Bình luận Bộ luật hình sự 1999: Tập 1 - ThS. Đinh Văn Quế

Ậ Ọ Ố Ạ ĐINH VĂN QUẾ TH C SĨ LU T H C – TOÀ ÁN NHÂN DÂN T I CAO

Ự

Ạ

Ầ

Ậ Ộ Ậ BÌNH LU N B  LU T HÌNH S  1999  Ộ PH N CÁC T I PH M

CH

NG XII

Ộ

Ứ

Ạ

ƯƠ Ạ

Ẻ CÁC T I XÂM PH M TÌNH M NG, S C KHO ,

Ự Ủ

Ẩ

NHÂN PH M, DANH D  C A CON NG

ƯỜ I

Ố Ồ

Ấ

Ả

NHÀ XU T B N THÀNH PH  H  CHÍ MINH

Ờ Ớ Ệ L I GI I THI U

ự ượ ộ ậ ứ ộ B  lu t hình s  đã đ

ừ

ộ ậ ọ ắ ự

t là B  lu t hình s  năm 1999). Đây là B  lu t hình s  thay th  B ổ ự ậ ỳ ọ ố   c Qu c h i khoá X, k  h p th  6 thông qua ngày ệ ự  ngày 1 tháng 7 năm 2000 (sau   ế ộ   ự ộ ậ ố ầ ượ ử ổ c s a đ i, b  sung b n l n vào các ngày 28­12­

21 tháng 12 năm 1999, có hi u l c thi hành t đây g i t lu t hình s  năm 1985 đã đ 1989, ngày 12­8­1991, ngày 22­12­1992 và ngày 10­5­1997.

ộ ậ ỉ ể ệ ệ

ự ả ự ủ ướ ệ

ả ộ

ố ả

ụ ắ ủ ủ ệ ệ ẩ ạ ổ ộ ớ

ộ   B  lu t hình s  năm 1999 không ch  th  hi n m t cách toàn di n chính ạ sách hình s  c a Đ ng và Nhà n c ta trong giai đo n hi n nay, mà còn là   ấ ề   ạ ả i ph m, b o đ m quy n công c  s c bén trong đ u tranh phòng và ch ng t ầ   ướ ủ ệ ự ả ả làm ch  c a nhân dân, b o đ m hi u l c qu n lý c a Nhà n c, góp ph n ấ   ệ ạ ự th c hi n công cu c đ i m i, đ y m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t c.ướ n

ề ự ự ớ ộ ậ

ạ ể

ị ọ ộ ấ ạ ự ề ộ ớ ề ộ ộ ậ

ủ ụ ề ấ ị ố

ấ ề ệ ổ ứ

ứ ự  ch c thi hành B  lu t hình s  đã nh n m nh: "Công tác ph ế ả ượ ề ộ ự ượ

ộ ọ ấ ủ ơ ả

ộ ể ữ ị đ nh m i v  t ủ c a B  lu t hình s  v  t Ngày 17 tháng 2 năm 2000, Th  t TTg v  vi c t ộ ậ ế bi n, tuyên truy n B  lu t hình s  ph i đ ứ ộ b , công ch c, viên ch c, chi n s  thu c l c l ườ dân, làm cho m i ng nh ng n i dung m i đ

ớ V i ý nghĩa trên, ti p theo cu n “ ộ ậ So v i B  lu t hình s  năm 1985, B  lu t hình s  năm 1999 có nhi u quy ệ i ph m và hình ph t. Do đó vi c hi u và áp d ng các quy đ nh ạ ạ i ph m và hình ph t là m t v n đ  r t quan tr ng. ủ ướ ỉ ng chính ph   ra ch  th  s  04/2000/CT­ ộ ậ ổ  ạ ự ộ   c ti n hành sâu r ng trong cán ỹ   ng vũ trang và trong nhân ộ ậ ượ c n i dung c  b n c a B  lu t, nh t là   ấ ỉ ộ ậ ọ Bình lu n khoa h c B  lu t hình s

ầ ố ấ ả ấ ả

Ộ

Ộ

Ậ

Ậ

Ầ

Ự Ủ

Ứ

Ạ

Ẻ

Ự

Ậ

ủ

Ẩ   c a tác gi

ố

i cao, ng ẩ ứ ề ạ

ườ ự ế ử

ứ ạ ạ ẩ

ự ủ

ế i năm đ ớ ượ ử ổ ổ c s a đ i b  sung đ  nghiêm ch nh ch p hành". ự   ế ậ ế   ố ồ  Nhà xu t b n Thành ph  H  Chí Minh xu t b n ti p năm 1999 (ph n chung) cu n  ố "BÌNH LU N B  LU T HÌNH S  (PH N RIÊNG) CÁC T I XÂM PH M Ạ   Ự ƯỜ I TRONG   TÍNH M NG, S C KHO , NHÂN PH M, DANH D  C A CON NG ậ   ạ ỹ ả Đinh Văn Quế  ­ Th c s  Lu t Ộ B  LU T HÌNH S  NĂM 1999" ự ọ ề ườ h c, Phó chánh toà Toà hình s  Toà án nhân dân t i đã  nhi u năm   ả ố ọ ề   ậ nghiên c u, gi ng d y và cho công b  nhi u tác ph m bình lu n khoa h c v ự ộ ậ ề ề ụ B  lu t hình s  và cũng là ng   i tr c ti p tham gia xét x  nhi u v  án v  các ẻ ườ ự ộ i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con ng t i. ươ D a vào các quy đ nh c a ch ự ủ

ụ ự ả ộ

ộ ậ ố i thích m t cách khoa h c v  các ự ủ ứ

ự ễ  các t ồ ệ ẩ ộ ố ấ ế ụ ề ầ ự ng XII B  lu t hình s  năm 1999, so sánh   ử   ế ớ ọ ề ộ   i xâm ạ ờ ườ i, đ ng th i tác   ậ   ả  cũng m nh d n nêu ra m t s  v n đ  c n ti p t c  hoàn thi n pháp lu t

ị ộ ậ ị ớ v i các quy đ nh c a B  lu t hình s  năm 1985, đ i chi u v i th c ti n xét x ả  đã gi các v  án hình s , tác gi ạ ẻ ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  c a con ng ạ gi hình s

ạ c ta ọ ớ ệ ạ ọ ự ở ướ  n Xin trân tr ng gi i thi u cùng b n đ c.

2

M  Đ UỞ Ầ

ự ộ ậ Ch ng XII B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh các t

ẩ ẻ ộ i g m 30 Đi u t

ớ ươ ứ ộ i danh khác nhau. So v i Ch

ự ạ ơ ị ườ ồ ầ ộ i ph m) B  lu t hình s ề

ộ ự

ng các t

ạ ạ c đ a v  Ch ườ ự ớ i m i. Ngoài ra, có m t s  t ộ ậ ự ộ ợ

ặ ề ộ ậ

ạ

ị ạ i xâm ph m tính   ề ươ ứ   ự ủ ạ ng  ng m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  c a con ng ộ ậ ự  ươ ớ ng II (ph n t v i 30 t ộ ậ ộ ậ   ề ị năm 1985, thì B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh nhi u h n 10 Đi u (B  lu t ề ỉ ộ ố ộ   i hình s  năm 1985 ch  có 20 Đi u) và thêm hai t ạ ượ ộ ậ ề ề i ph m B  lu t hình s  năm 1985 quy c tách ra làm nhi u đi u lu t, có t đ   ạ ươ ượ ư ề ở ươ ị ng khác, nay đ  ch đ nh    i xâm ph m tính m ng, ể ị  ớ ẩ ẻ ứ i cho phù h p v i lo i khách th  b s c kho , nhân ph m, danh d  con ng ộ ậ ư ộ ị ự ố ớ ẻ ạ   xâm ph m nh : T i dâm ô đ i v i tr  em B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh ạ ẻ ế ộ ạ   i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em, B  lu t hình t i Đi u 202b; t ị ự s  năm 1985 quy đ nh t ủ ự ộ

ề i Đi u 149. ộ ậ ẩ

ứ ượ ẻ ự ự c th c tr ng công tác đ u tranh phòng ch ng lo i t

ố ạ   ố ớ i xâm ph m  Các quy đ nh c a B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i các t ế ơ   ườ ầ ủ ơ t h n, i đ y đ  h n, chi ti ố ạ i ph m này   ử  ặ  mà đ c bi ạ ộ ệ ệ t là vi c xét x

ạ ộ ẽ ạ ạ tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con ng ạ ả ả ph n  nh đ trong th i gian qua; giúp cho vi c đi u tra, truy t lo i t ờ i ph m này s  thu n l c đây.

ữ ề Tuy nhiên, do nh ng quy đ nh c a B  lu t hình s  năm 1985 v  các t

ộ ậ ẩ ự ự ứ

ườ ợ ườ ử ề ể ạ c h

ễ ẫ ng d n và th c ti n xét x  nhi u tr ố ụ

ườ ộ

ự ố ớ ề ự ặ ệ ị ạ

ố ơ

ệ ạ i ph m t ớ ơ ụ ẩ ự ứ ử ẻ ạ ạ ộ

ấ ề ệ ướ ậ ợ ơ i h n tr ị ủ ộ   i ẻ ạ ề   xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con ng i còn nhi u ư ượ ướ ộ   ạ đi m ch a đ i, ng h p ph m t ế ơ ộ  ụ các c  quan ti n hành t  t ng đã g p không ít khó khăn trong vi c áp d ng B ậ ứ ự ể ộ  lu t hình s  đ  truy c u trách nhi m hình s  đ i v i ng i.  Nay B ế ể ự ậ   lu t hình s  năm 1999 l i quy đ nh thêm nhi u đi m m i h n, n u không ộ ậ ệ ấ ẽ ể ượ   đ c hi u th ng nh t s  càng khó khăn h n trong vi c áp d ng B  lu t hình ự   i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con s  khi xét x  các t ng i.ườ

ể ự

ử ộ ậ ộ ự ễ ẻ ứ ạ

ườ ấ

ữ ễ ệ ẫ ằ ạ

ọ ấ ặ ệ ệ

ự ẩ

ứ ộ ậ ậ ẻ ự ộ ị ạ ể ầ ế ổ t ng k t công tác xét x  các t ữ ự danh d  con ng ậ ự ề nh ng v n đ  có tính lý lu n và th c ti n nh m gúp b n đ c, đ c bi ả ơ ộ cán b  công tác trong các c  quan b o v  pháp lu t các d u hi u pháp lý c ạ ố ớ ạ ả b n đ i v i các t ươ ườ ượ i Ch i đ ng ử   Đ  góp ph n tìm hi u B  lu t hình s  năm 1999, qua th c ti n xét x  và ẩ   ạ i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, ọ   ạ i trong nh ng năm qua, chúng tôi xin cung c p cho b n đ c t là các   ơ  i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con   ng XII B  lu t hình s  năm 1999. c quy đ nh t

3

ươ Ch ộ ng m t

Ữ Ự Ể

Ớ Ủ Ộ Ậ Ạ Ộ Ạ Ẻ NH NG ĐI M M I C A B  LU T HÌNH S   NĂM 1999  Ề   V  CÁC T I XÂM PH M TÍNH M NG, S C KHO , NHÂN

Ự Ẩ PH M, DANH D   CON NG Ứ ƯỜ I

ộ ớ ạ ề ự

ạ ẩ ứ ự ự ị ườ ộ ậ ẻ

ề ự So v i B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  các t ộ ậ ỉ

ộ ề ề ừ ộ ậ ộ ậ ộ các t

ị ầ ạ ế

ộ ắ ạ ườ ế ượ ớ ẻ ề

i do vi ph m quy t c ngh ươ

ặ ạ ắ ứ ệ ổ ỏ ủ ườ ộ ố ạ

ươ ầ ạ ặ ổ

ộ ố ượ ớ ạ

ườ t quá gi ườ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ặ ổ ộ ươ ề ạ ổ

ắ

ỏ ủ ộ ạ ự ị

ạ ậ ự ộ

ộ ậ ậ ự ả  công c ng và tr t t ươ ườ

ệ ở  Ch  qu n lý hành chính và m t Đi u B ạ ng các t ư i ch a thành niên, nay B  lu t hình s ứ ạ ươ ạ ạ

Ch i ph m đ i v i ng ng các t ề ườ ề

ố ớ ẻ ề ế

ườ ề ề ớ

i xâm ph m tính   m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con ng i thì B  lu t hình s  năm 1999   ề ị   quy đ nh thêm 10 Đi u ( B  lu t hình s  năm 1985 ch  có 20 Đi u ) trong đó ộ   i danh đ c l p (Đi u 94 ­ T i i danh cũ thành t c tách t có 7 Đi u đ ộ ề ế   i trong tr ng thái tinh th n b  kích t ng t con m i đ ; Đi u 95 ­ T i gi gi ề  ạ ộ đ ng m nh; Đi u 99 ­ T i vô ý làm ch t ng ặ   ề ng tích ho c nghi p ho c quy t c hành chính; Đi u 105 ­ T i c  ý gây th ị ườ   i khác trong tr ng thái tinh th n b  kích gây t n h i cho s c kh e c a ng ứ   ộ ề ạ đ ng m nh; Đi u 106 ­ T i c  ý gây th ng tích ho c gây t n h i cho s c ệ ỏ ủ ề   kh e c a ng i h n phòng v  chính đáng; Đi u 107 ­ i khác do v ỏ ủ ứ ặ ươ ộ   i khác trong khi T i gây th ụ   ng tích ho c gây t n h i cho thi hành công v ; Đi u 109 ­ T i vô ý gây th ặ ề ườ ứ ắ i khác do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành s c kh e c a ng   ộ ươ ề   i xâm chính ) có m t Đi u B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh  ng các t ộ  ộ ề ộ ậ ự ph m an toàn, tr t t ế ộ ở ị   i xâm ph m ch  đ  hôn nhân lu t hình s  năm 1985 quy đ nh  ự  ộ ậ ố ớ ộ gia đình và các t ẩ   ẻ ộ ư ề i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, năm 1999 đ a v  Ch ộ   ộ ự danh d  con ng i ( Đi u 116 ­ T i dâm ô đ i v i tr  em và Đi u 120 ­ T i ộ ạ ẻ ặ i danh mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em); hai Đi u quy đinh hai t   ộ ố   ề m i ( Đi u 117 ­ T i lây truy n HIV cho ng i khác và Đi u 118 ­ T i c  ý truy n HIV cho ng i khác).

ướ ộ ậ

ề Các hình ph t b  sung tr ề ậ

ầ ừ ố ớ ị ạ ổ ụ ộ ườ ạ ổ ề ạ

ả ả ộ ậ

ạ ổ ố ớ ụ ệ

ặ

i. M t s  t ự ượ ườ ộ ậ ị ạ ổ ị ự c đây B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh   ộ ề ậ   chung trong m t đi u lu t (Đi u 118), nay quy đ nh ngay trong t ng đi u lu t, ạ   ườ ấ ộ ế i ph m đó c n áp d ng hình ph t b  sung đ i v i ng i ph m n u xét th y t ơ ị ỉ ệ ộ i. Vi c quy đ nh này, không ch  ph n  nh trình đ  l p pháp cao h n, mà còn t   ườ ạ   ụ ớ có tác d ng to l n trong vi c áp d ng hình ph t b  sung đ i v i ng i ph m ụ ạ ổ ệ ỏ ộ   c vi c b  quên ho c áp d ng không chính xác hình ph t b  sung i, tránh đ t ạ ổ  ộ ố ộ ướ ộ ạ ố ớ c đây không quy đ nh hình ph t b đ i v i ng i ph m t i tr ộ ố  ị sung này B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh thêm hình ph t b  sung, m t s

4

ợ ự ạ ỏ

ộ ẩ ạ ự ộ ậ ứ

ể ứ ẻ ạ ổ ườ

ị ạ hình ph t b  sung không còn phù h p B  lu t hình s  năm 1999 không quy ạ ố ớ ị i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con đ nh đ i v i các t   ờ ồ ầ   ộ ố ng i, đ ng th i quy đ nh thêm m t s  hình ph t b  sung đ  đáp  ng yêu c u ọ ộ ừ phòng ng a la i t

ộ ộ ượ

ử i danh cũ, các t ổ ầ i danh đ ủ ơ i các t ổ ỉ i ph m này. ậ ẫ ề ị Các đi u lu t v n quy đ nh l ượ ớ ộ i danh m i cũng đ ạ c tách ra c b  sung, s a đ i đ y đ  h n, hoàn ch nh

ế   ng t ề iườ   (Đi u 93), đ

ấ ạ ạ c c u t o l ề

i gi ể ợ

ế

ặ ế ị ườ t ông, bà, cha, m , ng ạ ộ

ẹ ơ ể ủ ườ ị ườ ườ ế ặ i ho c gi ấ t ng

ả ả ư

ộ ng h p ph m t ế "gi t:   ủ t ng ế ườ ế i không có các tình ti ạ ả ỉ

ặ ho c các t ướ ơ c. h n tr ượ ố ớ ộ ả   ­ Đ i v i t i thành ba kho n, ẫ   ả ả ề ả tách kho n 3 chuy n thành Đi u 95, tách kho n 4 thành Đi u 94. Kho n 1 v n ư   ữ ạ ườ ữ t đ nh khung tăng n ng, nh ng i có nh ng tình ti là nh ng tr ế ẻ ị   t tr  em; gi i nuôi quy đ nh thêm các tình ti ậ ể ấ ưỡ ng, th y giáo, cô giáo c a mình; đ  l y b  ph n c  th  c a n n nhân; d   ế   ợ i thuê". thuê gi t   Kho n 2 quy đ nh tr ng h p gi ứ ở ấ ủ   ị ườ  kho n 1, nh ng m c cao nh t c a t quy đ nh  ng ạ ổ  ị m i lăm năm , còn kho n 3 quy đ nh hình ph t b khung hình ph t ch  có   sung.

ố ớ ộ ế ề ể ộ ­ Đ i v i t i gi

ạ ả ạ ộ ậ ả t con m i đ  đ n ỉ ữ ế hai năm ( kho n 4 Đi u 101 B  lu t hình s ớ ẻ (Đi u 94), ch  có m t đi m khác là hình   ự  ề

ộ ườ ầ ị t ng i gi

ph t c i t o không giam gi ộ năm 1985 là m t năm). ố ớ ộ ế ­ Đ i v i t ượ ấ ạ ả ề ạ ả

ả ừ

ự ườ c c u t o thành hai kho n. Kho n 1 có khung hình ph t t ộ ậ ế

ề ườ ị ề t nhi u ng ặ i có khung hình ph t t ả ạ   i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh ạ ừ    sáu  sáu tháng   ạ ừ   ộ ậ   ơ  ( quy đ nh này m i, n ng h n kho n 3 Đi u 101 B  lu t

ệ ườ ượ i do v

ớ ạ ả

t quá gi ả ặ ị c c u t o thành hai kho n. Kho n 1 có khung hình ph t t ạ ừ ế t ng i gi ượ ấ ạ  đ n

ự

ba tháng đ n  ạ ả ạ ề ư ạ ơ i nh  h n ( Đi u 102 B  lu t hình s

ộ ậ ạ ế ị

ườ ợ gi i

ng h p  ị ề ớ

ộ ậ

ườ ề ụ (Đi u 97) v i trong khi thi hành công v ự ­ Đ i v i t

(Đi u 95) đ tháng đ n ế ba năm ( kho n 3 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985 t ề ợ gi ả ế ng h p  đ n năm năm); kho n 2 là tr ớ ả ế ba năm đ n b y năm ự hình s  năm 1985). ố ớ ộ   i h n phòng v  chính đáng ­ Đ i v i t ạ ừ  ề (Đi u 96) cũng đ ế hai năm.  ả ạ ữ ế hai năm ho c b  ph t tù t c i t o không giam gi ộ ậ ề ớ   So v i Đi u 102 B  lu t hình s  năm 1985 thì hình ph t c i t o không giam ự  ẹ ơ ạ ữ ặ gi  n ng h n, nh ng hình ph t tù thì l ữ ế ộ ả ạ  đ n m t năm, hình ph t tù đ n ba năm 1985 quy đ nh c i t o không giam gi   ườ  có khung hình ph t tạ ừ   ề ế ị ả t nhi u ng năm). Kho n 2 quy đ nh tr ả ơ ặ ớ ế hai năm đ n năm năm    ( quy đ nh này m i, n ng h n so v i kho n Đi u 102 B  lu t hình s  năm 1985). ế ố ớ ộ ấ i làm ch t ng ớ ộ ậ ự

ộ

ễ ậ ề ế ạ t l c vi ế ữ làm ch t ng i

ậ ậ ượ ấ ư ề ạ ả

ề ặ ớ ề  ớ ả b n ch t tuy không có gì m i so v i Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1985,   ư ợ ớ   ượ i cho chính xác và phù h  v i nh ng tên t i danh và cách hành văn đ ự ữ ườ  thay cho thu t ng  xâm ử   th c ti n xét x  nh : thay thu t ng   ạ ả c c u thành ba kho n. Kho n 1 có khung hình ph m tính m ng. Đi u lu t đ   ộ ậ   ả ơ ạ ừ hai  năm đ n  ế b yả   năm, n ng h n so v i kho n 1 Đi u 103 B  lu t ph t t

5

ế ự

ơ ườ ự

ạ ừ b yả   năm đ n m i lăm ả hình s  năm 1985; kho n 2 có khung hình ph t t ộ ậ ề ả ớ năm, cũng năng h n so v i đo n hai kho n 1 Đi u 103 B  lu t hình s  năm ị 1985; kho n 3 quy đ nh hình ph t b  sung.

ỏ ổ ộ ề

ố ớ ộ ủ ề  Đi u 98.

ỉ i ị c quy đ nh thành  ườ ườ  (Đi u 98), ch  có m t thay đ i nh  đó   ả ượ i vô ý làm ch t ng

ừ ề ề

ặ ậ ề ượ

m t năm đ n

ậ ả ả ề

ơ ợ ẹ ơ ng h p làm ch t nhi u ng ả ạ ạ ổ ế i vô ý làm ch t ng kho n 2ả ề là đo n hai c a kho n 1 Đi u 104 đ ệ   ắ ạ ế i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ộ  ả ộ ượ i đ  kho n 2 Đi u 104 B c tách t  ( Đi u 99) là t ba kho nả . Kho n 1 có khung ả ấ ạ   c c u t o thành   ộ  ề ạ ế sáu năm, n ng h n đo n m t kho n 2 Đi u 104 B ặ ườ ườ   i có khung ề    năm, nh  h n đo n hai kho n 2 Đi u 104

ị ộ ế ạ ạ ổ

ả ả ượ ấ ạ ả ­ Đ i v i t ạ ố ớ ộ    ­ Đ i v i t ắ ho c quy t c hành chính ự lu t hình s  năm 1985 và đ ạ ừ ộ hình ph t t ự lu t hình s  năm 1985; kho n 2 là tr ườ ạ ừ năm năm đ n ế m i hai hình ph t t ả ộ ậ B  lu t hình s  năm 1985; kho n 3 quy đ nh hình ph t b  sung. ề

ườ

ớ ấ ạ ừ năm năm đ n m i hai năm, ố ớ ộ ứ ử (Đi u 100) đ   c c u t o thành hai kho n. Kho n 1 i b c t ơ ạ ừ hai năm đ n b y năm, n ng h n Đi u 105 B  lu t hình ộ ậ ặ ả ế ề   ườ ự ề ợ làm nhi u ng    sát có khung hình i t ng h p  ề   ớ  là c u thành m i hoàn toàn so v i Đi u

ườ ượ ấ ạ ề sát i khác t ộ ậ ­ Đ i v i t ự ­ Đ i v i t có khung hình ph t t ả ự s  năm 1985.; kho n 2 là tr ế ườ ph t t ự 105 B  lu t hình s  năm 1985. ụ i xúi d c ng

ề

ấ c c u t o thành  (Đi u 101) đ ế ba  năm, nh  h n ẹ ơ    sáu tháng đ n   ườ   ợ làm nhi u ng ườ i ng h p  ớ    là c u thành m i hoàn toàn

ự

ườ ở i đang

ạ ề ộ ể ả

ự ố ớ ộ ạ ừ ả ả hai kho n. Kho n 1 có khung hình ph t t ả ề ự ộ ậ Đi u 106 B  lu t hình s  năm 1985.; kho n 2 là tr ả ế ạ ừ ự  hai năm đ n b y năm,  sát có khung hình ph t t t ộ ậ so v i Đi u 106 B  lu t hình s  năm 1985. ứ i  không c u giúp ng ề ạ   Đi u 102) đ ề ủ ế ớ

ả ả  kho n 1 có m c t ề ớ ố ớ ộ ­  Đ i v i t ế ượ ấ ạ hi m đ n tính m ng ộ ậ ớ không có gì m i so v i Đi u 107 B  lu t hình s  năm 1985, ch  y u ch  vi ề ạ i kho n 2 thành hai đi m a và b. V  hình ph t c i t o không giam gi l ạ ổ ị đ nh

ề ườ  (Đi u 103) đ ở ả ­ Đ i v i t

ể ứ ố i đa là  ạ ế i đe do  gi ấ ề ố ớ ộ ổ t ng ệ ả ả

ạ ừ ả ạ ạ c i t o không giam gi

ặ ơ

ấ ữ ế hai năm ho c b  ph t tù t  đ n  ộ ậ ả ề ề ự ộ ậ ườ ố ớ i;đ i v i ng

ự ườ ể ẻ

ặ ạ

ặ

ườ (Đi u 104) đ

trong tình  tr ng nguy     c c u t o thành ba kho n. V  n i dung ỉ ế   ự t ữ ạ ả ạ    quy ị hai năm; kho n 3 quy đ nh hình ph t b  sung. ượ ấ ạ ạ   c c u t o l i thành hai i ặ ớ   kho n và b  sung nhi u d u hi u m i vào c u thành tăng n ng. Kho n 1 có ừ   ặ ị  ba khung hình ph t t ề tháng đ n ế bai  năm, n ng h n Đi u 108 B  lu t hình s  năm 1985; kho n 2 là   ớ ặ ấ ớ   c u thành tăng n ng, hoàn toàn m i so v i Đi u 108 B  lu t hình s  năm 1985 ố ớ ế ị ơ ư đ i v i nhi u ng i thi hành   t đ nh khung nh :  v í các tình ti ố ớ ụ ủ ụ ạ ấ   ặ công v  ho c vì lý do công v  c a n n nhân; đ i v i tr  em và đ  che gi u ề ộ ộ ố i ph m khác ho c tr n tránh vi c x  lý v  m t t . ươ ố ớ ộ ố ượ ấ ạ ạ c c u t o l ệ ệ ử i c  ý gây th ề ị i theo h ự ố ớ

­ Đ i v i t i khác ứ ầ ệ ấ ạ ố

ậ ợ ị ứ ỏ ủ   ổ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ậ   ấ ỷ ệ ươ ng: L y t  th  l t ng t ộ ạ ườ   i. Tuy nhiên, i ph m t   i ph m này nên nhà làm ươ ố   ng tích cho ướ ng làm căn c  xác đ nh trách nhi m hình s  đ i v i ng ạ ộ ủ do yêu c u c a vi c đ u tranh phòng ch ng lo i t ộ ố ườ lu t quy đ nh thêm m t s  tr ng h p tuy hành vi c  ý gây th

6

ị ị ứ l

ệ ự ườ ệ

ị ả ỷ ệ ươ  th ườ ườ

ạ ộ ậ

i gi ị ng h p t i, có tr

ả

ễ

ươ i c  ý gây th ặ   ng tích ho c

ứ

ế ỏ ủ ệ ẫ ng d n.  ơ ả ủ ộ ố ư i khác nh  sau: ổ ị ng t ườ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i khác ự ứ  11% đ n 30% thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo

ề

ộ

ả ề

ậ ệ ớ ị

ị ả ng h p quy đ nh t

ả ể ườ ị ạ ướ i b  h i d ể ế ứ ườ ợ

ặ

ẹ ố ậ

ạ ố ớ ụ ữ ề ề ộ ề ầ i; đ i v i tr  em, ph  n  đang có thai, ng

ự ệ ố ớ ả ườ ủ ạ ộ t nh  cho n n nhân; ph m t ườ ẻ i khác không có kh  năng t

ầ ổ

ặ i nuôi d ị ạ ụ ẫ ứ ậ ướ   i m c quy  đ nh v n b  truy c u trách t d ng t i khác có t ng ợ ấ ộ ạ i này cũng là d u hi u đ nh khung ng h p ph m t   nhi m hình s . Các tr ề   ể ừ ể ợ ế  đi m a đ n đi m k kho n 1 Đi u ng h p quy đ nh t hình ph t. Trong các tr ế ị ườ ư ợ ươ ề ự ự  nh  các tình ti   t đ nh 104 B  lu t hình s , có nhi u tr ng t ị ườ ạ   ượ ợ ườ ế ạ ủ ộ i c quy  đ nh t t ng khung hình ph t c a t ng h p  đã đ ộ ậ ề ự   ợ ườ ự ả kho n 2, kho n 3 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985, có tr ng h p th c ướ ế ượ ổ ử ti n xét x  đã đ c t ng k t và h ấ ệ ắ ể t các d u hi u c  b n c a t Có th  tóm t ườ ổ ỏ ủ ứ ạ gây t n h i cho s c kh e c a ng ặ ế ố ươ N u c  ý gây th ậ ừ ỷ ệ ươ t t mà t  th  l ộ ậ ự ả kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s ; ộ   ả ậ ủ i 11% thì ph i thu c m t t c a ng ng t  th ộ  ị ừ ể ng h p quy đ nh t  đi m a đ n đi m k kho n 1 Đi u 104 B ự ộ ạ   i m i b  truy c u trách nhi m hình s  theo i ph m t ừ ể ợ ự  đi m a   ớ   ị ng h p sau đây là quy đ nh m i: ườ   i; ườ   i   i già    v ; đ i v i ông, bà, cha, ờ   ứ  ch c; trong th i ơ   ư

ươ

ặ ừ ế ế ỷ ệ ươ  l N u t ườ ợ trong các tr ự ườ lu t hình s , thì ng ộ ậ ề kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s . Trong các tr ề ế đ n đi m k kho n 1 Đi u 104 có các tr ể ạ "dùng hung khí nguy hi m ho c dùng th  đo n gây nguy h i cho nhi u ng ố ớ ạ i nhi u l n đ i v i cùng m t ng gây c  t ườ ố ớ ặ ho c đ i v i nhi u ng ườ ế ố y u,  m đau ho c ng ưỡ ườ ẹ ng, th y giáo, cô giáo c a mình; có t m , ng ệ ữ ạ ạ gian đ ng b  t m gi ,t m giam ho c đang b  áp d ng bi n pháp đ a vào c ụ ở s  giáo d c; thuê gây th N u t th

ế ỷ ệ ươ  l ư ng t ộ

ủ ị ặ ươ ặ ng tích ho c gây th ườ ị ạ ừ ậ ủ i b  h i t t c a ng ườ ộ ự ừ ể ộ ị ả

ệ

ạ ừ ế

ậ ủ ở

ả ng t ế ườ th  31% đ n 60% nh ng thu c m t trong các tr

ự ể ề ả

ị ạ i ph m t ự ệ

ề ẹ ơ ả

ệ ẫ ợ i ng tích thuê" .  11%    31% đ n 60% ho c t ế   ị ợ ế  đi m a đ n đ n   31% nh ng thu c m t trong các tr ng h p quy đ nh t ứ   ộ ậ ề ạ ườ ể i ph m t đi m k kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s , thì ng i b  truy c u ự ộ ậ ề ả ự trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 104 B  lu t hình s  có khung hình    hai năm đ n b y năm tù. ph t t ế   ặ ẫ ế ườ ị ạ ừ ế ỷ ệ ươ  61% tr  lên ho c d n đ n ch t i b  h i t t c a ng  l N u t ộ ườ ợ ộ ư ặ ừ ng h p quy đ nh i, ho c t ng   ộ   ườ ộ ậ ế ừ ể i  đi m a đ n đi m k kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s , thì ng t ộ ậ ả ứ ị ự b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 104 B  lu t hình s  có   ề   ớ ườ ế m i lăm ạ ừ  năm năm đ n  khung hình ph t t  năm, nh  h n so v i kho n 3 Đi u ự ộ ậ 109 B  lu t hình s  năm 1985. ế N u d n đ n ch t ng h p đ c bi

ườ  ho c trong tr ặ ứ ườ

ế nhi u ng ề ộ ị ạ i ph m t ự ọ ề ươ ế

ớ ơ ớ ị

ự ế ặ ườ t nghiêm   ả ự ệ tr ng khác, thì ng i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4   ạ ừ ườ ộ ậ    m i năm đ n hai m i năm Đi u 104 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ho c ặ tù chung thân . Đây là quy đ nh m i năng h n so v i Đi u 109 B  lu t ộ ậ   ề hình s  năm 1985.

7

ặ i c  ý gây th

ộ ầ ị ứ ề ạ  ( Đi u 105), là t

ả ượ c tách t ố ớ ộ ố ạ  kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 và đ

ươ ­ Đ i v i t i khác trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh ề ẽ ơ

ị

ả ườ ớ  trung  ế ẫ ủ ng t ươ ừ ợ ậ ở  31% đ n 60% thì ng i có hành vi có ý gây th

ả ừ ạ ầ

ự ủ ề

ư ườ ự ế

ỏ ủ ứ ợ ng h p gi ả ạ ề ạ ế ị

ặ

ứ ế ở ươ ậ ừ t t

ườ ạ ừ ộ ườ ổ ế ặ ẫ  61% tr  lên ho c d n đ n ch t ng , có khung hình ph t t

ỏ ủ   ổ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ộ   ườ i ng ự ượ ấ   ộ ậ ạ c c u ph m đ ướ ử ự ạ ạ   ng d n c a các c  quan i cho phù h p v i th c ti n xét x  và các h t o l ườ   ậ ủ ỷ ệ ươ ươ ệ ả i t c a ng  th  l b o v  pháp lu t  ng. Kho n 1 quy đ nh t ặ   ị ạ ng tích ho c b  h i ph i t ị ườ ứ ổ   i khác trong tr ng thái tinh th n b  kích gây t n h i cho s c kh e c a ng ậ ớ ị ệ ộ ạ   đ ng m nh m i b  truy c u trách nhi m hình s  ; đi u văn c a đi u lu t quy ị ầ ườ ị ươ i trong tr ng thái tinh th n b  kích t ng  nh  tr đ nh t   ng t ố ớ   ớ ấ ạ ạ ộ "đ i v i t đ nh khung là   đ ng m nh. C u t o thêm kho n 2 v i hai tình ti ườ   ườ ỏ ủ ạ ề i và gây th nhi u ng i ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ặ ỷ ệ ươ i, ho c trong ng t  th khác mà t    l ế   ọ ệ ặ ợ t nghiêm tr ng khác" ng h p đ c bi tr  m t năm đ n năm năm.

