Bài giảng Quy hoạch mạng lưới tuyến vận tải ô tô: Chương 5 - TS. Hà Thanh Tùng

Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng nhanh chóng, việc quy hoạch và phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) hiệu quả trở thành một yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của các thành phố. Hệ thống VTHKCC không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại khổng lồ của cư dân mà còn góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về các thành phần cốt lõi của VTHKCC, phân loại các phương thức vận tải khác nhau và giới thiệu những nguyên tắc cơ bản trong việc quy hoạch tuyến, từ đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hạ tầng giao thông công cộng mạnh mẽ, tích hợp và linh hoạt.

Các nhà quy hoạch đô thị, kỹ sư giao thông vận tải, sinh viên ngành giao thông, các nhà quản lý và hoạch định chính sách về phát triển đô thị và giao thông công cộng.

Tài liệu này tập trung trình bày các khía cạnh cơ bản và chuyên sâu về quy hoạch mạng lưới tuyến vận tải hành khách công cộng (VTHKCC), bắt đầu bằng định nghĩa VTHKCC là loại hình vận chuyển đô thị đáp ứng khối lượng lớn nhu cầu đi lại một cách thường xuyên, liên tục và ổn định. Nó phác thảo một hệ thống VTHKCC toàn diện, bao gồm ba trụ cột chính: hệ thống cơ sở hạ tầng (đường, bến xe, điểm dừng, công trình giao thông), phương tiện VTHKCC (xe buýt, trolley buýt, metro, tàu điện bánh sắt, v.v.) và hệ thống quản lý điều hành (thông tin quản lý, thông tin hành khách, phát triển nhân lực). Đặc biệt, tài liệu phân loại chi tiết các phương thức VTHKCC theo mức độ công cộng và khối lượng vận chuyển, từ các phương thức bán công cộng như taxi đến các phương thức khối lượng lớn như BRT, trolley buýt, metro và các loại tàu điện. Một phần quan trọng là việc so sánh các chỉ tiêu kỹ thuật chính của các phương tiện VTHKCC công cộng chủ yếu, bao gồm sức chở tối đa, tốc độ giao thông, mật độ mạng lưới, kinh phí và diện tích chiếm đường phố. Tài liệu cũng đưa ra khuyến nghị về phương thức VTHKCC phù hợp dựa trên dân số và cường độ luồng hành khách. Cuối cùng, nó đi sâu vào phân loại tuyến xe buýt theo tính ổn định (cố định, tự do), giới hạn phục vụ (nội thành, ven nội, chuyển tải) và hình dạng tuyến (đơn độc lập, đường vòng khép kín). Nhờ đó, tài liệu này cung cấp một khuôn khổ toàn diện, giúp người đọc hiểu rõ hơn về cách tiếp cận quy hoạch, lựa chọn phương tiện và thiết kế mạng lưới VTHKCC nhằm tối ưu hóa hiệu quả vận hành và phục vụ cộng đồng đô thị.