35
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 4 (81). 2010
SÖÏ TÖÔNG ÑOÀNG VAØ DÒ BIEÄT GIÖÕA LAÊNG TAÅM
NHAØ NGUYEÃN (VIEÄT NAM) VAØ LAÊNG TAÅM
NHAØ MINH, THANH (TRUNG QUOÁC)
Trương Nguyễn Ánh Nga*
Trieàu ñaïi nhaø Nguyeãn vaø trieàu ñaïi nhaø Minh, Thanh laø nhöõng vöông
trieàu phong kieán cuoái cuøng ôû Vieät Nam vaø Trung Quoác, laêng moä cuûa caùc
hoaøng ñeá vaø nhöõng coâng trình kieán truùc cuûa caùc trieàu ñaïi naøy cuõng theo ñoù
böôùc vaøo giai ñoaïn caùo chung cuûa thôøi kyø quaân chuû. Coù theå noùi kieán truùc
laêng moä nhaø Nguyeãn so vôùi caùc thôøi kyø tröôùc phaùt trieån hoaøn chænh, quy
moâ to lôùn, ñaùnh daáu moät giai ñoaïn röïc rôõ cuûa neàn kieán truùc laêng moä coå Vieät
Nam. Cuõng ñaõ coù nhieàu yù kieán cho raèng laêng caùc hoaøng ñeá nhaø Nguyeãn coù
nhieàu neùt töông ñoàng vôùi laêng caùc hoaøng ñeá nhaø Minh, Thanh Trung Quoác,
nhöng nhöõng tieáp bieán vaên hoùa naøy theá naøo thì chöa coù coâng trình nghieân
cöùu cuï theå. Baøi vieát naøy thoâng qua vieäc khaûo saùt ñaëc ñieåm cuûa moät soá khu
laêng moä chính cuûa hai trieàu Minh, Thanh, töø ñoù so saùnh vôùi laêng taåm trieàu
Nguyeãn ñeå neâu ra nhöõng neùt töông ñoàng vaø dò bieät giöõa laêng taåm cuûa Vieät
Nam vaø Trung Quoác.
I. Laêng taåm nhaø Minh, Thanh Trung Quoác
1. Laêng taåm nhaø Minh
Nhaø Minh töø Thaùi Toå Chu Nguyeân Chöông ñeán Tö Toâng Chu Do Kieåm
toång coäng coù 16 vò hoaøng ñeá, ngoaøi ra coøn coù 5 vò khaùc ñöôïc truy toân hoaøng
ñeá, 15 vò trong soá hoaøng ñeá neâu treân vaø 5 vò ñöôïc truy toân xaây laêng moä taïi 6
nôi thuoäc Ñinh Di, tænh Giang Toâ; Nam Kinh, Phuïng Döông, tænh An Huy;
Xöông Bình vaø ngoaïi oâ phía taây Baéc Kinh; Chung Töôøng, tænh Hoà Baéc.
Quaàn theå caùc laêng taåm trieàu Minh goàm Toå Laêng (laêng moä toå khaûo 3 ñôøi
cuûa Chu Nguyeân Chöông), Hoaøng Laêng (laêng moä cha meï cuûa Chu Nguyeân
Chöông), Hieáu Laêng (laêng Thaùi Toå Chu Nguyeân Chöông), Thaäp tam laêng
(quaàn theå laêng moä 13 vò vua nhaø Minh) vaø Caûnh Ñeá Laêng. Döôùi ñaây chæ xin
giôùi thieäu ñoâi neùt veà Hieáu Laêng vaø Thaäp tam laêng.
1.1. Hieáu Laêng
Chu Nguyeân Chöông laø vò vua khai quoác trieàu Minh, sau khi cheát ñöôïc
choân caát taïi Nam Kinh phía ñoâng thaønh ÖÙng Thieân Phuû, nuùi Chung Sôn,
döôùi ñoài Ñoäc Long. Laêng naøy khôûi coâng xaây döïng vaøo naêm Hoàng Vuõ 14 (naêm
1381, coù thuyeát cho raèng vaøo naêm Hoàng Vuõ thöù 9), ñeán naêm Hoàng Vuõ thöù
16 thì chuû theå kieán truùc cô baûn hoaøn thaønh. Hieáu Laêng döïa theá nuùi xaây
* Nghieân cöùu sinh Ñaïi hoïc Nam Khai, Thieân Taân, Trung Quoác.