ứ ề (Đi u 106), là t

ự ộ ậ ặ ươ ớ ạ i h n phòng v  chính đáng ề

ẽ ướ

ả ừ ớ  trung  ở

ế ị ả ẫ ặ ế ộ ố ớ ạ "ph m t ị ế i đ i v i nhi u ng ỏ ủ   ổ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ộ   i ượ   c ơ  ủ ẫ ng d n c a các c ậ ủ   ỷ ệ ươ ng t  l  th t c a ấ ạ ườ i. C u t o thêm   ườ , có khung  i"

ươ ứ ổ ặ

ượ ề

ạ ộ ườ ụ (Đi u 107) là t  kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1985 và cũng đ

ẫ ủ

ề

t đ nh khung là  ả ỏ ủ   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ạ   c tách ra i ph m đ ượ ấ ạ ạ   c c u t o l i cho ệ ả ơ ướ   ng d n c a các c  quan b o v  pháp ị ả   ườ ị ạ ậ ủ ỷ ệ ươ i b  h i ph i t c a ng  th  l ng t ứ ự ấ   ệ ớ ị i m i b  truy c u trách nhi m hình s . C u ườ   ộ ố ớ ạ i" "ph m t i đ i v i nhi u ng ạ   ị ả  hai năm đ n b y năm tù và kho n 3 quy đ nh hình ph t

ố ớ ộ ố i c  ý gây th ­ Đ i v i t ượ ườ ệ t quá gi ng i khác do v ả ừ ượ ạ ph m đ c tách t  kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 và cũng đ ợ ấ ạ ạ ự ử c u t o l i cho phù h p v i th c ti n xét x  và các h ậ ở ươ ệ ả ng. Kho n 1 quy đ nh t quan b o v  pháp lu t  ườ ị ạ  lên ho c d n đ n ch t ng ng  31% tr i b  h i ph i t ề ớ ả t đ nh khung là  kho n 2 v i tình ti ạ ừ ộ ế  m t năm đ n ba năm.  hình ph t t ố ớ ộ ­ Đ i v i t i gây th i khác trong khi thi hành công v ng ả ộ ậ ề ự ừ t ớ ợ ử ẽ ự phù h p v i th c ti n xét x  và các h ậ ở ả ươ  trung  lu t  ng. Kho n 1 quy đ nh t ộ ạ ườ ở ừ i ph m t  31% tr  lên thì ng t ế ị ớ ả ạ t o thêm kho n 2 v i tình ti ế ạ ừ có khung hình ph t t ổ b  sung.

i vô ý gây th

ườ ươ ị th

ặ ổ ặ ụ ể ỷ ệ ươ  l  (Đi u 108 ) quy đ nh c  th  t ạ ặ ổ

t là t ứ ộ ậ

ươ ữ ừ ộ ờ ả ị ố ớ ộ ỏ ủ   ứ ạ ­ Đ i v i t ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ề ở ừ ậ  31% tr  lên   ng t i khác ng ệ ấ ạ ả   ng tích n ng, t n h i n ng và tăng m c hình ph t c i thay cho d u hi u th ự ạ ề    t t o không giam gi  m t năm lên hai năm mà Đi u 110 B  lu t hình s  năm ồ 1985 đã quy đ nh, đ ng th i quy đ nh thêm kho n 2 v  hình ph t b  sung.

ạ ổ ứ ố ớ ộ ề ổ ặ ạ

i vô ý gây th ạ ề ệ ặ

ườ ề ượ ự

ắ ộ ậ ở ừ ị ị ỏ ủ   ươ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ­ Đ i v i t ắ   i khác do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính ng ả ừ ạ ộ   c tách t (Đi u 109) là t  kho n 2 Đi u 110 B  lu t hình s  năm i ph m đ ụ ể ỷ ệ ươ ượ    31% tr  lên thay cho  l c quy đ nh c  th  t 1985 cũng đ ề ậ t là t ng t th

8

ặ ươ

ạ ặ ề ấ ủ ự ứ ộ ậ ng tích n ng, t n h i n ng và m c cao nh t c a khung hình ồ   ba năm nh  h n kho n 2 Đi u 110 B  lu t hình s  năm 1985, đ ng

ạ ổ

ả ổ ệ ấ d u hi u th ả ẹ ơ ạ ph t là  ề ả ờ th i quy đ nh thêm kho n 2 v  hình ph t b  sung. ạ ườ i hành h  ng ị ­ Đ i v i t

ụ ữ ẻ ị ề    (Đi u 110) quy đ nh thêm kho n hai ặ   ườ i già, tr  em, ph  n  có thai ho c

ố ớ ố ớ ộ ế ị t đ nh khung là  ề t và đ i v i nhi u ng i khác ố ớ "đ i v i ng ườ i". ớ v i hai tình ti ậ ườ ng i tàn t

ỏ ề ế ế ố ớ ộ i hi p dâm

ấ ự

ớ ế ị

ườ ổ

ỷ ệ ươ  th

ế ế ề t...";   t "có nhi u tình ti ặ   ạ "đe do  dùng vũ l c ho c ạ ộ   ị c c a n n nhân" ; quy đ nh thêm m t ộ ạ ườ i có trách i ph m t i mà ng   ẻ ủ ạ   ứ ạ i; gây t n h i cho s c kho  c a n n ứ   ạ ổ ả  gây t n h i cho s c ( kho n 2); ễ   ị ở t mình b  nhi m  61% tr  lên; bi

i  ế ộ ố (Đi u 111), b  tình ti ­ Đ i v i t ệ ị quy đ nh thêm các d u hi u trong c u thành, đó là  ạ ợ ụ i d ng tình tr ng không th  t l ố s  tình ti t đ nh khung m i, đó là  ệ ố ớ nhi m chăm sóc; đ i v i nhi u ng ng t  l nhân mà t ạ ẻ ủ kho  c a n n nhân mà t ạ ẫ HIV mà v n ph m t ố ớ ộ ­ Đ i v i t ấ ể ự ệ ượ ủ  v  đ ố ớ "đ i v i ng ề ườ ế ậ ừ  31% đ n 60%  t t ậ ừ ỷ ệ ươ  l  th t t ng t ả ộ  (kho n 3). ẻ i hi p dâm tr  em

ề i; ng t

ạ

ễ

ả ạ ấ ở kho n 2 là m i

ế ề

ng t

ẻ ủ ả ạ

ậ ừ t t ứ ễ ế ẫ ề ị  (Đi u 112 ), quy đ nh thêm m t s  tình   ỷ   ạ ổ ẻ ủ ạ ứ ư " gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ạ ế ị ti t đ nh khung hình ph t nh :  ạ   ổ ườ  ); gây t n h i ố ớ ả ậ ừ ế ệ ươ đ i v i nhi u ng t t  31% đ n 60%   th l (kho n 2);  ị   ế ở ậ ừ ỷ ệ ươ ẻ ủ ứ  61% tr  lên bi ng t  l t t  th t mình b cho s c kho  c a n n nhân mà t ộ  (kho n 3). V  hình ph t, m c cao nh t không có ẫ ấ ứ ạ ề ả i  nhi m HIV mà v n ph m t   ả ườ hai năm,  ấ ở ứ ư ớ tù hai    kho n 3 là  gì m i nh ng m c th p nh t  ườ ả ở ươ m i hai năm. m i năm  kho n 4 là  ,  ố ớ ộ ưỡ i c ­ Đ i v i t ng dâm ộ ố ị ẻ ủ ạ ườ   (kho n 2); i; ậ ừ t t i

ỏ  (Đi u 113) b  tình ti ạ ế ị t đ nh khung hình ph t nh :  ỷ ệ ươ  th  l ạ ổ   gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t ấ ư

ạ ứ ả ạ ba năm,

ưỡ ề ng dâm ng ế ề   t..."; t "có nhi u tình ti ạ ổ ư " gây t n h i cho   ưỡ ế ng dâm   ;  c  31% đ n 60% ỷ ệ    l ộ  (kho nả   ấ ở  ấ ườ   ng ộ

ả ư ị kho n 1 Đi u 113a B i ch a thành niên)

ạ ự ­ Đ i v i t ng dâm tr  em

quy đ nh thêm m t s  tình ti ứ s c kho  c a n n nhân mà t ề nhi u ng ở ị ươ  61% tr  lên bi ng t th ứ ề ớ 3). V  hình ph t, m c cao nh t không có gì m i nh ng m c th p nh t  ả ở ả ả ị b y năm  kho n 3 là  kho n 2 là  . quy đ nh thêm kho n 4 là tr h p ợ c ư ườ ượ ừ i ch a thành niên.  ( đ c tách t ườ ề ộ ưỡ ậ ng dâm ng i c lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t ộ ề ẻ  ( Đi u 114). T i ph m này đ i c ề ườ ượ ộ ậ

ấ ạ ạ ư ượ

ng n ng h n tr ế ư ế ặ ề t "có nhi u tình ti i ch a thành niên, b  tình ti ng dâm ng

ạ ặ ế ổ

ứ

ẻ ủ t "

ạ ố ớ ế ươ ế ễ i" ừ  ố ớ ộ ưỡ c tách t ự  ạ ị ộ ưỡ i Đi u 113a B  lu t hình s i ch a thành niên quy đ nh t t ng dâm ng i c ợ   ườ ơ ướ ng h p c c u t o l i theo h năm 1985. Tuy nhiên, đ ỏ ườ ưỡ   t...";   thêm c ạ ừ năm năm đ nế   ả ớ ế ị ộ ố t đ nh khung m i. Kho n 1 có khung hình ph t t m t s  tình ti m iườ   năm; kho n 2 thay tình ti ạ   ẻ ủ ứ ả t "gây t n h i n ng cho s c kho  c a n n ỷ ệ   ạ ổ ế " gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ằ  l t   nhân" b ng tình ti ườ   ề ả ế đ i v i nhi u ng ế ậ ừ  31% đ n 60%;  t t th i; ng t  kho n 3 thêm tình ti ạ ấ   ổ ạ ẫ ị t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t bi t "gây t n h i r t ộ  và thay tình ti

9

ứ ổ t

ứ ị ả ỏ ủ ạ ỷ ệ ươ  th  l ằ ậ ừ t t ng t ẻ       kho n 4 quy đ nh hình

ạ ế " gây t n h i cho s c kho ặ n ng cho s c kh e c a n n nhân" b ng tình ti ở ạ ủ c a n n nhân mà t  61% tr  lên"; ạ ổ ph t b  sung.

ế ề ề ố ớ ộ ­ Đ i v i t i giao c u v i tr  em

ộ ố ỏ ạ ở ấ ớ ẻ ế ị t đ nh khung hình ph t;

kho n 2 thêm tình ti ứ

ổ ứ ế " gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t t

ng t

ạ ứ ườ  và thay tình ti ế ạ ả ạ ổ ở  kho n 3 thêm tình ti ổ ạ ặ ạ ẻ ủ ế " bi ế t  ạ ẻ ủ ( Đi u 115) b  tình ti   t "có nhi u tình ế   ả t ẻ ủ   t "gây t n h i n ng cho s c kho  c a ỷ ệ    l ễ   ị t mình b  nhi m ỷ ệ    l

ươ

ỏ

ậ ả i dâm ô đ i v i tr  em ở ế "gây h u qu  đ c bi ề   t "có nhi u ệ   ả ặ t

ế t..."; thêm m t s  tình ti ti ề ố ớ "đ i v i nhi u ng i" ằ ạ n n nhân" b ng tình ti ế ậ ừ ươ  31% đ n 60%; t t th ộ ẫ HIV mà v n ph m t i và gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ở ậ ừ  61% tr  lên". t t ng t th ố ớ ộ ­ Đ i v i t ế tình ti t..."; thêm tình ti nghiêm tr ng"ọ

ườ ố ớ ộ và t ộ ố   i c  ý i lây truy n HIV cho ng

ườ ị  và thêm kho n 4 quy đ nh hình ph t b  sung. ề  ( Đi u 117)  ớ ề  ( Đi u 116) b  tình ti  kho n 3 là   ạ ổ i khác ộ i danh m i. ( Đi u 118) là hai t

ề ế ị ố ớ ộ ụ ữ ( Đi u 119) thêm các tình tình ti ­ Đ i v i t ề truy n HIV cho ng ­ Đ i v i t ố ớ ẻ ế ị t đ nh khung  ả ề ề i khác i mua bán ph  n

ấ

ạ ạ ề ầ ụ ữ ỏ ị

ệ ả ạ ổ t đ nh ụ khung, đó là  "mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm; có tính ch t chuyên ể ế nghi p; mua bán nhi u l n"; t "tái ph m nguy hi m" quy đ nh thêm  b  tình ti kho n 4 v  hình ph t b  sung.

ố ớ ộ ế i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em

ạ ẻ ề ế chi m đo t tr  em

ợ

ộ ậ ứ ờ

ừ ắ ạ ộ ướ ấ ỳ i ph m này trong th i gian v a qua. So v i Đi u 149 B  lu t hình s ơ i ph m này nghiêm kh c h n. Kho n 1 có khung hình ph t t

ả

ươ ồ ờ ho c tù chung thân

ặ ạ ụ ộ

ạ ổ ị

ố ớ ộ ụ ị

i khác ộ ố ớ i nhi u l n; đ i v i nhi u ng

ệ ề ­ Đ i v i t ị quy đ nh thêm hành vi  ừ d ụ ớ i b t k  hình th c nào   c m t ạ ộ ố ớ ch ng t ả năm 1985 thì t ạ ừ m i lăm năm ba năm đ nế  m iườ  năm, kho n 2 có khung hình ph t t ườ ị , đ ng th i quy đ nh thêm các tình ti m i năm   ơ khung hình ph t nh :  ạ ể ử ụ ạ đ o; đ  s  d ng vào m c đích m i dâm. ề ườ ­ Đ i v i t ề ầ ư Ph m t ề ạ ữ ng, chăm sóc, ch a b nh cho mình ạ ẻ ặ ề    ( Đi u 120) ậ ề ủ   và trong đi u văn c a đi u lu t thêm ễ ự  cho phù h p v i th c ti n đáu tranh phòng   ự  ề ạ ừ  ế    đ n hai ế ị   t đ nh ể ử ụ ư Vì đ ng c  đê hèn; đ  s  d ng vào m c đích vô nhân   ả  Kho n 3 quy đ nh hình ph t b  sung.    ( Đi u 121) quy đ nh thêm các tình ố   ườ i; đ i   và quy đ nhị

ướ ượ i theo h c vi

ế ạ t l ờ ụ ể

ả ổ

ố ớ ề

ụ

ườ ệ ị ng quy đ nh   ườ ợ   ng h p ụ   ứ ợ ụ i d ng ch c v ườ ạ ỗ   i d y d , nuôi ườ   i thi hành công ặ   t nghiêm i khác ph m t

ố ả ạ ổ ị ụ i làm nh c ng ạ ế ị t đ nh khung hình ph t nh :  ti ưỡ ỗ ườ ạ ớ i d y d , nuôi d v i ng ạ ổ ề ả thêm kho n 3 v  hình ph t b  sung. ố  ( Đi u 122) đ ề ố ớ ộ i Vu kh ng ­ Đ i v i t ồ ơ ả ấ các hành vi ngay trong c u thành c  b n, đ ng th i c  th  hoá các tr ứ ư   Có t ề ậ ủ ộ ạ  ch c; l i theo kho n 2 c a đi u lu t nh : ph m t ẹ ố ớ ườ ề ạ quy n h n; đ i v i nhi u ng i; đ i v i ông, bà, cha, m , ng ố ớ ệ ữ ưỡ ng, chăm sóc, giáo d c, ch a b nh cho mình; đ i v i ng d ặ ọ ộ ấ ạ ụ i r t nghiêm tr ng ho c đ c bi v ; vu kh ng ng tr ng.ọ Kho n 3 quy đ nh hình ph t b  sung.

10

ng hai Ạ Ch Ộ Ụ Ể ươ CÁC T I PH M C  TH

I

ố ạ ướ ườ ủ ạ ộ c đo t tính m ng c a ng i khác m t cách

ườ ế ố ị ị i mà không quy đ nh c  ý gi t ng

ế

Ộ Ề ƯỜ  (ĐI U 93) Ế 1. T I GI T NG ườ ế Gi i là hành vi c  ý t t ng trái pháp lu t.ậ ỉ ậ ề Đi u lu t ch  quy đ nh gi ả ự ố ế t" đã bao hàm c  s  c  ý. Do đó, n u có tr ả

ế ấ t ng

ợ ng h p nào t ố ế i khác không ph i do c  ý thì không ph i là gi t ng ư ệ ủ ộ ệ ủ ộ ể ả  các d u hi u c a t ử ườ ả ườ ấ i gi ị ễ i gi

ế ườ   i, vì t ng ừ ạ ướ  "gi t c đo t tính   ề ườ ạ ườ ậ   m ng ng i. Đi u lu t ậ ề   cũng không miêu t i, nh ng v  lý lu n cũng ư ự ườ   ế nh  th c ti n xét x  chúng ta có th  xác đ nh các d u hi u c a t i t ng ư nh  sau:

Ấ Ủ Ộ Ế ƯỜ I

ề

ạ ồ ả ộ Ệ Ơ Ả A. CÁC D U HI U C  B N C A T I GI T NG ạ ộ ườ i  i ph m t 1. V  phia ng ủ ộ a) Hành vi khách quan c a t i ph m bao g m c  hành đ ng và không

ợ ể ệ ư hành đ ng.ộ ườ Tr

ộ ộ ườ ng đ ổ ng h p hành đ ng th ầ ố ự ố ố

ư ẫ

ố

ộ ườ ệ ườ ể ả ỉ ị ụ ế ặ ả Ví d :ụ   ủ ỹ  ố i b nh u ng thu c theo ch  đ nh c a bác s ườ ệ   i b nh i Y tá này ph i có nghĩa v  cho ng

ắ   ượ c bi u hi n nh : đâm, chém, b n, ổ ấ đ m đá, đ t cháy, đ u đ c, bóp c , treo c , trói ném xu ng v c, xu ng sông,   ố chôn s ng v.v... ặ ợ ườ ng h p không hành đ ng ít g p nh ng v n có th  x y ra.   Tr ố ộ M t Y tá c  tình không cho ng ườ ệ ể i b nh ch t m c dù ng đ  ng ố ố u ng thu c.

ạ ạ ườ ả b) Hành vi t c đo t tính m ng c a ng i khác ph i là hành vi trái pháp

ủ ậ ắ ậ ứ

ạ ư ậ

ướ ậ ấ ẽ ư ứ lu t, t c là lu t c m mà c  làm, lu t b t làm mà không làm. ườ ng h p t ướ

ộ ả ợ ướ c đo t tính m ng ng ườ ạ ạ c đo t tính m ng c a ng ặ ế ấ Ví d : ụ ng ạ ượ ườ c pháp   i khác đ ủ ườ   ng i khác trong tr ệ   ế t ho c thi hành m t m nh ử  ườ ả i c nh sát thi hành b n án t

ứ ộ

ạ i ph m t ậ ậ Nh  v y, s  có tr ậ lu t cho phép nh : hành vi t ệ ợ h p phòng v  chính đáng, trong tình th  c p thi ủ ợ ệ l nh h p pháp c a nhà ch c trách.  ườ ố ớ hình đ i v i ng Hành vi trái pháp lu t ph i là nguyên nhân gây ra h u qu  ch t ng

ả ế ễ ệ ả ố

i . ả ả ữ ị ễ

ậ

ự ả ữ ủ ậ ữ ệ ứ ừ ấ

ệ  quan đi m c a ch  nghĩa duy v t bi n ch ng v ặ ế ả ạ ể ườ ứ   i, t c ậ ử là có m i quan h  nhân qu  gi a hành vi và h u qu . Th c ti n xét x  không   ậ   ệ ố ờ ả  cũng d  dàng xác đ nh m i quan h  nhân qu  gi a hành vi và h u ph i bao gi ườ ả   i. Vì v y, khi xác đ nh m i quan h  nhân q a gi a hành vi và qu  ch t ng ề  ủ ả ậ h u qu  ph i xu t phát t ế ặ c p ph m trù nguyên nhân và k t qu  v i nh ng đ c đi m sau:

ố ị ể ủ ả ớ ế ả i ph i là hành vi x y ra tr

ữ ườ ­ Hành vi là nguyên nhân gây ra ch t ng ị ắ ả ề ặ

ế ườ ề ướ ậ ả ờ ậ h u qu  v  m t th i gian.   ả ấ ứ không ph i b t c  hành vi nào x y ra tr ướ   ả c Ví d :ụ   sau khi b  b n, n n nhân ch t. Tuy nhiên ạ   ả ế   i đ u là nguyên c h u qu  ch t ng

11

ỉ ả ữ ệ ộ ạ ấ ế i, t

i t

ườ

ườ

ộ ầ ữ

ể

ế ế

ườ ườ ạ ữ

i x y ra và th c t ạ ượ i đ t đ  h u qu  ch t ng

ệ ế

ạ ự ả ế ẫ ộ

ỉ ủ

ợ ộ ậ ườ ườ i có tr

ầ ệ ớ ậ ố   t y u v i h u qu  thì nhân mà ch  nh ng hành vi có m i quan h  n i t ể ệ ở ỗ ố ớ ệ ộ ạ ấ ế    ch : khi cái t y u đó th  hi n  m i là nguyên nhân. M i quan h  n i t ả ộ ạ ạ ơ ở ế ủ i ; hành vi i ph m t   ch t c a n n nhân có c  s  ngay trong hành vi c  ng ố ế   ả ậ ộ ạ ủ i    đã mang trong nó  m m m ng sinh ra h u qu  ch t i ph m t c a ng ạ ề ả ẫ   ấ ị ườ ệ ủ ườ i ph m t i  trong nh ng đi u ki n nh t đ nh ph i d n i; hành vi c a ng ng ứ ượ Ví d :ụ   m t ng ậ ộ ườ ế ả ế c.   i ch  không th  khác đ i dùng đ n h u qu  ch t ng   ế ấ ế ẽ ẫ ườ ầ ủ ắ i khác, t t y u s  d n đ n cái ch t cho ng   i này. súng b n vào đ u c a ng ế ầ ẫ ố ộ ế N u m t hành vi đã mang trong đó m m m ng d n đ n cái ch t cho n n nhân,   ả ệ ề   ư c th c hi n trong hoàn c nh không có nh ng đi u nh ng hành vi đó l ư ả   ả ự ế ậ ườ ả ế ể ậ ệ ầ  h u qu  đó ch a x y ki n c n thi ự ề ộ ườ ườ   ị ả i i gi ra, thì ng t ng i có hành vi v n ph i ch u trách nhi m hình s  v  t ằ   ầ ắ ị ư ạ Ví d : ụ A có ý đ nh b n vào đ u B nh m ạ ư ở i ch a đ t.   giai đo n ph m t nh ng  ầ ủ ạ ư ạ ạ ướ   c đo t tính m ng c a B, nh ng đ n không trúng đ u c a B mà ch  trúng t tay nên B không ch t.ế    ả ế ­ H u qu  ch t ng ề

ủ ế ế ệ ấ

ặ ư ế ị ấ ế

ế ị ấ ờ

ậ ủ ậ ặ ữ ế ụ ủ ả ị

ỉ ườ ề ủ ế Ví d :ụ  có nhi u ng

ư ể ế

ủ ế ạ

ủ ế ỉ

ệ ế ứ ế ị i có hành vi đ u ph i ch u trách nhi m hình s

ườ ứ ộ ế

ườ ả ế ả ậ

ế ấ

ế ị ỉ ả ế

ự ế ớ ị

ườ ố ớ ậ ầ ả ế ố ớ ả

ượ ể ị

ụ

ự ế ạ

ả ầ ậ

ề ệ ề ớ

ệ ượ ư ữ ả ủ ế ớ

ự ờ ưở ế ả ả ả   ng h p không ph i do m t nguyên nhân gây ả t nguyên nhân   ra mà do nhi u nguyên nhân cùng gây ra, thì c n ph i phân bi ủ  ứ ế nào là nguyên nhân ch  y u, nguyên nhân nào là th  y u. nguyên nhân ch ả ế   y u là nguyên nhân mà n u không có nó thì h u qu  không xu t hi n, nó ả ấ ữ t y u chung c a h u qu   y, còn nguyên nhân quy t đ nh nh ng đ c tr ng t   ứ ế ể ệ   ỉ th  y u là nguyên nhân ch  quy t đ nh nh ng đ c đi m nh t th i cá bi t ổ ấ   ả ậ không  n đ nh c a h u qu ; khi nó tác d ng vào k t qu  thì ch  có tính ch t ụ ế ạ   h n ch  và ph c tùng nguyên nhân ch  y u.  i cùng đánh ậ ườ ị ườ ộ   i b  đánh ch t là do đòn t p th , nh ng trong đó có hành vi i, ng m t ng ế ẫ ườ ộ ủ   i là nguyên nhân ch  y u d n đ n cái ch t cho n n nhân, còn c a m t ng ữ ườ ủ i khác ch  là nguyên nhân th  y u. Dù là ch  y u hay hành vi c a nh ng ng   ự  ả ữ ấ ả ứ ế ề t c  nh ng ng th  y u thì t ư ườ ề ộ i, nh ng m c đ  có khác nhau. v  t t ng i gi ả  ự ế ấ i x y ra có c  chúng ta còn th y h u qu  ch t ng ­ Trong th c t ế ự ế ế ự   nguyên nhân tr c ti p và nguyên nhân gián ti p. Nguyên nhân   tr c ti p là ệ ố ớ   ự  nó sinh ra k t qu , nó có tính ch t quy t đ nh rõ r t đ i v i nguyên nhân t ậ   ậ ả h u qu , còn nguyên nhân gián ti p là nguyên nhân ch  góp ph n gây ra h u ả   ng, hành vi là nguyên nhân tr c ti p m i ph i ch u trách qu . Thông th ệ   nhi m đ i v i h u qu , còn đ i v i hành vi là nguyên nhân gián ti p thì không ố ớ ậ ả ả Ví d :ụ  A cho B m n súng đ  đi săn, ệ ph i ch u trách nhi m đ i v i h u qu .    ồ   ườ ế ể ắ ư i. Tuy nhiên, trong v  án có đ ng nh ng B đã dùng súng đó đ  b n ch t ng ủ ấ ả ữ ườ ồ ạ i đ ng ph m là nguyên nhân tr c ti p. ph m thì hành vi c a t t c  nh ng ng ả ữ ệ ố   ­ Khi xem xét m i quan h  nhân qu  gi a hành vi và h u qu  c n phân ệ ệ   ng khách quan bi t nguyên nhân v i đi u ki n. Đi u ki n là nh ng hi n t ậ ặ ho c ch  quan, nó không tr c ti p gây ra h u qu , nh ng nó đi v i nguyên   ả   ng đ n nguyên nhân và b o đ m nhân trong không gian và th i gian,  nh h

12

ầ ể ự ế ả

ườ ế

i có hành vi không liên quan đ n vi c gi ườ ườ

ư ệ ị ề ế t ng

i.  ể ế ế ộ   ậ ế ể t đ  sinh ra h u qu . N u m t ế   ườ ườ ế t i và ng i đó không bi t ng ả   ệ ế t ng i, thì không ph i i khác gi ờ ườ Ví d :ụ  A cho B đi nh  xe Honda, nh ng A   t C. t B đi nh  xe c a mình đ  đu i k p C và gi

ổ ị ườ ượ ự ệ ạ cho nguyên nhân có s  phát tri n c n thi ệ ng ạ ủ hành vi c a mình đã t o đi u ki n cho ng ề ộ i gi ch u trách nhi m v  t ủ ờ không bi ạ ướ c đo t tính m ng ng i khác là hành vi đ c th c hi n do c) Hành vi t

c  ý.ố

ướ

ườ i là tr ạ i ph m t

t ng ườ ạ ố

ườ ườ ự ể ạ   ạ ợ ườ ướ c đo t tính m ng ng h p tr ặ   ấ ế ứ ậ ộ t y u ho c ng i  nh n th c rõ hành đ ng c a mình t ế ạ ế có th  gây cho n n nhân ch t và mong mu n ho c b  m c cho n n nhân ch t. ệ   ượ ứ ủ c bi u hi n ế ố C  ý gi ườ i khác, ng ể S  hình thành ý th c c a ng c khi có hành vi t ủ ộ ặ ỏ ặ ế t ng i có hành vi gi i  đ

khác nhau: ạ

ể ườ ướ ộ ệ c đ

ả ế ể ả ế ệ c h u qu  ch t ng ể ứ ấ ệ ­ D ng bi u hi n th  nh t là tr ạ ườ i ph m t i khác, ng ậ ố

ằ ệ ể ệ ượ

ẩ ủ

ờ ẩ ợ ng h p tr ư

ượ ể ườ ị ố ố ạ i ph m t ả ấ ế ộ c đ c h u qu  t

ầ ề ế

ọ ộ ườ ế ố

ứ ế

ạ

ự ế   c khi th c hi n hành vi nguy hi m đ n ườ   ướ ượ ậ ấ ạ i  th y tr tính m ng ng i ạ ả tát y u x y ra và mong mu n cho h u qu  đó phát sinh. Lo i bi u hi n này rõ   ữ   ể ườ ứ c bi u hi n b ng nh ng ng đ nét. Bi u hi n ý th c này ra bên ngoài th ươ ạ ộ   ọ ề ệ ị ẩ ư hành vi nh : chu n b  hung khí (ph ng ti n), đi u tra theo dõi m i ho t đ ng ữ ấ ộ   ạ ệ ề ị ế ườ ị ủ i i đ nh gi c a ng t, chu n b  nh ng đi u ki n, th  đo n   đ  che gi u t ọ ự ư ướ   ạ ph m v.v... còn g i là c  ý có d  m u. Tuy nhiên, cũng có tr c ọ ẫ   ộ ườ i   không có th i gian chu n b  nh ng h  v n khi hành đ ng, ng ậ ả  ả ậ ướ ấ th y tr t y u x y ra và cũng mong mu n cho h u qu phát sinh. Ví d :ụ  A và B cãi nhau, s n có dao trong tay (vì A đang thái th t l n) ị ợ   ẵ ỗ   ạ i ch . A dùng dao chém liên ti p nhi u nhát vào đ u B làm B ch t ngay t ấ ng h p này g i là c  ý đ t xu t. Tr ệ ể ­ D ng bi u hi n th  hai là tr ườ i khác, ng ứ ủ ả

ườ ư ộ ố

ạ i ph m t ộ ấ ắ ằ ậ

ườ ư ế ạ

t x y ra.  ng đi qua đo n đ ắ ấ ị ư ả ặ

ự

ườ ắ ứ ệ ­ D ng bi u hi n th  ba là tr ườ i khác, ng ệ ỉ ấ i  cũng ch  th y tr

ư

ắ ầ ồ

ư ế ế ướ ậ ứ ể ặ ớ ườ i làm ch t ng

ẽ ị ệ ặ ứ ồ ợ ể ướ ạ   c khi có hành vi nguy hi m đ n tính ứ ượ ế ả ậ ỉ ườ   ậ ộ ạ ườ i c h u qu  ch t ng i  ch  nh n th c đ i ph m t m ng ng ả ư   ườ ấ ị ộ ạ ắ ắ ể ả i  ch a i ph m t có th  x y ra ch  không ch c ch n nh t đ nh x y ra vì ng ậ ả ườ ế ẽ ấ ị   i. B n thân tin vào hành vi c a mình nh t đ nh s  gây ra h u qu  ch t ng ậ ả ả ọ ạ i không i  cũng r t mong mu n cho h u qu  x y ra, nh ng h  l   ng ằ   ả ắ ả Ví d :ụ  A gài l u đ n nh m ạ ự ắ tin m t cách ch c ch n r ng h u qu   ườ   ng này, nh ng A t B vì A đã theo dõi hàng ngày B th gi ổ ủ ự ạ không tin vào kh  năng gây n  c a l u đ n ho c ch a ch c B nh t đ nh đi qua   ư ả ư ạ ấ và có đi qua ch a ch c B đã v p ph i l u đ n do A gài. ể ạ ế   ể ướ c khi th c hi n hành vi nguy hi m đ n ủ ạ ả ế   ộ ạ c h u qu  ch t i ph m t tính m ng c a ng ậ   ố ể ả ườ i có th  x y ra tuy không mong mu n, nh ng có ý th c đ  m c cho h u ng ứ ể ẻ ử ệ Ví d : ụ A m c đi n tr n vào c a chu ng gà v i ý th c đ  k  nào ả ả   qu  x y ra.  ủ ạ ậ ộ vào tr m gà s  b  đi n gi   i nhà c a A vào t ch t, nh ng l ẻ chu ng gà nh t tr ng gà đ .

13

ế ụ ườ

ộ i gi ư ườ ề i đ u có chung m t m c đích là t ơ t ng ộ

i, nh ng đ ng c  thì khác nhau. Đ ng c  không ph i là y u t ườ ộ ố ườ ộ ộ ợ ư ạ i ph m t ườ t ng ơ ng h p nó là y u t i, nh ng trong m t s  tr ạ ướ   c đo t tính ế ố  ả ế ố ị    đ nh khung

Ng ạ m ng con ng ế ộ ị đ nh t i gi hình ph t.ạ ữ ấ ể ỉ ị

ờ ố ớ ệ ứ ộ ư ể ứ ế ả Nh ng d u hi u khác nh : th i gian. đ a đi m, hoàn c nh v.v... ch  có ý ườ i, ch  không có ý t ng

ấ ỳ ườ t ng

ế ự ộ i có đ  năng l c  t ng ự ườ i là t ủ ế i gi ộ   i

ả ổ ở i đ  14 tu i tr  lên, vì t ọ ặ ộ ặ ọ ị nghĩa xác đ nh m c đ  nguy hi m đ i v i hành vi gi ộ ị i. nghĩa đ nh t ư ườ ủ ể ủ ộ i là b t k , nh ng ph i là ng Ch  th  c a t i gi ườ ủ ả ệ trách nhi m hình s  và ph i là ng ệ ấ t nghiêm tr ng.  i đ c bi r t nghiêm tr ng ho c t

ộ ế i là t 2. V  phía n n nhân Ng

ườ i. N u m t ng ả ộ i gi ế ư ườ i, nh ng gi ộ t m t ng

ế t ng ộ ứ i. ẻ ớ ờ

ườ ườ ế ộ ư i, nh ng phá thai, dù cái   ụ ữ  ậ i, vì v y gi t m t ph  n

ế t m t đ a tr  m i ra đ i cũng là gi t ng ế t ng  tháng th  m y cũng không g i là gi i.

ứ ấ ả ườ ườ ầ ề ạ ố ả ườ ị ế ạ   ườ i còn s ng, vì t t, ph i là ng i b  gi i xâm ph m t ng ạ   ọ ườ ộ ế ườ ạ ế i đã ch t, thì m i hành vi xâm ph m đ n tính m ng con ng ườ ắ   ế ế ế ế i s p t ng đ n xác ch t đó không ph i là hành vi gi ườ ế ẫ ch t v n là gi ế Gi ở thai đó  ế đang có thai không ph i là gi ạ i ph m t ọ ề t nhi u ng ưở i   t Tr

ế ứ ườ i đang còn   ạ   ẫ t thì v n ph m

ườ ế ậ ầ ọ ọ ườ ộ ng nh m xác ch t là ng ế ớ ư ắ ố s ng mà có nh ng hành vi nh  b n, đâm, chém... v i ý th c gi ề ố ượ ộ t ng. i gi ợ ng h p ng ữ i. Khoa h c lu t hình g i là sai l m v  đ i t t ng

ƯỜ Ộ Ụ Ể Ủ Ợ Ộ Ạ Ữ B.   NH NG   TR Ế   NG   H P   PH M   T I   C   TH   C A   T I   GI T

NG IƯỜ

ế

ị hai i   có ý đ nh gi ả ể ợ ườ ng h p ng ề t nhi u ng ườ ề t nhi u ng

ặ ườ ườ ậ ứ ỏ ặ ng ế ừ t t ế ả i ch t x y ra.

