Bài giảng Tư duy thiết kế và đổi mới sáng tạo - Bài 3: Xác định vấn đề

Trong bối cảnh đổi mới và phát triển sản phẩm lấy người dùng làm trung tâm, quy trình Tư duy thiết kế (Design Thinking) đã trở thành một khuôn khổ quan trọng. Bài học này tập trung vào "Xác định vấn đề" (Define), giai đoạn thứ hai và thường được xem là khó khăn nhất trong quy trình này. Giai đoạn Define đóng vai trò thiết yếu trong việc chuyển đổi những quan sát và hiểu biết sâu sắc từ giai đoạn Đồng cảm thành một thách thức thiết kế rõ ràng và có thể hành động được. Việc định nghĩa vấn đề chính xác không chỉ đặt nền tảng vững chắc cho các bước tiếp theo mà còn đảm bảo rằng nỗ lực giải quyết hướng đến những nhu cầu thực sự của người dùng, từ đó tối ưu hóa hiệu quả của giải pháp.

Sinh viên, nhà nghiên cứu, chuyên gia thiết kế, quản lý sản phẩm và bất kỳ ai quan tâm đến phương pháp Tư duy thiết kế và đổi mới lấy con người làm trung tâm.

Giai đoạn "Xác định vấn đề" là trọng tâm của Tư duy thiết kế, tiếp nối từ giai đoạn Đồng cảm bằng cách tổng hợp và phân tích dữ liệu thu thập được để hình thành một tuyên bố vấn đề rõ ràng. Đây là quá trình chuyển đổi những thông tin rời rạc về nhu cầu người dùng thành một thách thức thiết kế cụ thể. Bài học này nhấn mạnh rằng việc Xác định vấn đề không phải lúc nào cũng đơn giản, bởi các vấn đề có thể phức tạp và giải pháp hiệu quả đôi khi không xuất phát từ các vấn đề bề mặt. Mục tiêu chính là đưa ra một vấn đề chính xác và rõ ràng, đảm bảo đội ngũ phát triển tập trung vào những thách thức thực sự cần giải quyết, từ đó tối ưu hóa các giải pháp khả thi. Tài liệu sử dụng "Mô hình kim cương kép" để minh họa quá trình này, chỉ ra sự phân kỳ trong việc khám phá vấn đề và hội tụ để định nghĩa nó. "Giai đoạn Define" bao gồm việc thu thập và phân tích toàn diện thông tin từ giai đoạn Đồng cảm, bao gồm cả dữ liệu định tính và định lượng. Phương pháp tiếp cận "lấy con người làm trung tâm" là kim chỉ nam, đòi hỏi phải khám phá sâu sắc những gì người dùng mong muốn đạt được. Các kỹ thuật hỗ trợ bao gồm phỏng vấn, khảo sát, phân tích hình ảnh/video, phân loại dữ liệu và sử dụng các công cụ trực quan hóa để trình bày các phát hiện. Cuối cùng, một cuộc họp nhóm để chia sẻ và điều chỉnh thông tin sẽ giúp tạo ra một bản tóm tắt thiết kế xác định rõ ràng các "insights" về động lực và hành vi của người dùng, làm nền tảng cho giai đoạn Ideate tiếp theo.