36 Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 4 (81). 2010
döïng, toïa baéc trieàu nam, chuû theå kieán truùc khu laêng coù theå phaân thaønh 2
phaàn tröôùc vaø sau. Phaàn phía tröôùc goàm thaàn ñaïo, töø Haï Maõ Phöôøng ñeán
Linh Tinh Moân. Haï Maõ Phöôøng xaây theo kieåu 2 truï xung thieân thaïch baøi
phöôøng, treân baûng khaéc haøng chöõ ngang “Quan vieân caùc ty xuoáng ngöïa”.
Caùch bia haï maõ phía baéc 1,5 daëm coù 1 cöûa ñaù, goïi laø Ñaïi Kim Moân, ñaây laø
cöûa chính cuûa toaøn boä khu laêng. Phía baéc Ñaïi Kim Moân laø laàu Ñaïi Bi, trong
döïng bia “Ñaïi Minh Hieáu Laêng thaàn coâng thaùnh ñöùc”, vaên bia do con Chu
Nguyeân Chöông laø Minh Thaønh Toå Chu Ñeä soaïn thaûo, thuaät laïi cuoäc ñôøi vaø
söï nghieäp cuûa vua cha. Taây baéc bi ñình, qua caàu Ngöï Haø laø thaàn ñaïo thaïch
khaéc, thieát keá 12 ñoâi thuù ñaù: sö töû, giaûi traõi, laïc ñaø, voi, kyø laân, ngöïa, moãi
loaïi 2 ñoâi, ñoâi tröôùc ngoài xoåm, ñoâi sau ñöùng, phía baéc daõy thuù ñaù laø 1 ñoâi
voïng truï, vaø voõ töôùng, vaên thaàn moãi loaïi 2 ñoâi, tieáp tuïc höôùng veà phía baéc
nöõa laø cöûa Linh Tinh, hieän chæ coøn coät truï. Thaàn ñaïo cuûa Hieáu Laêng xeáp ñaët
quanh co theo theá nuùi, ñieàu naøy khaùc vôùi thaàn ñaïo cuûa caùc laêng taåm tröôùc
ñoù laø xaây thaúng taép.
Boä phaän kieán truùc chuû theå phía sau cuûa Hieáu Laêng laø phaàn laêng
taåm, naèm phía ñoâng baéc cöûa Linh Tinh. Qua caàu ñaù 5 nhòp, chính baéc laø cöûa
Vaên Voõ Phöông, voán coù 5 cöûa, ngoùi vaøng, maùi ñôn, laâu ngaøy neân ñaõ suïp ñoå,
hieän nay thay baèng Laêng Moân, treân cöûa ñeà 3 chöõ “Minh Hieáu Laêng”. Qua
khoûi Laêng Moân laø cöûa höôûng ñieän cuõ. Bi ñieän hieän ñaõ bò hö hoûng, trong bi
ñieän coù bi kyù do 2 vua nhaø Thanh laø Thaùnh Toå vaø Cao Toâng khi ñi tuaàn vaøo
yeát laêng ñaõ ghi. Phía baéc cöûa höôûng ñieän laø neàn nhaø höôûng ñieän, voán coù 3
taàng caáp, xaây theo kieåu chính ñieän ôû hoaøng cung, ñieän naøy bò suïp ñoå vaøo
thôøi kyø Thaùi Bình Thieân Quoác, sau ñoù xaây laïi treân neàn cuõ ñieän nhoû 3 gian,
2 beân voán dó coù Ñoâng Taây vu ñieän moãi nhaø 15 gian. Phía baéc höôûng ñieän
qua moät cöûa voøm laø ñeán vò trí moä, qua theâm moät caây caàu lôùn laø gaëp Minh
Laâu thaønh vuoâng, sau minh laâu laø goø ñaát phong thoå hình troøn lôùn, goïi laø
“Vieân khöu” hay “Baûo ñænh”, huyeàn cung nôi ñaët thi haøi hoaøng ñeá ngay döôùi
khu vöïc naøy. Hieáu Laêng coù thaønh bao boïc, chu vi thaønh 22,5km, töø Haï Maõ
Phöôøng ñeán Minh Laâu daøi 2,62km.