ộ ạ 1.  Gi ế Gi ườ ở i tr  lên ho c có ý th c b  m c cho h u qu  nhi u ng ề V  tr

ừ

ế  hai ng ư ườ ỉ ng h p ph m t ỉ ằ ộ ạ i ph m t

ề ườ ể ế ế i n u có t ườ ể ườ i ch t thì không coi là gi

ự ễ ơ ở

ế t ng

ườ

ộ

ế ấ i gi ề t nhi u ng ườ ề ế t nhi u ng ề ả t ph i có nhi u ng

ụ ớ

ườ ị i b  xét x  v  t ợ ườ ng h p gi ị i   có ý đ nh gi i này r i mà không nh t thi ẫ ườ ằ ầ ơ

ự ạ ỗ ả ư ơ ổ ề ườ  ( đi m a kho n 1 Đi u 93) i ộ ạ i ph m t i là tr ề ả ệ ợ   i này hi n nay cũng có nhi u ý ki n khác nhau, ườ ế ế   ề ế i ch t t nhi u ng có quan đi m cho r ng ch  coi là gi ộ   ề ế ở ị t nhi u ng i, nh ng ch  có m t i  có ý đ nh gi tr  lên, n u ng ế ườ ườ   i. Quan đi m này, theo chúng tôi t nhièu ng ng ườ   ử ọ ở ự ễ ng không có c  s  khoa h c và th c ti n. B i vì, th c ti n xét x  không ít tr ử ề ộ ị ế ả ư ườ ẫ ợ i. Đó   t c  nh ng v n có ng h p không có ai b  gi ườ ế ư ạ ườ ế ợ   i cũng i ch a đ t. Trong tr t ng ng h p gi là tr ộ   ị ỉ ầ ậ ạ ườ i là thu c i ph m t v y, ch  c n xác đ nh ng ế   ạ ườ ợ ồ ộ ườ i ch t tr ng h p ph m t ề ế ớ   i. Ví d : A có mâu thu n v i gia đình B, nên A có ý t nhi u ng m i là gi ế ả ị đ nh gi   t c  nhà B. Nh m lúc gia đình B đang quây qu n bên mâm c m, A rút ố ự ạ ch t l u đ n ném vào ch  c  nhà B đang ăn c m, nh ng l u đ n không n .

14

ườ ậ ợ ng h p ng

ườ ả ứ ế ở ớ ọ ườ ộ  hai ng ỏ ặ i  có ý th c b  m c cho h u qu i ch t tr  lên m i g i là gi ả  ế   t

ả x y ra (l ề nhi u ng

ạ Tuy nhiên, tr i ph m t ỗ ố ừ ế i c  ý gián ti p) thì ph i có t ườ i. ư ậ ề ườ t ph i đ u thu c tr

ề ế ườ ị ế i b  gi ườ ạ   i   i và ị ợ ng h p quy đ nh t ườ ề t nhi u ng

ộ ậ ể

ả ề ộ ạ i ph m t ộ ậ ạ N u có hai ng

ợ ỗ ườ

ế ố

ế ộ i mà thu c tr ụ ộ i" và "vô ý làm ch t ng ẫ i ra" d n đ n hai ng

ườ ờ u vào l ắ ự ứ ừ ử ả

ườ ự ế ạ ạ

ị ế ủ

ườ ế ỉ

ư ự

ầ ạ ộ i thu c tr ộ i thu c tr t quá gi

ặ ộ ng h p làm ch t ng

ườ ặ ế ườ ườ ườ ế

ự ề ộ ườ ị ườ ạ ợ ườ ượ ớ ạ i h n phòng v i trong khi thi hành công v ỳ ừ i mà tu  t ng tr i gi i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t

ườ ả ườ ầ

ớ ạ ế ặ ạ ộ Nh  v y, nhi u ng ớ ị ự i m i b  coi là gi Đi u 93 B  lu t hình s  thì ng ự ả ề ị ụ b  áp d ng đi m a kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . ư ườ ế ườ ế ườ   ủ i có m t ng i ch t, nh ng l i do l i i vô ý c a ng ộ ề ế ộ ạ ườ ạ t nhi u ng i  thì không coi là gi ph m t ng h p ph m hai   ườ ượ ở  ế ộ t ng t i: "Gi i". Ví d : A và B cùng u ng r u  ườ ắ ượ   i cãi l n, A b c t c rút súng b n B. nhà A, "r ấ ủ ợ ỏ ạ   Th y A rút súng b n mình, B ho ng s  b  ch y ra c a; v a lúc đó, con c a A ổ ấ th y hai ng   i to ti ng ch y vào, A n  súng, đ n xuyên qua ng c B trúng vào ủ ầ ề ả đ u con c a A; c  B và con c a A đ u b  ch t. ườ ộ ế N u có hai ng i ch t, nh ng ch  có m t ng ộ ậ ề ạ ị đ nh t i kia l i Đi u 93 B  lu t hình s  còn ng ị ạ tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh ho c do v ộ ườ ườ chính đáng, ho c thu c tr ợ ộ ng h p gi thì không thu c tr ứ ộ ị ạ i ph m t ng ộ ộ ề kho n 2 Đi u 93 và m t t ườ ộ t ng đ ng m nh ho c gi ợ   ng h p quy   ng h p trong ệ  ụ  ợ ụ ể   ng h p c  th , ạ   ế t ng i i quy đ nh t ạ ị i trong tình tr ng tinh th n b  kích   ệ i h n phòng v  chính đáng...) ợ ề t nhi u ng ệ ế i khác ( gi t ng ượ t quá gi i do v

ộ ườ ế ườ 2. Gi Là tr

ể t rõ ng ạ

ộ ườ t ng

ả ề ( đi m b kho n 1 Đi u 93) t là có thai  ụ ữ ế ế   t là ph  n  đang i  bi i mình gi ế ườ   ủ ườ i i tình c a ng ườ i vì đ ng c  đê hèn. ư

ị ợ ườ ng h p ph m t

ị ở ạ ị

ừ ấ ự ứ

ỗ ể ờ ị ị

ị

ườ ợ ng h p ng

ng l m là có thai và s  l m t ộ ụ ữ ị ế ự ầ ị ườ ầ ườ ườ ườ ẫ i  v n b  xét x  v  t

ủ ng này c a ng ế i gi t ng ư ạ i ph m t ế

ế ụ ữ t ph  n  mà bi ạ ườ ợ i ph m t ng h p ng ứ ấ ể có thai (không k  tháng th  m y). N u n n nhân là ng ơ ế ợ ộ ạ ộ ph m t ng h p gi i  thì thu c tr ứ ể ạ   ườ ị ế ậ ế i ph m t có thai th t, nh ng có căn c  đ  xác đ nh ng N u ng i b  gi ạ ườ ế   ộ ộ ế ọ ộ t i gi t h  đang có thai thì cũng không thu c tr i không bi t ệ   ở ườ ụ ế ụ ữ ng vào ăn ph  trong ti m t là có thai. Ví d : A là khách qua đ ph  n  mà bi ở ủ ẳ   ph  c a ch  H. A chê ph  không ngon, ch  H cũng ch ng v a bèn nói l i: "ít ề ị ồ ti n mà cũng đòi ăn ngon, đ  nhà quê!" A b c t c lao vào đ m đá ch  H liên   ệ   ế ế . Khi khám nghi m ti p. Do b  đá đúng ch  hi m ch  H đã ch t sau đó vài gi ớ ế ử t ch  H đang có thai hai tháng.  thi m i bi t ượ ạ i, trong tr Ng c l ườ ộ ưở ạ i ph m t i  t ứ i  là có căn c , thì ng ụ ữ ế t ph  n  mà bi ị

ỗ ế ế ệ ạ ấ

ế ưở ạ ơ ị ừ ừ ị ư   i ph  n  b  gi t không có thai, nh ng ưở ạ   i ph m ng ộ ử ề ộ   i trong t ườ ợ ụ   t t là có thai". Ví d : K là tên l u manh cùng đi ng h p "gi ồ ế ộ   m t chuy n ô tô v i ch  M. Do tranh giành ch  ng i nên hai bên cãi nhau. K đe ạ   do : "V  t t tay tao!" Khi xe đ n b n, K th y ch  M đi kh nh kh ng, ụ   ng M có thai, v a đánh ch  M, K v a nói: "Tao đánh cho b ng l ớ ề ớ ế i b n bi i h i to, K t

15

ỵ ọ ấ ể

ạ ụ

ị ị ư

ố ế ế ườ t là ch  không có thai mà ch  gi u thu c lá 555 trong ng

ự ị ể ứ ơ

ệ ủ ị ậ thi cũng k t lu n là ch  M không có thai.

ị ườ ế   i th y K đánh ch  M bèn mày tru  thai đ  mày h t thói chua ngoa". M i ng ữ ả ộ   ừ ử ườ i". can ngăn và nói: "Ng i ta b ng mang d  ch a đ ng đánh n a ph i t ị  ị ế ỡ ẫ Nh ng K v n không buông tha. B  đá v  lá lách nên ch  M b  ch t. Sau khi ch ớ ả  ị ấ i gi M ch t m i bi ả   ườ ờ i có thai đ  tránh s  phát hi n c a các c  quan ch c năng. Biên b n v  là ng ệ khám nghi m t ế ủ ế ệ ấ ộ

ệ

ợ ộ ậ

ể ả ề ị ng h p quy đ nh t

ườ ị ạ i b  h i là ph  n  có thai là đ  căn c  xác đ nh là tình ti

ườ ế ả ồ ộ ủ ạ i ph m t

ụ ữ ườ ế ử ứ ủ   ụ ữ t là có thai là d u hi u thu c ý th c ch  quan c a Gi t ph  n  mà bi ạ   ư ườ ả ấ ộ ạ ườ ứ i ch  không ph i d u hi u khách quan nh  tr ng h p ph m ng i ph m t ề ạ ả ị ộ ố ớ ụ ữ i đi m h kho n 1 Đi u 48 B  lu t hình   t i đ i v i ph  n  có thai quy đ nh t ự ỉ ầ   ộ ậ ể ạ ợ ườ ự i đi m h kho n 1 Đi u 48 B  lu t hình s  ch  c n s . Tr ụ ữ ị ứ ế ị   t tăng xác đ nh ng ế ị ầ ặ n ng r i không c n ph i xác đ nh ng   t rõ t hay không bi i có bi i ph  n  có thai hay không. ng

ề

ế ẻ ể ườ ướ ườ ộ ạ ế ẻ t tr  em  t tr  em là tr ả (đi m c kho n 1 Đi u 93) ạ i ph m t ố i đã c  ý t ợ ng h p ng ạ   c đo t tính m ng

ậ ả ụ ệ ẻ 3. Gi Gi ẻ ủ c a tr  em Theo Đi u 1 Lu t b o v , chăm sóc và giáo d c tr  em thì ng ườ ướ i d i 16

ổ

ượ ự ệ

ườ c coi là tr ả ể ng lai c a đ t n

ừ ườ ế ụ ự ệ ổ ả ố ặ ợ ng h p tăng n ng trách nhi m hình s , không   ủ ấ ướ   ệ ươ ả ệ ẻ c,  quan đi m b o v  tr  em là b o v  t ả   ệ i k  t c s  nghi p xây d ng và b o v  T  qu c, mà còn b o

ả

ự ự ệ  v . ị ề

ề ẻ tu i là tr  em. ế ẻ Gi t tr  em đ ấ ỉ ch  xu t phát t ệ ớ ả b o v  l p ng ệ ữ ườ v  nh ng ng ớ ộ So v i t ườ ể i không có kh  năng t ế t ng i gi ợ ng h p gi

ụ ề ườ ả ố ớ c quy đ nh t ạ ị ỉ ự ộ ậ ạ   i Đi u 101 B  lu t hình s  năm ộ ậ   i đi m c kho n 1 Đi u 93 B  lu t ộ   ạ i i ph m t

ự ự ệ 00 ngày 1­7­2000.

ầ ụ i này c n chú ý m t s  đi m sau:

ẻ ầ

ộ ố ể ộ ế ồ ơ ụ ắ ấ ả ấ t ng. H  s  v  án nh t thi

ả ấ

ư ế ệ i b  h i là ng

ườ ử ệ ề ườ ườ ị ạ ng h p vi c xác đ nh tu i c a ng

ọ

ổ ủ ụ ườ ị ạ

ổ ườ ị ạ ặ ấ ệ ế ườ ậ i b  h i. V y trong tr ế ấ ế ằ

ủ ủ ế

ố ế ứ ạ ợ ờ i cho ng i ph m t

ủ ế ế ế ấ ầ ườ ượ i đ ế ẻ t tr  em quy đ nh t 1985 thì tr ớ ị hình s  năm 1999 là quy đ nh m i nên ch  áp d ng đ i v i ng ờ ể ừ  0 gi th c hi n hành vi k  t ợ ạ ườ ộ Khi áp d ng t ng h p ph m t ệ ổ ủ ị ộ   ườ ị ạ ­ Vi c xác đ nh tu i c a ng i b  h i là tr  em là m t yêu c u b t bu c ố ụ ế ơ ủ c a các c  quan ti n hành t   t ph i có gi y khai ẻ ườ ị ạ ủ sinh c a ng i b  h i là tr  em, nêu không có gi y khai sinh thì ph i có các tài   ứ ự ễ   li u ch ng minh ng i ch a đ n 16 tu i. Tuy nhiên, th c ti n ợ ề   ị xét x  có nhi u tr i b  h i g p r t nhi u ế ố ụ ơ ư   khó khăn, các c  quan ti n hành t  t ng đã áp d ng h t m i bi n pháp nh ng ổ ủ ượ ị ẫ ợ c tu i c a ng v n không xác đ nh đ   ng h p này ư ế ổ ủ ệ ườ ị ạ ượ   c i b  h i nh  th  nào ? Hi n nay có hai ý ki n trái ng tính tu i c a ng ấ ế ố   ứ ế t ngày sinh thì l y ngày cu i nhau: ý ki n th  nh t cho r ng, n u không bi ấ ế   t tháng sinh thì l y tháng cu i cùng c a năm cùng c a tháng đó, n u không bi ộ   đó, cách tính này là không có l i. Còn ý ki n th  hai thì cho ằ   t ngày sinh thì l y ngày đ u tiên c a tháng đó, n u không r ng, n u không bi

16

ố

ị ể ủ ứ

ướ ẩ ầ i. Đ  có căn c  xác đ nh tu i c a ng ơ  em, các c  quan Nhà n ướ   ng ấ   ổ ủ i b  h i nh t   c có th m quy n c n có ấ ộ ạ i ph m t ẻ i là tr

ế t tháng sinh thì l y tháng cu i cùng c a năm đó, cách tính này theo h bi ườ ị ạ ợ có l ề là ng ướ h

ộ ố ớ ẻ i đ i v i tr  em nói chung và gi ộ ườ i cho ng ườ ị ạ ạ i b  h i l ẫ ụ ể 1 ng d n c  th . ạ ­ Ph m t ế t thu c ý th c ch  quan c a ng

ườ ả ặ ộ ế c ho c bu c h

ượ ạ ớ

ủ ườ ố ượ ỉ ầ ộ ị ứ là tình ti ầ quan, do đó không c n ng ậ ứ ả ph i nh n th c đ c đ i t ặ ườ ị ế t tăng n ng, mà ch  c n xác đ nh ng tình ti ạ ườ ẻ i đã b  coi là ph m t là tr  em thì ng ả   ế ẻ t tr  em nói riêng không ph i ạ ộ ủ t khách i ph m t   i mà là tình ti ọ  ộ ượ ứ ạ i ph i nhân th c đ i ph m t ẻ ng mà mình xâm ph m là tr  em thì m i coi là   ạ   ộ ạ ườ i xâm ph m i mà ng i ph m t ồ 2 ộ ố ớ ẻ i đ i v i tr  em r i. ạ i ph m t

ế ườ ả ụ (đi m d kho n 1 Đi u 93) t ng

ướ

3. Gi Đây là tr ườ ị ế i b  gi ề

ị ộ ệ

ố ề ệ ả

ử ạ

ẩ ờ ỏ ự ệ ế

ụ ố ớ ư

ư ụ ệ

ệ ộ ố ườ ợ

ỏ ố ữ ả ọ ự ộ  an toàn xã h i trong m t s  tr ộ i  b  tr n; can ngăn, hoà gi

ể ề i đang thi hành công v   ợ ườ ị ế ụ ứ ườ ườ ng h p ng t là ng i b  gi   i đang thi hành công v , T c là ự ộ ẩ   ụ ượ ơ ệ ệ c có th m c c  quan nhà n t đang th c hi n m t nhi m v  đ ng ệ ệ   ề ươ ể ụ ượ ng nhiên do ngh  nghi p c giao có th  là đ quy n giao phó. Nhi m v  đ ế ụ ả ầ   ệ quy đ nh: cán b  chi n sĩ công an nhân dân đang làm nhi m v  b o v , th y ị ạ ệ ặ ướ ẫ   ầ ng d n thu c đang đi u tr  t i b nh vi n; th y giáo đang gi ng bài ho c h ộ  ỉ ọ i phiên toà; cán b h c sinh tham quan, ngh  mát; th m phán đang xét x  t ụ ả   ệ ế thu  đang thu thu ; thanh niên c  đ , dân quân t  v  đang làm nhi m v  b o ệ ậ ự ở ơ ộ  n i công c ng v.v...   v  tr t t ườ ượ   i tuy không Cũng đ c coi là đang thi hành công v  đ i v i nh ng ng ữ ệ ượ  gìn an ninh  nguy n tham gia vào vi c gi đ   c giao nhi m v  nh ng h  t ậ ự ổ   ư ấ ị ị ng h p nh t đ nh nh : đu i chính tr  và tr t t ở ơ   ụ ạ ườ ắ i nh ng v  đánh nhau   n i i ph m t b t ng ộ công c ng v.v... ạ ọ ụ N n nhân b  ch t ph i là lúc h  đang làm nhi m v , thì ng ạ i ph m t

ườ ế ả i trong tr t ng ợ ng h p "gi

t ng

ỳ ừ t vào lúc khác thì không thu c tr ườ ợ ườ ể ế ườ ệ ộ   ườ i ụ   ườ i đang thì hành công v ". ườ   ợ ộ ng h p gi i ế   i bình t ng ng h p có th  là gi

ườ ặ ợ

ạ ệ ậ ế ị ạ ớ ị ộ m i b  coi là ph m t ạ ị ế ạ ế i b  gi N u n n nhân l ụ đang thi hành công v , mà tu  t ng tr ườ th t ph i là ng

ậ ả

i có hành vi gi ộ ế

ng h p khác. ườ t thì ng ụ i đang thi hành công v ". Ví d : m t ng ủ ủ ụ ầ

ườ ư ườ ườ ủ ế ế ẫ ộ ng ho c thu c tr ả ị ế N n nhân b  gi ị ế ớ trái v i pháp lu t mà b  gi ườ "gi t ng khám nhà c a ng ng ế   ụ i thi hành nhi m v  đúng pháp lu t, n u ườ ế ườ   i  không ph i là t ng ườ ự ư  x ng là công an đòi   i t ư   ệ ấ i khác. Ch  nhà yêu c u xu t trình l nh khám nhà, nh ng i này. i này không đ a, d n đ n hai bên xô xát và ch  nhà đâm ch t ng

ự

ạ

ố

ườ ị ạ i b  h i trong v  án hình s " T p chí Toà án nhân dân s  12 năm 1997. ụ ị

ư ế

ổ ủ

ự

ạ

i b  h i trong v  án hình s  nh  th  nào".

ủ   T p chí dân ch  và

ậ ố

1 Xem Đinh Văn Qu  "ng ụ ế 2  Xem Đinh Văn Qu  "Xác đ nh tu i c a ng ườ ị ạ ế Pháp lu t s  7 năm 1999

ế ườ ụ ủ ạ ề ể ả ( đi m d kho n 1 Đi u 93) 4. Gi t ng i vì lý do công v  c a n n nhân

17

ế ườ ụ ạ ợ ng h p gi

i đang thi hành công v , n n nhân b  gi ng h p này không ph i lúc h  đang thi hành công v  mà có th

ườ ặ ườ

ớ ườ Khác v i tr ợ c ho c sau đó. Thông th ườ

ế ệ ố

ư ồ ị ế   t ng t ả ọ ể  ụ ạ ườ ệ   ộ ng, n n nhân là ng i đã thi hành m t nhi m ộ ạ ụ ế ọ i ph m t i  thù oán nên đã gi   t h . Ví d : A buôn ọ   ắ ủ ữ ệ ộ ặ , A đã dùng m i  công tác c a B (đ i đ c nhi m) b t gi ẫ ạ   i c a A nh ng B v n không đ ng ý, nên A

ộ ủ ậ ỏ ằ ố trong tr ướ tr ụ v  và vì th  đã làm cho ng ị ổ thu c phi n, b  t cách đ  B b  qua hành vi ph m t đã gi ể t B nh m tr n tránh pháp lu t.

ể ườ

ế   Tuy nhiên, có m t s  tr ư c giao, nh ng ng ụ ệ ệ

ế ị ụ ậ

ẽ ỷ ườ

ư ị ế ằ i na i cho r ng n u đ  ng ệ ạ t h i cho mình, nên đã gi c. Ví d : A làm nhà trái phép, U  ban nhân dân Qu n B ra quy t đ nh d ủ ị ế ự ứ ấ ượ ư ệ   t ch a k p thi hành nhi m ỳ  ế   t ỡ  ế   ng K thi hành. A đ n nhà ông Ch  t ch   c nên đã b c t c l y dao đâm ch t ông

ng xin hoãn, nh ng không đ ủ ạ ườ ủ ị ườ ườ ị ế ợ ộ ố ườ i b  gi ng h p ng ườ ụ ượ ế ườ v  đ t ng i có hành vi gi ố ọ ự s ng, nhi m v  mà h  th c hi n s  gây ra thi ướ tr ỷ ỏ b  và giao cho U  ban nhân dân ph ph Ch  t ch ph i nhà riêng c a ông. ng t

ầ ế ườ ưỡ i nuôi d ủ   ng, th y giáo, cô giáo c a t ông, bà, cha, m , ng

ấ ắ

ộ ả 4. Gi ể Đây là tr i mà ng

ẹ ề ả mình (đi m đ kho n 1 Đi u 93) ợ ườ t ng ng h p gi ẽ ườ ị ế i b  gi ậ ế t đáng l ườ

ủ ộ ạ ụ i nuôi d ự

ứ ủ ạ ố

ặ ề ộ ậ

ề ạ ạ ợ

ợ

ườ t ng ơ ế i gi ộ

t " gi ườ ưỡ ườ ấ ộ ạ ộ ậ i nuôi d t ông, bà, cha, m , ng

ị ủ ầ

ố ớ ườ ụ ệ ờ i th c hi n hành vi ph m t t này đ i v i ng ộ ể ừ i k  t 0 gi

ế   ả ườ t i mang tính ch t ph n tr c, b i b c; gi ọ ạ ườ ườ   i ph i có nghĩa v  kính tr ng. i ph m t  ng ng ưỡ ườ ẹ ế ợ ệ   ng, t ông, bà, cha, m , ng ng h p gi Vi c nhà làm lu t coi tr ườ ầ ệ ợ ng h p tăng n ng trách nhi m hình s  ( tình   th y giáo, cô giáo c a mình là tr ộ   ừ ấ ặ ế ị t đ nh khung tăng n ng) là xu t phát t  truy n th ng đ o đ c c a dân t c ti ự ạ ư ọ ố ệ   t Nam, truy n th ng tôn s  tr ng đ o. B  lu t hình s  năm 1985 không coi Vi ườ ế ị ộ t đ nh khung hình ph t. Tuy nhiên trong i này là tình ti   ng h p ph m t tr ả   ộ ạ ườ ế ộ ố ườ i có tính ch t b i b c ph n i ph m t ng h p n u ng m t s  tr ự  ườ ế ế ụ ắ i vì đ ng c  đê hèn". Nay B  lu t hình s t ng tr c thì áp d ng tình ti ẹ ế ợ ng, năm 1999 đã quy đ nh tr   ng h p gi ỉ  ặ ế ị t đ nh khung tăng n ng. Do đó Toà án ch th y giáo, cô giáo c a mình là tình ti ạ ự ế áp d ng tình ti    00 ngày 1­7­2000.

ồ ộ ồ ạ ả

ặ ẹ ẹ ợ ẹ ườ

ẹ ẹ

ườ i nuôi d ưỡ ườ

ườ ặ ậ

ạ i ph m t ạ ầ ồ

ồ ư i tuy không ph i là ông, bà, cha, m  nh ng đã nuôi d i có hàng thân thích v i ng  bé, th ả ưỡ ủ ườ

ư ạ ườ ườ ộ ầ ả ế ả ắ ị ả   Ông, bà bao g m c  ông, bà n i; ông, bà ngo i. Cha, m  bao g m c  cha, ưỡ ẹ ẻ ng là   m  đ ; cha, m  nuôi; cha, m  v  ho c cha, m  ch ng. Ng ườ   ườ ữ ả ng ng i nh ng ng ộ   ạ ớ ữ ộ ừ ạ i i ph m t i t ph m t ng là nh ng ng ớ   ườ ư ợ i thân thích v i nh : chú, dì, cô, bác, c u, m ... ho c tuy không ph i là ng ộ ườ ạ ườ ộ ườ   i ph m t i trong ng ng ng i, nh ng là ng i chăm sóc, nuôi d ườ   ạ ườ ề ưỡ i i là ng i ph m t các Tr i m  côi, Tr i đi u d ng. Th y, cô giáo c a ng ế ộ ợ ạ ạ   ng h p gi i. Tuy niên, trong tr i ph m t đã và đang d y ng t th y, cô giáo ơ ớ ộ ầ ộ ạ   t th y, cô giáo v i đ ng c  ph n tr c và i gi i ph m t ph i xác đ nh ng

18

ả ườ

ế i cô đó ph i là ng ộ ộ i. N u vì đ ng khác và ng

ườ ườ ạ i ph m t

ạ ụ

ườ ủ ứ ả ớ

ư

ả ườ ấ ổ ng gi ữ ạ  l

ả l p Q gi

c nhà tr ố ị ọ ư ệ

ế ố   ấ ị ỗ ạ ườ ầ ườ i có m t quá trình d y d  nh t đ nh đ i i th y, ng ng ườ ầ ộ ạ ườ ớ i cô đó không có i th y, ng   i ph m t v i ng ườ   ộ ộ ệ ạ ấ ị ỗ ng i thì không thu c tr quá trình nh t đ nh trong vi c d y d  ng ạ ọ   ứ ư ườ ầ ộ ợ  Tr ng Đ i h c i này. Ví d : Tr n Văn Q là sinh viên năm th  t h p ph m t ẫ ề   ng vì T và Q đ u X. Do có mâu thu n v i Bùi Đ c T là gi ng viên c a nhà tr ỉ ơ   ọ ớ ợ yêu Vũ Thi C là h c viên cùng l p v i Q. Tuy là gi ng viên, nh ng T ch  h n ả ướ ượ ọ   i làm gi ng viên c đ Q m y tu i và là h c viên khoá tr ở ớ ủ ộ   ờ  nào. Vì không mu n cho T yêu C, nên Q đã r  m t và không gi ng  ệ   ươ ự ồ ớ ố ọ s  h c viên cùng l p gây s  r i đánh T b  tr ng th ng, đ a vào b nh vi n ấ ứ c p c u thì ch t.

ọ ườ ạ c đó ph m m t t ặ   i r t nghiêm tr ng ho c

ộ ặ t

ộ t ng 5. Gi i đ c bi Là tr

ạ i đã ph m m t t ừ ử ụ ướ i mà li n tr ể c khi gi ệ

ạ ủ i mà y đã thù ghét t ộ ộ ấ   i r t ọ 3. Ví d : A v a s  d ng vũ khí   ừ  ặ

ẵ

ặ ự ướ

ề ườ

ễ ự

ắ ặ

ng d n nh  th  nào là li n tr ề ư ệ ạ ề ờ i ph m đ ả ườ i có th  trong kho ng th i gian vài gi ườ

ự ườ ế

ặ ộ ặ

ườ

ế t ng ọ ỗ ộ i gi

ạ ộ ặ ệ i đ  th c hi n ho c che gi u t ạ ộ i ph m t c khi gi ạ ộ i ph m r t nghiêm tr ng ho c t ả ứ t nghiêm tr ng ch  không ph i là t ạ   ấ ộ i ph m i không liên   ạ   ặ ộ i ph m ặ ộ   ọ i

ọ ộ ộ ấ ế ề t ng ề ả ọ (đi m e kho n 1 Đi u 93) ệ t nghiêm tr ng  ợ ườ ế ướ ạ ườ ươ i ph m t i, ng ng h p tr ụ ặ ộ ặ ọ t nghiêm tr ng i đ c bi nghiêm tr ng  ho c t ướ ườ ỏ ả p tài s n c a B, đang b  ch y thì g p C là ng c ế ế ướ t ch t B. c, s n có vũ khí trong tay, A gây s  và gi tr ướ ư ể ẫ ư ả i thích ho c h   c đó, Tuy ch a có gi ử ỉ ế ư  ế ự ướ c hành vi gi i, n u nh t ng nh ng qua th c ti n xét x  ch  coi là li n tr ả ề ướ ế   ề ớ ượ ộ c đó v  th i gian ph i li n k  v i hành vi gi t t c th c hi n tr ồ ờ ờ ồ ể    đ ng h  ho c cùng l m là trong ng ấ   ả ệ ộ ạ ạ ế ộ ướ c đó có kho ng cách nh t i ph m t i ph m ng ngày, n u t i th c hi n tr ề ề   ườ ế ớ ị i mà li n i thì không coi là t ng  gi đ nh không còn li n v i hành vi gi t ng ọ ệ ọ ộ ộ ấ ướ ạ   t nghiêm tr ng quy i đ c bi i r t nghiêm tr ng ho c t tr c đó ph m m t t ộ ậ ả ự ề ị ể ạ i đi m e kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s   đ nh t ườ ể ự ế ợ ớ ườ ng h p gi Khác v i tr t ng ườ ủ ạ ướ ở i   tr i ph m c a ng  ch : t khác  ớ ộ ấ ả ườ ế t ng quan v i t i và ph i là t ọ ệ ặ i ph m ít nghiêm tr ng ho c t đ c bi ạ ph m nghiêm tr ng.

ạ i mà ngay sau đó ph m m t t ọ   i r t nghiêm tr ng

ế 6. Gi ặ ộ ặ ể t nghiêm tr ng

ợ ng h p gi

ườ ộ ộ ọ ế i r t nghiêm tr ng ho c t

ế t ng ạ c đó ph m m t t ỉ ọ ấ ọ ở

ị

ộ ậ

ự

ề

ạ

ạ

ộ

ọ

i kho n 3 Đi u 8 B  lu t hình s  thì t ấ ủ

ộ

ạ ặ

ạ

ọ

ộ

ộ ạ ố ớ ộ ấ ệ ớ

ấ ủ

ứ

ạ   i ph m gây nguy h i i ph m r t nghiêm tr ng là t ạ   ườ i  y là đén m i lăm năm tù; t i ph m   t l n cho xã h i mà m c cao nh t c a khung hình

i ph m gây nguy h i đ c bi ườ

ặ ử

3 Theo quy đ nh t ả ấ ạ ấ ớ ộ ứ r t l n cho xã h i mà m c cao nh t c a khung hình ph t đ i v i t ặ ệ đ c bi t nghiêm tr ng là t ạ ố ớ ộ ấ ph t đ i v i t

i  y là trên m i lăm năm tù, tù chung thân ho c t

ộ  hình.

ệ ườ ộ ộ ộ ộ ấ i m t t ọ (đi m e kho n 1 Đi u 93) ề ả ư ườ ự ươ ng t  nh  tr i này cũng t ộ ộ ấ i ph m m t t ỗ ộ ạ ộ ự ệ ườ t ng ệ i đ c bi ho c t ợ ườ ng h p gi Tr ướ ề mà li n tr ệ bi ặ đ c bi t nghiêm tr ng, ch  khác nhau  ọ t nghiêm tr ng mà ng ạ  ch : T i ph m r t nghiêm tr ng ho c t ễ ạ i  th c hi n di n ra ngay sau đó ch i ph m t ườ   i t ng ặ ộ ặ   i đ c ặ ộ   i ứ

19

ặ ạ ế ừ ướ t ng ụ c đó. Ví d : A v a gi

ố

ố ạ ế

ớ ườ ậ ợ ng h p gi

ọ ạ ệ ị ườ t ng ặ ộ ặ i đ c bi

ế ặ ạ

ườ ả ố không ph i ngay tr   i đang ch y tr n thì g p B ế ướ ạ   ể ủ p xe máy c a B đ  ch y đi xe máy Draem II, A dùng vũ khí  kh ng ch  c ườ ộ ợ i này cùng ng h p ph m t tr n. Cùng vì th  mà nhà làm lu t quy đ nh tr   ộ ộ   ạ ướ ề ế ể ọ i c đó ph m m t t i mà li n tr trong m t đi m v i tr ả   ể ọ ộ ộ ấ i r t nghiêm tr ng ho c t ph m m t t t nghiêm tr ng (đi m e kho n ề ự ộ ậ 1 Đi u 93 B  lu t hình s ) ườ i mà li n tr Gi ặ ộ ặ ị

ư ự ễ ề ậ

ườ ể ự ặ ể ế

i ph m m t t ể ạ ử ấ ộ i đ  th c hi n ho c đ  che gi u t ể ạ ướ ề c đó ho c ngay sau đó l ọ ệ i đ c bi t nghiêm tr ng quy đ nh t ự ề t ng ả ề

ự ư ườ ườ ế ộ ộ ấ   i r t t ng ọ ả i đi m e kho n 1 nghiêm tr ng ho c t   ầ   ị ộ ậ Đi u 93 B  lu t hình s , v  lý lu n cũng nh  th c ti n xét x  hay b  nh m ạ ệ ợ ẫ ớ ườ   ng h p gi i ph m khác l n v i tr ể ệ ộ ậ ạ ị i đi m g kho n 1  Đi u 93 B  lu t hình s . Đ  phân bi quy đ nh t   t hai ơ ồ ợ i này, chúng ta có s  đ  so sánh nh  sau: t ng ng h p gi tr

ể ả ả ể

ộ ậ   ề đi m g kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình sự

ộ

ệ ạ i   ph m   t ộ i gi

ướ ể

ọ ộ ậ   ề đi m e kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình sự ộ   ườ ạ i ­   T i   ph m   mà   ng ự ế   ặ t c ho c sau t th c hi n tr ọ   ộ ấ ườ i r t nghiêm tr ng ng ệ ặ ộ ặ t nghiêm tr ng ho c t ướ ỉ i ch  là t i đ c bi

ệ ộ ườ ạ ộ   i i   ph m   t ế   ộ ặ c ho c sau t i gi t ộ ấ   i   r t   nghiêm ọ t nghiêm tr ng và   ọ   i nghiêm tr ng và

ạ ộ ườ i ph m mà ng ạ i   ph m   t

ự ề

ộ i     th c   hi n   tr ườ ế

ả ộ   ạ i ­   T i   ph m   mà   ng ướ   ả ả ệ th c hi n ph i x y ra li n tr c ặ   đó   ho c   ngay   sau   đó,   không   có kho ng cách.

