Bài giảng Sa sút trí tuệ ở bệnh nhân đái tăng huyết áp - PGS.TS. Nguyễn Đình Toàn

Sa sút trí tuệ (SSTT) là một hội chứng phức tạp gây suy giảm chức năng nhận thức và hành vi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và gánh nặng cho xã hội. Trong bối cảnh dân số toàn cầu và Việt Nam đang già hóa nhanh chóng, tỷ lệ mắc SSTT ngày càng gia tăng, đặt ra thách thức lớn cho ngành y tế. Đặc biệt, mối liên hệ giữa các bệnh lý mạn tính phổ biến như tăng huyết áp (THA) và đái tháo đường với sự phát triển của SSTT ngày càng được nhận diện rõ ràng. Bài viết này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về tình trạng sa sút trí tuệ ở bệnh nhân THA, từ đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh và các phương pháp quản lý, điều trị hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ và cải thiện tiên lượng cho nhóm bệnh nhân này.

Các bác sĩ, chuyên gia y tế, nhà nghiên cứu, và sinh viên y khoa quan tâm đến bệnh lý thần kinh, nội tiết và lão khoa.

Tài liệu này trình bày toàn diện về sa sút trí tuệ (SSTT) ở bệnh nhân tăng huyết áp (THA), bắt đầu bằng định nghĩa SSTT là một hội chứng đặc trưng bởi mất chức năng nhận thức, thay đổi hành vi và chức năng xã hội. Tỷ lệ mắc SSTT trên thế giới và ở Việt Nam đang gia tăng đáng kể, với chi phí điều trị dự kiến tăng 85% vào năm 2030. Đặc biệt, bệnh nhân THA có nguy cơ mắc SSTT cao hơn 39% so với người bình thường, và nguy cơ này còn tăng lên ở người hút thuốc (41%), người bị huyết áp cao (39%) và đái tháo đường (77%). Mối liên hệ này được giải thích qua các cơ chế bệnh sinh như tác động của THA lên mạch máu não dẫn đến thiếu máu cục bộ, xuất huyết, tổn thương chất trắng và tích tụ Amyloid, gây ra nhồi máu não và tổn thương não. Về chẩn đoán, tài liệu đề cập đến tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5 (2013) và các công cụ sàng lọc như MMSE, Mini-Cog, Test vẽ đồng hồ và đánh giá hoạt động sống (IADL). Các phương pháp điều trị được thảo luận bao gồm khuyến khích hoạt động trí tuệ, điều chỉnh lối sống, sử dụng thuốc khi cần thiết. Nhóm thuốc ức chế men Cholinesterase như Donepezil và Galantamine được chỉ ra là có hiệu quả trong việc cải thiện chức năng nhận thức, đặc biệt trong SSTT mạch máu. Tài liệu cũng đưa ra khuyến nghị về các yếu tố lối sống như kiểm soát cân nặng, hoạt động thể chất và điều độ rượu bia để giảm thiểu nguy cơ SSTT. Những thông tin này có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý và phòng ngừa SSTT, đặc biệt ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ tim mạch.