Hieáu Laêng laø laêng ñaàu tieân cuûa nhaø Minh so vôùi laêng moä ñôøi Ñöôøng,
Toáng coù 3 söï caûi caùch lôùn. Thöù nhaát veà boá cuïc cuûa khu laêng, thay boá cuïc
tröôùc ñaây laø kieåu Hoaøng thaønh 4 cöûa, goø moä chính giöõa thaønh (Phuïng Döông
Hoaøng Laêng, laêng cuûa cha meï Chu Nguyeân Chöông, cuõng coøn quy cheá naøy)
thaønh boá cuïc tröôùc vuoâng sau troøn, nam baéc moät truïc nhaát quaùn, kieán
truùc khu laêng theo höôùng töø baéc tieán cao daàn ñeán nam, khu vöïc moä naèm
ñoaïn cuoái baéc. Thöù hai, töø ñôøi Taàn, Haùn ñeán Ñöôøng, toång boá cuïc maët baèng
laêng caùc hoaøng ñeá ñeàu laø hình vuoâng, khu vöïc moä cuõng hình vuoâng hoaëc
phong thoå hình caùi ñaáu ngöôïc chöõ nhaät, ñeán Minh Hieáu Laêng thì phong thoå
thay ñoåi thaønh hình troøn, quy cheá naøy ñöôïc vaän duïng ôû caû 2 trieàu ñaïi Minh
vaø Thanh sau naøy, khu vöïc moä ñeàu hình troøn hoaêc hình baàu duïc, coù töôøng
gaïch bao quanh. Thöù ba, Minh Thaùi Toå boû caùch boá trí “taåm”, teá töï chæ coù
hieán ñieän, khoâng xaây döïng khu vöïc daønh cho hoaït ñoäng teá töï kieåu söï cheát
nhö söï soáng “cuï quaùn thuûy, lyù bò chaåm” (trang bò duïng cuï röûa maët, goái, chaên).
37
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 4 (81). 2010
Töø ñaáy veà sau, teá töï trong laêng caøng trôû neân nghieâm trang thaàn thaùnh, vò
theá cuûa mieáu trong laêng (töùc hieán ñieän) trong vaán ñeà teá töï cuûa quoác gia saùnh
ngang vôùi caùc toâng mieáu chính thöùc beân ngoaøi.
1.2. Thaäp tam laêng
Sau khi Minh Thaùi Toå maát, chaùu oâng laø Chu Doaõn Vaên leân ngoâi, nieân
hieäu Kieán Vaên. Kieán Vaên treû tuoåi khoâng coù kinh nghieäm trong vieäc chính
söï, laïi thöïc hieän bieän phaùp “tieâu dieät phieân vöông” ñeå cuûng coá quyeàn bính, vì
vaäy chuù cuûa Kieán Vaên laø Yeán Vöông Chu Ñeä ñaõ noåi daäy ñaùnh chieám hoaøng
cung vaø leân ngoâi hoaøng ñeá, toâng tích cuûa Kieán Vaên cuõng nhö moä taùng cuûa
oâng ñeán nay vaãn laø ñieàu bí aån.
