Bài giảng Quản trị ngân hàng thương mại 1: Chương 5 - ThS. Nguyễn Bích Ngọc

Hoạt động thanh toán đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, đảm bảo sự lưu thông hàng hóa, dịch vụ và vốn một cách thông suốt. Trong hệ thống tài chính, các ngân hàng thương mại (NHTM) là nhân tố trung tâm, thực hiện chức năng thanh toán thiết yếu cho cả cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức khác. Việc quản trị hoạt động thanh toán hiệu quả không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín của NHTM mà còn góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia. Chương này sẽ tập trung làm rõ cấu trúc, các hình thức và nội dung quản lý các dịch vụ thanh toán quan trọng tại NHTM.

Sinh viên, học viên ngành tài chính – ngân hàng, kinh tế; cán bộ ngân hàng làm việc trong lĩnh vực thanh toán và quản lý rủi ro; các nhà nghiên cứu tài chính.

Chương này cung cấp một cái nhìn toàn diện về quản trị hoạt động thanh toán của ngân hàng thương mại (NHTM), từ phân loại dịch vụ đến các hình thức thanh toán chủ yếu và nội dung quản lý. Mở đầu, chương trình bày các phương pháp phân loại dịch vụ thanh toán của NHTM dựa trên nhiều tiêu chí như phương tiện thanh toán (tiền mặt và không dùng tiền mặt), phạm vi (nội địa và quốc tế), và chủ thể tham gia (giữa khách hàng và ngân hàng, giữa các ngân hàng). Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt (thanh toán KDTM) được nhấn mạnh trong việc thúc đẩy lưu thông vốn, giảm chi phí và tạo cơ sở cho quản lý nhà nước. Phần tiếp theo đi sâu vào một số hình thức thanh toán chủ yếu, bao gồm séc và ủy nhiệm chi, giải thích khái niệm, nội dung và quy trình thực hiện cụ thể cho từng loại. Các hình thức khác như ủy nhiệm thu, chuyển tiền, nhờ thu và tín dụng chứng từ cũng được đề cập. Cuối cùng, chương làm rõ nội dung quản trị dịch vụ thanh toán, tập trung vào ba khía cạnh chính: xây dựng chính sách và quy trình thanh toán, tổ chức bộ máy nhân sự và kênh phân phối, cùng với kiểm tra, kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro. Những nội dung này có ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì tính an toàn, hiệu quả và đáng tin cậy của hệ thống thanh toán trong hoạt động của NHTM.