TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÕ TRƯỜNG TOẢN
KHOA Y
Bài giảng học phần
MẮT
Hậu Giang, 2017
MỤC LỤC
1. GIẢI PHẪU SINH LÝ MẮT ....................... Error! Bookmark not defined.
2. THỊ LỰC – TẬT KHÚC XẠ ......................................................................46
3. CHẨN ĐOÁN CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY MỜ MẮT............................56
4. ĐỤC THỂ THỦY TINH .......................... Error! Bookmark not defined.65
5. CHẨN ĐOÁN CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY ĐỎ MẮT ............................76
6. VIÊM KẾT MẠC CẤP ...............................................................................86
7. BỆNH MẮT HỘT ......................................................................................90
8. VIÊM LOÉT GIÁC MẠC ....................... Error! Bookmark not defined.97
9. VIÊM MÀNG BỒ ĐÀO ........................................................................... 104
10. BỆNH GLÔCÔM ..................................................................................... 110
11. CHẤN THƯƠNG MẮT ........................................................................... 117
12. BỎNG MẮT…………………………………………………………...…126
1
GIẢI PHẪU SINH LÝ MẮT
MỤC TIÊU:
1. Biết được sơ bộ cấu trúc giải phẫu học bình thường trong nhãn khoa
2. Giải thích được sự lưu thông thủy dịch, sự trong suốt của giác mạc và sự điều tiết.
3. Giải thích sự thoát nước mắt qua hệ thống lệ đạo.
I. GIỚI THIỆU:
Việc nắm vững cấu trúc giải phẫu học bình thường của nhãn cầu, hốc mắt, đường dẫn truyền
thị giác và các dây thần kinh sọ chi phối cho sự vận động nhãn cầu làđiều kiện tiên quyết cho sự
giải thích các biểu hiện bệnh học trong nhãn khoa. Hơn nửa, nắm vững giải phẫu học sẽ giúp cho
việc lên kế hoạch và phẫu thuật mắtan toàn. Học giải phẫu học, ngoài thực hành rên xác, trong
lúc phẫu thuật còn có một vài kỹ thuật cận lâm sàng không xâm lấn cũng cho nhiều thông tin
hữuích như: MRI, OCT, siêuâm B.
II.GIẢI PHẪU HỌC BÌNH THƯỜNG:
II.1. HỐC MẮT:
Về hình ảnh học cấu trúc khoang hốc mắt được xem như hình chóp nón với bốn thành, đỉnh
quay ra sau tiếp giáp với sàng sọ giữa, đáy ra trước với bốn bờ (trên -dưới -trong- ngoài). Thành
trong của mắt phải - trái song song nhau và được chia cách bởi xương mũi.Mỗi mắt, thành ngoài
và thành trong hợp với nhau tạo góc 45 độ, tương tự góc giữa thành ngoài hai mắt hợp với nhau
góc 45 độ. Chu vi trước có đường kính nhỏ hơn vùng kế cận trong bờ hốc mắt, điều này làm tăng
tính bảo vệ của bờ hốc mắt.
2
Hình 1: hốc mắt nhìn từ trước
Thể tích hốc mắt khoảng 30 ml, trong đó nhãn cầu chiếm 1/5 thể tích còn lại chiếmđa số là mở
hốc mắt và cơ vận nhãn.
Giới hạn trước của khoang hốc mắt là vách ngăn hốc mắt, một cấu trúc hoạt động nhưhàng rào
ngăn mi mắt và hốc mắt.
Hốc mắt liên quan trực tiếp với xoang tránở trên, xoang hàmở dưới, xoang sàng và xoang
bướmở trong. Sàng hốc mắt rất mỏng, vì vậy rất dễ bị tổn thương bởi chấn thương trực tiếp vào
nhãn cầu làm thụt nhãn cầu vào xoang hàm (Blowout). Nhiễm trùngở xoang bướm hoặc xoang
sang có thểlan vào hốc mắt qua thànhtrong vốn là thành mỏng nhất. Việc mất thành trên (trần)
hốc mắt có thể thấy mạchđậpở nhãn cầu đến từ nảo.
Thành trên hốc mắt (trần): được tạo thành bởi xương trán phía trước, nơi có hố tuyến lệ nằm
ở phía trước ngoài và cánh bé xương bướm phía sau, nơi chứa ống thị.
3
Thành ngoài: đuợc tạo thành bởi xương gò má ở phía trước và cánh lớn, cánh bé xương bướm
phía sau. Phía trước chứa củ hốc mắt, nơi bám vào của dây chằng mí ngoài. Phía sau cánh lớn và
cánh bé xương bướm tạo thành khe ổ mắt trên.
Thành dưới : được tạo thành bởi 3 xương, chiếm phần lớn ở trung tâm là bản hốc mắt của
xương hàm trên, nơi dễ bị vỡ Blowout trong chấn thương. Nhánh trán của xương hàm trên ở phía
trong và xương gò má ở phía ngoài tạo nên bờ dưới hốc. Nhành hốc mắt của xương khẩu cái
chiếm phần nhỏ ở sàng sau. Thành dưới chứa khe hóc mắt dưới, nơi chia thành ngoài và thành
dưới.
Thành trong: gồm 4 xương, ở giữa là xương sàng, xương giấy mỏng, phía sau là thân xưong
bướm, phía trước gồm ngành hốc mắt của xương trán tạo mào lệ sau trên và xương lệ tạo mào lệ
sau dưới, mào lệ trước được tạo bởi ngành trán của xưong hàm trên. Hố lệ nằm giũa mào lệ trước
và mào lệ sau, nơi chứa túi lệ.
Hình 2: thành trong hốc mắt
Đỉnh hốc mắt:là nơi cho toàn bộ dây thần kinh và mạch máu đến mắt, đồng thời cũng là nơi
xuất phát của các cơ ngoại nhãn trừ cơ trực dưới. Khe ổ mắt trên nằm giữa thân, cánh lớn và
cánh bé xương bướm. Qua phía ngoài và ngoài vòng Zinn co tĩnh mạch trên hốc, các dây thần
kinh; trán, lệ và thần kinh IV. Đi phía trong và trong vòng Zinn có; nhánh trên nhánh dứơi dây