Sau khi ñoaït ngoâi, Yeán Vöông Chu Ñeä töùc Minh Thaønh Toå, ñoåi nieân
hieäu laø Vónh Laïc, vaø ñoåi phuû Baéc Bình thaønh Baéc Kinh, naêm Vónh Laïc thöù
18 (1420) dôøi ñoâ töø Nam Kinh ñeán Baéc Kinh, goïi laø kinh sö. Tröôùc khi dôøi
ñoâ veà Baéc Kinh, vaøo naêm Vónh Laïc thöù 5, vôï cuûa Thaønh Toå laø Hoaøng haäu
Nhaân Hieáu Töø beänh maát, Thaønh Toå ra leänh cho trieàu ñình choïn moät cuoäc
ñaát ôû gaàn Baéc Kinh ñeå xaây laêng, ñoù chính laø nuùi Hoaøng Thoå thuoäc khu vöïc
Xöông Bình phía taây baéc Baéc Kinh, sau ñoåi teân nuùi laø Thieân Thoï. Thaùng 5
naêm Vónh Laïc thöù 7 (1409) chính thöùc ñoäng thoå xaây laêng taïi nuùi Thieân Thoï,
naêm thöù 11 huyeàn cung vaø chuû theå kieán truùc khaùc cô baûn hoaøn thaønh, thi
haøi Töø Hoaøng haäu ñöôïc ñöa vaøo an taùng. Naêm Vónh Laïc thöù 22 Minh Thaønh
Toå baêng haø, thi haøi hôïp taùng cuøng hoaøng haäu, ñaët teân laø Tröôøng Laêng. Sau
ñoù moät thôøi gian daøi, Tröôøng Laêng vaãn coøn tieáp tuïc hoaøn chænh moät soá haïng
muïc khaùc.
Sau Thaønh Toå, 12 vò hoaøng ñeá nhaø Minh ñeàu taùng xung quanh Tröôøng
Laêng: Nhaân Toâng taùng taïi Hieán Laêng, Tuyeân Toâng taùng taïi Caûnh Laêng, Anh
Toâng taùng taïi Tuïc Laêng, Hieán Toâng taùng taïi Maäu Laêng, Hieáu Toâng taùng taïi
Thaùi Laêng, Voõ Toâng taùng taïi Khang Laêng, Theá Toâng taùng taïi Vónh Laêng,
Muïc Toâng taùng taïi Thieäu Laêng, Thaàn Toâng taùng taïi Ñònh Laêng, Quang
Toâng taùng taïi Khaùnh Laêng, Hy Toâng taùng taïi Ñöùc Laêng, Tö Toâng taùng taïi
Tö Laêng. Trong ñoù Caûnh Laêng, Vónh Laêng, Ñöùc Laêng ôû phía ñoâng Tröôøng
Laêng, 9 laêng coøn laïi ñeàu ôû phía taây Tröôøng Laêng. Toaøn boä quaàn theå laêng
taåm naøy töø ñôøi Thanh ñöôïc goïi laø “Thaäp tam laêng”, ngoaøi laêng hoaøng ñeá,
coøn coù haøng nghìn moä phi taàn vaø moät soá moä cuûa hoaøng töû. Trong soá 13 laêng
hoaøng ñeá neâu treân coù Ñònh Laêng ñöôïc khai quaät vaøo naêm 1956, xaùc ñònh
huyeàn cung duøng ñaù baïch ngoïc thôøi Haùn vaø ñaù xanh traéng xaây döïng, khoâng
xaø ngang (truï xaø ngang), phaân ra 5 ñieän tröôùc, giöõa, sau, phaûi, traùi, giöõa caùc
ñieän vôùi nhau ngaên caùch bôûi cöûa ñaù, ñöôøng duõng ñaïo ñòa cung daøi 87,34m,
chieàu doïc taû höõu 47,28m, toång dieän tích 1.195m2. Boá cuïc huyeàn cung Ñònh
Laêng moâ phoûng caùch thöùc cuûa hoaøng cung, cung caáp thí duï thöïc teá veà huyeàn
cung cuûa laêng taåm nhaø Minh.
