1
BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA XÂY DỰNG
Nhóm 12:
Nguyễn Minh Vương- 20520100918
Nguyễn Triệu Vũ-20520100912
Nguyễn Duy Vũ – 21530200835
Đề tài: Tình trạng thi công mất an toàn công trình nhà ở quy mô nhỏ tại
Thành phố Hồ Chí Minh và nghiên cứu các giải pháp khắc phục
Thành Phố Hồ Chí Minh – 17 / 7 /2025
2
Đề tài: Tình trạng thi công mất an toàn công trình nhà ở quy mô nhỏ tại Thành phố
Hồ Chí Minh và nghiên cứu các giải pháp khắc phục
LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế và tốc độ đô thị hóa
nhanh chóng, nhu cầu xây dựng nhà ở tại Thành phố Hồ Chí Minh không ngừng tăng cao,
đặc biệt là loại hình công trình nhà ở riêng lẻ, có quy mô nhỏ. Đây là phân khúc xây dựng
phổ biến trong khu dân cư, vừa phục vụ nhu cầu an cư của người dân, vừa là một trong
những hoạt động tạo công ăn việc làm cho hàng chục ngàn lao động ngành xây dựng trên
địa bàn thành phố. Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, loại hình công trình này
cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là trong công tác đảm bảo an toàn lao động trong quá
trình thi công.
Khác với các công trình lớn, thường có sự tham gia của các nhà thầu chuyên nghiệp, hệ
thống quản lý bài bản và được kiểm tra, giám sát nghiêm ngặt, thì các công trình nhà ở
quy mô nhỏ lại thường được thi công bởi các nhóm thợ nhỏ lẻ, thiếu chuyên môn về an
toàn lao động, sử dụng thiết bị thô sơ, không có sự kiểm tra giám sát đầy đủ từ cơ quan
chức năng. Tình trạng vi phạm các quy định về an toàn trong thi công như: không sử dụng
bảo hộ lao động, không có giàn giáo đúng quy cách, làm việc ở độ cao không có biện
pháp rào chắn, vận chuyển vật liệu bằng phương tiện không đảm bảo an toàn… xảy ra
khá phổ biến. Những yếu tố này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nhiều vụ tai nạn lao
động nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người lao động và gây thiệt
hại vật chất cho cả chủ đầu tư lẫn cộng đồng dân cư xung quanh.
Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu tình trạng mất an toàn trong thi công các công trình
nhà ở quy mô nhỏ tại Thành phố Hồ Chí Minh mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Không
chỉ giúp nhận diện đúng và đầy đủ các nguyên nhân tồn tại, mà còn góp phần tìm ra các
giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giảm thiểu rủi ro tai nạn lao
động và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động trong ngành xây dựng.
Chính vì vậy, tiểu luận với đề tài: “Tình trạng thi công mất an toàn công trình nhà ở
quy mô nhỏ tại Thành phố Hồ Chí Minh và nghiên cứu các giải pháp khắc phục”
được thực hiện nhằm mục tiêu phân tích hiện trạng, đánh giá nguyên nhân và đề xuất các
giải pháp phù hợp nhằm cải thiện tình hình, góp phần xây dựng môi trường lao động an
toàn, văn minh và bền vững hơn trong lĩnh vực xây dựng dân dụng tại thành phố.
3
1. Đặt vấn đề
1.1. Bối cảnh nghiên cứu
Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhất cả nước – đang chứng kiến
tốc độ đô thị hóa ngày càng cao. Dân số tăng nhanh, nhu cầu về nhà ở tăng mạnh, đặc biệt
ở khu vực nội thành và vùng ven, dẫn đến sự phát triển nhanh chóng các công trình nhà ở
riêng lẻ quy mô nhỏ. Đây là loại hình xây dựng phổ biến, dễ triển khai, chủ yếu phục vụ
nhu cầu sinh sống của hộ gia đình cá nhân. Theo thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM, từ
năm 2020 đến 2023, mỗi năm có hơn 25.000 công trình nhà ở riêng lẻ được cấp phép xây
dựng trên địa bàn thành phố, chiếm hơn 75% tổng số giấy phép xây dựng. Những con số
này cho thấy vai trò to lớn của các công trình quy mô nhỏ trong kiến trúc đô thị và giải
quyết nhu cầu chỗ ở cho người dân.
Tuy nhiên, song hành với tốc độ phát triển này là hàng loạt hệ lụy liên quan đến an toàn
lao động trong thi công. Khác với các công trình lớn do nhà thầu chuyên nghiệp đảm
nhận, các công trình nhỏ thường do tổ đội thi công nhỏ lẻ thực hiện, thiếu năng lực
chuyên môn và không được kiểm tra nghiêm ngặt. Việc không áp dụng các tiêu chuẩn kỹ
thuật một cách đầy đủ và đúng quy trình khiến nguy cơ tai nạn lao động luôn tiềm ẩn.
