1/3/2013
1
Chƣơng 1
TÀI CHÍNH
QUỐC TẾ
(Theo sách Tài chính quốc tế của Trƣờng Đại
Học Công Nghiệp TP HCM và Internet)
Mục lục
PHẦN I: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ - CÁC THỊ TRƯỜNG TÀI
CHÍNH QUỐC TẾ
1.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
1.2. TÀI CHÍNH QUỐC TẾ TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU
HÓA
1.3. VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH QUỐC TẾ TRONG NỀN
KINH TẾ HỘI NHẬP
1.4. CÁC THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
1.5. NỘI DUNG VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC
TỔCHỨC TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
PHẦN 2: THỊ TRƢỜNG CÁC CÔNG CỤ PHÁI SINH
1.6. THỊ TRƢỜNG KỲ HẠN (FORWARD MARKET)
1.7. THỊ TRƢỜNG TƢƠNG LAI (THỊ TRƢỜNG GIAO SAU-
FUTURES MARKET)
1.8. THỊ TRƢỜNG QUYỀN CHỌN (OPTION MARKET)
PHẦN I: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ - CÁC THỊ
TRƯỜNG TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
Quan điểm TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
Quan điểm 1 : Là chuyên ngành hẹp thuộc
kinh tế quốc tế nghiên cứu tỷ giá hối đoái,
đầu tƣ quốc tế, và các định chế tài chính tổ
chức tài chính và các MNC .
Quan điểm 2 : Bao gồm các hoạt động tài
chính đối nội và đối ngoại và các hoạt động
thuần túy của các MNC, MNE và IFO
Quan điểm 3 : Bao gồm các hoạt động tài
chính đối nội và đối ngoại và các hoạt động
thuần túy của các MNCvà IFO mang tính
toàn cầu hóa. Chỉ có các hoạt động tài chính
toàn cầu mới gọi là tài chính quốc tế
Khái niệm
Là hoạt động tài chính, sự di chuyển
vốn diễn ra giữa các quốc gia, tài
chính quốc tế nghiên cứu tỷ giá hối
đoái, đầu tƣ quốc tế, các thể chế, các
tổ chức và các tập đoàn tài chính
quốc tế.
ĐẶC ĐIỂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
TCQT
Rủi ro tỷ giá hối đoái, chính trị, kinh tế-
PEST ( lạm phát, lãi suất, khủng hoảng…)
Bị chi phối bởi các yếu tố chính trị: pháp
luật, thông lệ, văn hóa, xã hội…
Bị chi phối bởi các nhân tố toàn cầu hóa
nhƣ sự ra đời của các MNC thúc đẩy TCQT
phát triển, sự phát triển nhanh chóng và sự
phức tạp của thị trƣờng vốn
Tạo điều kiện tăng cƣờng hợp tác quốc tế
về các chính sách tài chính tiền tệ giữa các
quốc gia
Cơ sở hình thành quan hệ
tài chính quốc tế
Nền kinh tế thế giới là một thể thống nhất, quan hệ vừa
hợp tác vừa phụ thuộc cùng tồn tại và phát triển ( lý
thuyết trò chơi). Tóm lại, cơ sở hình thành quan hệ tài
chính quốc tế bao gồm:
1. Các quan hệ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội
ngoại giao…
2. Tiền tệ vật ngang giá dùng trao đổi là phƣơng tiện
quan trọng trong thanh toán quốc tế.( Counter Trade)
3. Phân công lao động quốc tế cùng với lợi thế so sánh
làm xuất hiện thƣơng mại quốc tế, và tài chính quốc tế.
1/3/2013
2
VAI TRÒ CỦA TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
Là công cụ để phân phối lại các
nguồn lực tài chính, công nghệ, kỹ
thuật và nhân lực toàn cầu.
Là cầu nối tài chính giữa các quốc gia
trên tình thần bình đẳng và hội nhập
toàn cầu
Thúc đẩy sử dụng hiệu quả, tối ƣu
nguồn lực tài chính các quốc gia
CÁC THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH
QUỐC TẾ
1.Thị trường tài chính là gì?