Boá cuïc kieán truùc cuûa Tröôøng Laêng cô baûn phoûng theo quy cheá Hieáu
Laêng, nhöng cuõng coù moät soá ñieåm khaùc. Thöù nhaát, Ñaïi Cung Moân-cöûa chính
38 Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 4 (81). 2010
cuûa khu laêng (töông ñöông Ñaïi Kim Moân cuûa Hieáu Laêng) 2 beân coù döïng bia
haï maõ, caùch bia naøy 2 daëm laø nguõ khuyeát thaïch baøi phöôøng goàm 6 coät truï
11 taàng maùi, khoâng khaéc chöõ. Thöù hai, boán goùc laàu Ñaïi Bi coù coät truï hoa
bieåu cao hôn 11m. Thöù ba, thaïch töôïng sinh töø nam ñeán baéc goàm 1 caëp voïng
truï vaø sö töû, giaûi traõi, laïc ñaø, voi, kyø laân, ngöïa moãi loaïi 2 ñoâi, taát caû ñeàu saép
xeáp caëp tröôùc ngoài, caëp sau ñöùng, tieáp theo laø quan voõ, quan vaên, huaân thaàn
moãi loaïi 2 ñoâi, khoâi phuïc caùch thöùc ñaët voïng truï tröôùc ngöôøi ñaù thuù ñaù nhö
thôøi kyø Ñöôøng, Toáng. Khaùc vôùi Toå Laêng (laêng moä toå khaûo 3 ñôøi cuûa Chu
Nguyeân Chöông), Hoaøng Laêng, Hieáu Laêng ñaët voïng truï giöõa ngöôøi ñaù thuù
ñaù, ñoàng thôøi trong soá ngöôøi ñaù thay ñoåi quan noäi thaønh huaân thaàn. Thöù tö,
tröôùc Minh Laâu Tröôøng Laêng ñaët theâm 1 cöûa baøi laâu 2 truï, 1 baøn thôø thaïch
kyû dieân ñaøi (treân ñaët 1 lö höông, 2 bình hoa, 2 chaân ñeøn caày, thöôøng goïi laø
thaïch nguõ cung) nhöng khoâng coù caàu ñaù lôùn. Thöù naêm, trong khu vöïc Hieáu
Laêng chæ choân moät vò hoaøng ñeá, trong khu vöïc Tröôøng Laêng thì laïi choân ñeán
13 vò, töø Nhaân Toâng trôû ñi ñeàu laø phuï taùng, nhöõng laêng naøy coù thaàn ñaïo laø
nhaùnh cuûa Tröôøng Laêng, vaø ñeàu khoâng coù thaïch töôïng sinh, laàu Ñaïi Bi...,
tröø Vónh Laêng, Ñònh Laêng ra quy moâ cuûa caùc laêng naøy ñeàu töông ñoái nhoû.
2. Laêng taåm nhaø Thanh
Quy cheá laêng taåm nhaø Thanh veà cô baûn gioáng nhaø Minh, tuy chæ coù
thôøi kyø ñaàu coøn baûo toàn moät vaøi taäp tuïc quan ngoaïi. Töø sau ñôøi Khang Hy,
cheá ñoä Hoaøng laêng nhaø Thanh Haùn hoùa hoaøn toaøn, treân cô sôû cheá ñoä laêng
taåm nhaø Minh, tieáp thu moät soá caùch thöùc cuûa caùc trieàu tröôùc nhö ñôøi Toáng...,
hình thaønh dieän maïo rieâng thôøi kyø naøy.
Trieàu Thanh, töø Thaùi Toå, Thaùi Toâng kieán quoác truyeàn 11 ñôøi, coù 12
hoaøng ñeá, tröø Phoå Nghi laø vò hoaøng ñeá cuoái cuøng khoâng xaây laêng, coøn laïi 11
vò vaø 4 vò ñöôïc truy toân laàn löôït xaây laêng moä taïi 5 ñòa ñieåm ôû Thaåm Döông vaø
Taân Binh - Lieâu Ninh; Tuaân Hoùa, Dò Huyeän - Haø Baéc. Naêm Suøng Ñöùc thöù
nhaát (1636), Thanh Thaùi Toâng xöng ñeá, truy phong thuûy toå laø Traïch Vöông,
cao toå laø Khaùnh Vöông, taèng toå laø Xöông Vöông, oâng noäi laø Phuùc Vöông, cha
laø Thaùi Toå Voõ Hoaøng ñeá. Thuaän Trò naêm thöù 5 (1648), Theá Toå truy toân Traïch
Vöông laø Trieäu Toå Nguyeân Hoaøng ñeá, Khaùnh Vöông laø Höng Toå Tröïc Hoaøng
ñeá, Xöông Vöông laø Caûnh Toå Döïc Hoaøng ñeá, Phuùc Vöông laø Hieån Toå Tuyeân
Hoaøng ñeá. Sau khi Thanh Thaùnh Toå töùc vò, laïi ñoåi Thaùi Toå thuïy laø “Cao”.
