BÁO CÁO TIỂU LUẬN
MÔN: KHOA HỌC VỀ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG
ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU VỀ SAO CHỔI
Giảng viên: Nguyễn Hữu Hà
Nhóm sinh viên thực hiện:
1. Ninh Thị Hằng Huế MSSV: 2318099
2. Lê Thị Tuyết MSSV:
3. Lê Thị Hoài Thân MSSV:
4. Đoàn Thế Tiến MSSV:
Lớp: Đại hoạc Giáo dục tiểu học, tại Tánh Linh
1
Bình thuận, tháng 6 năm 2023
LỜI NÓI ĐẦU
Thiên văn học là một trong những môn khoa học được coi là ra đời sớm
nhất của nhân loại, ra đời cùng với những môn khoa học đầu tiên như toán học,
triết học,… Thiên văn ra đời rất sớm tại các nền văn minh cổ đại như: Babilon,
Trung Quốc, Ai cập, Hy lạp,…
Nói đến thiên văn là nó đến vô vàn các hiện tượng, các phát hiện mới,
trong số đó có những hiện tượng chúng ta có thể thấy ngay bằng mắt thường,
tiêu biểu trong số đó là: sao chổi. Mặc dù con người không ngừng tìm hiểu về
sao chổi nhưng nó vẫn mang đầy bí ẩn và vẫn là một kỳ quan của tự nhiên, thu
hút các nhà khoa học tìm hiểu, khám phá. Và mỗi một sao chổi hình thành hay
mất đi do va chạm với các thiên thể khác luôn đem đến cho các nhà khoa học
những băn khoăn và cả câu hỏi phải đi tìm lời giải đáp. Vậy sao chổi là gì? và có
phải lúc nào nó cũng đẹp lung linh hay không, hay còn tiềm ẩn những mối hiểm
nguy nào với trái đất? – Lịch sử phát hiện và theo dõi các ngôi sao chổi ra sao…
Trong phạm vi bài tiểu luận chúng ta sẽ đi tìm hiểu về vấn đề này.
2
NỘI DUNG
I . Khái quát về sao chổi
1.1 Khái niệm sao chổi:
Sao chổi là một thiên thể bay ngoài không gian, nó gần như một tiểu hành
tinh, nhưng không được cấu tạo từ đất đá mà chủ yếu là từ băng. Sở dĩ chúng có
tên là sao chổi vì thường có hình thù kỳ dị, đầu nhọn, đuôi to giống một chiếc
chổi quét nhà. Các nhà khoa học đã mô tả nó giống như “một quả bóng tuyết
bẩn” vì nó chứa carbonic, metan, nước đóng băng lẫn với bụi và các khoáng
chất.
Một học thuyết nữa đặt ra đã bác bỏ thuyết gọi sao chổi là “sao” vì người
ta cho rằng nó chỉ là một khối khí lạnh trong đó chứa đầy các mảnh vụn và bụi
vũ trụ. Nó là “mẹ” của những vì sao băng rực sáng trên bầu trời, vì khi bị vỡ ra,
nó sẽ tạo thành từng đám sao băng và bụi vũ trụ rơi vào khoảng không. Tùy thời
điểm và vị trí bị vỡ của sao chổi, người ta có thể quan sát được những đám sao
băng từ trái đất.
Các nhà nghiên cứu thiên văn chia sao chổi thành 3 loại, ngắn hạn, dài
hạn và sao chổi thoáng qua. Sao chổi ngắn hạn có chu kỳ quỹ đạo ít hơn 200
năm, sao chổi dài hạn có chu kỳ lớn hơn. Còn sao chổi thoáng qua có quỹ đạo
parabol hoặc hypecbol, chúng bay qua mặt trời một lần và sẽ ra đi mãi mãi sau
đó.
Mỗi năm có hàng trăm sao chổi được tạo ra ngoài vũ trụ nhưng chỉ có
những sao chổi lớn và có chu kỳ đặc biệt được chú ý, như sao chổi Halley nổi
tiếng chẳng hạn. Nó được phát hiện vào thế kỷ 18 và là sao chổi đầu tiên được
phát hiện quay trở lại trái đất. Các nhà khoa học dự đoán nó sẽ quay trở lại trái
đất trong thế kỷ 21, khoảng vào năm 2061.
Tại sao sao chổi lại có đuôi ?