ộ ể

ộ

ộ

ướ ệ ệ ướ

ậ ộ   i ế   t ế   t

t ng ạ ườ ạ i   ph m   t ­   T i   ph m   mà   ng ộ ặ ự i gi c ho c sau t th c hi n tr ườ ế ộ ng i gi i không liên quan đ n t i.ườ ng

ườ ự

ặ

ạ ạ ộ ­T i   ph m   mà   ng ự ệ th c hi n tr ườ i   có   th   là   t ng ộ ặ ọ i đ c bi tr ng, t ể cũng coa th  là t ọ ộ i ít nghiêm tr ng. t ườ   ề ờ i ­ V  th i gian, t ặ   ướ ệ ộ ự ạ c   ho c ph m   t ể ả ộ   i   có th  x y ra t  ng i gi sau t ướ ờ ặ c đó ho c sau đó m t th i gian tr   ộ   ắ ư i ng n, nh ng cũng có th  cách t ế ờ ườ i m t th i gian dài. t ng gi ộ   ườ ạ ạ ộ i i   ph m   t ­   T i   ph m   mà   ng ế   ộ ặ ự t i gi c ho c sau t th c hi n tr ế ế   ườ t đ n i có liên quan m t thi ng ườ   ế ế ộ i t ng i (không gi t i gi ạ   ệ ượ ộ i ph m c t thì không th c hi n đ ượ ộ   ấ đó ho c không che gi u đ c t i ph m đó)

ế t ng

ườ ể ự ợ ườ ự

7. Gi Đây là tr ạ t ng ộ ệ ự

ộ ọ ộ ệ ộ i đ  th c hi n t ế ng h p sau khi gi ạ t đó là t i ph m khác  ườ i, ng ấ ỳ ạ ọ i ph m ít nghiêm tr ng, t ả ể ạ ề (đi m g kho n 1 Đi u 93) ộ   ộ ạ ạ ườ i l i th c hi n m t i ph m t ộ ậ   i ph m b t k  do B  lu t hình s  quy ạ   i ph m nghiêm tr ng, ộ ộ i ph m khác. T i ph m khác là t t ạ ệ ị đ nh, không phân bi

20

ọ ấ ệ ộ   i t nhiên t t nghiêm tr ng, t

ả i.

ế t ng ộ

ư ườ ề

ể ọ

ự t ng

t ng

ươ ệ

ườ ể ướ ủ ườ ể ế ố ể ề   i, có th  là li n ấ ị   i ho c có th  x y ra sau m t th i gian nh t đ nh. ộ ộ   ạ i i ph m m t t ạ   ự ở ỗ ộ i ph m  ch  t ế   ậ t ể ự   ng ti n đ  th c ạ   i ph m ườ ể  i đ ng h p này có liên quan m t thi ề i là ti n đ , là ph i thì không th c hi n đ t ng ự ủ i đ  kh ng b , gi ệ ượ ộ c t ế t ng i đ  c

ụ ướ ố ặ ộ ọ ạ ấ ạ ộ i ph m r t nghiêm tr ng hay t i ph m đ c bi t ế ườ ộ ạ ở t ng  đây không ph i là t i gi ph m khác  ườ ệ ự ượ ộ ạ ề ờ c th c hi n sau khi gi i ph m đ V  th i gian, t ờ ể ả ặ ườ ế ừ t ng ngay sau khi v a gi ạ ế ợ ớ ườ i mà li n ngay sau đó l t ng nh ng khác v i tr ng h p "gi ộ ậ ả ề nghiêm tr ng khác" (đi m e kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s )  ợ ườ ở ườ ệ ượ ế  tr đ i  c th c hi n sau khi gi ườ ớ ề ế ế ườ i. Hành vi gi v i hành vi gi t ng ườ ế ế ạ ệ ộ t ng hi n t i ph m sau, n u không gi ế p c a, gi sau. Ví d : Gi tr n đi n t ng c ngoài v.v...

ế t ng i đ  che gi u t

ế ế ướ 8. Gi Đây là tr

t ng

ườ ế ả ể (đi m g kho n 1 Đi u 93) ườ ườ i đã i có hành vi gi   ộ   i đã ạ ạ   i ph m ị  ự ộ i ph m mà y đã th c hi n m i không b   t hành vi

ạ

ố

ng là ng ạ i ph m. ộ ớ ộ i v i t ệ ở ườ ể ự ệ ộ ả ạ ươ ệ ự   i ph m mà y đã th c ề    đây không ph i là ti n   i ph m khác" i đ  th c hi n t ng ti n nh  tr

ủ ạ ấ ộ

ề ờ ườ ế ố

ề

t ng ư ướ ạ

ố ộ ướ ườ ấ   i  mu n che gi u ể ả   i, nh ng cũng có th  x y ra   i nghiêm ợ   ng h p ạ   i ph m

ề ạ ườ ể ấ ộ i ph m khác  ườ ợ ườ t ng i, ng t ng c khi gi ng h p tr ạ ườ ạ ấ ộ ể ạ ự ộ ộ ệ i ph m t i ph m đó nên ng i ph m và đ  che gi u t th c hi n m t t ườ ộ ộ ơ ị ộ ế ườ ườ , ng i có nguy c  b  l ng sau khi ph m m t t i. Thông th gi ệ ớ ạ ườ ế ỉ ằ ộ i thì t i  cho r ng ch  có gi t ng t ợ ườ ườ ườ ị ế ệ i đã bi ng h p này th phát hi n. Ng t trong tr i b  gi ệ ộ ự ạ ộ ườ ặ ộ ạ i ph m t i ho c cùng ng i  th c hi n t ph m t ườ ữ ạ ườ ủ ế i ph m t t ng i c a ng Gi a hành vi gi ố ư ệ ớ ả ệ hi n ph i có m i liên h  v i nhau, nh ng m i liên h   ợ ế ư ườ ề ng h p "gi đ  hay ph t ng ạ ể ỉ i ph m. mà ch  là th  đo n đ  che gi u t ườ ộ ạ i có hành vi gi i ph m mà ng V  th i gian, t ườ ướ ể ả ế ớ ộ i gi c v i t có th  x y ra li n ngay tr t ng ộ ề ả ế ấ ị ộ ướ i là t c đó l c đó m t thì gian nh t đ nh. N u x y ra li n tr tr ườ ườ ộ ọ ệ ớ ộ ế i thì không thu c tr i gi tr ng và không có m i liên h  v i t t ng ườ ộ ạ ề ế ợ ạ c đó l i mà li n tr ng h p "gi i này mà thu c tr ph m t t ng ự ộ ậ ề ả ể ọ ộ ộ i nghiêm tr ng khác (đi m e kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  ). m t t

ế ườ ể ấ ộ ậ ơ ể ủ ạ ể ả (đi m h kho n 1 t ng i đ  l y b  ph n c  th  c a n n nhân

ề 9. Gi Đi u 93)

ườ ườ ể ấ

ậ

ế ợ ng h p gi t ng ườ i khác dùng vào vi c thay th  b  ph n đó. Tr ễ ộ ệ ư ế ớ ướ

ề i nhi u n ằ t ng

ủ ặ ậ i thân c a mình ho c bán đ  ng

ả ậ ậ

ườ ế ể ể ộ ậ ơ ể ủ ạ Đây là tr ế ộ ể ế ặ th  ho c đ  bán cho ng ư ả ự ườ ế ợ i này th c ti n ch a x y ra, nh ng trên th  gi t ng h p gi ộ ơ ể ủ ạ ườ ể ấ ế ạ i đ  l y b  ph n c  th  c a n n nhân nh m thay th có tình tr ng gi ậ ườ ặ ọ b  ph n đó cho mình ho c cho ng ế ộ thay th  b  ph n đó. Tham kh o pháp lu t các n ủ tình hình phát tri n c a xã h i có th  có tr i đ  l y b  ph n c  th  c a n n nhân thay   ườ   ng   c đã ế  ể ườ   i khác ờ ự ế ướ   c, đòng th i d  ki n trong ộ  ườ ợ ng h p gi i này nên B t ng

21

ậ ự ế ị ườ i này là tình ti t đ nh t ng

ặ ể ề

ế ợ ườ ng h p gi ể ả  có th  x y ra. ộ ứ ế i sau khi gi ấ i đã l y b t ng

ị lu t hình s  năm 1999 có quy đ nh tr ự ế khung tăng n ng đ  đ  phòng th c t ạ ườ i ph m t N u vì quá căm t c mà ng ằ ể ụ

ế ơ ể ủ ợ ườ ườ ả ậ ườ ườ ế ộ ộ ạ i ph m t i, ng t ng

ng h p ph m t ấ ộ  ậ ạ   ph n c  th  c a n n nhân đ  nh m m c đích khác cho h  d n thì không ạ ụ ộ thu c tr   i này. Ví d : Sau khi gi i đã ạ ổ ụ m  b ng, l y gan n n nhân cho chó ăn.

ạ ộ ệ ộ

i ph m m t cách man r   ợ ủ ỗ

ế t ng ế ạ ướ

i ch t...Các hành vi trên, ng

ườ ư ấ ớ t da, tra t n cho t ạ ằ ẻ ệ ướ ứ ộ ể ả ợ (đi m i kho n 1 Đi u 93) ề ạ   ể ệ ở i th  hi n   ch , làm cho n n ắ   ổ ụ c khi ch t nh : m  b ng, moi gan, khoét m t, ườ   ế i ạ   c khi n n nhân i ph m hoàn thành, t c là tr i  th c hi n tr c khi t

ự 10. Th c hi n t ấ Tính ch t man r  c a hành vi gi ớ nhân đau đ n, qu n qu i tr ặ ị ộ ch t chân tay, x o th t, l ướ ự ộ ạ ph m t ị ế b  ch t.

ử ữ

ể ư ự

ạ ấ ộ

ộ ề ầ

t ng ộ ự ễ ợ ườ i, ng ể ề

ữ ư ế

ự ạ

ạ ộ

ạ ề ề ả ệ ộ i cũng là "th c hi n t ạ i này là "ph m t ấ ộ ế ườ t ng i gi ợ ườ ng h p ph m t ả ộ ự ạ ộ i bao hàm c  hành vi che gi u t

i ph m, còn th c hi n t ủ ứ ữ

ế ộ Tuy nhiên, th c ti n xét x  cũng đã coi các hành vi nêu trên là nh ng hành ạ ả ấ ệ ộ   i ph m mà là đ  che vi có tính ch t man r , nh ng không ph i là th c hi n t ụ   ợ ệ ộ ợ ự ộ ạ ng h p "th c hi n t i ph m, là tr i ph m m t cách man r ". Ví d : gi u t ắ ạ ườ ườ ế   i  c t xác n n nhân ra nhi u ph n đem sau khi đã gi i ph m t ậ ấ ỗ ơ ứ   v t m i n i m t ít đ  phi tang. Đây là v n đ  v  lý lu n cũng còn nhi u ý ấ   ế ki n khác nhau, nh ng theo chúng tôi n u coi c  nh ng hành vi có tính ch t ấ ộ ợ ộ ằ i ph m m t cách man r  nh m che gi u t   ộ ị ợ   i m t cách man man r " thì nên quy đ nh tr ệ ộ   ạ ợ r ", vì ph m t i ỉ ủ ấ   ả ớ ạ ph m m i ch  mô t  nh ng hành vi khách quan và ý th c ch  quan c a c u ườ i. t ng i gi thành t

ế ườ ằ ợ ụ ề ể ả ề   ệ (đi m k kho n 1 Đi u 11. Gi t ng i b ng cách l i d ng ngh  nghi p

93)

ộ ệ ủ ạ i ph m t ề i  dã s  d ng ngh  nghi p c a mình đ

ạ ợ ng h p ng ế t ng

ạ ệ

ườ ấ ộ ế ẻ ướ ọ i vu cho h  là k  c

ạ ề ạ ộ ớ ế ườ t ng

ậ ạ ấ ả ặ ề ị ủ ế  quy đ nh là tình ti

ế ị ự ậ ể  ườ ử ụ ườ Đây là tr ư   ệ ễ ườ ễ ươ i ph m nh : ng ti n gi i d  dàng và cũng d  dàng che gi u t làm ph ể   ế ệ ư t b nh nhân, nh ng l p b nh án là n n nhân ch t do b nh hi m bác sĩ gi ợ ụ   ệ ắ ả p. L i d ng nghèo; B o v  b n ch t ng ệ ẻ ế ệ   i v i th  đo n r t x o quy t, nên nhà ngh  nghi p đ  gi ộ  ỉ ừ làm lu t không ch  d ng l lu t hình s  mà coi th  đo n này là tình ti

ề

ị Ph i xác đ nh rõ ng ộ ạ i ph m t ợ ườ ế

ệ ậ ư i, nh ng l i là ph m t ạ ở i  ủ ạ ườ ả ớ ườ i thì m i thu c tr ươ ằ i  b ng ph ủ ệ ệ ề ườ ồ i d ng ng

ệ ạ ộ ợ ộ

ườ ề ủ ố ị t tăng n ng theo Đi u 48 B ạ t đ nh khung hình ph t. ệ ủ ợ ụ ộ ể  i d ng ngh  nghi p c a mình đ i  đã l ế   ườ ộ ạ ế i có hành vi gi i này. N u ng ng h p ph m t t t ng gi ư ả ề ấ ườ   ng pháp có tính ch t ngh  nghi p, nh ng đó không ph i là ng ệ ề ạ ợ ụ   i có ngh  nghi p đó r i thông qua ngh  nghi p c a y mà l i l ự ườ ồ ủ i này. i này th c hi n ý đ  c a mình  thì không thu c tr ng   ng h p ph m t ộ   ố ộ ẻ ụ Ví d : m t k  đã đánh tráo  ng thu c tiêm c a y tá đi u tr , thay vào đó m t

22

ố ư ố ư ệ ậ ố ộ ố ạ m nh đ ể

ả ườ ế ệ ế ố ng thu c gi ượ m n tay ng có nhãn hi u nh   ng thu c th t, nh ng có đ c t t ch t b nh nhân mà y có thù oán. i y tá gi

ả ế ề ươ ườ   i 12. Gi ng pháp có kh  năng làm ch t nhi u ng

ể ườ ằ i b ng ph ề

ạ ệ

ươ ươ ng ti n mà ng ể ư

ế t ng ả (đi m l kho n 1 Đi u 93) ề ả ng pháp có kh  năng làm ch t nhi u ng ộ ử ụ ườ ườ ế ể ướ ườ ườ ố ộ i, b  thu c đ c vào b  n i là nói đ n tính năng, tác   i có tính nguy ỗ  ạ   i ph m ộ ự ạ i nh : ném l u đ n vào ch ộ t m t ng i mà ng ế ườ ế ạ i  s  d ng khi ph m t i ph m t ề ng vong cho nhi u ng ằ c nh m gi

ươ Ph ủ ụ d ng c a ph ể hi m cao, có th  gây th đông ng ộ t

ế ậ ả

ể ộ

ị

ể ươ ế ả

ườ ườ ườ ế ự

ộ ậ ụ ượ ề c áp d ng Đi u 18 B

ự ề ườ ườ ườ ế ậ ỏ ườ ố i  mong mu n. ả ủ ử ụ ươ ề   H u qu  c a hành vi s  d ng ph ng pháp có kh  năng làm ch t nhi u ườ ể ế ườ ế   ố ạ i mà ng i có th  ch t ng ng i ph m t i   mong mu n và có th  ch t ườ ề ế ể ư   i khác, có th  ch t nhi u ng ng i và cũng có th  không ai b  ch t. Nh ng ẫ ườ ằ ế ị ộ ạ   i b ng ph i  v n b   coi là gi i ph m t ng t ng ng pháp có kh  năng làm ề ả ườ ề   i và b  x  lý theo kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . Tuy ch t nhi u ng ộ  ộ ạ ế i ph m t nhiên, n u không có ai b  ch t thì ng i  đ ư ạ i ch a đ t" t ng lu t hình s  v  tr ị ử ị ế ợ ng h p "gi

ợ ặ ợ ề i khác ti n ho c l ấ   i ích v t

ế ố t.

ề ả ể ườ (đi m m kho n 1 Đi u 93) i  ườ ả ườ i là tr ng h p tr  cho ng i mà mình mu n gi ườ ộ ườ ng h p thuê làm m t vi c, ng

ề

ợ t ng ườ ườ ự ườ ế ế ạ ộ ệ i vì i ph m t   ậ   ặ ợ i ích v t i nên đã dùng ti n ho c l   i trong t ng i tr c ti p gi ườ i. Ng ế t ng

ấ ườ

ệ ậ t ng i thuê có mói quan h  m t thi

ế ớ   t v i nhau, ợ   ườ ng h p

ế ớ t ng i làm thuê). ộ i thuê, m i ng ườ ế cái này là ti n đ  c a cái kia, thi u m t trong hai cái thì không có tr gi

ồ ế ườ

ể ư ườ t   ng ỉ ườ ế ổ ườ

ế t ng 13. Thuê gi ườ ế Thuê gi t ng ườ ấ ể ọ ế ch t đ  h  gi t ng ư ữ ố Cũng gi ng nh  nh ng tr ệ ự ự ế không tr c ti p th c hi n hành vi gi ườ ế ể i khác gi ch t khác đ  thuê ng ườ ế ợ t thuê. ng h p này là ng i gi tr ế ườ ế t ng i và gi Thuê gi ề ủ ề ả i này x y ra (có ng ệ ườ ng   vi c   gi ế i có t ụ ườ ườ ườ i   thuê   và   thuê   gi t   ng ứ  ch c, nh ng cũng th  ch  là tr ị ạ

ạ ườ ạ ơ

ế ệ ệ t H r  Q đ n nhà X ch i là đ  gi

i thi u X cho Q. T gi ầ ề ề ặ ớ

ằ ở

ờ ế ề

g c cây tr

ề ể

ờ ạ ế ạ ụ ậ

ộ ứ ụ ồ ườ ờ   i   đ ng   th i   là Thông   th ồ   ợ ợ ng h p đ ng t ng tr ng h p gi ườ ế   ph m bình th ng. Ví d : Ph m Văn T đ n nhà  Hoàng Th  X là ng i yêu ọ ủ ặ   ch i. T i đây. T g p Hoàng Văn H là anh h  c a X và Bùi Công Q đang nói ả  ơ ủ ế ớ ể ớ chuy n v i X. T bi ứ ườ ờ ng v  T g p Bùi Đ c C và Tr n Văn S. T nói v i C v  xin phép v , trên đ   ệ ệ    trong nhà X cho tao, xong vi c tao và S: "Chúng mày làm vi c hai th ng đang  ẩ ả ậ ờ ị  ẽ ưở ng" C và S nh n l s  th i, còn T v  nhà ch  k t qu . C và S đã chu n b ụ ẵ ở ố ồ ướ ổ   ườ ạ ộ m t đo n tre dài 1m có đ c c ng ng kính 3 cm ng i ph c s n  ấ ừ    nhà X đi ra, S b m đ n pin còn C nhà X ch  H và Q ra đ  đánh. Khi H và Q t ỗ   ầ ụ ạ ộ dùng đo n tre v t m t cái th t m nh vào đ u Q làm cho Q g c ch t t i ch . ế ạ   Đánh xong, C và S ch y vè báo tin cho T bi t là đã đánh m t đ a g c r i. T

23

ả ồ ọ ố ờ

ư đ a cho C và S mõi tên 500.000 đ ng và b o chúng tr n đi m t th i gian bao ờ gi ề  tình hình êm thì hãy v .

ế ườ ế ườ ề i l y vi c gi

i thuê  ườ ậ ả ể (đi m m kho n 1 Đi u 93) ộ ấ ạ t ng i ph m t ề ấ

ườ t ng ợ ng h p ng ặ ợ ườ ườ

ặ ơ ữ ấ ng,

ướ ừ ệ

i ích v t ch t khác. Vì mu n có ti n nên ng ệ i thuê mình đ  gi ằ ế ị ườ  th  tr ườ ố ớ ọ ữ ậ t.

ứ ạ i ph m t

14. Gi ể  ươ ệ ệ ng ti n đ i làm ph Là tr ộ ạ ườ ố ề ế i ph m t ki m ti n ho c l   i  đã ể ế ị ố ớ   ừ ộ ậ ờ ớ t m t ng i khác. Vi c tr ng tr  đ i v i i v i ng nh n l ướ ặ ấ ạ ẻ ế   t thuê là nh m ngăn ch n tình tr ng "đâm thuê chém m n", nh t là k  gi ệ ở ơ ề  n i này ho c n i khác đã xu t hi n nh ng tên, trong n n kinh t   ị  ạ ộ i chuyên ho t đ ng đâm thuê chém m n, thì vi c tr ng tr nh ng nhóm ng ế ườ th t nghiêm đ i v i b n ng i này là r t c n thi ả ặ ợ ế ậ ự ớ ậ ờ ộ i  nh n l ạ t ng i gi

ế ả ấ ầ ộ ế t thuê th t s  m i là ph m t i   ph i có ý th c gi i vì ườ ạ ườ ể i ph m t i thì t thuê". ộ ườ Ng ơ ộ đ ng c  đê hèn. Vì n  ho c s  nên ng không ph i là "gi

ể ề

ườ ườ ợ ạ i ph m t 15. Gi Là tr

ế ữ ượ ế t ng ườ ng h p khi gi ắ

ữ ử ụ t ng ỏ ế ộ ố ớ ồ (đi m n kho n 1 Đi u 93) ả ộ ườ i   rõ ràng đã coi th c, gi ớ

ồ ạ ặ ụ ườ t ng

ố ặ ố ẫ ứ

ữ ử ụ

ầ

ườ

ấ i có tính ch t côn đ   ườ   i, ng t ng ng ữ ườ nh ng quy t c trong cu c s ng, có nh ng hành vi ngang ng   i vô ớ ặ ố ặ ể  c  (không có nguyên c ) ho c c  tình s  d ng nh ng nguyên c  nh  nh t đ ế gi i. Ví d : Đ ng Văn T ng i xem phim trong r p, m c dù đã có thông   ạ ườ   ư i báo: "không hút thu c lá trong r p", nh ng T v n c  hút thu c, nh ng ng ổ ữ ồ ạ   ng i bên c nh góp ý. T không nh ng không nghe mà còn gây g , ch i t c làm ấ ậ ự ệ ế ả ạ ổ i b o v  đ n yêu c u T ; bu i chi u phim ph i t m d ng. Khi ng m t tr t t   ộ ổ ố ắ    thái đ  hung hăng t thu c lá và gi t ộ bu c ng   i ra đâm vào ng c ng

ườ ấ ỗ i ch . i có   tính ch t côn  đ

ườ i khác đ

ế t ng ễ ề ạ

ườ ả ừ ế ỏ ế ụ  đ  bu i chi u phim ti p t c, T t ỏ ạ ườ ả ề i b o v  ph i m i T ra kh i r p. T li n rút dao găm trong ng ế ạ ườ ự i này ch t t ườ ế ợ ng  h p gi t  ng ợ ư ườ ng h p gi ự ự ộ ậ ợ ộ ườ i không thu c các tr

ự ng xác đ nh gi

ị ng h p khác quy đ nh t ị ườ ế t ng ề ự ộ ậ ử ạ ườ ả ườ ề ấ ả

ặ ị ề ẩ ẩ

ự ơ ẩ ế

ề ệ ộ ấ ắ

ố ỉ i cao s a b n án s  th m ch  vì xác đ nh không đúng tình ti ề ấ ề ử ề ấ ệ ổ ệ

ế ứ ề ư ưở ế ả ả

ậ

ế ấ ả ị ế ữ ậ ự ể  tr t t ờ ả ệ ệ ườ ả i b o v  làm cho ng ồ  ị ệ Tuy nhiên, vi c xác  đ nh tr ượ   ễ ờ ả c không ph i bao gi  cũng d  dàng nh  các tr ả ị   i kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . Th c ti n xét x  không ít quy đ nh t ả ườ ợ ế   i kho n 1 tr ng h p gi t ng ộ ậ i có tính Đi u 93 B  lu t hình s  , thì các Toà án th   ị  ụ ồ ể ch t côn đ  đ  áp d ng kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . Nhi u b n án đã b ị   kháng ngh  theo trình t  Giám đ c th m h c b  Toà phúc th m Toà án nhân dân ị ử ả ố t này. Đây cũng t   ứ ạ ướ   ng m c và cũng là v n đ  ph c t p có là m t v n đ  hi n nay còn nhi u v ề ế nhi u ý ki n khác nhau; vi c t ng k t kinh nghi m xét x  v  v n đ  này   ệ   ạ ch a đáp  ng tình hình ph m tôi x y ra. Do đó  nh h ng không ít đ n vi c ụ áp d ng pháp lu t. Khi xác đ nh tr t ng

ườ ợ ng h p gi ệ ồ ầ ệ ư ế ể ộ ỉ ườ i có tính ch t côn đ  c n ph i có quan   ấ   đi m xem xét toàn di n, tránh xem xét m t cách phi n di n nh : ch  nh n

24

ặ ấ ạ ế ể ị

ấ ườ ườ ỉ ộ ạ i ph m t ạ ế

ấ

ườ ườ ạ ộ ạ i ph m t

ố

ư ế ườ ộ ạ i ph m t

ấ i  v i n n nhân, thái đ  c a ng ế ớ ạ ệ ườ ế ẫ ả   ạ ỉ ế i , ho c ch  nh n m nh đ n đ a đi m x y m nh đ n nhân thân ng ế ể ụ ế i hay ch  nh n m nh đ n hành vi cu th  gây ra cái ch t cho   ra v  gi t ng ồ   ườ ạ ề ạ i n n nhân là có tính ch t côn đ ; n n nhân, đâm nhi u nhát dao vào ng ỉ ộ ợ   i  ch  đâm m t nhát trúng tim n n nhân ng h p ng nh ng có tr ệ ữ   ầ ồ ch t ngay cũng là có tính ch t côn đ . C n xem xét đ n m i quan h  gi a ộ ủ ng   i  khi gây án, nguyên ộ i  gi nhân nào d n đ n vi c ng ế ộ ạ i ph m t ườ i v.v... ườ t ng ạ i ph m t

ề ể

ế ườ

ự ườ ườ 16. Gi Là tr ặ t ng t ng ự ấ   i, có s  c u ự   i; có s  phân

ỉ ệ

ườ ư t ng

ỉ

ả ế

ở

ổ ứ ế

ổ i có t ứ ạ

ư  hình, nh ng có k

ườ ặ ố ị ỉ ổ ứ (đi m o kho n 1 Đi u 93) ả ườ  ch c  i có t t ng ườ ộ ụ ế ề ợ i tham gia vào m t v  gi ng h p nhi u ng ệ ế ườ ữ ẽ ữ ế ệ k t ch t ch  gi a nh ng ng i cùng th c hi n vi c gi ế ẻ ủ ư ầ ầ ườ i. công; có k  ch  m u, c m đ u, ch  huy vi c gi t ng ườ ế ộ ụ ề ế   N u nhi u ng i, nh ng không i cùng tham gia vào m t v  án gi ấ ờ ợ ự ồ ẽ ặ ế ự ấ   có s  c u k t ch t ch , mà ch  có s  đ ng tình có tính ch t h i h t thì không ở ộ ố ụ ổ ứ ườ    xã A đi xem phim, i có t t ng ph i là gi  ch c. Ví d : m t s  thanh niên  ộ ở ộ ố ớ ổ ế ẫ  xã A gây g  đánh nhau v i m t s  thanh niên     xã B d n đ n m t thanh niên  ấ   ị ở ườ ế ị  ch c thì t  xã B đánh ch t. KHi đã xác đ nh gi b  thanh niên  t ng t i có t ụ ế ủ ư ở ườ ườ ữ ả    vai trò nào (ch  m u hay i dù  i cùng tham gia v  gi c  nh ng ng t ng ườ ề ứ ế ị ự ỉ ứ  ch c. Tuy t ng giúp s c, ch  huy hay th c hành...) đ u b  coi là gi   ể ả ạ ế ị nhiên, khi quy t đ nh hình ph t (cá th  hoá hình ph t) ph i căn c  vào vai trò,   ẻ  ể ẻ ị ử ụ ủ ừ ị v  trí c a t ng ng i tham gia vào v  án. Có th  k  b  t ạ ch  b  ph t ba ho c b n năm tù.

ế ườ ộ ườ ợ ể ả   ể (đi m p kho n t ng i thu c tr ạ ng h p tái ph m nguy hi m

ộ ườ 17. Gi ề 1 Đi u 93) Là tr t ng

i, ng ọ

ặ ạ i ph m t ố ả c khi gi ệ ượ

ộ ộ ậ ủ i đã b  k t v  t ư ượ ề ả ị ế ề ộ ấ   ườ ế i r t c xoá án tích t nghiêm tr ng do c  ý, ch a đ     c xoá án tích ( kho n 2 Đi u 49 B  lu t hình   i tham ô tài s n xã h i ch  nghĩa

ộ ườ i. i gi

ư ạ Tái ph m là tr c xoá án tích mà l

ộ ệ ọ ạ i ph m t ị ợ ộ ấ ạ i r t nghiêm tr ng, t ạ   i ọ   t nghiêm tr ng ượ ộ ặ i đ c bi

ự

ế

ế

ợ ướ ườ ng h p tr ặ ộ ặ ọ i đ c bi nghiêm tr ng ho c t ư ạ ho c đã tái ph m và ch a đ ề ộ ị ế ự ụ s ). Ví d : A đã b  k t án 10 năm tù v  t ạ ế ư ượ t ng c xoá án tích l ch a đ ườ ị ế ng h p b  đã b  k t án, ch a đ ặ ạ ph m t i do vô ý ho c ph m t ả ề do vô ý ( kho n 1 Đi u 49 B  lu t hình s  ). ạ ề ườ V  tr ng h p ph m t ợ ườ ng h p tái ph m nguy hi m là tình ti ả ợ ạ ộ ậ ằ ả ị ử ợ ự ề

ệ ặ ể ế ấ ạ t ph m t ề ườ i. Các quan h  (đ c đi m) v t ng

ộ ậ ế

ỉ ườ ế ạ ợ tr kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . Vì trong nhi u tr ủ tính ch t nguy hi m cao c a hành vi gi ặ nhân thân ch  nên coi là tình ti ể N u coi tr ề ế ị ng h p tái ph m nguy hi m là tình ti ộ ậ ộ i này, cũng có ý ki n cho r ng không nên coi   ạ ộ ể   i ph i b  x  ph t theo ể ệ   ườ ng h p không th  hi n ể ề  ủ   ự t tăng n ng theo Đi u 48 B  lu t hình s  là đ . ạ ố   t đ nh khung hình ph t đ i

25

ạ ợ i gi ị

ườ ế ườ ứ i này, t c là đã b ườ ế ớ ộ v i t ề ộ ế k t án v  t t ng i gi ỉ i thì ch  nên coi tr ư ượ i ch a đ t ng ườ c xoá án tích mà còn gi ề ộ ng h p tái ph m v  t ế t ng i.

ộ ườ

ủ ế t ng ơ t ng

ễ ệ ử

ơ i vì đ ng c  đê hèn  ườ ạ i ph m t ề ử t ng

ề ệ   c xác đ nh qua vi c c ta. Th c ti n xét x  đã coi   ơ ồ

ườ ấ ợ ồ do l y v  ho c ch ng khác nên ng

ế ủ

ộ ế ứ ả

ộ ơ

ợ ấ

ộ ồ ườ ặ ả

ấ ề ề ụ ợ ấ ế ế ợ ấ

ố ỡ ợ ấ

ợ ự ử ớ ồ ườ ơ ị ế ớ t

ọ ạ

ả ạ ợ

ỏ ệ ộ ợ ấ

ệ ể ả ( đi m q kho n 1 Đi u 93) 18. Gi ế ườ ượ ộ ị ộ i  gi Đ ng c  đê hèn c a ng i đ ở ướ ự ế ổ  n t ng k t kinh nghi m xét x  nhi u năm  ợ ườ ộ ế ữ nh ng tr i vì đ ng c  đê hèn: ng h p sau đây là gi ể ự ồ ặ ặ ế ợ Gi  do l y v  ho c ch ng khác. t v  ho c ch ng đ  t ế ợ  ộ ạ ặ ườ ợ ấ ố ự t v i ph m t i  đã gi Vì mu n t ị ố   ộ ạ ườ ặ ả ồ i  vì mu n i ph m t ho c gi t ch ng c a mình. Ph i có căn c  xác đ nh ng ế ợ ồ ặ ợ ấ ặ ấ t ch ng mình thì t v  ho c gi   l y v  ho c l y ch ng khác mà bu c ph i gi ộ ạ   ườ ế ớ ế i ph m m i coi là gi i vì đ ng c  đê hèn. N u vì m t lý do khác, ng t ng ớ ồ   ặ ấ ị ế ợ ộ t ch ng sau đó m i có ý đ nh l y v  ho c l y ch ng t v  ho c gi i  đã gi t ơ Ví d :ụ   Nguy n Văn T đi ễ i vì đ ng c  đe hèn.   khác thì không ph i gi   t ng ậ ị  ổ ư làm v , ch a th y v  n u c m, li n n i gi n đá v  m y cái vào b ng. Do b ợ ế ả ồ ồ   đá v  lá lách nên v  T b  ch t sau 4 ti ng đ ng h . T ho ng s  l y thu c sâu ườ ằ ợ ồ ệ ộ ổ   . V i hành đ ng đó, T đ  vào mi ng v  r i nói v i m i ng i r ng v  y t ấ ợ ộ ủ ờ ấ ạ   i c a mình. Sau khi chôn c t v , vì hoàn đã che gi u t m th i hành vi ph m t ộ ấ ả   c nh gia đình khó khăn l i ph i nuôi con nh  nên sau m t năm T l y v  khác ợ ượ ể đ  chăm sóc con cái và giúp y trong vi c n i tr . L y v  đ   c 6 tháng thì hành vi gi

ế ợ ể ấ ế ạ

ồ t v  đ  l y ch ng n n nhân. ườ ườ ữ ế t ng

ặ ng h p này gi a ng ệ

ướ

ệ ườ ườ ị ế ợ ủ t v  c a T b  phát hi n. ồ ể ấ ợ t ch ng đ  l y v  ho c gi b) Gi ợ ườ ng, trong tr Thông th ạ ồ ặ ợ ng h p cá bi t n n nhân ng

ả

ộ

ế ợ ể ấ ể ấ ồ

ườ ườ ồ t v  đ  l y ch ng n n nhân". ả ệ ườ ạ

ề ủ ỉ ượ ể ấ ớ

ừ ạ ạ

ế ụ ẵ ể

ắ ể ự ườ ợ ợ ủ ổ ỗ ế ế t anh H là đ  l y v  H còn M gi ng h p này K gi t H là đ  t

ườ   i i có hành vi gi ớ ợ ớ   v i v  ho c ch ng n n nhân có qan h  thông gian v i nhau. Tuy nhiên, có ườ ệ ư ừ ướ t không có quan h  thông gian t c khi c, nh ng tr tr    tr ế ồ   ặ ợ ấ ế ạ ị i có hành vi gi i  đã có ý đ nh l y v  ho c ch ng t ng gi ủ  ệ ạ ợ ề ừ ướ ườ c và c  hai đ u là th ng h p có quan h  thông gian t n n nhân. Tr  tr ế ợ ồ ể ự ặ ợ ộ ạ ườ ộ ạ  do t v  ho c ch ng đ  t ng h p "gi i thu c tr ph m thì m t ng   i ph m t ế   ợ ườ ộ ộ ạ ộ ồ ợ ấ ấ ng h p "Gi t i thu c tr i ph m t l y v , l y ch ng khác" còn m t ng ợ ặ ạ ch ng đ  l y v  ho c gi Ví d :ụ  Ph m Văn K là nhân viên b o v  tr ạ   ng d y ngh  c a t nh Q. K ệ ấ ợ ủ ề ầ   c nhau, K đã nhi u l n quan h  b t chính v i M là v  c a anh H. Đ  l y đ ấ   ị ế t anh H; theo k  ho ch đã đ nh, M r  anh Hvaof r ng l y và M đã bàn b c gi ế ệ ấ n m, khi anh H đi qua ch  K ph c s n, M ra hi u đ  k n  súng b n ch t anh   ấ   ể ấ  do l y H. Tr K.