Boán ñôøi toå khaûo maø trieàu ñình nhaø Thanh truy toân ñeàu taùng taïi Haùch Ñoà A
La, goïi laø Höng Kinh Laêng. Thaùi Toå töøng dôøi Caûnh Toå, Hieån Toå taùng taïi Lieâu
Döông, goïi laø Ñoâng Kinh Laêng. Ñeán ñôøi Thuaän Trò 15 (1658), laïi dôøi hai Toå
veà laïi Höng Kinh Laêng, naêm sau ñaët teân laïi cho Höng Kinh Laêng laø Vónh
Laêng. Thanh Thaùi Toå choân ôû Thònh Kinh, ñoâng baéc Thaåm Döông, teân laø Phuùc
Laêng; Thanh Thaùi Toâng taùng ôû phía baéc Thònh Kinh, teân laø Thieäu Laêng.
Vónh Laêng, Phuùc Laêng, Thieäu Laêng goïi chung laø Thònh Kinh tam laêng. Sau
khi vaøo Trung Nguyeân, chín hoaøng ñeá ñeàu taùng ôû kinh kyø, Theá Toå ñích thaân
ñònh khu vöïc ôû ngoïn Phuïng Ñaøi, Tuaân Hoùa, phía ñoâng kinh ñoâ vaø Khang Hy
naêm thöù 2 (1663), xaây Hieáu Laêng taïi ñaây, ñoàng thôøi ñoåi teân Phuïng Ñaøi Lónh
39
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 4 (81). 2010
laø Xöông Thuïy Sôn. Veà sau Thaùnh Toå taùng ôû Caûnh Laêng, Cao Toâng taùng ôû
Tuïc Laêng, Vaên Toâng taùng ôû Ñònh Laêng, Muïc Toâng taùng ôû Hueä Laêng, ngoaøi
ra coøn coù Thieäu Taây Laêng, Hieáu Ñoâng Laêng, Ñònh Ñoâng Laêng... vaø 5 vieân
taåm cuûa phi taàn, quaàn theå laêng taåm naøy ngöôøi ta quen goïi laø Ñoâng Laêng.
Rieâng Thanh Theá Toâng choïn “vaïn nieân caùt ñòa” ôû Thaùi Bình Coác, Dò Huyeän,
phía taây kinh ñoâ, sau ñoù Nhaân Toâng taùng ôû Xöông Laêng, Tuyeân Toâng taùng
ôû Moä Laêng, Ñöùc Toâng taùng ôû Suøng Laêng, ngoaøi ra coøn coù Thaùi Ñoâng Laêng,
Xöông Taây Laêng, Moä Ñoâng Laêng... vaø 4 vieân taåm cuûa phi taàn. Caøn Long naêm
thöù 2 (1737), phong ngoïn nuùi Thaùi Ninh maø Thaùi Laêng döïa löng vaøo laø Vónh
Ninh Sôn, quaàn theå laêng taåm naøy ngöôøi ta quen goïi laø Taây Laêng.