2. Thị trường tài chính quốc tế ?
Thị trƣờng ngoại hối
Thị trƣờng đồng tiền Châu Âu
Thị trƣờng tín dụng Châu Âu
Thị trƣờng trái phiếu Châu Âu
Thị trƣờng chứng khoán quốc tế
Thị trƣờng ngoại hối
Là thị trƣờng Forex, FX hay Spot
Là thị trƣờng mua bán các loại ngoại tệ, hàng
hóa tài chính
Là thị trƣờng lớn nhất thế giới
Lƣợng giao dịch mỗi ngày hơn 3.000 tỷ USD(
2008)
Forex market không có trung tâm giao dịch cụ
thể , thị trƣờng giao dịch là thị trƣờng liên ngân
hàng quốc tế trên internet hoạt động 24/24.
Trong thập kỷ trƣớc, điều kiện tối thiểu để tham
gia phải có từ 10-50 triệu USD do đó chỉ có các
tập đoàn tài chính khổng lồ.
Thị trƣờng ngoại hối
Vai trò của ngân hàng thƣơng mại trong forex
market:
- Bảo đảm cho việc giao dịch nhanh chóng, dễ
dàng
- Đầu cơ bằng cách mua và bán tiền tệ, ngân
hàng có vai trò trong những đơn vị tiền tệ nhất
định( theo thống kê 70% lợi nhuận của các
ngân hàng này có từ đầu cơ, George Soros).
Khi ngân hàng TW kinh doanh ngoại tệ nhằm
mục đích bảo đảm giá trị đồng bản tệ.
Chỉ có ngân hàng TW mới có thể kiểm soát thị
trƣờng này…
Thị trƣờng ngoại hối
Các đồng tiền giao dịch :
USD, EURO, JPY, GBP, AUD, CAD, CHF,
NZD.
CHF : Swiss Franc ( Confoederatio
Helvetica- Latinate)
USD, EURO, JPY là đồng tiền giao dịch chủ
yếu
Thời điểm giao dịch gần 24/24 ( xem sách
trang 20)
Thị trƣờng đồng tiền Châu
Âu( Euro Currency Market)
Thị trƣờng đô la Châu Âu ra đời 1950 khi
các doanh nghiệp Mỹ ký gửi USD vào các
ngân hàng Châu Âu.
Các khoản này đƣợc ngân hàng Châu Âu
và các Châu khác cho khách hàng vay lại.
Không chịu sự điều tiết của luật pháp Mỹ
VD: USD ký gửi tại HSBC London gọi là đô
la Châu Âu nhƣng nếu gửi tại HSBC
Newyork thì không gọi là đô la Châu Âu
1/3/2013
3
Thị trƣờng tín dụng Châu Âu
Euro Credit Market
Ngân hàng Châu Âu cho các MNC hoặc các chính phủ
các khoản vay có thời hạn băng hoặc hơn 1 năm đƣợc
gọi là tín dụng Châu Âu (Euro Credit Market)
Thƣờng nó đƣợc định danh bằng các đồng tiền mạnh
nhƣ USD có thời hạn trên 5 năm.
Ngân hàng chấp nhận các khoản tiền gửi ngắn hạn
nhƣng lại cho vay dài hạn nên tài sản và dƣ nợ không
cân đối nên gây bất lợi cho họ nên để tránh rủi ro ngân
hàng phải thả nổi mức lãi suất cho vay các khoản tín
dụng Châu Âu (ie lãi vay sẽ điều chỉnh 6 tháng theo lãi
suất LIBOR- London interbank offered Rate là + 3%,
phần vƣợt hơn lãi suất LIBOR là rủi ro tín dụng của
ngƣời đi vay)
Thị trƣờng trái phiếu Châu
Âu( Euro Bond Market)
Là thị trƣờng mua bán trái phiếu do ngƣời không cƣ
trú( công ty, chính phủ, tổ chức quốc tế) phát hành
nằm ngoài nƣớc phát hành đồng tiền đƣợc ghi trên
trái phiếu.
Trái phiếu không giới hạn biên giới quốc gia, đƣợc
giao dịch ở nhiều trung tâm tài chính thông qua các
ngân hàng bảo lãnh đa quốc gia, đƣợc các tổ chức tài
chính quốc tế mua.
Trái phiếu Châu Âu ghi bằng USD khi bán cho các
nhà đầu tƣ Châu Âu, Á, và ghi bằng EUR khi bán cho
Mỹ
Doanh số phát hành theo thứ tƣ USD, GBP,
DM,JPY,EUR
Một công ty Mỹ phát hành trái phiếu bằng đồng JPY ở
Đức, Pháp, Anh đƣợc gọi là trái phiếu Châu Âu.