ế ườ ế ọ ể ố ớ c) Gi t ng i tình mà bi t h  đã có thai v i mình đ  tr n tránh trách

nhi m.ệ

ụ ữ ế ạ ạ ư t là có thai, nh ng n n nhân l i là

t ph  n  mà bi ộ ườ ườ Đây là tr ớ i tình v i ng ợ ế ng h p gi ạ ườ i ph m t i . ng

26

ườ ố ệ Trách nhi m mà ng

ệ ộ

ệ ị ả i  b   nh h ị ạ i ph m t ộ ườ ị ề

ồ ộ ạ ố ứ   i ph m t i  tr n tránh là trách nhi m làm b  đ a ưở   ể ẻ tr , do có trách nhi m này mà có th  làm cho ng ng ư ị ỷ ậ ộ ố ặ ế đ n nhi u  m t trong cu c s ng nh : b  k  lu t, b  xã h i lên án, b  gia đình,   ỏ ợ v  con ru ng b  xa lánh v.v...

ị ộ ạ ạ ể ị  b t bu c đ  xác đ nh b  cáo ph m t

ế ư ườ

ợ ằ ố ớ ị ệ

ộ ơ ị ị ế ạ

ế

ế

ệ ủ

ả ườ ượ ộ ế ố ắ   N n nhân có thai là y u t i trong ạ   ng h p này. Nh ng n u n n nhân không có thai mà nói d i v i b  cáo là đã tr ợ ả ướ ị   i mình và b  cáo vì s  trách nhi m nên đã có thai nh m thúc ép b  cáo ph i c ộ ạ ẫ t n n nhân thì v n b  coi là ph m t i vì đ ng c  đê hèn. gi ủ ợ ể ố ợ t ch  n  đ  tr n n . d) Gi ố ề Nhân dân ta có truy n th ng đoàn k t th ượ c ng

ườ ư ể ư ỡ ạ i gi t ng n, ng c c u mang giúp đ  l ra ph i bi i c u mang, giúp đ

ủ ế

ị ườ ườ ỡ ẫ   ọ ươ ng yêu đùm b c, giúp đ  l n ầ ặ   ệ nhau. Trong quan h  vay m n cũng là bi u hi n c a tinh th n đó. khi g p ế ế   ỡ ẽ t i khác c u mang giúp đ , l khó khăn, túng thi u đã đ ỡ  ế ượ ạ ẻ ượ ư ơ i k  đ c l ợ ố ằ mình nh m tr n n . ế ạ ị B  cáo gi ượ ư i  gi

ị ả t ng ừ

ơ ộ ộ ạ ợ ấ ạ ợ ng h p ph m t ả ứ ợ ố   t n n nhân ch  y u  nh m tr n n , nh ng không ph i c  có ộ ộ ạ ơ  i vì đ ng c i ph m t ươ   ấ  tình c m t ng ặ ườ   i cho vay lãi n ng, có tính i vì đ ng c  đê hèn.

ế ộ

ố ế ọ ủ ữ ạ ạ ề ủ   i  mu n chi m đo t ti n c a do n n nhân ườ   ấ t h . Tính ch t đê hèn c a tr ng

ự tr c ti p qu n lý (chi m h u) nên đã gi ợ h p gi

ề ườ ả ộ ợ

ườ ộ ườ ộ ướ i c t ng

ả ặ ườ ộ i  đã có hai tình ti

ườ ườ ế i gi ộ t ng

i ph m khác", ng ư ệ   ị ng h p này ph i ch u trách nhi m i trong tr ườ   i và t i p tài s n... Riêng t ơ   ế ị t đ nh khung tăng n ng đó là: "vì đ ng c  đê ể  ạ i   đ i có hành vi gi ế   ứ  hình n u

ườ ị ạ i ph m t

ườ ế ộ ơ t ng

ườ ư

ộ ằ ợ ầ ộ ế vay m n, n  n n mà đã v i xác đ nh ng ả ượ ệ đê hèn, mà ph i xác đ nh vi c vay m n đó có xu t phát t ỡ ẫ ế tr , giúp đ  l n nhau không? N u n n nhân là ng ộ ườ ộ t thì không thu c tr ch t bóc l ế ườ ể ướ ủ p c a. i đ  c t ng đ) Gi ạ ườ ợ ườ i ph m t ng h p, ng Là tr ả ế ế ườ ế i này cũng là vì ti n. t ng ế ạ ườ i  gi t ng i ph m t Ng ự ề ế ộ hình s  v  hai t i: T i gi t ng ộ ạ i ph m t ng ộ ộ ể ự ế ệ hèn và đ  th c hi n m t t ướ ủ ạ ớ ườ ặ ử ị p c a th c ng b  ph t v i m c án cao nh  tù chung thân ho c t ủ ọ ổ ở h  đã đ  18 tu i tr  lên. ễ ự ườ p c a là tr ệ ộ i đ  th c hi n t i  c

ọ ầ ụ ắ

t "gi

ả ộ p c a không ph i là vì đ ng c  đê hèn.

ườ ợ t mình trong tr

ả ộ

ườ ườ ượ ụ ệ ộ ế   ộ ử i  gi t Tuy nhiên, th c ti n xét x  ít có Toà án xác đ nh ng ỉ ườ ể ướ ủ ợ   i vì đ ng c  đê hèn" mà ch  coi là ng h p "gi i đ  c ng ạ ườ ể ự ế   i có hành vi i ph m khác" , vì nh  trên đã nêu ng t ng "gi ướ ủ ạ ố   ộ ạ ườ ế i nghiêm tr ng và hình ph t đ i p c a đã ph m m t lúc hai t gi t ng ả ấ ớ ọ ệ ế   v i h  cũng r t nghiêm kh c, nên ít ai bàn đ n vi c có c n ph i áp d ng thêm ậ ế ế ườ ơ ộ   t ng i vì đ ng c  đê hèn" hay không? Chính vì v y mà không ít tình ti ằ ơ ườ ế ườ ể ướ ủ i cho r ng gi t ng ng i đ  c ườ ế ủ e) Gi t ng i là ân nhân c a mình. ẻ ế ủ ượ Đ c coi là ân nhân c a k  gi ườ ạ ỡ i ph m t i đã có công giúp đ  ng ứ ể ự ạ i ph m t  mình kh c ph c đ i  không th  t ạ   ng h p n n nhân là i   trong lúc khó khăn mà b n thân   ỡ ủ ạ   c. Vi c giúp đ  c a n n ng ng

27

ả ư ộ ẽ i  l

ả ỏ ự ứ i giúp mình, ch ng t

ườ ố ớ nhân đ i v i ng ế ắ ph n tr c, đã gi ị ạ i ph m t ườ t ng ạ ủ ả ị ơ ộ ạ   ố ờ  ra y ph i ch u  n su t đ i, nh ng đã b i b c ộ ạ  s  hèn h  cao đ . i có hành vi gi

ả ả ụ ể ườ ệ

ừ

ế ườ ố ậ ị ơ t ng ế i ph i ch u  n thì không coi là gi

ủ t ng ộ ậ ể ế ụ

ồ ộ ộ ả ả ị ư ủ

ả

ậ ả ẩ i  v.v...

ậ ạ i ph m t ử ế   t Khi xác đ nh n n nhân có ph i là ân nhân c a ng ượ   ườ c i  hay không  xét trong hoàn c nh c  th ; m i quan h  ph i rõ ràng, đ ng ậ   ộ ư ậ d  lu n xã h i th a nh n và không trái pháp lu t. N u hành vi trái pháp lu t ườ   ủ ạ c a n n nhân làm cho k  gi i   là ân nhân c a mình. Ví d : m t giám th  đ a bài cho thí sinh chép trong phòng ườ   ộ thi, m t cán b  tham ô tài s n xã h i ch  nghĩa r i đem tài s n đó giúp ng i ườ ố ộ ộ i trái pháp lu t; m t th m phán c  tình khác, m t cán b  qu n giáo tha ng   ộ ợ ư i cho ng đ a ra m t b n án trái pháp lu t có l ườ ộ ộ ả Ngoài các tr

ố ườ ự ễ ng h p đã nêu trên, th c ti n xét x  còn có các tr ơ ườ t ng

ẫ ộ c ng ề i này không h  có mâu thu n gì v i ng

ả ế ườ ữ ọ ế i , h  y u đu i không có kh  năng t

ườ ố ẹ ợ

ế ườ ị i  đ nh gi

ớ ế ư ằ

ế ế ặ

t tăng n ng "ph m t ề ả ể

i này b  coi là có tình ti ự ệ ượ  v  đ ầ ằ ng h p này là gi ộ ậ ế t ng

ợ ả ị ừ ườ ả ư ơ ả ế ị ườ ợ   ng h p ườ ườ ợ ườ   ng h p ng i vì đ ng c  đê hèn. Đó là tr i ườ   ế ế ế ượ i t ng t mà gi i mình mu n gi t đ ườ ớ i có hành   ườ ị  i b  v  nh  ông bà già, ng ủ   i có hành i mà ng c. Ví d : do làm ăn buôn bán   ề   ượ c, A li n t nh ng không đ ườ ặ ng, m c dù   ườ   ộ ố ớ ạ i i đ i v i ng   c " ( đi m h kho n 1 Đi u 48 B  lu t hình ườ   i vì   i  ph i b  tr ng tr  theo kho n 1 i có hành vi gi t ng

ườ ế ạ ị ng  h p  ph m t

ườ t  ng ự ợ ứ ộ ệ ề ả

ế

ấ ỳ

ả ắ ồ ờ

ườ ế ẹ ệ ả

ặ ộ ậ ử ễ ị

ự ườ ộ ợ ị i, các tình ti ề i ch  thu c m t trong m i lăm tr

ộ ể ị ị

ề ộ ợ ị i thu c hai, ba tr

ả ứ

ứ ả

ỉ ẫ ề ườ ng h p quy đ nh  ố ượ ậ i 20 năm tù. Vì v y, không nên căn c  vào s  l ủ ừ i mà ph i căn c  vào tính ch t nguy hi m c a t ng tr ề ư ng các tr ườ ề ạ ố ớ ể ư ườ ộ i nh  Đi u 3 và Đi u 45 B ấ ạ i ph m t

ế ợ ộ i không thu c m t trong 18 tr t ng

ườ ng h p nêu trên, thì ng ả ộ ậ ộ ệ ự ề ợ ế sau đây cũng nên coi là gi t ng ế có hành vi gi i  không gi ủ ọ ườ thân c a h  mà nh ng ng ự ệ ư ườ ố t ng vi gi ỏ ọ ặ ườ ệ b nh n ng và các em nh , h  là b  m , v  con c a ng ụ ế ượ ư ế t nh ng không gi vi gi t đ t ng ể ế ứ ớ ớ v i nhau nên A có thù t c v i B. A tìm B đ  gi ẹ ủ ị ố ế đ n nhà B chém ch t m  c a B m i đang b   m n m trên gi ị ườ t ng hành vi gi ạ ở  trong tình tr ng không t ự s ), nh ng chúng tôi cho r ng c n ph i coi tr ộ ườ ườ đ ng c  đê hèn và ng ự ộ ậ ề đi u 93 B  lu t hình s . ườ   M i  tám (  18)   tr i  trên  theo quy   đ nh, i gi ả ị ộ ạ ườ   i ph m t i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 93 ng ự ộ ậ ạ ừ  12 năm đ n 20 năm tù, tù chung thân   B  lu t hình s , có khung hình ph t t ứ   ộ ạ ở ứ ộ ệ ử ặ ử  m c đ  nào là tu  thu c vào tính ch t và m c  hình. Vi c x  ph t  ho c t ợ ườ ủ ừ ể ộ   ng h p, đ ng th i ph i cân nh c, đánh giá nhân đ  nguy hi m c a t ng tr ự  ộ ạ t tăng n ng và gi m nh  trách nhi m hình s i ph m t thân ng ượ ự ạ   i các Đi u 46 và 48 B  lu t hình s . Th c ti n xét x  cho c quy đ nh t đ ườ ườ ế ị ấ   ng h p quy đ nh t ng th y có b  cáo gi ả ở ạ ử ư  hình. Trong khi đó có b  cáo  kho n 1 Đi u 93 nh ng v n có th  b  ph t t   ườ ị  ở ế ỉ  kho n 1 Đi u 93 nh ng ch  b gi t ng ườ   ạ ướ ử ng x  ph t d ợ   ộ ạ ợ ng h p h p ph m t ế ị ể ộ  đ  quy t đ nh hình ph t đ i v i ng ị ự ậ lu t hình s  quy đ nh. ườ ế N u gi ứ ộ ị ạ ph m t ườ   i   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 93 B  lu t hình

28

ế ườ ườ b y năm đ n m i lăm năm tù. Đây là tr

t ng ng, không có các tình ti

ộ ạ ườ ẽ ặ ơ ả

ố ậ ậ ườ ả ố ớ ộ ng h p ph m t ậ

ướ

ả ề ẹ ấ ả ế ấ ế i gi ớ ế ấ ấ

ự

ườ ườ ng h p, trong đó có hai tr

ườ ạ t ng ị ự ộ ậ ợ ế ị ế ợ ng h p gi ầ

ớ ẻ ườ ề ườ t ng

ườ ạ i ph m t

ặ ụ ấ ề ứ ế ạ ả ườ ữ ả ệ

ị ạ ấ ộ ậ

ừ ộ m t năm đ n năm năm theo quy đ nh t ế ư ợ   ạ ừ ả ự ng h p s  có khung hình ph t t ị ườ ế t tăng n ng đ nh khung tăng   i thông th gi ỹ  ư ợ ườ ặ i này ph i là c u thành c  b n, nh ng do k n ng. L  ra tr ề   i nhà làm lu t xây t ng thu t và truy n th ng l p pháp nên đ i v i t ơ ả ặ ự c, sau đó m i đ n c u thành c  b n. Không nên   d ng c u thành tăng n ng tr ộ ố  ư ộ ậ coi kho n 2 Đi u 93 B  lu t hình s  là c u thành gi m nh  nh  trong m t s ề ộ   ạ ố ộ i i xâm ph m an ninh qu c gia. B  lu t hình s  năm 1985 khi quy đ nh v  t t ườ   ế i i đã chia thành 4 tr t ng gi ộ ấ ườ ả ẹ   i trong tình tr ng tinh th n b  kích t ng thu c c u thành gi m nh , đó là "gi ả ế ề ả ạ ộ   t con m i đ " (kho n 4 Đi u 101). đ ng m nh" (kho n 3 Đi u 101) và "gi ự ế ợ ộ ậ ng h p gi Nay B  lu t hình s  năm 1999 không quy đ nh hai tr   i này ớ ộ i riêng. i gi cùng chung v i t ị Theo quy đ nh t ể ị ấ ừ ộ ả ị

ề

ầ

ế ế t ng ụ i, n u Toà án áp d ng hình ph t t

ụ ạ ổ ườ ể ụ

ả

ạ ạ ộ ế

ố ớ ố ớ ấ ấ ệ ử ườ ị i b  án t

ẽ ở ằ ể

ụ ờ ạ ạ ả

ố ờ ụ ạ

ị ố ớ ọ ế ả

ớ ả ạ ườ ị

ườ ị i b  ph t tù chung thân có th  đ ườ i nào b  ph t tù chung thân l ầ ờ ạ ế ờ ạ

ạ ổ ấ ế ị ư ể

ấ ấ ạ

ộ

ế

ườ ị ự ọ ấ "ng

ị ng h p B  lu t hình s  quy đ nh   ờ ạ ố ộ ậ ạ ạ ẽ

ụ ế

ẽ ượ ế c thi hành n u ng

ạ ổ ố ớ ọ i b  ph t tù chung thân thì hình ph t b  sung s  đ ạ ị

ộ ậ

ự

ế

ậ

ầ

4  Xem Đinh Văn Qu  " Bình lu n ph n chung B  lu t hình s  năm 1999" NXB

ủ ạ ổ ố ị ụ ư ị ị ộ i n a mà quy đ nh thành hai t t ng ự ộ ậ ộ   i kho n 3 Đi u 93 B  lu t hình s  thì ng i ệ   ề còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh  ho c làm công vi c ế ề ị   i Đi u 38 B  lu t hình nh t  đ nh t ặ ấ ạ ế ự   s , ph t qu n ch  ho c c m c  trú t  m t năm đ n năm năm theo quy đ nh ự 4 Đây là hình ph t b  sung kèm theo hình ộ ậ ạ ổ ề ạ i Đi u 37, Đi u 38 B  lu t hình s . t   ố ớ   ế ợ ữ ể ạ ườ t. Đ i v i ng h p c n thi ph t chính Toà án có th  áp d ng trong nh ng tr ộ   ạ ườ ố ớ ạ ử ộ i  hình đ i v i ng t i ph m t i gi ạ   ạ ổ thì không th  áp d ng hình ph t b  sung vì các hình ph t b  sung là hình ph t ử  ị ế ườ i đã b  k t án t ph i thi hành sau khi ch p hành xong hình ph t tù, m t ng ạ ỏ  ụ hình thì không có vi c ch p hành xong hình ph t tù, n u áp d ng hình ph t b ạ    hình s  tr  thành vô nghĩa. Riêng đ i v i hình ph t sung đ i v i ng ạ ổ  ế tù chung thân cũng có ý ki n cho r ng, Toà án có th  áp d ng hình ph t b ể ượ ự   c gi m th i h n tù và trên th c sung, vì ng ạ ở ệ ế ư i   ch a có ng    tù su t đ i, vi c áp d ng hình t ằ   ư ậ ạ ổ t và nh  v y m i b o đ m tính công b ng ph t b  sung đ i v i h  là c n thi ạ ớ i b  ph t tù có th i h n. Tuy nhiên, hình ph t tù chung thân là hình v i ng   ố ớ   ụ ạ ph t tù không có th i h n, n u Toà án áp d ng hình ph t b  sung đ i v i ộ ặ   ườ ạ i ph m t i thì khi tuyên án Toà án không th  quy t đ nh c m c  trú ho c ng ườ ộ ạ ế ả i m y năm sau khi ch p hành xong hình ph t tù, qu n ch  ng   i ph m t ư ậ ế   ề ế ị t quy t đ nh nh  v y xét v  góc đ  pháp lý là không chính xác, không ai bi ạ ộ ị ạ ườ ượ   i b  ph t tù chung thân đ n khi nào thì h  ch p hành xong c ng i ph m t đ ợ ừ ườ ạ   i b  ph t tù  tr hình ph t tù. Tr ượ ế   c giám hình ph t xu ng tù có th i h n thì Toà án s  áp chung thân n u đ ặ ụ ớ   ạ ổ d ng hình ph t b  sung đ i v i h  ho c hình ph t b  sung n u áp d ng v i ườ   ạ ổ ườ ị ạ ng i ộ ậ   ờ ạ ượ ị ế c giám hình ph t xu ng tù có th i h n theo quy đ nh c a B  lu t b  k t án đ ề ệ ệ hình s  "ự  Hi n nay ch a có quy đ nh nào v  vi c áp d ng hình ph t b  sung

29

ộ ị ườ ạ ạ i ph m t i b  áp d ng hình ph t tù chung thân, nên Toà án không

ạ ổ ố ớ ụ đ i v i ng ố ớ ọ ụ ể th  áp d ng hình ph t b  sung đ i v i h .

Ế

ạ Ớ Ẻ (ĐI U 94 ) ẹ

ặ ế ả ặ

ậ ế ng n ng n  c u t t ho c v t b ạ ẻ ị ế

ợ ặ ớ ẻ ẫ ả ị

ế ưở i m  do  nh h ệ t mà gi ng l c h u ho c trong hoàn c nh khách quan đ c bi ợ ế t ng i quy đ nh t

ự ườ t ng ể ệ ộ ậ ự

ả ế ẫ

ườ ấ ủ ộ ế ả

ế i gi ủ ả ạ ộ ề ộ i v  t i ph m t ư ể ề ậ ậ ư ộ i nh  t ầ ườ ấ ề ộ ấ ặ ệ

ự ế ợ ớ

ộ ố ớ ớ ẻ ẩ ử Ộ Ề 2. T I GI T CON M I Đ   ườ ườ ộ ủ ề ả ư  i c a ng ng h p ph m t Là tr ả ưở ạ ậ ặ ứ ỏ  t ả ứ ứ ộ ượ   đ a con m i đ  d n đ n h u qu  đ a tr  b  ch t. Đây là h p ph m t c i đ ộ ậ ề ừ ườ   tách ra t ng  kho n 4 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985, vì n u quy đ nh tr ộ ớ ẻ ế ợ ị ạ   h p gi i gi t con m i đ  cũng là t i ề ạ   Đi u 93 B  lu t hình s  thì không th  hi n đ y đ  b n ch t c a t i ph m. ườ   ở B i vì khi tuyên án Toà án v n ph i k t án ng i gi i, t ng ỉ ạ ạ ư i ch  có 2 năm tù là cao nh t, ch a k  v  h u qu  pháp lý nh ng hình ph t l   ạ ườ   i r t n ng n . Vi c nhà làm lu t tách hành vi i ph m t và xã h i đ i v i ng ễ   ạ ộ ộ gi i ph m riêng là hoàn toàn phù h p v i th c ti n t con m i đ  thành m t t ề ặ ậ xét x  và chu n hoá v  m t l p pháp.

Ạ Ủ Ộ

ể A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M ạ Ngoài ng

ạ Ệ Ơ Ả ẹ ủ ả

ặ ả ẹ ườ Ấ ườ ư i m  vì  nh h

ả ặ ế ưở ệ

ế ừ ủ ể ủ ộ   i ẹ ủ ạ ủ ể ủ ộ   ỉ i ặ ậ ạ ề ủ ư ưở ng l c h u ho c trong ng n ng n  c a t  t   ặ ứ ỏ ộ   t mà bu c ph i gi t ho c v t b  con do mình ộ   ẻ t con mình v a đ  ra thì không thu c

ả ớ ẻ ườ

ưở ề ủ ư ưở

ỗ ợ ạ ậ ệ ợ nh h ờ

ợ ớ

ế ộ ụ ữ ạ ộ ụ ướ i ch  đ  cũ, m t ng i ph  n  không có ch ng l

ị

ủ ư ưở  t i s ng hi n t ộ ươ i có con, b  d ạ ấ ặ ườ ế ộ ớ ướ ả

ườ ẻ

ư ậ

ặ ứ ỏ ườ ẻ ượ ạ

ư ưở  t ệ ố

ẻ ị i m  c a n n nhân ra, không ai có th  là ch  th  c a t ph m này. Nh ng ngay c  là m  c a n n nhân cũng ch  coi là  ch  th  c a t này khi ng hoàn c nh khách quan đ c bi ế m i đ  ra. N u vì lý do khác mà gi ộ ạ ng h p ph m t i này. tr ả ặ ưở Ả   ng cũ ng l c h u là  nh h ng c a t  t ng n ng n  c a t ệ ạ   ề ộ ố ố ố ớ i. đã l i th i, không còn phù h p v i quan ni m v  cu c s ng, l ờ   ứ ng th i. Hay nói m t cách khác, nó không còn phù h p v i ý th c xã h i đ ị ư  ồ ộ ườ Ví d : d ư ậ ệ ừ ậ ụ ậ  tr ng ph t r t n ng.   lu n lên án, b  phong t c t p quán cũng nh  lu t l ụ  ườ ữ ệ ư ậ ẫ ợ Nh ng d i ch  đ  m i, pháp lu t v n b o v  nh ng tr ng h p ng i ph ư ấ   ệ ả ướ ượ ẻ ứ ữ n  có con ngoài giá thú và đ a tr  đó sinh ra đ c b o v  nh  t t c Nhà n ụ ữ  ạ ộ ẫ ứ ặ ả i lên án ph  n c  các tr  em khác. M c dù đ o đ c xã h i v n còn có ng ẹ  ộ ư ậ i m hoang thai và cũng chính vì d  lu n xã h i còn nh  v y nên còn có ng ể  ế ậ ng l c h u đó mà gi không v t ho c v t b  con mình đ  ra đ t lên t ẹ ố ớ ủ ườ tr n tránh trách nhi m c a ng i m  đ i v i con. ườ ứ ữ ườ ng, nh ng đ a tr  b  ng t ho c v t b  lúc m i đ Thông th

ậ ạ

ề ằ ả ộ ị

ươ ng  ồ ủ ế ẹ ẻ ườ ầ ứ ườ ờ  ra đ i, ng

ệ ơ là con ngoài giá thú. Tuy nhiên cũng có tr ở m t vài đ a ph ợ chung c a v  ch ng nên sau khi đ a tr ữ ệ t, có nh ng n i do t mình. Cá bi ẹ ế ớ ẻ  ặ ứ ỏ i m  gi ủ   ậ ợ ng h p do t p quán l c h u c a    mi n núi cho r ng đ a con đ u lòng không ph i là con   i m  đã bóp ch t con   t con trai và con gái nên đã ứ ư ưở  t ng phân bi

30

ẹ ứ ườ ẻ ế ầ ứ   ẫ i m  đã đ  đ n l n th  7 v n là con gái nên sau khi đ a

có tr ẻ tr  ra đ i đã bóp ch t.

ợ t ho c v t b  d n t

ệ ặ ườ ế ứ ườ ẻ ị ng h p đ a tr  b  ng t khó khăn là tr

ẹ ế i m  gi ợ ườ ng h p sau khi sinh con, ng ư ị ấ ữ ị ố ể ặ

ợ ng h p ng ờ ặ ứ ỏ ẫ ớ ị ế ườ i b  ch t trong Tr ẹ ườ ả i m  không hoàn c nh đ c bi ặ ả có kh  năng đ  nuôi con mình nh : b  m t s a, b   m n ng ho c trong hoàn ả c nh khách quan kháng

ẻ ượ

ứ

ẻ ớ ẻ ị ườ ể ừ

ế c coi là gi t con m i đ  n a.

ấ ượ ầ

ệ ề ọ   c bao nhiêu ngày thì g i là ặ   ẹ ế t ho c i m  gi ế   ở ứ  ngày th  8 tr  đi, n u ớ ẻ ữ ộ ng đ

ậ ủ ả

ườ ị ạ i b  h i ứ ị ậ Pháp lu t không quy đ nh đ a tr  sinh ra đ ự ễ ử ở ướ ớ ẻ  n m i đ . Th c ti n xét x   c ta coi đ a tr  m i đ  b  ng ứ ứ ỏ ờ ẻ v t b  là đ a tr  sau khi ra đ i dài nh t là 7 ngày. K  t ẹ ế ườ i m  gi ng ế Tuy nhiên, trong nh ng năm g n đây do kinh t ủ ươ ng ti n thông tin đ i chúng đã tuyên truy n ch  tr ẻ ướ ế ậ ượ ủ ặ ể  xã h i phát tri n, các   ố ủ   ườ i c a ng l ộ   c đ n t n b n làng xa xôi h o lánh. Trình đ  dân ứ ỏ  ụ ế ẻ ơ c nâng cao, các v  gi t tr  s  sinh ho c v t b

ầ ư

t con mình thì không đ ữ ạ ươ ph ả Đ ng, pháp lu t c a Nhà n trí c a nhân dân ta càng đ con m i đ  đã h u nh  không x y ra. ẻ ớ ẻ ị ế

ả ặ ị ứ ỏ ế ả ị ế ớ ẻ ế i gi

c đo t tính m ng đ a tr  ho c có hành vi v t con m i đ , nh ng đ a tr ế t con m i đ , n u ng ứ ớ ẻ ứ ế i gi

ứ ư ấ ườ i gi ộ ớ ẻ ạ ợ ớ ẻ ứ t ho c b  v t b  ph i b  ch t thì ng Đ a tr  m i đ  b  gi ự ề ộ ườ ệ ứ truy c u trách nhi m hình s  v  t ạ ớ ẻ ặ ẻ ạ ướ t ị ế không b  ch t thì ch a c u thành t m i đ  không có tr ẹ ớ ị  ườ i m  m i b ẹ i m  có hành vi   ẻ  ư ư ậ ộ t con m i đ  và nh  v y t   t con ư ạ i ch a đ t. ộ ng h p ph m t

ƯỜ Ố Ớ Ố Ử ƯỜ Ạ Ế NG L I X  LÝ Đ I V I NG Ộ I PH M T I GI T CON

ạ ớ ẻ ặ ứ ỏ i m  ph m t

ẹ ế ộ ể ị ữ ế ặ ế   ớ ẻ ẫ ế t con m i đ  ho c v t b  con m i đ  d n đ n ị  ạ ả ạ  đ n hai năm ho c b

i gi ứ đ a tr  b  ch t, có th  b  ph t c i t o không giam gi ạ ph t tù t

ủ ế ằ

ủ

ế  3 tháng đ n 2 năm. ạ ạ ộ i ph m này ch  y u nh m giáo d c đ  ng Vi c x  lý lo i t ố ớ ứ i t ế ộ ư ủ ẻ ố ỉ

B. Đ M I ĐỚ Ẻ ươ Ng ẻ ị ừ ệ ử ệ ữ ế t. ườ ẹ ấ   ụ ể i m  th y ạ   ạ ư ưở ố ng l c  t trách nhi m c a mình đ i v i đ a con do mình đ  ra, ch ng l ợ   ườ ữ ử ậ h u, nh ng tàn d  c a ch  đ  cũ. Ch  nên truy t ng h p , xét x  nh ng tr ầ c n thi

Ế Ầ Ạ Ị 3. T I GI T NG I TRONG TR NG THÁI TINH TH N B  KÍCH

Ộ Ộ ƯỜ Ạ  (ĐI U 95) Đ NG M NH

ợ ế ng h p ph m t c tách t ừ ộ  t i gi

ộ ượ i đ ự

ẹ ặ ộ ị Đây cũng là tr ạ ả i có tình ti ạ t ng ộ ậ i kho n 3 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985. Vì là tr ệ t gi m nh  đ c bi

ấ ủ ộ ườ ạ

Ề ườ ượ ườ i đ ườ ợ ề ng h p gi ả ề ế t, n u quy đ nh cùng m t đi u lu t v i t ư ướ c đây thì không ph i  nh đúng tính ch t c a t i nh  tr ạ ậ ộ ộ ườ ế c quy ế   t ậ ớ ộ   i   i ph m này.   i ph m riêng không ế ả ả t này ra thành m t t ị đ nh t ườ ng ế t ng gi ệ Vi c nhà làm lu t tách tr ợ ng h p gi

31

ả ậ ậ ề ậ ợ ỹ

ỉ ả ự ễ ớ   ch  b o đ m chính xác v  lý lu n và k  thu t l p pháp mà còn phù h p v i ử th c ti n xét x .

Ấ

ườ ộ ự ệ Ủ Ộ ạ i ph m t Ạ i  lúc th c hi n hành vi

ườ ộ ị ế Ữ Ệ Ơ Ả A. NH NG D U HI U C  B N C A T I PH M ầ ủ ạ 1.  Tr ng thái tinh th n c a ng ạ i là b  kích đ ng m nh gi t ng

ộ ầ ứ ườ Ng ề i b  kích đ ng v  tinh th n là ng

ườ ị ủ

ả ứ ư ấ ườ ự ủ  ch  và không th y h t đ

ậ i không còn nh n th c đ y đ ấ ẳ ư ế ượ ạ

ư ỉ ả

c.

ộ ư ư ướ ầ Tr

ị ạ ề ộ ườ ấ ườ ự ủ ủ  ầ ư ề ả v  hành vi c a mình nh  lúc bình th ng, nh ng ch a m t h n kh  năng   ọ ấ ấ   ậ c tính ch t nh n th c. Lúc đó h  m t kh  năng t ầ   ộ ủ ể ứ ộ ủ và m c đ  nguy hi m cho xã h i c a hành vi c a mình; tr ng thái tinh th n ủ ấ ườ ườ ọ ầ ạ c a h  g n nh  ng   i m t trí). Tr ng thái này ch  x y ra trong ườ ố i bình th ch c lát, sau đó tinh th n c a h  tr  l ng nh  tr ị ộ i  có b  kích đ ng v  tinh th n nh ng ch a t ọ

ầ ế

ị ả ạ ự ạ ể ạ ệ ườ t ng ẹ i điên (ng ầ ủ ọ ở ạ ư ớ   ạ i i ph m t ộ    ch  thì không g i là b  kích đ ng m nh và không thu c ị   i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh. Tuy nhiên   i đi m đ kho n 1

ị ộ ệ ầ ộ

ườ ườ ị ườ ộ

ợ ng h p ng ứ ả m c m t kh  năng t ợ ộ ườ ng h p gi tr ả ọ ượ h  đ c gi m nh  trách nhi m hình s  theo quy đ nh t ự ộ ậ ề Đi u 46 B  lu t hình s . ị Vi c xác đ nh m t ng ạ ứ ạ ở ử ự ườ ư i này x  s  khác ng ư ậ i v n bình th

ườ ư

ườ ụ ấ ớ

ế ề ấ

ế ạ ọ ợ ề ư ẫ ố ợ ớ

ệ ấ ủ ợ ồ ơ ể ậ

ạ ộ

ợ ụ ể ườ ệ ộ ộ

ộ

ả

ệ ữ ề ứ ộ ị ễ ệ ộ ừ ộ ị ệ i  v i n n nhân v.v... t

ạ ớ ề ạ ườ   i có b  kích đ ng m nh v  tinh th n hay không là ộ ấ ỗ ủ ề i khác nhau, cùng m t v n đ  ph c t p. B i vì tr ng thái tâm lý c a m i ng   ề  ộ ự ệ i b  kích đ ng v i kia; có ng m t s  vi c nh ng ng ườ ẫ ả   ườ ầ ng, th n tinh th n, th m chí "điên lên", nh ng cũng có ng ấ   ử ự ủ ả ệ nhiên nh  không có chuy n gì x y ra. Và cách x  s  c a môi ng i cũng r t ề   ợ i khác, li n khác nhau. Ví d : anh A th y v  mình quan h  b t chính v i ng ườ   ặ ạ ch y v  nhà l y dao đ n đâm ch t tình nhân c a v , nh ng anh B g p tr ng ụ ợ   i g i v  v  giáo d c, sau đó v  ch ng v n s ng chung v i nhau, h p này l ợ ươ ườ ặ ự ạ i làm đ n ly hôn. Vì v y, không th  có  l ng h p t ng t còn anh C g p tr   ề  ạ ộ ạ ể ự ẩ ẵ ư s n m t chu n m c đ  "đo" tình tr ng kích đ ng m nh hay ch a m nh v ừ ả ườ ườ ầ ủ ứ   ng h p c  th , xem xét i, mà ph i căn c  vào t ng tr tinh th n c a con ng ế ủ ạ ụ i, quá i ph m t t c a v  án, nhân thân ng m t cách toàn di n các tình ti   ế ủ ự ệ ề ộ   ạ ộ ệ trình di n bi n c a s  vi c, ngh  nghi p, trình đ  văn hoá, ho t đ ng xã h i, ố ườ   ậ ề i đi u ki n s ng, tính tình, b nh t t, hoàn c nh gia đình, quan h  gi a ng ầ   ớ ạ ạ  đó xác đ nh m c đ  b  kích đ ng v  tinh th n ph m t ứ ạ có m nh hay không, m nh t i m c nào?

