

1313

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

• A, a • BaiTap, baitap, BAITAP, bAItaP, …

&

VC

ộ ừ ự

ủ

B t

v ng c a C

BB

 Dấu chấm phẩy ;

 Dùng để phân cách các câu lệnh.  Ví dụ:cout<<“Hello World!”; cout<<“\n”;

 Câu chú thích

 Đặt giữa cặp dấu /* */ hoặc // (C++)  Ví dụ: /*Ho & Ten: NVA*/, // MSSV: 0712078

1414

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

 Hằng ký tự và hằng chuỗi  Hằng ký tự: ‘A’, ‘a’, …  Hằng chuỗi: “Hello World!”, “Nguyen Van A”  Chú ý: ‘A’ khác “A”

&

VC

ấ

C u trúc ch

ương trình C

BB

#include “…”; // Khai báo file tiêu đề

int x; void Nhap(); // Khai báo biến hàm // Khai báo hàm

// Hàm chính

void main() {

// Các lệnh và thủ tục

1515

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

}

&

VC

ấ

C u trúc ch

ương trình C

BB

/* My second program in C/C++ with more comments

Author: Novice programmer Date: 01/01/2008 */ #include #include int main() { cout << "Hello World! ";

getch();

return 0; }

1616

Chú thích

&

VC

ấ

C u trúc ch

ương trình C

BB

Hàm main()  Chương trình C được chia nhỏ thành những đơn

vị gọi là hàm

 Không kể có bao nhiêu hàm trong chương trình, Hệ điều hành luôn trao quyền điều khiển cho hàm main() khi một chương trình C được thực thi.

 Theo sau tên hàm là dấu ngoặc đơn  Dấu ngoặc đơn có thể có chứa hay không chứa

1717

những tham số

&

VC

Ví dụ

BB

#include #include /*Ngày thực hiện Tên sinh viên: */ void main() {

1818

ớ

ữ ậ

ệ

NMLT Gi

i thi u ngôn ng l p trình C

int x, y, tong;//khai báo biến cout<<“Nhap hai so nguyen: ”; cin>>x>>y; tong = x + y; cout<<“Tong hai so la ” <

}

&

VC

BB

ư ệ Th vi n C

ề ứ

ượ

ệ t b i l p trình viên ư c đ t trong th vi n và

 T t c trình biên d ch C đ u ch a m t ộ ị ẩ th vi n hàm chu n ế ở ậ c vi ặ ầ

ế t

ấ ả ư ệ  M t hàm đ ộ ể ượ có th đ ượ đ ộ ố c dùng khi c n thi ị

 M t s trình biên d ch cho phép thêm

ư ệ ẩ hàm vào th vi n chu n

ầ ạ

 M t s trình biên d ch yêu c u t o m t ộ ị

1919

ộ ố ư ệ th vi n riêng

&

VC

Các tập tin th viư ện thông dụng

BB

2020

 stdio.h(C), iostream.h(C++): Tập tin định nghĩa các hàm vào/ra chuẩn (standard input/output) gồm các hàm:  Xuất dữ liệu (printf())/cout).  Nhập giá trị cho biến (scanf())/cin).  Nhận kí tự từ bàn phím (getc()).  In kí tự ra màn hình (putc()).  Nhập một chuỗi kí tự từ bàn phím (gets()).  Xuất chuỗi kí tự ra màn hình (puts()).  Xóa vùng đệm bàn phím (fflush()), fopen(), fclose(), fread(), fwrite(), getchar(), putchar(), ...

&

VC

Các tập tin th viư ện thông dụng

BB

 conio.h : Tập tin định nghĩa các hàm vào ra trong chế độ DOS (DOS console) gồm các hàm clrscr(), getch(), getche(), getpass(), cgets(), cputs(), putch(), clreol(), …

 math.h: Tập tin định nghĩa các hàm toán học gồm các hàm abs(), sqrt(), log(), log10(), sin(), cos(), tan(), acos(), asin(), atan(), pow(), exp(), …

2121

 alloc.h: Tập tin định nghĩa các hàm liên quan đến việc quản lý bộ nhớ gồm các hàm calloc(), realloc(), malloc(), free(), farmalloc(), farcalloc(), farfree(), …

 io.h: Tập tin định nghĩa các hàm vào ra cấp thấp gồm các hàm open(), _open(), read(), _read(), close(), _close(), creat(), _creat(), creatnew(), eof(), filelength(), lock(), …