Sao chổi là một nhân đá được bao phủ bởi băng và bụi. Hiếm khi đường
kính của nó vượt qua 5km. Khi một ngôi sao chổi bay lại sát mặt trời, nhiệt độ
làm nóng chảy phần bên ngoài của nó, phần này bốc hơi. Khí và bụi khi đó tạo
thành một đám mây, ánh sáng mặt trời chiếu vào sẽ thổi nó về hướng ngược lại.
Đó là cái đuôi sao chổi.
Những ngôi sao chổi quá thường xuyên bay sát mặt trời sẽ mất đi rất
nhiều vật chất. Đuôi của chúng chứa đựng ít khí dần đi và nhiều bụi dần đi. 3Vì
vậy thường những ngôi sao chổi luôn có hai đuôi, một cái đuôi khí và một cái
đuôi bụi. Sau vài trăm lần đi qua gần sát mặt trời, sao chổi không còn lại gì
ngoài nhân không nhìn thấy được. Đây là một trong số những bộ khung xương
3
của sao chổi. Năm 1910, trái đất đã đi qua cái đuôi của sao chổi Halley. Nhưng
không có thiệt hại nào xảy ra hết.
1.2.Lịch sử khám phá:
Theo các thẻ khắc trên xương của người Trung Hoa cổ đại, sự hiện diện
của sao chổi đã được con người biết đến từ nhiều nghìn năm trước. Người Trung
Quốc cổ xưa cho rằng sao chổi mang đến điềm xấu, báo trước sự nguy hiểm tính
mạng cho vua chúa hay quan lại. Tuy nhiên trong sách Thiên luận, Tuân Tử
(313-230 TCN) đã bác bỏ điều mê tín này. Trong lịch sử văn minh Hy Lạp và Ả
Rập, sao chổi từng được coi là sự tấn công của thiên đàng xuống trần gian. Các
ghi chép về "sao rơi" trong các sách Gilgamesh, Sách Khải Huyền và sách
Enoch có thể đã nói đến sao chổi hay sao băng.
Trong quyển sách đầu tay Khí tượng học, Aristotle nhận xét về các sao
chổi bay qua bay lại trên bầu trời phương Tây suốt hai nghìn năm. Ông đã lật lại
quan niệm của một số nhà triết học đi trước miêu tả các sao chổi là các hành
tinh, hay các hiện tượng liên quan đến các hành tinh. Ông dựa trên quan sát về
chuyển động của các hành tinh nằm gần mặt phẳng hoàng đạo, trong khi các sao
chổi có thể xuất hiện từ bất cứ nơi nào, để đi đến kết luận rằng sao chổi là các
hiện tượng xảy ra trên tầng cao khí quyển Trái Đất, nơi mà các luồng khí nóng
và khô tập trung và thỉnh thoảng bùng cháy. Ông mở rộng cơ chế này để giải
thích cho cả sao băng, cực quang và, thậm chí, cả Ngân Hà.
Các nhà hiền triết sau này đã tranh luận về quan điểm về sao chổi trên.
Seneca Trẻ, trong sách Các Câu hỏi về Tự nhiên, đã quan sát thấy các sao chổi
bay qua lại theo quỹ đạo đều đặn, không bị ảnh hưởng bởi gió, một đặc tính của
hiện tượng vũ trụ hơn là hiện tượng khí quyển. Mặc dù ông cũng đồng ý rằng
các hành tinh đều di chuyển gần mặt phẳng hoàng đạo, ông thấy không có lý do
nào ngăn cản các vật thể giống hành tinh có thể di chuyển ở các vùng trời khác,
và rằng kiến thức của con người về vũ trụ còn hạn hẹp. Tuy nhiên, cách nhìn của
4
Aristotle đã vẫn có ảnh hưởng sâu; cho đến tận thế kỷ 16 người ta mới chứng
minh được rằng sao chổi là hiện tượng nằm ngoài khí quyển.
Năm 1577, một sao chổi sáng đã được quan sát trong suốt vài tháng. Nhà
thiên văn học Đan Mạch Tycho Brahe đã sử dụng các đo đạc về vị trí sao chổi
này của ông và của những người quan sát ở các nơi cách xa, để thu được kết quả
là sao chổi có thị sai rất nhỏ, đến mức không đo được. Với độ chính xác của các
phép đo đạc lúc đó, đây là bằng chứng cho thấy sao chổi này phải cách Trái Đất
ít nhất hơn 4 lần khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trăng.
1.3. Một vài hình ảnh chụp sao chổi
Sao chổi Halley năm 1986
Sao chổi 2 đuôi Hale Bopp 1997
5