ả ườ ố ớ 2.   Đ i   v i   ng ườ ị ế i   b   gi t  ph i   là   ng ậ   i   có   hành   vi   trái   pháp   lu t

nghiêm tr ngọ

ủ ế ậ ạ ọ

ự

ạ ủ ườ ữ ặ ộ ướ Hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân, tr ạ ư ế ợ ậ nh ng hành vi vi ph m pháp lu t hình s  xâm ph m đ n l ườ ố ớ ạ i  ho c đ i v i nh ng ng ph m t i thân thích c a ng ồ   c h t bao g m ườ   ủ i ích c a ng i ộ   i. Thông ạ i ph m t

32

ữ ế ạ

ẻ ữ ộ i   và nh ng ng

ự ủ ư ợ

ạ i ph m t i , nh ng cũng có m t s  tr ộ ộ ố ườ ố ư ậ ướ ả ạ ậ ủ ạ   ng nh ng hành vi trái pháp lu t c a n n nhân xâm ph m đ n tính m ng, ườ ườ i thân   ạ ế   ng h p xâm ph m đ n ộ   ậ t, tr m p gi i  nh : đ p phá tài s n, đ t cháy, c

ườ th ẩ ứ s c kho , nhân ph m, danh d  c a ng ộ ạ ườ ủ i ph m t thích c a ng ạ ườ ả ủ i ph m t tài s n c a ng ắ c p v.v...

ậ ạ

ộ ậ ự ạ ậ ả ữ ậ

ậ ự ọ ậ Ngoài hành vi vi ph m pháp lu t hình s , n n nhân còn c  nh ng hành vi ư ạ   vi ph m nghiêm tr ng pháp lu t khác nh : Lu t hành chính, Lu t lao đ ng; Lu t giao thông, Lu t dân s ; Lu t hôn nhân và gia đình v.v...

ị ớ ộ ệ ậ ủ ạ ứ ậ Vi c xác đ nh m t hành vi trái pháp lu t c a n n nhân đã t

ư

ả ọ ư ọ ộ ầ ư ặ ạ

ệ ỉ ả ế ề ầ i nhi u l n thì  l ộ ứ ườ ượ ặ ở ạ ụ

ừ ặ ng t

c l p  đi l p l  c nh nhau, chung m t b c t ị ố ợ ủ ư ề ầ ứ ấ ầ ộ

ủ ằ

ự ứ ứ ườ ng h p này, hành vi gi ụ ế t ng

ế ộ ạ ậ

i m c nghiêm   ỉ ả ộ   tr ng hay ch a cũng ph i đánh giá m t cách toàn di n. Có hành vi ch  x y ra ộ ầ ư   m t l n đã là nghiêm tr ng, nh ng cũng có hành vi n u ch  x y ra m t l n thì ạ ọ i thành ch a nghiêm tr ng, nh ng nó đ   ụ   ọ ng. B đ c nghiêm tr ng. Ví d : A và B nhà  ầ   ườ t  phía nhà mình sang nhà A trong lúc v  c a A đang b   m n ng c n ự   s  yên tĩnh. A đã nhi u l n yêu c u B ch m d t hành đ ng đó, nh ng B không ườ   ộ nghe, A b c t c gi ng búa c a B đánh B m t cái làm B ngã g c. Trên đ ng ấ ườ ủ ợ ư i c a A đ a đi c p c u thì B ch t. Trong tr   ủ   ọ ị ượ c coi là b  kích đ ng m nh do hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a cũng đ B.

ạ ế ướ

ộ ườ ế i "gi

ị ươ ự ệ i th c hi n hành vi t ườ t ng ế

ạ ng có t ệ

ứ ứ ườ

ự ạ ị

ạ ộ

1

ộ ậ i Đi u 105 B  lu t hình s . Nh ạ ể ị ạ

ị ầ

ộ i và ph m t ộ ạ i ph m t ể ạ ộ ỏ ặ ậ ị

ả ị ạ ạ   N n nhân ph i b  ch t thì ng c đo t tính m ng ớ ấ ủ ạ ị ầ c a n n nhân m i c u thành t   i trong tr ng thái tình th n b  kích ạ ạ ế ộ ậ ừ  ỷ ệ ươ đ ng m nh". N u n n nhân không ch t và b  th t t  th ng t  l ườ ở ạ ố   ự ề ộ ộ ị i ph m t 31% tr  lên thì ng i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t i "c  ý ổ ặ ươ ạ   ẻ ủ ạ gây th i khác trong tr ng ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ầ ạ ộ ư  ị ề thái tinh th n b  kích đ ng m nh" quy đ nh t ộ ầ ế ậ ườ v y, t i gi   t ng i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh không có giai ượ   ạ ư ộ ạ ạ ẩ ị i ch a đ t, vì không th  xác đ nh đ đo n chu n b  ph m t c ườ ườ ị ủ ụ i đó trong tr ng thái tinh th n b  kích m c đích c a ng   i khi ng ả ả   ạ ườ ỉ ạ ộ i ph m t i b  m c cho h u qu  x y đ ng m nh mà ch  có th  xác đ nh ng ra.

ầ i ph m t ả ả ạ i  b  kích đ ng m nh v  tinh th n

ị

ườ ệ ố ậ ạ ộ ị ả ữ ệ ấ ế nhân làm cho ng ố ạ ạ ề ậ ớ ắ ộ ạ i có cái này thì

ủ ạ

ườ ườ ủ ộ ạ i ph m t

i khác thì không thu c tr

1

t y u n i t ọ ộ ạ i ph m t ậ ủ ỏ ế ế i  và vì th  n u ng ườ ở ụ ấ ồ ọ 3.  Hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c u n n nhân ph i là nguyên ộ ầ M i quan h  nhân qu  gi a hành vi trái pháp lu t v i tinh th n b  kích   ộ   t có cái kia. Không đ ng m nh là m i quan h  t ị  ầ ậ có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân thì không có tinh th n b ị  ạ ộ i  không b kích đ ng m nh c a ng ườ   ộ ở ộ ng kích đ ng b i hành vi trái pháp lu t c a ng ườ ọ   ộ ạ ợ i g i: h p ph m t  ngoài đ ng, th y có ng i này. Ví d : H đang làm c  lúa

33

ạ ấ ề ề

ế ườ ế ồ ọ

ạ ạ ị ườ ườ ự ứ

ộ ổ ỗ i ch . Tr

ố ớ

ả ề ườ ứ

ọ ế t ng ạ ộ ị

ạ Tr ạ ộ ự i t

ế ả ợ ng h p ng ế ồ ườ ế

ạ ộ

ượ ề ị

ọ

ổ i đánh nhau, A b  B đánh, v  nhà b c t c u ng r ế ế N u n n nhân là ng

ố   i ta đánh ch t r i!". H vác cu c ch y v . Th y con "V  ngay! Con anh b  ng ằ ở t T, con bà N đánh  sân trên ng mình n m    i cho bi i dính máu. M i ng ư ở  ỏ con H, đã b  ch y. H b c t c ch y sng nhà bà N tìm T nh ng không có T  ườ   ế ạ ầ nhà, H đã dùng cu c b  vào đ u bà N m t cái làm bà N ch t t ng ế ậ ợ i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng khi n H h p này chính T m i là ng   ầ ườ ủ   ộ ị b  kích đ ng v  tinh th n ch  không ph i bà N. Do đó hành vi gi i c a ườ ầ t ng i trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh. N không ph i là gi ầ ườ ạ ườ  mình gây nên tình tr ng tinh th n kích i ph m t ườ ợ ườ ạ ộ i trong t ng đ ng m nh r i gi ng h p gi i cũng không thu c tr t ng ế ồ ẫ ị ầ ạ tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh. Ví d : A và B cãi nhau r i d n đ  hai ồ ố ườ ng u say r i mang dao ổ găm đ n nhà B g i B ra c ng dùng dao đâm ch t B. ướ ườ ị ườ ộ ộ ụ ự ứ ế ữ  em d i  b  kích đ ng m nh, thì cũng không thu c tr ạ i ph m t

ẻ i điên hay tr ộ ạ ầ ị

ạ ườ i trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh. B i l ổ ộ ị ậ

ứ ượ ể ậ i 14 tu i có nh ng hành vi ộ ợ   ng h p ủ   ở ẽ ạ , hành vi c a i 14 tu i không b  coi là hành vi trái pháp lu t, vì   ộ ủ   c tính nguy hi m cho xã h i c a ủ ướ i điên và c a tr  em d i do h  không nh n th c đ

ạ ẻ ọ ệ ỗ ọ ự làm cho ng ườ ế t ng gi ườ ng ọ h  không có l hành vi do h  th c hi n.

ọ ố ớ ủ ạ

ủ ườ i ng

ầ ườ ườ ườ ộ ữ   4.  Hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân đ i v i nh ng i thân thích c a ng ườ ị ộ M t ng

ọ ả ậ ố ớ ợ ng h p ng ọ

ọ ố ớ

ườ ườ ậ ạ ộ i ph m t ề ạ i b  kích đ ng m nh v  tinh th n ngoài tr có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i chính b n thân h , thì còn có c tr ng

ệ ữ ữ ố ườ ợ ng h p ng i thân thích c a mình. ườ Nh ng ng

ư ợ ố ớ i khác   ả  ữ   ậ i khác có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i nh ng ủ i thân thích là nh ng ng ồ ộ ệ  ị

ườ ẹ ớ ộ ẹ ố ớ

ạ ố ớ ậ ự ễ

ế i có quan h  huy t th ng, quan h ị hôn nhân nh : v  đ i v i ch ng; cha m  v i con cái; anh ch  em ru t, anh ch em cùng cha khác m  đ i v i nhau; ông bà n i go i đ i v i các cháu v.v... Tuy nhiên, th c ti n xét x  Toà án cũng đã công nh n m t s  tr ố ử ế ệ ả

ở ộ ơ ả

ụ ề

ế  chi n tr ư ộ ế ụ

ả ạ ế ư ớ

ộ

ặ ộ ầ ị

ồ ầ ẹ ề t T là ng

ề ượ c bi ầ ộ ố ườ ợ   ng h p ỉ ệ   tuy không ph i là quan h  huy t th ng hay hôn nhân mà ch  là quan h  thân ư ị ộ ộ ộ  m t đ n v  b  d i; c  hai cùng thu c nh  anh em ru t. Ví d : Đ và M cùng    ượ   ả ườ ấ ở c i phóng, c  hai cùng đ ng mi n Nam. Sau ngày gi chi n đ u  ế ở  ờ ị ph c viên, nh ng gia đình M đã b  bom Mĩ sát h i h t nên Đ đã m i M đ n  ượ ạ i M chung v i gia đình mình. Gia đình Đ coi M nh  con trong nhà ng   c l ư ườ   i cũng coi gia đình Đ nh  gia đình mình. M t hôm, M đang ch t cây thì có ng ề  ẹ ủ ạ ọ g i: "v  nhà ngay! m  c a Đ b  đánh què chân r i". M v i c m dao ch y v ườ ế thì đ   i đánh m  Đ, M li n c m dao sang nhà T chém liên ế ạ ế ti p vào đ u làm T ch t t ỗ i ch .

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

34

ầ ị ạ ế ộ ộ   ườ  trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng i 1. Tr t m t ng ợ ng h p gi

ề ợ ộ ườ ộ ị t thì ng

ườ m nhạ  ( kho n 1 Đi u 95) ả ỉ ườ Trong tr ng h p ch  có m t ng ệ ự ộ ậ ạ i ph m t ự

ị ớ ộ ườ ị ế i b  gi ề ạ ả ế  sáu tháng đ n ba năm, là t

ề

ượ ả ướ ả ẹ ơ

ờ ệ

ự ạ c áp d ng đ i v i hành vi ph m t ớ ị  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n, kh i t ạ ủ ạ ả i nh  h n khung hình ph t quy đ nh t

ề

ườ ứ ạ ặ

ế ế ộ ợ i là không h p lý, vì c  ý gây th

ạ ặ ạ

l

ứ ỷ ệ ươ  th ể ườ ế ộ t m t ng

ỏ ủ ườ ỏ ủ ng t i không th  nghiêm tr ng b ng tr ộ

ọ ề ậ ẽ ườ ậ ủ ạ ọ ạ ị ộ ng h p ph m t i này, khi có đi u ki n s a đ i, b

ộ ậ ợ ỉ ạ ạ ứ   i b  truy c u ạ   trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 95 B  lu t hình s  có khung hình ph t ọ ạ   ừ i i ph m ít nghiêm tr ng. So v i quy đ nh t t ề ộ ậ ị ạ ự   kho n 3 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985 thì quy đ nh t i kho n 1 Đi u 95 ờ ộ ả ố ớ ụ   c 0 gi  00 i x y ra tr nh  h n, nên đ ề   ở ố , đi u ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ử ộ ậ   ố ề  và xét x . Tuy nhiên, khung hình ph t c a kho n 1 Đi u 95 B  lu t tra, truy t ả ạ ẹ ơ ể ị ạ   i đi m b kho n 2 hình s  năm 1999 l ộ ậ ợ ố ề ườ ươ   ị ự ng Đi u 105 B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh v  tr ng h p c  ý gây th ổ ầ   ạ i khác trong tr ng thái tinh th n tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ạ ươ   ố ẫ ị ng b  kích đ ng m nh d n đ n ch t ng ổ ầ   i khác trong tr ng thái tinh th n tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ặ ẫ   ở ừ ạ ộ ị  61% tr  lên ho c d n b  kích đ ng m nh mà t t c a n n nhân t ườ   ằ ợ ườ ộ ế ế đ n ch t m t ng i ng h p gi ằ ầ ượ ạ c. Hy v ng r ng các nhà làm trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh đ   ổ  ệ ử ỏ ườ lu t s  quan tâm hai tr ự ẽ ề sung B  lu t hình s  s  đi u ch nh l ợ i cho h p lý.

ạ ầ ị i ườ   trong tr ng thái tình th n b  kích

ạ ộ ị ầ i trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh là tr

ườ ườ ủ ặ ạ i ph m t

ớ

ệ ừ ự ụ ờ ậ i thân thích c a ng ự  0 gi ộ ậ c th c hi n t

ề ế ợ ườ t nhi u ng ng h p gi 2. Tr ạ ề ả ộ ( kho n 2 Đi u 95) đ ng m nh  ườ   ườ ạ ề ế ng t nhi u ng Gi ọ   ườ ở ừ ợ ị ế ề t đ u có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng i tr  lên b  gi  hai ng h p có t ộ   ườ ộ ạ ố ớ ố ớ i ho c đ i v i ng i ph m t đ i v i ng i. ề ả ớ ị   Đây là quy đ nh m i so v i kho n 3 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985, nên ộ ượ ạ ố ớ ỉ ch  áp d ng đ i v i hành vi ph m t i đ  00 ngày 1­7­ 2000.

ộ ế

ộ ủ ườ i thân thích c a ng ườ ặ ố ớ i ho c đ i v i ng

ạ i ph m t ườ ạ i ph m t

ế ạ ị

ạ ự ề ạ ườ ườ ố ớ i ho c đ i v i ng ề ộ ộ t ng i "gi i" theo quy đ nh t

ườ ế ả

ạ ỏ ả ầ

ượ ườ ế ợ ầ ồ ườ ọ c m i ng ế i khác đ n đòi n  và đánh v

ề ặ

ỉ ố ớ   ọ ậ   N u ch  có m t ng i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ạ ộ ạ ườ ữ   i ph m t i ph m t i, còn nh ng ng ố ớ ọ ạ   ậ i ph m i khác không có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng ng ộ ị  ườ ộ ủ ặ ộ ườ ườ i b i, thì ng t i thân thích c a ng ộ   ầ ườ ứ ộ i trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng truy c u v  hai t i: T i gi t ng ụ   ộ ậ ị ế ườ i Đi u 93 B  lu t hình s . Ví d : m nh và t ố ề  ồ ố Hoàng văn T đang ng i u ng bia, thì con trai là Hoàng Văn Q ra nói: " B  v ề  ẹ ị nhà ngay, m  b  ng i ta đ n đánh ch y máu đ u r i". T cùng con ch y v ấ ợ ị nhà thì th y v  b  đánh ch y máu đ u đang đ   i băng bó, T h i thì ợ  ấ ườ ọ t Lê Văn H cùng m y ng i cho bi m i ng ầ ậ ủ   c a T. Nghe v y, T li n c m dao đi tìm H. Khi g p H, T h i: "vì sao mi đánh ả ờ ả ợ   c tao". Nghe H v  tao ". H th n nhiên tr  l ỏ ượ ấ i: "tao đánh đ y, mày làm gì đ

35

ậ

ẵ ế i ra đâm H, thì anh Vũ Văn K ngăn l ạ ườ ế i quy t, sao l

ằ ườ

ọ ồ ỏ ạ

ả ế ư

ệ ế ươ t hai ng

ườ ườ ặ ườ ủ ậ

ộ ủ

ậ

ị ộ ứ ườ ố ớ ệ

ị ả ạ ườ ườ ế t ng ộ i gi ạ   i i đâm chém nhau th  này". S n dao   ộ   i bênh v c H nên đâm luôn anh K m t ườ   i i H r i b  ch y. M i ng ị  ng quá n ng nên c  hai đã b ỉ  i c a Hoàng Văn T ch ng đ n b nh vi n. Hành vi gi ố ớ   ọ i ( Lê Văn H) có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i   i ( anh Vũ văn K ) không có hành vi vi ủ i thân thích c a T, nên   ạ   i trong tr ng thái ề   i theo Đi u t ng

ườ ấ ề nói v y, T li n rút dao gi u trong ng ả và nói: "có gì bình tĩnh gi ự ạ i cho r ng anh K là ng trong tay, l ườ ề ế ụ nhát vào b ng và lao đ n đâm nhi u cái vào ng ư ấ ứ đ a anh K và H đi c p c u, nh ng do v t th ế ệ ế ch t trên đ ộ có m t ng ườ ng i thân thích c a T, còn m t ng ặ ọ ạ ườ ph m pháp lu t nghiêm tr ng nào đ i v i T ho c ng ế ộ i: T i gi Hoang Văn H b  truy c u trách nhi m hai t ộ ề tình th n b  kích đ ng m nh theo kho n 1 Đi u 95 và t ự 93 B  lu t hình s . ề

i ho c đ i v i ng

ở ọ ạ ộ i ph m t ị ươ ỉ ề ứ i b  truy c u v  hai t

ầ

ữ ườ ị ạ i : t ề ạ ả ộ ươ ầ ị

ườ ầ ộ ị

ế

ủ

ừ ế ạ

ạ ố ớ  sáu tháng đ n ba năm, n u gi ỉ ớ

ạ ậ ủ ạ ế ạ

ườ ữ ế ậ ằ i không am hi u pháp lu t cho r ng gi ủ ườ i sao l t ng

ầ ộ ậ ố ớ ườ   ậ ế i i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng N u có nhi u ng ủ ườ ỉ ư ộ ặ ạ ố ớ ườ i, nh ng ch  có   i thân thích c a ng ph m t ỷ ệ  ườ ị ế ộ ườ ế i khác ch  b  th  l ng và có t i b  gi m t ng t ch t, còn nh ng ng ế   ộ ị ươ ộ ộ ậ ừ ạ i ph m t  31% tr  lên thì ng ng t th t t t i gi ườ ạ ộ ạ   ng i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh theo kho n 1 Đi u 95 và ộ ố   ng tích trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh theo i c  ý gây th t ộ ậ ự ề Đi u 105 B  lu t hình s   ạ ế ạ ườ ử i trong tr ng thái tình th n b  kích t ng Khi x  lý ng   i gi i ph m t ầ   ạ ị ầ ố ụ ơ ộ ạ đ ng m nh, các c  quan ti n hành t  t ng c n xác đ nh rõ tr ng thái tinh th n ả ệ ặ ộ ạ ộ ạ ủ ườ t ph i làm rõ hành vi trái i và đ c bi i  trong khi ph m t c a ng   i ph m t ọ ạ   ườ ở ạ ậ i ph m pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân. B i vì hình ph t đ i v i ng ế   ế ị ỉ ợ ườ ộ ộ t ng h p này ch  b  ph t tù t t i   thu c tr ấ ế ứ ườ ề i 7 năm tù. N u không làm rõ nhi u ng   i m c hình ph t cao nh t cũng ch  t ườ   ẽ ẫ i hành vi tái pháp lu t c a n n nhân s  d n đ n tình tr ng thân nhân c a ng ạ   ể ị ạ b  h i và nh ng ng i ử ẹ ư ậ x  nh  nh  v y.

Ộ

Ệ Ớ Ộ Ố ƯỜ ng h p ph m t ườ ề ị ầ ả i đi m đ kho n 1 Đi u 46 B

ậ Ợ Ạ NG H P PH M T I KHÁC C. PHÂN BI T V I M T S  TR ộ ợ ề ạ ộ ị ớ ườ i b  kích đ ng v  tinh th n do hành vi trái 1. V i tr   ộ   ạ ể ậ ủ i khác gây ra quy đ nh t pháp lu t c a ng ự lu t hình s

ả ề ườ ầ ị C  hai tr ợ ng h p, ng

ề ự

ạ

ả ị ự ộ

ề ợ ể ầ ạ ườ ậ ủ ứ ộ ộ ậ i Đi u 95 B  lu t hình s , ng ị ng h p quy đ nh t ộ ị ị ạ ở ườ  tr

ộ ộ ạ i ph m t i   đ u b  kích đ ng v  tinh th n và   ư ườ ề   i khác gây ra. Nh ng s  khác nhau là đ u do hành vi trái pháp lu t c a ng ế ở ườ   ộ ứ ậ ủ ng m c đ  b  kích đ ng và m c đ  trái pháp lu t c a n n nhân. N u   tr ộ   ợ ạ ườ i ph m t h p quy đ nh t i ph i b  kích đ ng ề ả ạ   i đi m đ kho n 1 Đi u 46 tuy tinh th n có m nh thì  ị b  kích

36

ậ ứ ượ

ề ạ ợ i m c không nh n th c đ ạ

ọ ư ớ ị ng h p quy đ nh t ậ ở ể ứ   c hành vi ậ ủ   i Đi u 95, hành vi trái pháp lu t c a ả    đi m đ kho n 1

ậ ủ ạ

ọ ấ ế ề Hành vi trái pháp lu t ư ư ộ đ ng nh ng ch a m nh, ch a t ế ở ườ ủ c a mình. N u   tr ạ ả n n nhân ph i là hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng, thì  ả ề Đi u 46 hành vi trái pháp lu t c a n n nhân ch a ph i là nghiêm tr ng. ng h p quy đ nh tai Đi u 95 nh t thi ậ ở ườ  tr

ư ị ợ ạ ị

ể ườ ể ề

ả   t ph i ả i đi m đ kho n 1   i khác. ậ N u

ợ ả ườ ặ i  ho c ng

ề ạ i ph m t ề ở ể ấ ộ ng h p quy đ nh t ủ i Đi u 95, hành vi trái pháp lu t nghiêm   ườ ủ   i thân thích c a ả   ế ả t ph i ộ  đi m đ kho n 1 Đi u 46 thì không nh t thi ủ ạ ể ế ở ườ  tr ủ ạ ạ i ph m t ư i , nh ng

ợ ố ớ ườ là hành vi c a n n nhân, còn đ i v i tr ủ ạ ả Đi u 46 có th  không ph i là c a n n nhân mà có th  là c a ng ị ạ ng h p quy đ nh t ố ớ ọ tr ng c a n n nhân ph i là đ i v i ng ườ ng ư ậ nh  v y.

ườ ế ớ ạ ệ 2. V i tr i do v t quá gi i h n phòng v  chính

ớ ườ ạ ị ượ ợ t ng ng h p gi ự ộ ậ ề i Đi u 96 B  lu t hình s đáng quy đ nh t

ọ ậ

ế ượ ớ ạ ạ t ng ề i do v ườ ợ ợ ng h p gi

ậ ợ ng h p gi

ị ườ ạ ộ ng h p, n n nhân đ u có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng, ệ i h n phòng v  chính đáng, t quá gi   ế   ở ườ ế ư t  tr ậ   i trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh, hành vi trái pháp lu t

ọ

ườ ề ạ ủ ạ ộ V  thái đ  tâm lý, ng t quá gi t ng i gi

ả C  hai tr ườ ở ườ ư nh ng   tr ả hành vi trái pháp lu t đang x y ra và ch a k t thúc, còn  ầ ng ế nghiêm tr ng c a n n nhân đã k t thúc. ộ ạ i ph m t ộ

i do v ầ ề ế ề ệ ệ ị ậ ộ

ượ ụ ủ ườ ề

ệ ặ ủ ệ ợ ọ ng h p phòng v  còn là nghĩa v  c a công dân đ ườ i  khác, nên h  có th  ch ớ ạ   ượ i h n ể  ư c pháp lu t công   ể  ể ủ

ặ ự ườ ể ị phòng v  chính đáng có th  b  kích đ ng v  tinh th n, nh ng cũng có th ầ ề không b  kích đ ng v  tinh th n, vì phòng v  là quy n đ ợ ậ nh n và trong nhi u tr ủ ả b o v  l i ích chính đáng c a mình ho c c a ng ộ đ ng ngăn ch n s  xâm h i.

ọ ủ ạ ộ ạ ậ i gi

ị ầ Hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân trong t ộ ạ

ể ằ ọ

ớ ạ ể ế

ướ ế ợ ủ ổ ứ ườ ướ ộ ườ   ế t ng i ờ ể ằ   i nói, có th  b ng ủ ạ ộ   i ộ   ỉ i h n phòng v  chính đáng ch  có th  là hành đ ng ặ   ủ i ho c  ch c, c a ng t quá gi ủ i ích c a Nhà n ệ c, c a t ạ i ph m t

ạ trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh có th  b ng l ộ ư ậ hành đ ng, nh ng hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân trong t ườ gi t ng i do v ạ xâm ph m đ n l ườ ủ i khác. c a ng

ậ ủ ọ ộ

ạ ạ ỉ ố ớ t ng ộ ườ ạ

ế i gi ạ i ph m t ậ ầ i thân thích c a ng

ớ ạ ườ   i ặ   i ho c ọ   i còn hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng ệ   i h n phòng v  chính đáng

ộ i do v ặ t quá gi ườ Hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân trong t ị ộ ạ ườ i ph m t ộ ượ ườ ế t ng i gi ướ ổ ứ  ch c ho c ng c, t trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh ch  đ i v i ng ủ ườ ng ủ ạ c a n n nhân trong t ể ố ớ có th  đ i v i Nhà n i khác.

37

ặ ổ ươ ợ ố

ạ ạ ạ ầ ị

ứ   ng tích ho c gây t n h i cho s c ng h p c  ý gây th ư   ộ i khác trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh nh ng ườ

ợ ộ ệ ệ ớ ườ 3. V i tr ườ ẻ ủ kho  c a ng ế ẫ ế d n đ n ch t ng ả

ộ ậ

ộ ệ

ủ

ử

ả ờ

ầ ạ ộ

ị ớ ị ế ạ ườ i ph m t ẫ ế ự ự ề ộ ố ề ệ ả ư ả

ứ ề ầ ạ

ặ

ứ ẫ ế ế ộ ị

ứ

ệ ị ườ ạ ầ

i.  ằ ữ ườ ạ Ph i nói ngay r ng vi c phân bi t gi a hai tr ng h p ph m t   i này là ố ớ ư ấ ở ộ ườ ị ề  ạ r t khó khăn b i nh  trên là phân tích đ i v i ng i b  kích đ ng m nh v ạ ượ ị ể ộ ụ ọ ọ ủ tinh thân khi ph m t i không th  xác đ nh đ   c m c đích c a h , h  hành ả ế ấ ườ ư ộ ạ ị ả ườ i m t trí, nên h u qu  đ n đâu ng đ ng nh  ng i ph m t   i ph i ch u trách ể ự ớ ị ề  ộ ườ ị ạ nhi m hình s  t i đó, khó có th  xác đ nh m t ng i b  kích đ ng m nh v ể ớ ạ ầ ạ ạ ỉ ở ứ ộ i còn đ  bình tĩnh đ  gi tinh th n l i h n hành vi ph m t    m c gây i ch   ứ ạ ổ ặ ươ ẻ ủ ự   ườ ị ạ th ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng i b  h i. Tuy nhiên th c ư ợ ườ ữ ễ ế   ườ ị ạ ti n xét x  cũng có nh ng tr ng h p sau khi b  đánh ng i b  h i ch a ch t ộ ở ấ ị ư ế ngay mà ph i sau m t th i gian nh t đ nh m i b  ch t. N u nh  không     trong ỉ ứ ạ ị ị ộ tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh thì ng   i ch  b  truy c u trách ươ ị ườ ạ   ế i quy đ nh t nhi m hình s  v  t ng tích d n đ n ch t ng i c  ý gây th i ạ ộ ậ ộ ị  ườ i ph m t kho n 3 và kho n 4 Đi u 104 B  lu t hình s , nh ng vì ng i b ệ ọ ị ộ ự ề ộ ố  kích đ ng m nh v  tinh th n nên h  b  truy c u trách nhi m hình s  v  t i c ẻ ủ ổ ườ ạ ươ ạ   i khác trong tr ng ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ý gây th ị  ạ ườ ế ạ ầ ư thái tinh th n b  kích đ ng m nh nh ng d n đ n ch t ng i. N u n n nhân b ự  ờ ớ ặ ế ế  m i ch t thì nên truy c u trách nhi m hình s ch t ngay ho c sau vài gi ộ   ế ộ ề ộ ạ ườ ng i ph m t i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng t ng i gi i v  t m nh.ạ

Ộ Ế ƯỜ ƯỢ Ớ Ạ 4.   T I   GI T   NG I   DO   V T   QUÁ   GI I   H N   PHÒNG   V Ệ

ớ ạ ượ t quá gi

CHÍNH ĐÁNG (ĐI U 96) ườ ườ i h n phòng v  chính đáng là c  ý t ướ ố ủ i ích c a Nhà n ướ c, c a t

ạ ặ ủ ộ Ề ệ i do v ợ i đang có hành vi xâm ph m l ườ ủ i ích chính đáng c a mình ho c c a ng ạ   c đo t ủ ổ  ầ   i khác m t cách không c n

ế Gi t ng ạ tính m ng ng ợ ứ ch c, l tế thi

Ệ Ơ Ả

Ủ Ộ ạ ệ ủ ộ ệ ấ ả ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M Vi c xác đ nh các d u hi u c a t Ạ i ph m này nh t thi

ượ ệ ạ ị c quy đ nh t

ệ ề ượ ế ị  không có phòng v  chính đáng thì không có v ế ứ t ph i căn c  vào   ự ở   ộ ậ i Đi u 13 B  lu t hình s . B i ệ  ớ ạ i h n phòng v t quá gi

ọ ạ Ấ ị ch  đ nh phòng v  chính đáng đ ẽ l chính đáng.  ư ậ ệ ấ Nh  v y d u hi u quan tr ng nh t c a t

ượ ượ ớ ạ c coi là chính đáng". Vì v y, đ  xác đ nh v i h n đ

ị ế ể ả ế ệ ấ ấ ủ ộ i ph m này là "s  v ể ậ ượ t ph i hi u đ ự ượ   t quá cái ớ ạ   i h n t quá gi ệ   c th  nào là phòng v  chính

gi phòng v  chính đáng, thì nh t thi đáng ?

ệ ượ ị

Phòng v  chính đáng đ ệ ạ c quy đ nh t ủ ề ườ ự ớ ộ   i Đi u 15 B  lu t hình s  v i n i ủ ệ ợ   i ích c a Nhà ộ ậ ả i vì b o v  l dung: “ Phòng v  chính đáng là hành vi c a ng

38

ặ ả ứ ủ ổ

ề ộ

ợ ế ườ ộ ố ướ ọ

ươ ộ ậ ậ t ệ ợ c, c a t  ch c, b o v  quy n, l ả ạ i m t cách c n thi i khác, mà ch ng tr  l t ng ậ .” Lu t hình s  c a m t s  n ự ủ ng x ng ứ  mà thay vào đó là thu t ng

ư ấ ủ ố i ích nói trên ộ ậ ậ ổ ả

ố ế ị ệ ấ ự ễ

ạ

ộ ề

ậ ệ ự ế ị ủ   ủ ướ i  ích chính đáng c a mình ho c c a n ầ ườ i đang có hành vi xâm   ng ệ ầ   ự ủ ạ ph m các l c g i là phòng v  c n ự ề ế   t (Đi u 38 B  lu t hình s  c a liên bang Nga). B  lu t hình s  năm 1999 thi ế  tuy  ầ ữ c n thi ữ t đã không dùng thu t ng   ế ị không làm thay đ i b n ch t c a ch  đ nh phòng v  chính đáng nh ng cũng   ộ   ệ ậ ụ i làm cho vi c v n d ng ch  đ nh này trong th c ti n đ u tranh phòng ch ng t ả ơ ệ ph m có hi u qu  h n. ế ế

ọ ạ ề ề

ọ ứ

ặ ệ ệ ộ ậ ầ ủ ư ế ị

ơ ả ượ

ẩ ệ ề

ướ ệ ư ề ậ

ề ườ ế ạ ộ i ph m nhi u tr

ế ự ễ   ọ Cho đ n nay, đã có nhi u nhà khoa h c, các cán b  làm công tác th c ti n ế   t quan tâm đ n ch  đ nh phòng v  chính đáng trong lu t hình s , nhi u bài vi ệ  ặ ạ đăng trên các t p chí khoa h c ho c t p chí chuyên ngành bàn v  phòng v ộ   ộ chính đáng. Tuy nhiên, ch a có m t công trình khoa h c nào nghiên c u m t ự  cách đ y đ , toàn di n ch  đ nh phòng v  chính đáng; m c dù B  lu t hình s ứ   ư năm 1985 đã đ i thích chính th c c ban hành h n 10 năm, nh ng ch a có gi ế ị ủ ơ   c có th m quy n v  ch  đ nh phòng v  chính đáng. nào c a c  quan Nhà n ẫ ấ   ự ấ Do đó, v n đ  phòng v  chính đáng trong lu t hình s  cho đ n nay v n là v n ườ   ề ố ề ề i quan tâm và th c ti n đ u tranh ch ng t đ  nhi u ng ng ế ị ề ợ h p có nhi u ý ki n khác nhau nên d n đ n các quy t đ nh khác nhau.