Thực tế ghi nhận nhiều tai nạn lao động nghiêm trọng xảy ra trong quá trình xây dựng các
4
công trình dân dụng quy mô nhỏ. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm thiếu kiến thức an
toàn, không trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ, không có biện pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn
thi công.
Ngoài ra, yếu tố thời gian và chi phí cũng ảnh hưởng lớn đến vấn đề an toàn. Nhiều chủ
đầu tư yêu cầu tiến độ gấp để sớm đưa công trình vào sử dụng, trong khi lại cắt giảm các
chi phí “không thấy ngay hiệu quả” như huấn luyện an toàn, lắp dựng giàn giáo chắc chắn,
lưới chắn vật rơi... Điều này khiến người lao động phải làm việc trong điều kiện tiềm ẩn
nhiều nguy hiểm nhưng không có đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân hoặc không được
huấn luyện bài bản. Đặc biệt, một số tổ đội thi công tận dụng lao động thời vụ, lao động
cao tuổi, thậm chí là vị thành niên, càng làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn nghiêm trọng.
Cùng với đó, văn hóa an toàn chưa được hình thành đầy đủ trong môi trường xây dựng
dân dụng nhỏ lẻ. Phần lớn người lao động coi nhẹ yếu tố an toàn do đã quen với môi
trường làm việc không tiêu chuẩn, trong khi chủ nhà lại không quan tâm đến vấn đề này
do thiếu kiến thức hoặc cho rằng trách nhiệm thuộc về tổ đội thi công. Điều này dẫn đến
một vòng luẩn quẩn: không ai chịu trách nhiệm thực chất và không có hành lang pháp lý
rõ ràng để xử lý vi phạm trong lĩnh vực này.
Thực tế tại TP.HCM cho thấy, các công trình dân dụng nhỏ thường tồn tại dưới hình thức
thi công tự phát, rải rác trong các khu dân cư đông đúc, xen kẽ với các công trình hiện
hữu. Điều này gây khó khăn không nhỏ cho công tác thanh tra, kiểm tra, cũng như triển
khai các chương trình đào tạo, phổ biến kiến thức an toàn đến từng tổ đội thi công. Thậm
chí, ở một số khu vực ven đô, việc xây dựng nhà ở còn diễn ra không phép hoặc sai phép,
càng khiến tình trạng mất an toàn trở nên nghiêm trọng và khó kiểm soát hơn.
Ngoài ra, cần phải lưu ý đến tính chất đặc thù của thị trường xây dựng nhỏ lẻ tại TP.HCM.
Các công trình này thường do cá nhân đứng tên làm chủ đầu tư, không có đội ngũ tư vấn
giám sát chuyên nghiệp đi kèm, cũng như không được các đơn vị quản lý xây dựng cấp
quận/huyện kiểm tra định kỳ trừ khi có khiếu nại hoặc tai nạn xảy ra. Điều này khiến cho
một số quy định pháp luật về an toàn lao động bị coi nhẹ hoặc hoàn toàn bị bỏ qua. Thêm
vào đó, công trình nhà ở riêng lẻ lại thường nằm xen kẽ trong khu dân cư hiện hữu, khiến
các rủi ro về cháy nổ, sập đổ, hoặc vật rơi không chỉ đe dọa đến người lao động mà còn
ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng đồng cư dân xung quanh.
5
Trong bối cảnh đó, vấn đề thi công mất an toàn không chỉ là câu chuyện của người lao
động mà còn liên quan đến trách nhiệm của chính quyền địa phương, của hệ thống pháp
luật và đặc biệt là của ý thức cộng đồng trong việc đảm bảo một môi trường sống và làm
việc an toàn, văn minh. Do vậy, nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong lĩnh vực xây
dựng mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững đô
thị của TP.HCM trong tương lai gần và xa.
1.2. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Từ những phân tích ở trên, có thể khẳng định rằng tình trạng mất an toàn trong thi công
nhà ở quy mô nhỏ tại Thành phố Hồ Chí Minh không còn là một hiện tượng đơn lẻ mà đã
trở thành một vấn đề có tính hệ thống, tồn tại lâu dài, ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều mặt
của đời sống đô thị. Việc tồn tại hàng chục nghìn công trình nhỏ lẻ thi công cùng lúc
trong lòng thành phố với điều kiện an toàn không được đảm bảo là một mối nguy lớn
không chỉ đối với người lao động trực tiếp, mà còn đối với cộng đồng dân cư xung quanh
và trật tự xây dựng chung của đô thị.
Tình trạng này nếu không được nghiên cứu một cách đầy đủ và đưa ra các giải pháp khả
thi, phù hợp với thực tiễn thì sẽ tiếp tục tái diễn và có xu hướng nghiêm trọng hơn, nhất là
trong bối cảnh dân số tiếp tục tăng nhanh, nhu cầu nhà ở không ngừng gia tăng và thị
trường xây dựng nhỏ lẻ ngày càng sôi động. Một vụ tai nạn lao động tại công trình nhà