Vónh Laêng toïa laïc taïi Taân Binh, Lieâu Ninh, töùc khoaûng 5km veà phía
taây baéc thaønh Höng Kinh cuûa nhaø Thanh. Vónh Laêng laø nôi choân töù Toå vaø
Leã Ñoân Quaän Vöông Voõ Coâng Thaùi Toå Baù phuï, Ña Laïc Khaùc Cung Boái Laïc
Ñaø Saùt Thieân Coå Thuùc phuï. Caùc moä trong Vónh Laêng ñeàu laø xöông coát ñöôïc
thu nhaët roài caûi taùng hoaëc moä chæ choân aùo quan, khoâng coù keát caáu huyeàn
cung chính quy. Boán maët laêng ñöôïc xaây töôøng ñoû, beân ngoaøi xaây 74 hoàng truï,
caùch 20 tröôïng xaây 64 baïch truï, caùch 10 daëm xaây 36 thanh truï, laø moác cuûa
toaøn khu laêng moä. Trong caùc laêng vua cuûa trieàu Thanh, kieán truùc cuûa Vónh
Laêng töông ñoái ñaëc saéc, ngay phía nam töôøng ñoû laø Tieàn Cung Moân, ba gian,
maùi Ngaïnh Sôn, ngoùi vaøng. Phía baéc ñaët song song bi ñình cuûa töù Toå, maùi
Yeát Sôn, ngoùi vaøng, tieáp veà phía baéc laø Khôûi Vaän Moân, ba gian, maùi ñôn
Yeát Sôn, phía sau laø ba gian Khôûi Vaän Ñieän, beân trong ñieän thieát keá noaõn
caùc, ñaët baøi vò, baûo toïa vaø thaàn chuû. Phía ñoâng vaø phía taây coù phoái ñieän,
tröôùc taây phoái ñieän coù Phaàn Baïch Laâu, sau Khôûi Vaän Ñieän laø baûo thaønh.
Qua “Vónh Laêng Ñoà” do trieàu Thanh veõ, thaáy coù 3 khu phong thoå to xaây treân
neàn, ôû giöõa troàng Thaàn Thuï (caây Thaàn), ñöôïc xem laø moä cuûa töù Toå; 2 khu
phong thoå nhoû xaây döôùi neàn, ñöôïc phaân 2 phía phaûi traùi, laø moä baù phuï vaø
thuùc phuï cuûa Thaùi Toå.
Phuùc Laêng, toïa laïc taïi nuùi Thaïch Chuûy Ñaàu beân bôø baéc soâng Hoàn, vuøng
ngoaïi oâ tænh Thaåm Döông. Phuùc Laêng xaây döïng vaøo thaùng 2 naêm Thieân
Thoáng thöù 3 (1629), naêm Thuaän Trò thöù 8 (1651) laêng vieân cô baûn hoaøn
thaønh, naêm Khang Hy thöù 2 (1667) laïi tieán haønh caûi taïo xaây döïng laïi ñòa
cung. Quy caùch boá trí kieán truùc cuûa Phuùc Laêng hoaøn chænh hôn so vôùi Vónh
Laêng. Laêng vieân quay veà höôùng nam, trong phaïm vi coät truï goã 3 maøu ñoû
traéng xanh. Boán maët xaây töôøng ñoû, chính giöõa laø Chính Hoàng Moân, maùi Yeát
Sôn, voøm cuoán, tam quan. Beân phaûi, traùi boá trí Thaïch Baøi Laâu, hoa bieåu, sö
töû ñaù. Tröôùc cöûa coù bia haï maõ, treân coù khaéc doøng chöõ “Taát caû quan vieân phaûi
xuoáng ngöïa taïi ñaây” vôùi 5 thöù tieáng: Maõn, Moâng, Haùn, Hoài, Taïng. Phía sau
Chính Hoàng Moân laø thaàn ñaïo, hai beân coù boán ñoâi thuù goàm: sö töû, ngöïa, laïc
ñaø, hoå moãi loaïi moät ñoâi. ÔÛ phía hai ñaàu nam baéc cuûa thuù ñaù coù moät ñoâi hoa
bieåu. Sau ñoù laø 108 baäc caáp baèng gaïch, beân treân laø Bi Laâu hai maùi trong ñoù
ñaët bia “Ñaïi Thanh Phuùc Laêng thaàn coâng thaùnh ñöùc bi” do Thanh Thaùnh Toå
ngöï cheá. Phía sau Bi Laâu laø thaønh thaáp hình vuoâng, boán goùc thieát keá kieåu
giaùc laâu hai maùi, maët chính phía nam môû cöûa moät voøm cuoán, phía treân laø