ự ễ ẫ ự ộ ồ ử

ẩ ướ i cao có Ngh  quy t s  02/ HĐTP ngày 5­1­1986 h

ự ụ

ệ ổ ị ộ ố ế ộ ậ ệ ủ  có đ  c p đ n ch  đ nh phòng v  chính đáng. Tr

ủ ộ ậ ố

ạ

ườ ặ ư ự ề ệ i khác do v ử t quá gi

ượ ầ ủ ớ ạ ỉ ị ố ợ

ụ ủ ề ị ị

ộ ậ ố ườ ẻ ủ ệ i cao v i n i dung là:  i khác đ

ấ ế ễ ế   Tuy nhiên, qua vi c t ng k t th c ti n xét x , H i đ ng th m phán Toà ẫ ế ố ố ng d n các   án nhân dân t ụ   ạ ị ấ i m c Toà án các c p áp d ng m t s  quy đ nh c a B  lu t hình s , trong đó t ướ ế ị ề ậ   c khi có II c a Thông t ỉ ị ố i cao cũng có ch  th  s  07 ngày   B  lu t hình s  năm 1985, Toà án nhân dân t ẻ  ạ ặ ứ 22­12­1983 v  vi c xét x  các hành vi xâm ph m tính m ng ho c s c kho ệ ủ i h n phòng v  chính đáng ho c trong khi thi c a ng   ẫ ớ   hành công v . Tinh th n c a ch  th  s  07 theo chúng tôi v n còn phù h p v i ộ ồ   ự ủ ế ố quy đ nh c a Đi u 15 B  lu t hình s  và Ngh  quy t s  02 c a H i đ ng ớ ộ ẩ ạ   Hành vi xâm ph m tính th m phán Toà án nhân dân t ượ ặ ứ ạ   c coi là phòng v  chính đáng khi có m ng ho c s c kho  c a ng ấ ầ ủ đ y đ  các d u hi u sau dây: ữ ệ ạ i ích c n ph i b o v  ph i là hành vi t ộ   i

ầ ể ặ ạ ệ ợ ­ Hành vi xâm h i nh ng l ấ ph m ho c rõ ràng là có tính ch t nguy hi m đáng k  cho xã h i;

ạ ộ ả ộ t h i ho c đe do  gây thi ệ   t

ữ ể ứ ạ h i th c s  và ngay t c kh c cho nh ng l

ự ấ

ạ ự ự ể ố ả ả ể ệ ạ ­ Hành vi nguy hi m cho xã h i đang gây thi ầ ợ ắ ự ự ỉ ạ ỏ ự   ­ Phòng v  chính đáng không ch  g t b  s  đe do , đ y lùi s  t n công, ườ   ạ i i s  xâm h i, gây thi ặ ả ả ệ i ích c n ph i b o v ; ạ ẩ ệ ạ t h i cho chính ng

ệ mà còn có th  tích c c ch ng l xâm h i;ạ

ả ầ ệ ­ Hành vi phòng v  ph i c n thi t v i hành vi xâm h i, t c là không có s

ạ ứ ấ ệ ớ ứ ộ

ệ ủ ể ự   ế ớ ữ chênh l ch quá đáng gi a hành vi phòng v  v i tính ch t và m c đ  nguy   ạ hi m c a hành vi xâm h i.

39

ệ ạ t h i do ng

ạ ằ ả ườ ệ ạ t h i do ng ệ i phòng v  gây ra cho ườ i xâm h i đe ầ C n thi i xâm h i ph i ngang b ng ho c nh  h n thi

ườ ạ ế ạ ặ ng do  gây ra ho c đã gây ra cho ng

ể

ả ệ

ạ ể ầ ế ả ệ

ặ

ươ ử ụ

ệ ủ ự ươ ạ

ế ố

ể ự

ợ ấ ề ố

ợ ấ ọ ị ấ ố đáng hay không, thì ph i xem xét toàn di n nh ng tình ti ệ ư hành vi xâm h i và hành vi phòng v  nh : khách th  c n b o v ; m c đ  thi ạ h i do hành vi xâm h i có th  gây ra ho c đã gây ra và do hành vi phòng v gây ra; vũ khí, ph ườ ủ c a ng ả c nh và n i x y ra s  vi c v.v... Đ ng th i cũng ph i chú ý y u t ườ ng ượ đ ườ tr

ộ

ườ ự ệ ả ầ ủ ả

ươ ấ ữ

ạ ệ ng ti n, ph ố ớ

ầ ớ ạ t quá gi ệ i h n phòng v  chính đáng. Ng ố ượ ạ c l

ố t không có nghĩa là thi ỏ ơ ặ ườ ệ i phòng v . ế ầ ả   Đ  xem xét hành vi ch ng tr  có c n thi t hay không, có rõ ràng là quá ế   ữ t có liên quan đ n ệ   ứ ộ t ể ạ ệ   ệ   ng ti n, ph ng pháp mà hai bên đã s  d ng; nhân thân ườ ộ ủ ự ấ i xâm h i; c ng đ  c a s  t n công và c a s  phòng v ; hoàn   ơ ẩ ủ   ả ờ ự ệ ồ  tâm lý c a ọ   ệ ệ ể ả i ph i phòng v  có khi không th  có đi u ki n đ  bình tĩnh l a ch n ươ ả ệ ươ c chính xác ph   ng ti n ch ng tr  thích h p, nh t là trong ng pháp, ph ờ ng h p h  b  t n công b t ng . ặ ấ ả   t c  các m t nói trên Sau khi đã xem xét m t cách đ y đ , khách quan t ệ ậ   i phòng v  đã mà nh n th y rõ ràng là trong hoàn c nh s  vi c x y ra, ng ệ   ử ụ ng pháp rõ ràng quá đáng và đã gây thi s  d ng nh ng ph t ả ạ h i rõ ràng quá m c đ i v i hành vi xâm h i thì coi hành vi ch ng tr  là   ế   ế i, n u không c n thi hành vi ch ng tr  là c n thi t thì đó là phòng v  chính đáng .5

ệ ế ố ế ị ố ủ

ướ ự ế ả

ị Tinh th n c a ch  th  s  07 và ngh  quy t s  02 c a Toà án nhân dân t ụ ư ả ả ộ ư c s  d ng nh  là m t văn b n gi

ề

ạ ặ ậ

ế ề ư ủ ữ ị

ề ế ị ả ề ầ ử ấ ườ ự

ầ ạ

ườ t ng ể ầ

ượ ề ồ

ả ượ ủ ố

ứ ệ c coi là phòng v . Các công trình nghiên c u c a m t s  tác gi

ả ề  v  ch ữ ệ ệ

ặ ẫ ượ t quá gi

ớ ạ ụ ườ ệ i h n phòng v  chính đáng và t ấ ả t c  các tr

5 Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 5-1-1986. Trang 14, 15 Các văn bản về hình sự, dân sự và tố tụng. Toà án nhân dân tối cao năm 1990

ư ươ ứ ượ t và là v ầ ả ố   ỉ ầ ủ i ẫ ậ ỉ   ng d n áp d ng pháp lu t, nh ng qua th c ti n xét cao tuy ch  là văn b n h ứ   ượ ử ụ ả ử i thích chính th c x , các văn b n trên đ ẩ ệ ứơ ủ ơ c a c  quan Nhà n   c có th m quy n v  ch  đ nh phòng v  chính đáng. Tuy ư ự ễ ề   nhiên, do còn h n ch  v  nhi u m t nên c  v  lý lu n cũng nh  th c ti n xét ệ ủ ế  ộ ử ả x  các văn b n trên ch a quy đ nh m t cách đ y đ  nh ng d u hi u c a ch ợ ễ ị ệ   ng h p còn có đ nh phòng v  chính đáng, nên th c ti n xét x  có không ít tr ế ề ậ ụ ệ ứ ấ nh n th c r t khác nhau v  phòng v  chính đáng. Ví d : Khi nói đ n hành vi   ả ộ ư   ư ế ố i đang có hành vi xâm ph m, nh ng ch a ch ng tr  m t cách c n thi ế ạ   ị ợ ị ứ ể i ích b  xâm ph m c căn c  đ  xác đ nh th  nào là c n thi nêu đ t ? Các l ự ộ ậ ủ   ủ ổ ứ ướ ủ ợ  ch c, c a c, c a t theo Đi u 15 B  lu t hình s  bao g m l i ích c a Nhà n ạ ị ư  ợ ườ ư ườ ệ ườ i khác, nh ng b  xâm ph m trong tr ng ng h p nh i phòng v  và c a ng ệ ườ ợ ế c coi là phòng v , tr   ng h p nào thì không th  nào thì hành vi ch ng tr  đ ế  ủ ượ ộ ố đ ế ữ ớ ề ậ ị đ nh phòng v  chính đáng cũng m i đ  c p đ n nh ng khái ni m, nh ng quy   ấ ộ ố ụ ả ướ ị ủ   ng d n ho c nêu m t s  v  án mà Toà án các c p đã đ nh c a các văn b n h ừ ộ ườ ử ạ  đó rút i do v i ph m t xét x  ng   ợ ậ ế ư ậ ế ra k t lu n, nh ng k t lu n này không áp d ng cho t   ng h p, tính khái quát ch a cao.

40

ứ ề ộ ậ ả ướ

Căn c  vào quy đ nh t ậ ụ i Đi u 15 B  lu t hình s , các văn b n h ệ ử ể

ệ ầ ự ễ ượ ệ ẫ   ự ng d n ữ   t qua th c ti n xét x , chúng ta có th  nêu nh ng ả ộ   c coi là phòng v  chính đáng ph i h i

ế ố ị ạ ặ áp d ng pháp lu t và đ c bi ề ủ ể ộ đi u ki n c n và đ  đ  m t hành vi đ ụ ủ  sau:  đ  các y u t t

ạ

ề ạ ặ

ng tích) ph i là ng ướ c, c a t ườ ả i đang có ủ ủ ổ ứ  ch c, c a các nhân

ườ V  phía n n nhân ườ ị i b  ch t ho c b  th N n nhân ( ng ế ặ ủ

ắ ầ ị ươ ế ợ ủ i ích c a Nhà n ườ i khác. ạ

ặ ể ề ư ế ầ

ọ ế

ấ ệ ề ố ổ ả ượ ắ ầ ầ ụ

ớ ễ ủ i yêu c a mình nên nói v i Hùng: “ Tao s

ậ ơ ớ ấ

ạ ườ ớ ế ườ ọ

ụ

ỏ ầ ượ ự ứ ợ ượ  cũng không đ ọ c m i ng

ợ ng vào đ u, đ ổ

ư

ế ả

ườ ệ

ư ẹ ủ ạ ộ ườ

ầ ạ

ủ ạ

ố ớ ệ ẹ ủ ạ ệ ạ ẹ ủ

ế ể ả ủ ệ ợ

ạ ộ ị

ớ ườ ộ ậ ườ ị ấ ề i b  t n công không ph i là ng

ả ứ ườ ệ ị ế ế ố ườ ượ c coi là phòng v . Tr ầ ợ ộ ng h p t ự i có hành vi phòng v ) mà là ng

ạ i Đi u 95 B  lu t hình s  , vì ng ả ườ ườ ứ ệ

i th  ba trong tr ể ợ ườ ỉ

ị

ầ

ứ ể

ộ ậ ề ể

ạ ườ ư ể ạ hành vi xâm ph m đ n các l ệ i phòng v  ho c c a ng ng ụ   Đang có hành vi xâm ph m là hành vi đã b t đ u và ch a k t thúc. Ví d : ộ   ầ A đang c m dao đu i chém B ho c C đang dí súng vào đ u Đi u đ  bu c ả ư ư Đi u ph i đ a tài s n cho mình. N u hành vi ch a b t đ u, thì m i hành vi   ấ   ả c coi là hành vi phòng v . Ví d : Tr n Tu n Anh th y ch ng tr  không đ ườ ẽ  Nguy n Văn Hùng đi ch i v i ng ế t mày!” M i nghe Tu n Anh nói v y, Hùng đã rút dao trong ng   i ra đâm gi ế ấ ng h p hành vi xâm ph m đã k t thúc thì m i hành vi Tu n Anh ch t. Tr   ị  ệ ả ố ch ng tr c coi là hành vi phòng v . Ví d : A  đánh B b ư ườ ươ   i can ngăn, A đã b  đi, nh ng do b c t c B đã th ườ ế ấ   ng h p hành vi xâm l y dao đu i theo A đâm A ch t. Tuy nhiên, trong tr ạ ườ ủ ạ ế   i có ti p hành vi khác c a chính ng ph m này đã k t thúc, nh ng l i đó xâm ệ ạ ầ ế ợ   i ích chính đáng c n b o v  thì cũng không coi là hành vi xâm ph m đ n l ả ẫ ượ ố ế ạ   i có hành vi ch ng tr  v n đ ph m đã k t thúc và ng c coi là phòng v . Ví ỡ ượ ổ ể ế ụ d : A đánh B nh ng B đ  đ   t không th  đánh n i B nên ch y vào c, A bi ị ệ ằ   ng, nên B đã dùng m t khúc nhà B đánh m  c a B đang b  b nh n m trên gi ấ ỉ ấ   ặ ỗ ụ g  v t m nh vào đ u A làm cho A ng t x u sau đó b  ch t. M c dù hành vi t n ế   ư i có ti p hành vi xâm ph m đ n công c a A đã k t thúc đ i v i B nh ng A l ả   t h i cho A m  c a B và đ  b o v  m  c a mình nên B đã ch ng tr  gây thi ệ   ng h p phòng v  này nên hành vi c a B cũng đ ị ầ ườ   i ph m do tinh th n b  kích đ ng m nh quy ng b  nh m v i tr th ườ   ạ ị đ nh t i ườ ố i khác ( ng   i th  ba). Tuy ch ng tr  ( ng ườ ể ườ ủ   i thân c a mình, nhiên ng ng h p phòng v  có th  là ng ạ   ợ ư ườ ế ộ t, còn tr nh ng cũng có th  ch  là m t ng ng h p ph m i không quen bi ạ ộ ỉ ạ ườ ị ầ ộ ạ i b  xâm ph m ch  có i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh, ng t   ườ ạ ộ ễ  ợ ườ ủ ườ ể ng h p phòng v  này càng d i ph m t i. Tr i thân c a ng th  là ng ị ườ ợ ộ ộ ạ ợ ớ ườ ầ ng h p b  kích đ ng v  tinh th n do i trong tr ng h p ph m t nh m v i tr   ườ ậ ủ ị ạ   ặ ườ ị ạ i b  h i ho c ng hành vi trái pháp lu t c a ng i ợ   ườ ự ề ng h p đi m đ kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s , vì ng ộ ậ ẹ ế ả ị   t gi m nh  có quy đ nh t ườ   t. Hành vi phòng th  là ng ệ ề i khác gây ra quy đ nh t ườ i th  ba trong tr ả ự i không quen bi ả i đi m đ kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  là tình ti ế ể i thân, nh ng cũng có th  là ng

41

ỉ ộ ở ầ ượ ề c coi là b  kích đ ng v  tinh th n ch  khác nhau

ọ ậ ạ

ợ ả ườ ề ạ ị ủ ệ

ỳ ọ ấ ủ ể ở ấ   ệ  tính ch t v  và hành vi đ ộ ạ ứ và m c đ  nghiêm tr ng c a hành vi xâm ph m. Vì v y, v  phía n n nhân   ườ ấ   trong tr ng h p phòng v  ph i là ng i có hành vi xâm ph m có tính ch t ể ể nguy hi m đáng k . ứ ộ

ạ ệ ệ

ọ ể ả ấ M c đ  đáng k   ộ ị ệ đây là tu  thu c vào tính ch t quan tr ng c a quan h ệ ế ứ ộ

ộ ụ ườ

ơ ấ ạ ể ộ ủ ạ ậ

ọ ậ

ộ ấ ộ ệ  ộ ầ   ộ ầ xã h i b  xâm ph m (quan h  xã h i c n b o v ). N u quan h  xã h i c n ủ ả   b o v  càng quan tr ng bao nhiêu thì tính ch t, m c đ  nguy hi m c a hành vi   xâm ph m c a n n nhân càng nghiêm tr ng b y nhiêu. Ví d : M t ng i trèo ố ữ ườ i m t v  an ninh qu c phòng t   ườ   ớ ề ượ i đ trèo t

ộ

ấ ể ộ ườ ể ủ ủ

ầ ể ạ ủ ạ ế

ơ ể ề ườ ụ p nguy hi m h n nhi u hành vi lén lút thò tay vào túi ng

ề

ạ ế ể ấ ọ ệ ố ậ ề  tài li u t ng đ  đ t nh p vào n i c t gi ấ ẩ ơ c canh phòng c n th n, thì tính ch t nghiêm tr ng h n nhi u so v i ng ả ể ộ ườ ng vào m t gia đình nông dân đ  tr m c p tài s n. ấ   ụ ứ M c đ  đáng k  c a hành vi xâm ph m còn ph  thu c vào tính ch t, ứ ộ   i có hành vi xâm m c đ  nguy hi m c a hành vi t n công c a n n nhân ( ng ả ủ   ạ ph m). Ví d : Hành vi dùng súng đ  uy hi p hành khách trên T u ho  c a ướ ộ   i khác m t tên c ộ ể ấ đ  l y tr m ti n. ấ ủ N u tính ch t, m c đ  nguy hi m c a hành vi xâm ph m không đáng k

ả ượ ệ ộ

ặ ủ ắ

ỉ ể ộ ả ườ ủ ế ấ

ể  ứ ộ ụ ố   c coi là phòng v . Ví d : A ch  tát B m t cái, B thì hành vi ch ng tr  không đ ỉ đã rút dao đâm ch t A ho c A ch  thò tay vào túi c a B đ  tr m c p, B đã túm   ợ   ế ổ c  áo A đ m tíu b i cho đ n ch t, thì hành vi c a B trong c  hai tr ng h p này đ u không đ ế ụ ệ ượ c coi là hành vi phòng v .

ế ả ạ ậ

ườ ị ậ

ụ ộ

ư ạ ạ ộ ộ i, nh ng tên t

ộ ố ố

ắ ấ

ươ i c nh cát tr ng th

ủ c coi là hành vi phòng v , vì hành vi c a ng

ướ ế ậ ậ

ớ ộ ị

ữ ư ự ậ ậ

ậ ả ậ

ạ ớ ả

ườ ạ

ệ ả ấ ứ ặ ộ ươ ạ

i ho c gây th ụ ể ộ ư

ệ ượ ắ ế ủ ụ ề ộ

ượ ủ ệ

ộ ộ ắ ả ộ ề ạ   Hành vi xâm ph m ph i là hành vi trái pháp lu t, n u hành vi xâm ph m ề   ạ i b  xâm ph m không có quy n i là hành vi mà pháp lu t cho phép, thì ng l ộ ả ệ ố ổ ắ ả ể   i ph m nguy ch ng tr  đ  phòng v . Ví d : M t c nh sát đu i b t m t tên t ỉ ườ ả ạ   ạ ứ ắ ể i ph m i c nh sát này đã b n ch  thiên, hô đ ng l hi m, ng ộ   ả ổ ườ ả ạ ẫ i i c nh sát ph i n  súng b n què tên t v n c  tình ch y tr n, bu c ng ờ ườ ả ư ể ắ ắ ắ ầ ế ạ i c nh sát đ n g n, h n b t ng  rút dao ph m đ  b t h n. Nh ng khi ng   ọ ạ   ộ ườ ả ườ ủ i ph m i ra đâm ng trong ng ng. Hành vi c a tên t ượ   ệ ượ ườ ả c này không đ i c nh sát đ ạ ộ   c h t là hành vi t pháp lu t cho phép. Hành vi trái pháp lu t, tr i ph m và ạ ậ ủ   nh ng hành vi khác trái v i quy đ nh c a pháp lu t thu c các ngành lu t khác ế ậ   nh : Lu t hôn nhân và gia đình, lu t dân s , lu t hành chính, lu t kinh t  và ườ   ng các văn b n pháp lu t khác. Tuy nhiên, khi xét hành vi xâm ph m trong tr ợ ố   ố ươ h p phòng v  chính đáng ph i xét trong m i t ng quan v i hành vi ch ng ố   ả ả i ph m nào x y ra, ng i có hành vi ch ng tr , không ph i b t c  hành vi t ề   ế ườ ườ ả tr  gây ch t ng i có hành vi xâm ph m đ u ng tích cho ng ệ là phòng v  chính đáng. Ví d : A thò tay vào túi B đ  tr m c p, nh ng B phát     c li n rút dao ra đâm A m t nhát vào b ng làm A ch t. Hành vi c a B hi n đ ặ c coi là phòng v  chính đáng m c dù hành vi xâm ph m c a A là không đ   ữ   ủ i, có nh ng hành vi pham t i tr m c p tài s n c a công dân). Ng ạ ượ ạ c l i ( t

42

ả ư

ướ ư ủ ộ c, c a t

ệ ụ ườ ả ẫ ạ ủ ổ ứ c coi là phòng v  chính đáng, Ví d : M t ng

ộ ế ệ ả

ạ ườ ẫ ả i này, nh ng vì ho ng s  nên v n b

ạ ứ ộ

ể

ệ ế ầ

ườ ế ợ

ư ậ ệ ủ

ấ ệ ồ ể ả ứ ầ ờ

ự ố ả ị ườ ả ng h p c

ể ạ ạ   hành vi xâm ph m ch a ph i là hành vi t i ph m, nh ng vì nó xâm ph m ủ ế ợ ọ i ích c a Nhà n nghiêm tr ng đ n l    ch c và c a công dân nên hành ượ ố ộ vi ch ng tr  v n đ i trèo   ự ấ ị ườ ệ   ườ ng vào khu v c c m đ nh hái m t ít hoa. Ng t i chi n sĩ b o v  phát hi n ỉ ắ ể ắ ỏ  ợ ư i, b n ch  thiên đ  b t ng đã hô đ ng l ệ ế ỹ ả ả ắ ọ ị ẫ ườ ch y bu c chi n s  b o v  ph i b n vào chân ng   i này làm h  b  g y chân. ườ ế ớ ị ắ ườ ỉ ự ấ Sau khi b  b t, m i bi t ng i này trèo t   ng vào khu v c c m ch  là đ  hái ự ọ ặ   ả ượ hoa và không bi t đây là khu v c quan tr ng c n đ c b o v  nghiêm ng t. ủ ầ   ạ Nh  v y, khi xem xét hành vi c a ng i ích c n i đang xâm ph m đ n các l ấ ả ỉ ế b o v , không nh t thi   t ch  căn c  vào tính ch t nguy hi m c a hành vi xâm ế ợ ả ạ ố   i ích c n b o v , đ ng th i ph i xét nó trong m i ph m mà ph i chú ý đ n l ả ể ợ ụ  ố ệ ớ quan h  v i hành vi ch ng tr  đ  xác đ nh s  ch ng tr  trong tr ệ th  đó có đ c coi là phòng v  chính đáng hay không ?

c nói chung cà n

ở ầ ậ ườ

ọ ướ ắ ệ ườ ượ ậ Pháp lu t các n ườ ầ

ỗ ứ ượ i điên ) h  không nh n th c đ ế ọ

ộ ầ ấ ọ ẫ

ố ố ư ượ ầ

ườ

i đ

i say r ầ u l ợ ả ệ i ích c n b o v , theo pháp lu t n

ướ ấ   c ta nói riêng không coi hành vi t n ắ   ủ i m c b nh tâm th n là hành vi trái pháp lu t, b i vì ng i m c công c a ng ệ ủ ọ ậ c hành vi c a h  là nguy   b nh tâm th n ( ng ắ   ườ ị ườ ộ ể i m c i b  ng i. Tuy nhiên, n u m t ng hi m cho xã h i nên h  không có l ư   ệ ả ể ả ề ệ b nh tâm th n t n công, h  v n có quy n ch ng tr  đ  b o v  mình, nh ng ả ạ ạ ườ   ệ ạ ể ỏ ạ ế n u còn có th  b  ch y mà không ch y l i i ch ng tr  gây thi t h i cho ng ượ ấ   ị ườ ế ệ ị i say r u t n c coi là phòng v . Nh ng n u b  ng b  tâm th n thì không đ ườ ệ ạ ặ ấ   t h i cho ng i say i khác thì hành vi gây thi công mình ho c t n công ng ế   ượ ườ ạ ế ệ ượ ạ ượ c coi là hành vi phòng v , vì ng r u n u xâm ph m đ n ị ậ ướ ầ các l   c ta v n b  coi là hành vi trái pháp lu tậ

ệ ườ i phòng v

ể V  phía ng N u thi

ệ ạ ứ t h i do ng ẻ

ộ ệ

ạ ệ ạ ề t h i do ng ặ ứ

ề ấ ỉ ạ ệ

ầ ộ

ủ

ượ ườ ố ườ c coi là hành vi phòng v  trong tr ạ i khác ( con gái) đang b  xâm ph m. ng. Hành vi c a A đ i ích chính đáng c a ng

ệ ạ ườ ủ i phòng v  không gây thi

ệ ạ ườ ạ

ườ ượ

ườ ườ i thân c a ng ầ ệ ủ ư ạ ạ ệ ị   t h i cho chính ng i có hành vi xâm ủ ườ   i khác (th ng là ng i có ụ c coi là hành vi phòng v . Ví d : Tr n Văn   ị  i đánh H (con c a B) b

ị ươ ượ ủ ặ ề ệ ạ ề  ạ ườ ế t h i v i có hành vi xâm ph m gây ra có th  là thi ặ   ệ ạ ề ự ẩ ả ể ạ t h i v  tài s n, nhân ph m, danh d  ho c tính m ng, s c kho , có th  là thi ườ ệ ạ ợ   i có hành vi phòng v  gây ra ch  có i ích xã h i khác, thì thi các l ườ ẻ ể   i có hành vi xâm ph m . th  là thi t h i v  tính m ng ho c s c kho  cho ng ế ụ Ví d : A đi làm v  th y hai tên thanh niên đang hãm hi p con gái mình, ti n có   ố ị  ổ ế chi c cu c trên tay, A đã dùng cu c b  vào đ u m t tên làm cho tên này b ươ ợ   ọ tr ng th ng h p ệ ợ ả b o v  l ệ ế N u ng ph m mà gây thi t h i cho ng ạ hành vi xâm ph m), thì không đ Q b  Ph m Thanh B đánh, nh ng Q không đánh B là l th ng tích n ng. Hành vi c a Q không đ ệ c coi là hành vi phòng v .

43

ệ ườ ườ ạ

ạ ợ ng h p ng ườ i phòng v  không gây thi ạ ệ ạ i có hành vi xâm ph m mà l ệ ạ ề i gây thi

ị ầ ệ

ụ ưổ ệ ể ặ

ệ ạ ế ố ớ ủ ạ ặ ứ   t h i v  tính m ng ho c s c   t h i khác, thì cũng c coi là hành vi phòng v . Ví d : Hoàng Công Đ b  Tr n Văn T dùng   ậ ử   i đánh mình nên Đ đã dùng b t l a ượ   c coi là hành vi phòng v , vì Đ không ỏ   t h i v  tài ệ ủ ệ ạ ề ứ t h i đ n tính m ng hay s c kh e đ i v i T mà gây thi

Tr ẻ kho  cho ng ượ không đ ổ dao đu i đánh, đ  ngăn ch n vi c T đ ố đ t nhà c a T. Hành vi c a Đ không đ gây thi ả ủ s n c a T.

ệ ườ Cũng không coi là phòng v  chính đáng trong tr

ườ ồ t h i đ n tài s n c a ng i khác, r i ng

ả ủ i cũng v  tài s n cho ng

ệ ạ ế ề ồ ườ ố ả ấ ổ

ề ử ưộ ử ề ấ ấ

ủ ả

ặ ố ả ổ ỷ

ợ ườ   ng h p ng i có hành ạ ườ i khác cũng vi xâm ph m gây thi   ụ   ạ ệ ạ ạ i có hành vi xâm ph m. Ví d : t h i l gây thi ộ   ễ Nguy n Văn K ra thăm đ ng th y Bùi Qu c T đang nh  lúa trên th a ru ng ạ   nhà mình vì hai bên đang có tranh ch p v  th a r ng này. K ch y v  l y dao ườ ủ   n c a gia đình T. Hành vi c a c  K và T là hành ra ch t phá cây trong khu v ể ấ ủ ạ vi c  ý hu  ho i tài s n c a công dân, K không th  l y lý do: “mày nh  lúa   ặ nhà tao thì tao ch t cây nhà mày”

ế ố ả ả t.

ầ ệ ạ Hành vi ch ng tr  ph i là c n thi C n thi ầ t không có nghĩa là bên xâm ph m gây thi

c gây thi ơ ệ ạ ư ế t h i nh  th  nào thì ườ t h i do ng i có ườ i có hành vi ệ ạ t h i mà ng

ế ướ ế ạ ế ư ế ỉ ượ ệ ạ ệ t h i nh  th , mà thi bên phòng v  cũng ch  đ ớ ề ể ớ ệ hành vi phòng v  có th  l n h n nhi u so v i thi ạ xâm h i gây nên. ự ố S  ch ng tr  c n thi ệ t trong phòng v  chính đáng, tr ả c h t ph i căn c

ấ ủ ợ ạ ạ ị

ứ  ấ ủ i ích b  xâm ph m; tính ch t c a hành vi xâm ph m và   ớ ữ ạ ả ầ vào tính ch t c a các l các m i t

ị

ả ạ ệ ổ ạ ẽ ấ ệ ố ươ ng quan khác gi a hành vi xâm ph m v i hành vi phòng v . ố ọ ợ L i ích b  xâm ph m càng quan tr ng bao nhiêu, thì hành vi ch ng tr ế ắ

ộ

ế ậ t, thì hành vi c a ng

ộ ả ệ ặ c coi là c n thi ườ

ư ườ ạ ng hái tr m m t ít nhãn và b  b o v  b n ch t thì l

ườ ả ệ ế ộ t và ng

c coi là c n thi ậ ố

ụ ể ả ố ượ ế i ích đ

ố ả  ộ   ụ càng ph i m nh m  b y nhiêu; Ví d : M t c nh v  n  súng b n ch t m t ế ộ  ự ộ ả ượ ườ c b o v  nghiêm ng t theo m t ch  đ i đã đ t nh p vào khu v c đ ng ầ ệ  ườ ả ệ ượ ủ ệ ặ i b o v  đ đ c bi t và là phòng v ườ ạ ộ   ợ ế ắ i trong tr ng h p m t chính đáng. Nh ng cũng hành vi b n ch t ng i này l ệ ắ ế ọ ị ả ộ   i không h c sinh vào tr ệ ầ ượ   c coi là phòng v  chính đ i b o v  đó không đ ả ặ ầ ả   t hay không ph i đ t nó đáng. Vì v y khi xem xét hành vi ch ng tr  có c n thi ệ ượ ả ệ ữ ợ trong hoàn c nh c  th  trong m i quan h  gi a l   c b o v  và hành vi ả ch ng tr .

ấ ứ ộ ủ ể

ế ệ ấ ạ ả

ả ọ ể ồ ố ế ườ p dùng súng uy hi p m i ng

ị ộ ả ự ắ ế

ủ ả ượ c coi là hành vi phòng v  chính đáng. Nh ng n u ng

ư ả ư ệ ạ ọ ướ ườ ấ ơ Tính ch t, m c đ  c a hành vi xâm ph m càng nguy hi m và nghiêm ọ ụ   t b y nhiêu. Ví d : tr ng bao nhiêu thì hành vi ch ng tr  càng ph i quy t li ọ ủ   ướ ộ m t tên c i trên xe khách đ  đ ng b n c a y ế ấ ụ   l c soát l y tài s n, đã b  m t c nh sát hình s  b n ch t. Hành vi c a chi n sĩ ườ ả   ế ả c nh sát này đ i c nh ề ớ   i ph i đ a ti n cho y mà đã sát m i th y tên c dao đe do  m i ng p gi

44

ế ướ ư ượ ệ p thì ch a đ c coi là phòng v  chính

ắ ộ v i rút súng ra b n ch t ngay tên c đáng.

ộ ả

ề ữ

ố ụ ế ầ ả Khi đánh giá m t hành vi ch ng tr  có c n thi ự ượ ư ng quan l c l ự ệ ả

ấ ụ

ị ố ơ ắ ẫ ườ

ấ ư ơ ế

ị

ệ ế ỗ

ạ ể ẫ ạ i ch . N u xét v  ph ỉ ườ ườ ườ ấ ư ế

ộ ỉ

ươ ườ ủ ả ạ

ộ ụ ể ể ẻ ủ ứ ế ả t hay không còn ph i căn   ế ạ   ng gi a bên xâm ph m ệ ờ i, A   ấ   ườ ọ i g i ra n i v ng v  r i dùng chân tay đ m đá túi b i, A th y ọ   ẵ ổ i này đu i theo, s n có con dao nh n ữ    lên do : “ th ng nào vào đây tao đâm ch t!”. Nh ng ộ   ề i đu i theo v n lao vào đ  đánh A, li n b  A dùng dao đâm trúng tim m t ữ   ươ ề ng ti n, thì A dùng dao còn nh ng i ch t ngay t ề ng quan i t n công ch  dùng chân tay không, nh ng n u xét v  mói t   ặ   ề i và đ c ng thì m t bên ch  có m t mình A còn bên kia có nhi u ng ữ   i hành vi xâm ph m c a nh ng   i này ph i coi là nguy hi m đ n tính m ng s c kho  c a A, nên hành vi

ượ ệ ố ố ươ ứ c  vào nhi u y u tó khác nh : m i t và bên phòng v , th i gian, không gian x y ra s  vi c.Ví d : Trong đêm t ị ộ ố ẻ ồ b  m t s  ng ả ỏ ạ ế th  ph i b  ch y, nh ng v n b  s  ng ằ trong túi, A l y ra gi ổ ng ế ng ng ự ượ l c l ố ệ bi t xét trong hoàn c nh c  th , trong đêm t ạ ườ ng ủ c a A đ c coi là phòng v  chính đáng.

