Bài giảng Quản trị ngân hàng: Chương 5 - Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng phức tạp và biến động, ngành ngân hàng phải đối mặt với vô số thách thức và rủi ro tiềm ẩn. Hiệu quả của hoạt động kinh doanh ngân hàng phụ thuộc đáng kể vào khả năng nhận diện, đánh giá và quản trị rủi ro một cách chủ động và có hệ thống. Văn bản này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về khái niệm rủi ro, tầm quan trọng của quản trị rủi ro trong lĩnh vực ngân hàng, và phân tích chi tiết các loại rủi ro chủ yếu mà các tổ chức tài chính thường gặp phải, từ đó đặt nền móng cho việc xây dựng các chiến lược phòng ngừa và ứng phó hiệu quả.

Sinh viên ngành tài chính – ngân hàng, các nhà nghiên cứu, chuyên gia phân tích tài chính, cán bộ ngân hàng và nhà quản lý rủi ro quan tâm đến lĩnh vực quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng.

Tài liệu này trình bày một cách có hệ thống về quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng, bắt đầu bằng việc định nghĩa rủi ro từ nhiều góc độ – từ quan điểm truyền thống đến quan điểm trung hòa, nhấn mạnh tính chất không chắc chắn và khả năng đo lường của nó. Cụ thể, trong hoạt động ngân hàng, rủi ro được xem là những biến cố không mong đợi có thể gây tổn thất tài sản và ảnh hưởng đến lợi nhuận. Để đối phó với những thách thức này, văn bản đề xuất một quy trình quản trị rủi ro khoa học gồm năm bước: nhận diện, phân tích, đo lường, kiểm soát/phòng ngừa và xử lý, đồng thời giới thiệu mô hình "3 tuyến phòng thủ" nhằm tăng cường khả năng tự vệ của ngân hàng. Phần trọng tâm của tài liệu đi sâu vào các loại rủi ro trong kinh doanh ngân hàng, bao gồm rủi ro thị trường (với rủi ro lãi suất và tỷ giá), rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro vận hành. Đặc biệt, rủi ro tín dụng được phân tích kỹ lưỡng, từ khái niệm theo quy định của NHNN Việt Nam, phân loại rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục, đến các nguyên nhân gây ra (từ phía người đi vay, ngân hàng, khách quan) và hậu quả nghiêm trọng đối với hoạt động ngân hàng cũng như nền kinh tế. Cuối cùng, tài liệu trình bày các phương pháp lượng hóa và đánh giá rủi ro tín dụng, bao gồm các mô hình xếp hạng và cách tính toán nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn theo các quy định hiện hành, cung cấp công cụ hữu ích cho việc giám sát và quản lý danh mục tín dụng hiệu quả.