Thị trƣờng trái phiếu Châu
Âu( Euro Bond Market)
Giảm đƣợc rủi ro trao đổi ngoại tệ do đƣợc
lựa chọn đồng tiền, chủ nợ có thể yêu cầu
đƣợc hoàn trả một loại ngoại tệ nào đó.
Thời hạn trái phiếu dài, là kênh quan trọng
cung cấp vốn dài hạn nhƣ các MNC, chi phí
phát hành rẻ, hiệu quả...
Ít bị điều chỉnh, thu nhập thƣờng không chịu
thuế, việc phát hành linh hoạt hơn so thị
trƣờng nội địa.
Các loại trái phiếu Châu Âu
Trái phiếu tỷ giá thả nổi ( Floating Rate Bonds-
FRBs): Thay đổi theo lãi suất chuẩn, (lãi suất
chuẩn liên ngân hàng London- London
Interbank Offerred Rate)
Trái phiếu thả nổi có giới hạn( Limited Floating
Rate Bonds-LFRBs):cũng là dạng trái phiếu
thả nổi có giới hạn cao nhất và thấp nhất.
Trái phiếu tiền kép: giá vốn biểu thị một loại
tiền tệ, có thể đƣợc thanh toán loại tiền tệ khác
Trái phiếu đa tệ: phát hành bằng nhiều loại
tiền tệ để chống rủi ro.
Trái phiếu có khả năng chuyển đổi: có thể
chuyển đổi thành trái phiếu có lãi suất cố định
hoặc trái phiếu thƣờng.
Thị trƣờng chứng khoán quốc tế
Các MNC phát hành cổ phiếu ra thị
trƣờng chứng khoán quốc tế Mỹ và
các thị trƣờng khác.
Những doanh nghiệp và chính phủ
ngoài Mỹ thƣờng phát hành cổ phiếu
ở Mỹ gọi là cổ phiếu Yankee.
Phải tuân thủ theo luật lệ nghiêm ngặt
và tính minh bạch tài chính.
NỘI DUNG VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA
CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
Ngân hàng thế giới ( World Bank
Group- WB)
Quỹ tiền tệ quốc tế ( International
Monetary Fund-IMF)
Ngân hàng phát triển Châu Á ( Asian
Development Bank –ADB)
1/3/2013
4
PHẦN 2: THỊ TRƢỜNG CÁC
CÔNG CỤ PHÁI SINH
THỊ TRƢỜNG KỲ HẠN (FORWARD
MARKET)
THỊ TRƢỜNG TƢƠNG LAI (THỊ
TRƢỜNG GIAO SAU- FUTURES
MARKET)
THỊ TRƢỜNG QUYỀN CHỌN (
OPTION MARKET)
THỊ TRƢỜNG CÁC CÔNG CỤ PHÁI SINH
CCPS
CCTCPS là các hợp đồng tài chính bắt nguồn từ các
công cụ tài chính nhƣ cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số
chứng khoán, lãi suất, tỷ giá.
Đƣợc sử dụng để phòng tránh, phân tán rủi ro, đầu
cơ thu lợi nhuận…
Thị trƣờngTCPS là nơi giao dịch các công cụ hay
các loại chứng khoán phái sinh(derivative securities)
có dòng tiền tƣơng lai phụ thuộc vào giá trị của một
loại hay một số tài sản tài chính khác gọi là tài sản cơ
sở( underlying asset)
CCTCPS rất đa dạng thƣờng bao gồm 4 công cụ
chính: hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tƣơng lai, hợp
đồng quyền chọn, hợp đồng hoán đổi hay còn gọi là
thị trƣờng kỳ hạn, thị trƣờng tƣơng lai, thị trƣờng
quyền chọn.
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market)
Hợp đồng kỳ hạn là hợp đồng mua bán một số
lƣợng nhất định đơn vị tài sản cơ sở tại một thời
điểm xác định trong tƣơng lai theo mức giá xác
định ngay tại thời điểm thỏa thuận hợp đồng.
VD: 1/6/08 Công ty A ký hợp đồng bán cho công ty
B 1 tấn cá basa kỳ hạn 6 tháng giá 3USD/kg.
1/12/08 hai bên phải thực hiện hợp đồng bất chấp
giá cả nhƣ thế nào.
Trong chƣơng này chỉ tập trung nghiên cứu hợp
đồng kỳ hạn trên thị trƣờng ngoại hối.
