1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN
KHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN VÀ CÔNG NGHỆ
BỘ MÔN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
BÀI GIẢNG
TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG
Đắk Lắk, năm 2020
i
LỜI MỞ ĐẦU
Tin học đại cương là học phần được giảng dạy trong tất cả các trường đại học, tuy
nhiên nội dung dạy khác nhau tuỳ theo yêu cầu của từng trường và lượng kiến thức cần
truyền đạt trên tổng số tín chỉ Lý thuyết/Thực hành.
Bài giảng Tin học đại cương này được viết cho sinh viên trường Đại học Tây Nguyên.
Nội dung viết theo đề cương học phần trong khung chương trình đào tạo của Bộ Giáo
Dục và Đào Tạo. Bài giảng cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản trong Tin
học như: cấu trúc, các bộ phận của máy vi tính; soạn thảo văn bản với máy vi tính trên
Microsoft Word; tính toán, xử lý số liệu sử dụng Microsoft Excel; thiết kế, trình bày và
trình diễn bài thuyết trình với Microsoft PowerPoint . Sinh viên sau khi học xong học
phần này sẽ củng cố, nâng cao kiến thức về tin học, tích cực ứng dụng CNTT, tin học
văn phòng vào học tập, công việc và cuộc sống. Bên cạnh đó sinh viên sẽ có kiến thức
và kỹ năng để giam gia kỳ thi cấp chứng chỉ Ứng dụng CNTT Cơ bản do trung tâm
Ngoại ngữ Tin học trong và ngoài Trường tổ chức.
Giới thiệu chung:
• Tên môn học: Tin học đại cương.
• Đối tượng học: Sinh viên Đại học Tây Nguyên.
• Thời điểm học: Năm I (hoặc theo chương trình đào tạo của mỗi ngành)
• Số tín chỉ: 02
o Số tín chỉ lý thuyết: 01.
o Số tín chỉ thực hành: 01.
• Thang điểm đánh giá: 10 điểm (100%). Cụ thể như sau:
o Điểm bộ phận: 30 %.
o Điểm thi kết thúc học phần: 70%.
Nội dung của bài giảng chia thành 3 Chương: Chương 1: Kiến thức nền tảng; Chương
2: Soạn thảo văn bản với Microsoft Word; Chương 3: Xử lý và phân tích bảng tính với
Microsoft Excel, Chương 4: Xây dựng bài thuyết trình với Microsoft PowerPoint. Sau
thời lượng học Lý thuyết, sinh viên sẽ tham gia thực hành tại phòng máy vi tính. Bài tập
thực hành có mức độ khó từ trung bình đến nâng cao, qua đó sinh viên có thể nắm vững
kiến thức trong bài giảng và biết thêm một số kiến thức mở rộng gắn với thực tế.
Chương 1: Kiến thức nền tảng. Nội dung cơ bản của chương này giới thiệu các khái
niệm cơ bản Tin học như: Thông tin, dữ liệu, cấu trúc, các thành phần của máy vi tính,
tệp và thư mục... Kiến thức trong chương được trình bày cơ bản và ngắn gọn.
Chương 2: Soạn thảo văn bản với Microsoft Word. Nội dung chương này bao gồm:
Giới thiệu khái niệm, các quy tắc soạn thảo văn bản, cách gõ dấu Tiếng Việt trong máy
vi tính, Font chữ và bảng mã, sử dụng phần mềm Microsoft Word để soạn thảo văn bản
và một số kỹ thuật soạn thảo văn bản nâng cao.
ii
Chương 3: Xử lý và phân tích bảng tính với Microsoft Excel. Nội dung chương này
bao gồm: Giới thiệu bảng tính Microsoft Excel, quy trình lập một bảng tính và một số
thao tác cơ bản trong bảng tính như: định dạng dữ liệu, sử dụng hàm tính toán, trang
trí,… . phân tích dữ liệu với Pivot Table, biểu đồ và vẽ biểu đồ, sắp xếp dữ liệu. trích
lọc dữ liệu, định dạng và in ấn.
Chương 4: Xây dựng bài thuyết trình với Microsoft PowerPoint. Nội chung cơ bản
của chương bao gồm: Giới thiệu về MS. PowerPoint; Xây dựng bài thuyết trình với MS.
PowerPoint; Trình diễn bài thuyết trình với MS. PowerPoint.
Mọi ý kiến đóng góp để phát triển bài giảng xin gửi về địa chỉ ndthang@ttn.edu.vn.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn.
iii
MỤC LỤC
!