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market)
Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn là việc mua bán
ngoại tệ kỳ hạn, là một công cụ phòng
chống rủi ro tỷ giá, cố định các khoản thu
nhập hay chi trả
Tham gia giao dịch này bao gồm các ngân
hàng thƣơng mại, công ty đa quốc gia, các
nhà đầu tƣ quốc tế, … là những ngƣời chịu
ảnh hƣởng bởi sự biến động giá, tỷ giá.
Việt Nam thị trƣờng này ra đời 10/1/1998.
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market)
Tỷ giá kỳ hạn( forward rate) là tỷ giá xác định hiện tại nhƣng áp dụng
trong tƣơng lai.
Áp dụng cho các giao dịch mua bán ngoại tệ kỳ hạn, đƣợc xác định trên
cơ sở tỷ giá giao ngay và lãi suất trên thị trƣờng tiền tiền tệ, cụ thể:
F : tỷ giá kỳ hạn
S: tỷ giá giao ngay
rd: lãi suất đồng định giá
ry : lãi suất đồng yết giá
(Công thức này trên cơ sở ngang giá lãi suất IRP- Interest Rate
Parity)
)1(
)1(
)1(
ry
rdS
F
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market)
Lý thuyết IRP cho rằng chênh lệch lãi suất giữa 2
quốc gia phải đƣợc bù đắp bởi chênh lệch tỷ giá giữa
2 đồng tiền để những ngƣời kinh doanh chênh lệch
giá không thể sử dụng hợp đồng kỳ hạn kiếm lợi
nhuận trên cơ sở chênh lệch lãi suất, ví dụ cho tỷ giá
USD/VND ta có công thức 2:
)2(
)1(
)1(
USDr
VNDrS
F
1/3/2013
5
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market)
Tóm lại :
Tỷ giá kỳ hạn phụ thuộc vào tỷ giá giao ngay, lãi suất
đồng yết giá và đồng định giá.
Nếu lãi suất đồng định giá > đồng yết giá:
rd>ry =>1+rd > 1+ry=> 1+rd/ 1+ry>1=> F>S
Gọi là điểm gia tăng tỷ giá kỳ hạn
rd<ry =>1+rd < 1+ry=> 1+rd/ 1+ry<1=> F<S
Gọi là điểm khấu trừ tỷ giá kỳ hạn
Kết hợp : F = S + điểm kỳ hạn
Trong đó điểm kỳ hạn có thể âm hoặc dƣơng, đƣợc xác
định trên cơ sở tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất
giữa 2 đồng tiền định gíá và yết giá
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market) Việt nam
Fm,Sm là tỷ giá mua kỳ hạn, tỷ giá mua giao
ngay
Fb,Sb là tỷ giá bán kỳ hạn, tỷ giá bán giao
ngay
LtgVND, LcvVND là lãi tiền gởi và cho vay VND
LtgNT, LcvNT là lãi tiền gởi và cho vay ngoại tệ
N số ngày hợp đồng kỳ hạn
Ta có :
Thị trƣờng kỳ hạn( Forward
Market) Việt nam
Tỷ giá mua kỳ hạn Fm và tỷ giá bán kỳ hạn Fb (ví
dụ xem sách trang 39-41) giải bài tập trong sách
)3(
360100
)]()([
x
nNTLcvVNDLtgSm
SmFm
)4(
360100
)]()([
x
nNTLtgVNDLcvSb
SbFb
VD1 :
30/9/2011 ta có :
USD/VND =21.050-21.100
USD = 2,6%-3,6 %/năm
VND = 9%-15%/năm
n =6 tháng
Tính tỷ giá kỳ hạn 6 tháng mà ngân hàng
chào bán USD cho công ty A và chào
mua USD công ty B
Ta có
)4(
360100
)]()([
x
nNTLtgVNDLcvSb
SbFb
)3(
360100
)]()([
x
nNTLcvVNDLtgSm
SmFm
VD2
Ngân hàng yết giá :
USD/VND = 21.050 – 21.100
EUR/USD = 1,2300 - 1,2350
Công ty A muốn bán đồng EUR 6 tháng, và Công ty B
muốn mua băng đồng EUR 6 tháng, Tính FB , FM
ngân hàng chào?
Kỳ hạn
EUR%/
năm VND %
/tháng
Tiền gửi Cho vay Tiền gửi
Cho vay
3 tháng 4,5 6,5 1,0 1,2
6 tháng 4,8 6,8 1,2 1,5