CHƯƠNG 1. THÔNG TIN VÀ QUẢN LÝ THÔNG TIN TRONG MÁY VI TÍNH ....... 7
1.1. THÔNG TIN VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN ......................................................................... 7
1.1.1. Khái niệm thông tin ......................................................................................................... 7
1.1.2. Các dạng tồn tại của thông tin .......................................................................................... 7
1.1.3. Vật mang thông tin ........................................................................................................... 7
1.1.4. Mã hóa thông tin trong máy vi tính ................................................................................. 7
1.2. TIN HỌC ........................................................................................................................... 8
1.2.1. Khái niệm ......................................................................................................................... 8
1.2.2. Các thành phần của tin học .............................................................................................. 8
1.3. MÁY VI TÍNH .................................................................................................................. 9
1.3.1. Sơ đồ khối của máy vi tính .............................................................................................. 9
1.3.2. Các thành phần của máy vi tính ..................................................................................... 10
1.4. QUẢN LÝ THÔNG TIN TRONG MÁY VI TÍNH ..................................................... 15
1.4.1. Đơn vị đo lượng thông tin .............................................................................................. 15
1.4.2. Tập tin ............................................................................................................................ 15
1.4.3. Thư mục ......................................................................................................................... 15
1.4.4. Đường dẫn ...................................................................................................................... 16
CHƯƠNG 2. MICROSOFT WORD .................................................................................... 17
2.1. TỔNG QUAN .................................................................................................................. 17
2.1.1. Các khái niệm cơ bản ..................................................................................................... 17
2.1.2. Cách gõ dấu tiếng Việt ................................................................................................... 17
2.1.3. Giới thiệu Microsoft Word ............................................................................................ 19
2.1.4. Một số phím chức năng thường sử dụng ....................................................................... 20
2.1.5. Các thao tác với tập tin .................................................................................................. 21
2.1.6. Các thao tác với khối văn bản ........................................................................................ 25
2.2. ĐỊNH DẠNG VĂN BẢN ................................................................................................ 27
2.2.1. Định dạng văn bản ......................................................................................................... 27
2.2.2. Một số quy tắc và xác lập môi trường soạn thảo văn bản .............................................. 27
2.2.3. Định dạng đoạn .............................................................................................................. 31
2.3. CHÈN CÁC ĐỐI TƯỢNG VÀO VĂN BẢN ................................................................ 41
2.3.1. Bảng biểu (Table) .......................................................................................................... 41
2.3.2. Chèn ký tự đặc biệt (Symbol) và toán học (Equation) ................................................... 51
2.3.3. Chèn các đối tượng đồ họa ............................................................................................ 51
2.3.4. Chèn chữ nghệ thuật (WordArt), hình hộp chứa text (Text Box) .................................. 53
2.4. MỘT SỐ KỸ THUẬT SOẠN THẢO VĂN BẢN NÂNG CAO .................................. 55
2.4.1. Thiết lập phong cách trình bày văn bản (Style) ............................................................. 55
iv
2.4.2. Thao tác với Header và Footer ....................................................................................... 58
2.4.3. Tạo mục lục tự động ...................................................................................................... 61
2.4.4. Danh mục hình ảnh và bảng biểu ................................................................................... 63
2.4.5. Chỉ mục đa cấp (Multilevel List) ................................................................................... 66
2.4.6. Trộn thư (Mail Merge) ................................................................................................... 68
CHƯƠNG 3. MICROSOFT EXCEL ................................................................................... 72
3.1. TỔNG QUAN VỀ MICROSOFT EXCEL ................................................................... 72
3.1.1. Các thao tác cơ bản với Microsoft Excel ....................................................................... 72
3.1.2. Các thành phần của Microsoft Excel 2016 .................................................................... 77
3.2. CÁC THAO TÁC CƠ BẢN VỚI BẢNG TÍNH ........................................................... 83
3.2.1. Các kiểu dữ liệu cơ bản trong Excel .............................................................................. 84
3.2.2. Địa chỉ trong Excel ........................................................................................................ 86
3.2.3. Di chuyển con trỏ ô trong bảng tính .............................................................................. 90
3.2.4. Nhập liệu ........................................................................................................................ 90
3.2.5. Thao tác với dòng và cột ................................................................................................ 93
3.2.6. Thao tác với ô và vùng ................................................................................................... 96
3.2.7. Định dạng dữ liệu ........................................................................................................... 99
3.3. SỬ DỤNG HÀM TRONG EXCEL ............................................................................. 106
3.3.1. Các hàm về chuỗi ......................................................................................................... 108
3.3.2. Các hàm về số .............................................................................................................. 109
3.3.3. Các hàm về thời gian ................................................................................................... 113
3.3.4. Các hàm thống kê có điều kiện .................................................................................... 114
3.3.5. Các hàm Logic ............................................................................................................. 116
3.3.6. Các hàm dò tìm ............................................................................................................ 117
3.4. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VỚI PIVOT TABLE ........................................................... 119
3.5. BIỂU ĐỒ VÀ VẼ BIỂU ĐỒ ......................................................................................... 121
3.6. SẮP XẾP DỮ LIỆU ...................................................................................................... 124
3.7. LỌC GIỮ LIỆU FILTER ............................................................................................ 126
3.8. ĐỊNH DẠNG VÀ IN ẤN .............................................................................................. 126
CHƯƠNG 4. XÂY DỰNG BÀI THUYẾT TRÌNH VỚI MICROSOFT POWERPOINT
................................................................................................................................................ 130
4.1. GIỚI THIỆU VỀ MS POWERPOINT ....................................................................... 130
4.2. KHỞI ĐỘNG VÀ GIAO DIỆN MÀN HÌNH KHỞI ĐỘNG MS POWERPOINT
2016 ........................................................................................................................................ 130
4.3. MỘT SỐ THAO TÁC CƠ BẢN .................................................................................. 133
4.4. MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TRONG THIẾT KẾ VÀ TRÌNH BÀY NỘI DUNG
TRONG POWERPOINT .................................................................................................... 136
4.5. XÂY DỰNG BÀI THUYẾT TRÌNH VỚI MS. POWERPOINT ............................. 137
4.5.1. Slide Master ................................................................................................................. 137
4.5.2. Một số thao tác trên slide ............................................................................................. 138