ệ

ự ả ự ạ ẩ ố ỉ ể ệ

ợ ạ ạ ỏ ự ộ ủ ổ ứ

ệ ủ ườ ủ c, c a t ề ủ ươ ự ấ   ằ Phòng v  chính đáng không ch  nh m g t b  s  đe do , đ y lùi s  t n  s  xâm   ườ   ặ ủ i ỉ i ch  không ch  là nghĩa   ả   i phòng v  ph i

ươ ệ ầ ươ

ả ng pháp ph ẻ ấ ố

ặ ệ ậ công trái pháp lu t mà nó còn th  hi n thái đ  tích c c ch ng tr ướ ủ ế i ích c a Nhà n ph m đ n các l ệ khác. Phòng v  chính đáng còn là quy n c a con ng ụ v , nên không yêu c u ph ư ươ nh  ph Tóm l ộ

ọ ả ườ ng ti n mà k  t n công s  d ng. ế i khi đánh giá hành vi ch ng tr  có c n thi t c a v  án, trong đó đ c bi t c  các tình ti ề

ệ

ợ ấ ườ ch c, c a mình ho c c a ng ứ ườ ệ ng ti n c a ng ử ụ ầ ệ ấ ả ế ủ ụ ự ệ i phòng v  khi x y ra s  vi c, h  không có đi u ki n đ ươ ng pháp, ph ấ ờ ỉ ả   t hay không ph i xem t là tâm   ể  ệ ố   ng ti n thích h p đ  ch ng ớ   i ợ ượ ng h p h  b  t n công b t ng , ch  coi là v ể t quá gi

ệ ươ ọ ị ấ ự ố ng pháp ph ạ xét m t cách toàn di n t ệ ộ ủ lý, thái đ  c a ng ọ ự bình tĩnh l a ch n chính xác ph ả tr  nh t là trong tr ạ h n phòng v  chính đáng khi s  ch ng tr  rõ ràng là quá đáng.

ộ

ầ ằ

ủ ủ

ả ạ ế ợ i khác có hành vi xâm ph m đ n l ọ i khác mà h  gây thi ự ọ ườ ợ

ệ ườ ng l m r ng ng ườ  ch c, c a mình hay c a ng ườ ọ ng t ượ ẻ ủ phòng v  t ệ ưở ưở ườ ả ộ   ụ ể ế Cũng coi là phòng v  chính đáng, n u trong m t hoàn c nh c  th , m t ủ ườ ưở   i ích c a Nhà i t ng ướ ệ ạ ế ủ ổ ứ   c, c a t t h i đ n tính n ứ ạ m ng, s c kho  c a ng   ng h p phòng ệ ưở ệ v  này là  ng t t h i cho ng Phòng v  t ầ   ng l m

ườ ườ ượ ỗ i khác do t ộ c coi là không có l

ậ i đó. Khoa h c lu t hình s  g i tr ượ . ng ệ ạ ng là gây thi ạ i này đang có hành vi xâm ph m nguy hi m cho xã h i. ệ ưở ng t i có hành vi phòng v  t ườ ể ỉ ượ ng ch  đ ợ ộ ự

ế ằ ầ

ụ

i khác thì ai cũng s  b  nh m nh  v y. Ví d : Trong đêm t ạ ườ ị ắ ị

ầ ườ ầ i c n g p. Khi đi qua đo n đ ị ướ ủ ặ ằ ằ r ng ng   i khi Ng ụ ể ạ   ả i đó tin m t cách h p lý là có s  xâm ph m hoàn c nh c  th  cho phép ng ủ   ả ặ ị ọ ự ự th c s  và h  tin r ng là mình không b  nh m, n u đ t vào hoàn c nh c a ọ   ố ư ậ ườ i, ch  H đi g i ng ị  ặ ở ồ ng v ng, ch  b ch ng  ị  ồ ặ p c a ch  đôi hoa tai b ng vàng. Khi g p ch ng, ch 3 tên ra ch n đ ẽ ị ề  xã bên v  nhà có ng ườ ng c

45

ồ ồ

ườ ợ ồ ợ ề ụ

ồ ạ ườ ừ i t ớ

ọ ườ

ườ

ả ườ ộ ợ

ợ ẽ ồ ả

ả ượ ỉ ượ ng t

ưở

ọ ư ậ ệ ể ng thì ng ớ ườ ng h p này, hành đ ng d ng l ụ ể ồ ị ệ ưở c coi là phòng v  t ế ự ầ ạ i đ u không th  l m t

ệ ẻ ủ

ơ ấ ạ ồ ở ễ ườ gh i đang ng i ườ ứ ụ i, th y m t ng

ề

ụ ườ ườ ụ i này m t nhát vào b ng làm ng

ằ ả ườ ự ệ ướ ng ng

ư ườ ả

ế i này đ n c ự ệ  lúc x y ra s  vi c thì tr ị ả ệ ưở ả ng, nên H ph i ch u trách nhi m hình s  v ng t

ượ ị ị ừ ị ướ ề ệ ể   p. Ch ng ch  H m n con dao r i dùng k  cho anh nghe v  vi c ch  v a b  c ườ ừ ạ ị ướ ị ư   ng mà ch  H v a b  c p thì có 3 xe đ p đ a v  v . Khi đi qua đo n đ ọ ứ ị ạ ị ấ   i. Ch  H ng; th y v  ch ng ch  H h  đ ng l  trong b i cây đi qua đ ng ướ ị ồ ừ ướ ồ   ng xe p hoa tai r i”. Ch ng ch  H x nói v i ch ng: “ Đúng b n này v a c ị  ề ơ ẩ ụ ầ ả ả i chém túi b i làm cho c  b n án s  th m đ u b c m dao lao vào 3 ng ệ ủ ợ ổ ả ế ự ệ ả ươ  b o b  c a H p tác t 3 ng ng. Sau khi s  vi c x y ra m i bi th   i này là t ữ ườ   ạ ừ ợ ề ồ ừ xã v a đi coi đ ng v . Trong tr ng i gi a đ ọ   ị ủ c a 3 ng i trong hoàn c nh c  th  này làm cho v  ch ng ch  H tin là b n ướ p và không ch  có v  ch ng ch  H mà ai trong hoàn c nh này cũng s  tin c   ị   ng và không ph i ch u trách nh  v y, nên đ ả ự ứ ụ  i không có căn c  và trong hoàn c nh c ng l nhi m hình s  . N u s  l m t ưở ạ ế   ể ầ ườ ề th  đó m i ng i có hành vi xâm h i đ n ả ị ự ườ ứ ạ   i kác ph i b  truy c u trách nhi m hình s  và tính m ng s c kho  c a ng ạ ộ ố ạ   ủ ọ i ph m do c  ý. Ví d : Nguy n Văn H đang d o hành vi c a h  là hành vi t ế  ộ ườ ề i qua l ch i trong Công viên có nhi u ng ậ ữ ữ ề ứ   đá đ ng d y l ng th ng đi v  phía mình mà không nói năng gì, H li n rút dao ộ i này ngã g c. Sau trong ng   i ra đâm ng ả ủ ưở   p tài s n c a mình, khi s  vi c x y ra H cho r ng t ợ ủ ườ ự ế ứ ng h p c a H nh ng căn c  vào hoàn c nh th c t   ả ự ề  ệ ượ không ph i là phòng v  t ủ hành vi c a mình.  ệ ề ấ ng t

ệ ưở Hi n nay, trong m t s  sách báo pháp lý,v n đ  phòng v  t ằ ộ ố ẻ ữ ể

ệ ng t

ự ẫ ượ ệ ặ ượ   ng ệ  ề   ng không ph i là phòng v  chính đáng, vì không có c  s  c a quy n ế   i quy t ơ ở ủ ả ượ c gi c đ t ra và đ

ầ

cũng còn có nh ng quan đi m khác nhau: Có quan đi m cho r ng phòng v ả ưở t phòng v , v n đ  trách nhi m hình s  v n đ 6  ng h p sai l m khác. nh  m i tr ừ ượ ệ ấ ư ọ ườ ậ ệ ướ c ( phòng v

ề ợ ệ Pháp lu t Vi ư ự ấ ằ

ệ ẫ ộ

ể ề ế ệ ả

ệ

ườ ế ộ ậ ứ i khác thì h  b  truy c u trách nhi m hình s t   ng ạ i gây ra h u qu  làm ch t ng ọ ị ng   (   gi

i  ph m   thông   th ễ

ườ ử ế ườ ự ạ i cũng đ

ể ầ

ụ ứ ể

ộ ộ

ạ ể ả ả

ự

ễ

ạ

ậ

ệ

t nam” . NXB Công an nhân dân. Năm 1991­ tr

6  Xem Nguy n Ngoc Hoà­ “T i ph m trong lu t hình s  Vi ộ 163.

ả ẩ ườ ướ ấ ệ  ậ t nam không th a nh n hành vi phòng v  tr ứ ặ ự ấ   ừ  xa ), t c là ch a có s  t n công mà đã có hành vi nh m ngăn ch n s  t n t ư ấ ử ề   công nh : đ u giòng đi n vào cánh c a đ  phòng tr m, dùng b y đ  d  phòng ế ẻ ườ   ệ ướ i k  gian...N u vi c phòng v  tr c này l ự  ươ ặ ườ ng tích cho ng ho c gây th ố ạ ợ ườ ư ặ   i   ho c   c   ý   gây ng   h p   t nh   các   tr ươ ệ ướ ạ i gây th   c l ng tích). Tuy nhiên, th c ti n xét x  n u hành vi phòng v  tr ố  ượ ệ ạ ộ ạ ế ẻ i ph m t thi c chi u c t h i cho đúng k  ph m pháp thì ng ị ấ ộ ườ ụ ẹ   ng xuyên b  m t tr m gà, giám nh  đáng k . Ví d : Gia đình Tr n Văn N th ượ ắ ẻ ộ ư ắ ề   N đã nhi u đêm th c tr ng đ  ph c b t k  tr m nh ng không đ c, N bèn ồ ệ ử ấ l y m t đo n giây thép bu c vào cánh c a ch ng gà và cho dòng đi n 220 Vol   ặ   ườ ữ i trong gia đình mình, N d n chay qua. Đ  b o đ m an toàn cho nh ng ng ệ ủ ớ ượ ậ ọ   m i ng c đ u đi n vào và sáng c khi đi ng  m i đ i ph i c n th n; tr

46

ậ ệ ứ ậ

ầ ẻ ộ ự

ườ ị ệ ặ ề

ấ ự ướ ả ứ ấ ủ

ồ ạ ẫ ế ư ỉ ượ

ế

ộ ả ữ ệ ấ ẻ ị ứ

ể ợ

ị ộ ứ ị ắ ẫ ệ

ả ế ườ ủ

t nam trong tr ướ ợ ẫ ị ậ ườ ệ ộ ố ướ ể ả c k  c  các n

ị

ệ ướ ệ

ư ớ ế   ứ ế ả t ch t, th c d y ph i rút đi n ra. đ n đêm th  9 thì k  tr m vào và b  đi n gi ẻ ộ ị ả ộ i trong đ ng 4 con gà. M c dù N b  truy trên tay k  tr m còn c m m t bao t   ộ ậ   ế ự ể ộ ệ ứ c u trách nhi m hình s  v  t i theo kho n 2 Đi u 101 B  lu t t ng i gi ạ ư   i m c th p nh t c a khung hình s , nh ng Toà án ch  ph t N 3 năm tù (d ậ   hình ph t) nh ng v n đ c nhân dân đ ng tình, th m chí còn có ý ki n cho ự ố ớ ứ ằ r ng không nên truy c u trách nhi m hình s  đ i v i N vì k  b  ch t là đáng   ậ ớ   ẫ ề ở ờ  đây có v n đ  mâu thu n gi a ý th c pháp lu t v i đ i, ai b o đi ăn tr m.  ế ẻ ộ   ư ườ ố ng h p đánh ch t k  tr m hành vi nguy hi m cho xã h i, cũng gi ng nh  tr ậ ắ ẫ   ự c p khi b  b t v n b  truy c u trách nhi m hình s . Tuy v y chúng tôi v n ố ề ế ố ấ ằ    truy n th ng, th y r ng các nhà làm lu t cũng nên tính c  đ n các y u t ệ ướ   ụ c”. ng h p “ phòng v  tr phong t c, tâm lý c a ng i Vi ậ ủ ộ   ể c phát tri n v n quy đ nh trong m t Pháp lu t c a m t s  n ự   ệ ứ ả ị ệ ướ ợ ố ườ c không ph i b  truy c u trách nhi m hình s . s  tr ng h p phòng v  tr ừ ệ ướ ậ ế ở ướ c thì cũng nên quy đ nh c ta không th a nh n hành vi phòng v  tr N u     n ạ ẹ ả ượ ệ ướ ợ ộ   c gi m nh  trách c đ i ph m do phòng v  tr ng h p t trong m t s  tr ợ ườ ể nhi m hình s  m t cách đáng k . Phòng v  tr   ng h p phòng c cũng là tr ệ ệ v  quá s m, t c là ch a có hành vi t n công đã có hành vi phòng v .

ấ ả ư ạ ộ Phòng v  chính đáng không ph i là t

ứ ầ ế

ứ ộ ệ ấ ớ ạ ộ ủ ạ ớ t quá gi

ộ ố ườ ự ộ ứ ố   ế ệ i ph m, nh ng n u hành vi ch ng ợ ả   t, không phù h p v i tính ch t và m c đ  nguy tr  rõ ràng quá m c c n thi ượ ể hi m cho xã h i c a hành vi xâm h i thì là v   i h n phòng v  chính đáng.

ế

ầ ế ệ t h i l n h n là v

ớ ơ

ơ ư ươ ướ ố ứ ằ ớ ng pháp s  h c nh  5 l n h n các s  đ ng tr

ấ

ộ ấ ạ ể ứ ộ ủ ể

ả

ừ ế ạ ấ i A hai cái, n u đ m t cái th  ba tr  đi là v

ế ỉ ượ ệ ạ ả

ư ậ ạ ự ượ ườ ở t quá

ế ỉ ượ ẽ t cũng không có nghi a là A gây cho B thi ậ c g y thi ẩ ặ ặ ố ớ ậ ự ế

ệ

ớ ạ ả

ụ ể ng h p c  th  các gi ự ế t th c t ị ỏ ụ ể ử

i h n mà pháp lu t cho phép. Tuy nhiên trong th c t ợ ườ ế , các tình ti ầ ệ ầ ễ ườ ạ ấ ầ ả i qua l

ổ ị ư ọ ệ ớ ạ ệ ạ ủ   ủ i h n c a phòng v  chính đáng chính là hành vi gây thi Gi t h i c a ườ ầ ạ ế ớ ạ ế ầ ộ i  c n thi t v i hành vi xâm ph m, n u không c n thi i ph m t t mà gây   ng ớ ạ ượ ơ ệ ạ ớ   t hay không i h n phòng v  chính đáng. C n thi t gi thi ạ   ệ ạ ớ ế ầ t, thi t h i gây ra l n h n hay ngang b ng v i hành vi xâm ph m c n thi ằ ể ố ọ   c nó không th  tính b ng ph ứ ỏ ơ ả ố ứ và nh  h n các s  đ ng sau nó, mà ph i căn c  vào tính ch t và m c đ  nguy   ứ ủ   hi m c a hành vi xâm ph m và tính ch t, m c đ  nguy hi m c a hành vi ể ấ ằ ệ ầ   t càng không ph i là ngang b ng theo ki u A đ m B hai cái phòng v . C n thi ứ ượ   ở ấ thì B cũng ch  đ t c đ m l ệ ạ ư ế ầ   quá; c n thi t h i nh  th  nào thì B ệ ệ   t h i cho A nh  v y. B n thân vi c phòng v  chính cũng ch  đ ườ ố   ậ ủ ộ đáng là ngăn ch n, đ y lùi hành vi xâm ph m trái pháp lu t c a m t ng i đ i ự ượ ớ t quá cái v i mình ho c đ i v i ng    đây chính là s  v i khác. S  v ể  ậ ớ ạ , pháp lu t không th gi ự ệ ả   ượ ừ ặ c mà ph i t kê t ng tr d  li u ho c li i h n đó đ ế ố ầ   ộ ỳ ụ tu  thu c vào các y u t  khi x y ra v  án. Ví d : Tr n ữ ả   Văn Đ là nhân viên b o v  c u X. C u b  h ng đang s a ch a, đã có bi n báo ố   ạ i và b o H xu ng "c m ng i". Nguy n Văn H đi qua c u, Đ ngăn l ườ   i can ngăn nên sông đi đò. H không nghe, gây g  đ nh đánh Đ, nh ng m i ng

47

ợ ồ ả ạ ẽ ẽ ế ạ i và đe do : "Tao s  gi

ọ ầ ấ ấ

ờ ơ ề ề

ấ ả ụ

ấ ạ

ạ ạ ề ạ ủ

ợ ầ ườ ị ế

ầ

ư d

ư ậ t quá gi

ườ ượ ế ạ   t mày". H đi r i, Đ s  H s  quay l i H ph i quay l ư   đánh mình nên vào trong lán l y con dao nh n gi u vào l ng qu n. Sau đó 20 ừ ặ ế ớ phút, H cùng v i em là P b i thuy n đ n, thuy n v a c p b , H nh y lên đi   ứ ị  ờ ữ ỗ ế ẳ th ng đ n ch  Đ nói nh ng l i thách th c và xông vào đ m Đ túi b i. Đ b ề ầ ở ướ ồ i thuy n c m dao ch y lên, Đ đã rút dao đam ra  d i nhìn th y P  d n đánh l   ỡ   ậ ị ồ ỏ ụ ấ nhi u nh t vào b ng H r i b  ch y. Do b  đâm th ng d  dày, d p gan, v  lá ệ ủ   ng h p này là lách nên H b  ch t. Hành vi phòng v  c a Tr n Văn Đ trong tr ạ ỉ ấ ạ ế ớ   t v i hành vi xâm ph m, vì trong lúc n n nhân ch   t n công Đ không c n thi ở ướ ờ ầ ủ ằ i b  sông cách xa b ng tay, em c a H tuy có c m dao, nh ng còn đang    ớ ạ   ượ ế ố ả i h n Đ. Trong b i c nh nh  v y, Đ đã dùng dao đâm ch t H là v phòng v  chính đáng. ố i mu n  đ t ng

ệ ộ M t ng ệ t  quá gi ề ả

ế ị ệ ầ ả ượ ớ ạ   ườ i do v i h n ệ ủ   ệ ấ ướ ế c h t ph i tho  mãn các d u hi u và đi u ki n c a ữ   ế ệ ề t" gi a

ị c xác  đ nh là gi ả phòng v  chính đáng, tr ứ ch  đ nh phòng v  chính đáng, ch  không tho  mãn đi u ki n "c n thi ệ hành vi xâm ph m và hành vi phòng v . ớ ạ ượ ượ ế ệ i h n phòng v  chính đáng đ ộ T i gi

ủ ế ạ t ng i hình th c l

ế ả ườ ế ố ỗ ố i t n công mình thì không ph i là gi t ng

ượ ệ ạ i vì bi

ầ ế t B say r ể ể ự   c th c   i c  ý gián ti p ­ c  ý không xác   i do ệ   ụ  h n phòng v  chính đáng. Ví d : A đang c m súng làm nhi m ư   u, nh ng ị  c mình nên đã vô ý đ  súng làm B b

ườ i do v t quá gi ứ ỗ ố ệ ướ hi n d i c  ý mà ch  y u là l ườ ấ ế ế ị đ nh. N u vô ý làm ch t ng ệ ớ ạ ượ v t quá gi ượ ị ụ ả u đánh. A không đánh l v  b o v , thì b  B say r ượ ằ trong lúc gi ng co đ  B không đánh đ ch t.ế

ườ i đã có hành vi xâm ph m đ n các l

ạ i gây thi ợ t h i cho ng

i có hành vi phòng v  l ượ ườ

ộ t quá gi ế ộ i ng

ế ỳ ặ

ự ấ ủ

ề ườ ủ ườ ộ ậ ự ặ t ng

ế ị ấ ề ấ ầ ẫ

ự ư ạ i phía A nh ng không trúng A mà trúng vào ng c C làm C ch t t

ủ ấ

ả ố ớ ạ

ườ ầ   ế ườ ị ế ả i ích c n i b  ch t ph i là ng Ng ệ ạ ứ  ườ ệ ạ ế ệ ượ ả ườ i th đ c b o v . N u ng ệ ớ ạ ả ế i h n phòng v  chính đáng mà   i do v t ng ba thì không ph i gi ườ   ế ộ ề ộ ạ ườ ợ ườ ừ i ph m t i i v  t t ng i gi ng h p mà k t t tu  thu c vào t ng tr ạ ượ   ư ụ ườ c i. Ví d : A đánh B, nh ng vì B không đánh l i đ ho c vô ý làm ch t ng ộ   ủ ể ẩ ế t con c a A đ  đ y lùi s  t n công c a A thì hành vi c a B thu c A nên B gi ổ   ợ i theo Đi u 101 B  lu t hình s  . Ho c A dùng dao đu i ng h p gi tr chém B, B b  v p ngã, th y A v n c m daolao vào mình, B li n rút dao găm   ế ạ   i phóng l ư   ể ạ ỗ ch , vì lúc đó C th y A đu i B nên ch y ra đ  ngăn c n hành vi c a A nh ng ế   không may l i trúng dao c a B. Hành vi c a B đ i v i C là vô ý làm ch t ng ủ t quá gi ổ ủ t ng i do v

ệ ớ ạ i h n phòng v  chính đáng. ệ ế ượ ườ ỉ ườ t quá gi

ượ ớ ạ ạ ế ạ ị

ị ng t l

ộ ậ ề ế ệ ứ ượ ng tích  do v ở i c  ý gây th

ả ứ i ch  không ph i gi ể ả   ế ộ i h n phòng v  chính đáng ch  có th  x y i do v t ng T i gi ị  ỉ ạ ườ ra khi ng i có hành vi xâm ph m (n n nhân) b  ch t. N u n n nhân ch  b ậ ừ ỷ ệ ươ ươ    31 % tr  lên thì b  truy c u trách nhi m hình th t t  th ng và có t ươ ự ề ộ ố ự   t quá s  theo Đi u 106 B  lu t hình s  v  t ớ ạ gi ệ i h n phòng v  chính đáng.

48

ứ ớ ị ổ ở i đ  16 tu i tr  lên m i b  truy c u trách nhi m hình s

ệ ở ộ t quá gi

ề ủ ể  V  ch  th ữ ỉ Ch  nh ng ng ườ t ng i gi ề

ứ ọ ấ ủ ề

ổ ặ ộ ặ ệ ấ ự  ườ ủ ớ ạ ượ ệ i này i h n phòng v  chính đáng, b i vì t i do v   ạ   ấ ủ ọ ộ i ít nghiêm tr ng có m c cao nh t c a khung hình ph t ộ ứ i nghiêm tr ng có m c cao nh t c a khung   ệ   ị ả ỉ ườ ướ i 16 tu i thì ch  ph i ch u trách nhi m i d ọ   ọ t nghiêm tr ng i đ c bi

ạ i ph m r t nghiêm tr ng ho c t ộ ậ ự ề ả ế ề ộ v  t ả kho n 1 Đi u 96 là t ả là 2 năm tù; kho n 2 Đi u 96 là t ạ hình ph t là 5 năm năm tù, mà ng ộ ự ề hình s  v  các t (kho n 2 Đi u 12 B  lu t hình s ).

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ế ộ ườ ượ ớ ạ ( kho nả t m t ng i do v t quá gi ệ i h n phòng v  chính đáng

ệ ế

1. Gi ề 1 Đi u 96) Trong tr ườ ự ườ ớ ạ ứ t quá gi ộ ị

ạ ừ ả ạ c i t o không giam gi

ạ ế   t ch t i h n phòng v  chính đáng mà gi ả ệ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 ữ ế    đ n ọ i ph m ít nghiêm tr ng.

ế ộ  ba tháng đ n hai năm, là t ớ ạ i do v ế N u gi

ế ượ i v i t t quá gi  l

ợ ượ ườ ng h p v ạ ộ m t ng i ph m t i thì ng ự ộ ậ ề Đi u 96 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ừ ặ ị ạ hai năm ho c b  ph t tù t ườ ộ ế t ch t m t ng ươ ộ ng tích cho m t ng t quá gi ệ ả ị ạ ự ố ổ

ườ

ẻ ủ ề ườ ề

ườ ề i này đ u do v

ộ

ườ

t quá gi ệ ẻ ủ ề ộ ậ ặ ệ ệ i h n phòng v  chính đáng và   ườ ớ ỷ ệ ươ ở ậ ừ  31 % tr  lên cũng t t ng t    th còn gây th ườ ộ ạ ệ ớ ạ ượ i ph m t i còn ph i b  truy    h n phòng v  chính đáng, thì ng do v ặ ươ ộ ứ ng tích ho c gây t n h i cho   c u trách nhi m hình s  thêm t i "c  ý gây th ệ ớ ạ ượ ứ i h n phòng v  chính đáng" theo   t quá gi i khác do v s c kho  c a ng ươ ự ế ộ ậ ả i và ng tích cho nhi u ng   kho n 1 Đi u 106 B  lu t hình s , n u gây th ệ ớ ạ ướ ữ ấ ả   i h n phòng v  chính đáng thì t t c  nh ng ng ươ   ộ ố ự ứ ị ạ ườ i"c  ý gây th ng i còn b  truy c u trách nhi m hình s  thêm t ng i ph m t ớ ạ   ượ ứ ạ ổ i h n t quá gi i khác do v tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ự ả phòng v  chính đáng" theo kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s .

ộ ế ượ ớ ạ t do v

ề t quá gi ư N u có m t ng ộ t quá gi

ệ ệ ị

ự ề ộ ườ ế t ng i gi

ố

ng tích nh ng không do v ạ ộ i ph m t ượ t quá gi ứ ứ ẻ ủ ườ ặ ổ ườ ị ế i b  gi ườ ị ươ i b  th ườ ớ ạ i do v ị ệ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ệ   i h n phòng v  chính đáng và ượ ớ ạ   i h n ệ   ứ i ngoài vi c b  truy c u trách nhi m ệ   i h n phòng v  chính đáng theo ự ề ộ i "c  ý gây   ộ  ề i khác" theo Đi u 104 B

ả ươ ậ

ặ có m t ho c nhi u ng phòng v  chính đáng thì ng hình s  v  t ề kho n 1 Đi u 96, thì còn b  truy c u trách nhi m hình s  v  t th ự lu t hình s . ế ớ ạ ượ ệ i   h n   phòng   v   chính   đáng ườ   do   v i t   quá   gi

ượ t quá gi

ớ ạ ườ ị ế ề ệ i h n phòng v  chính đáng là gi ượ ớ ạ ườ i do v ữ ấ ả  c  nh ng ng ế t hai i h n phòng t đ u do v t quá gi i b  gi

ề 2.   Gi t   nhi u   ng ề ả ( kho n 2 Đi u 96) ề ế t nhi u ng Gi ườ ở ng i tr  lên và t ệ v  chính đáng.

49

ế ườ N u có nhi u ng i ch t, nh ng ch  có m t ng

ề ệ ỉ ạ i ph m t

ả ộ ậ ư ườ i h n phòng v  chính đáng thì ng ề ượ t do v ệ ượ t do v

ệ ữ

ế ề ứ

ạ ế ộ ụ ể ự ộ t ng

ế ườ ạ i "làm ch t ng

ề ế ườ ự ộ ự ặ ộ ộ ườ ị ế   t quá i b  gi ộ ị ứ   i b  truy c u trách nhi m hình ườ ị ế   i b  gi t quá ộ ỳ   i khác tu  thu c vào hành vi ộ  ườ i " theo Đi u 93 B t ng ộ ị ầ i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh"   ụ   i trong khi thi hành công v " ộ i "vô ý làm ch t ng i" theo Đi u 98 B

ậ ự

ỉ ế ề ư ượ N u có nhi u ng t do v

ế ớ ạ gi ự ố ớ ự s  theo kho n 1 Đi u 96 B  lu t hình s  đ i v i ng ườ ớ ạ gi i h n phòng v  chính đáng, còn nh ng ng ộ ể ị ạ i c  th  mà có th  b  truy c u thêm t ph m t i "gi ườ ậ i "gi lu t hình s , t ộ ậ ề theo Đi u 95 B  lu t hình s , t ộ ậ ề theo Đi u 97 B  lu t hình s  ho c t lu t hình s ... ế ớ ạ i ch t, nh ng ch  có m t ng ữ t là do phòng v

ệ ộ ườ ườ ớ ạ

ộ i khác b  gi i do v ứ ườ ị ế i b  gi ị ế t quá gi ệ ườ i h n phòng v  chính đáng còn nh ng ng ộ ườ t m t ng ị ỉ t quá ệ  ế ượ   i h n phòng ự   i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo

ề ả

ườ ộ ậ ườ ớ ạ ệ i h n phòng v  chính  đáng, ng i do v ườ   i

ạ ừ ế ườ gi ợ chính đáng thì thu c tr ng h p gi ộ ạ ệ i ph m t v  chính đáng và ng ự kho n 1 Đi u 96 B  lu t hình s  . ượ t quá gi ế i do v ề ế t nhi u ng Gi ể ị ộ ạ i có th  b  ph t t ph m t ử ụ Khi xét x  v  án gi hai năm đ n năm năm tù. t ng t quá gi

ườ

ư ạ ế

ượ ọ

ớ ạ ự ườ i khác xâm ph m và gi

ƯỜ Ế ớ ạ ệ ượ   i h n phòng v  chính đáng, ậ ủ ạ ằ ầ   Toà án c n phân tích làm rõ hành vi trái pháp lu t c a n n nhân, nh m tránh ế ẹ ể ả ườ   ạ ạ ấ ằ ứ i r t nh , k  c  tr i nh ng m c hình ph t l tâm lý cho r ng gi t ng ng ấ ườ ờ ồ ỉ ớ ề ợ i 5 năm, đ ng th i giáo t nhi u ng h p gi   i hình ph t cao nh t cũng ch  t ệ ề ấ ậ ứ ụ   c quy n phòng v  chính đáng i th y đ d c ý th c pháp lu t cho m i ng ệ   ạ ườ ị ủ c a mình khi b  ng i h n cho phép khi th c hi n ề quy n đó.   5.   T I   LÀM   CH T   NG I   TRONG   KHI   THI   HÀNH   CÔNG   V Ụ

Ộ Ề (ĐI U 97)

ự ụ

ậ i trong khi thi hành công v  là hành vi dùng vũ l c ngoài   ụ ẫ   ượ c pháp lu t cho phép trong khi thi hành công v  d n

ế ườ Làm ch t ng ợ ườ ữ ng h p đ nh ng tr ườ ế ế i đ n ch t ng

Ấ Ạ Ủ Ộ

ạ i ph m t

ụ ả ể Ệ Ơ Ả A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M ạ ộ ố ớ 1. Đ i v i ng i i ph m t ườ ủ ể i (ch  th ) ph i là ng Ng ươ ụ ệ ộ ệ ặ

ế ộ ị

ể ả

ủ ể ủ ộ ạ

ế ữ ườ ệ ố

ủ ộ ổ ả ặ ọ ườ ụ  ườ ộ i đang thi hành m t công v ề   (nhi m v  công). Công v  này có th  là đ ng nhiên do ngh  nghi p ho c do ộ ộ ư   công tác quy đ nh nh : cán b  chi n sĩ công an nhân dân, b  đ i biên phòng, ệ ả ki m lâm, h i quan, b o v  v.v... ữ   ể ượ c coi là ch  th  c a t Ngoài ra, cũng có th  đ i ph m này n u nh ng ư ấ ụ   i tuy không có nhi m v , nh ng đã tham gia đ u tranh ch ng nh ng hành ụ   ướ ặ ợ c ho c l i ích Nhà n i ích h p pháp c a công dân. Ví d : ệ ạ ườ ế ườ    b o v  đang ng đ n tr ng ế ợ ạ vi xâm ph m đ n l T là giáo viên, trên đ ợ ng d y h c, thì g p m t t

50

ắ ẩ i t tr

ộ ế ậ

ằ ộ ắ ứ ư ộ ẻ ộ ạ   ư ng đ a cho T kh u súng CKC đã l p đ n ượ ụ ụ c súng, T t T đã có m t th i gian ph c v  trong quân đ i. Nh n đ   ắ   ư ạ i, ch a b n

ộ ư Khi xác đ nh t ạ ạ ớ

ạ ả ắ ề i ph m này, ph i g n li n hành vi ụ ọ ượ ệ c giao. i  v i nhi m v  mà h  đ ề ủ ộ i ph m này đ u liên khác c a t

ạ ộ ế ư

ườ ổ ưở ổ ắ đu i b t m t k  tr m. Ng ờ ẵ s n vì bi ề ẻ ộ nh m vào k  tr m b n li n hai phát, trong khi ch a hô đ ng l ỗ ế ạ ả i ch . c nh cáo làm tên tr m ch t t ủ ể ủ ộ ị  cách ch  th  c a t ủ ộ ạ ườ i ph m t xâm ph m tính m ng c a ng ế ố ữ ộ ạ i và nh ng y u t Toàn b  hành vi ph m t ủ ể  cách ch  th . quan đ n t ự ướ ạ ườ Hành vi dùng vũ l c xâm ph m tính m ng c a ng i khác tr ế c h t là

ử ụ ạ ườ hành vi s  d ng vũ khí ngoài các tr ủ ng h p pháp lu t cho phép.

ả ế ậ ổ ậ ệ

ị ị ố ụ ỗ ợ ồ ủ ủ

ụ ể

ườ ụ ạ

Vũ khí quân d ng là các lo i súng tr ệ ử ồ ố

ợ   Vũ khí, theo Quy ch  qu n lý vũ khí, v t li u n  và công c  h  tr  (ban hành theo Ngh  đ nh s  47/CP, ngày 12­8­1996 c a Chính ph ) bao g m: vũ   ơ khí quân d ng, vũ khí th  thao, súng săn và vũ khí thô s . ắ ấ ộ ậ ệ ạ ạ ụ ư ự ổ ỷ

ạ ụ ố ng, súng ng n, súng liên thanh; cá ạ lo i pháo, dàn phóng, b  phóng tên l a, súng c i, hoá ch t đ c và ngu n phóng ạ x , các lo i đ n; bom, mìn, l u đ n, ng  lôi, thu  lôi, v t li u n  quân d ng, ả ụ ho  c  và vũ khí khác dùng cho m c đích qu c phòng ­  an ninh.

ắ ườ

ơ ạ ể ạ ệ ậ Vũ khí th  thao là các laoij súng tr ỡ

ể ể

ạ ấ ế ể   ng, súng ng n th  thao chuyên dùng ấ   các c ; các lo i súng h i, các lo i vũ khí khác dùng trong luy n t p, thi đ u ạ th  thao và các lo i đ n dùng cho các lo i súng th  thao nói trên. Vũ khí thô s  là dao găm, ki m, giáo, mác, đinh ba, đ i đao, mã t u, qu

ỏ ặ ấ ứ ạ ạ

ạ ạ ơ ạ ị ườ ử ụ ạ ả ấ ộ

ạ ử ụ ề ẩ

ợ ộ

ườ ạ ộ ậ ự ề

ườ i do thi hành công v . Ví d : M t ng c coi là ph m t i nh t đ

ộ

ườ ườ ạ ơ i này đã l y l u đ n cùng m i ng ạ ư ắ ộ i hô b t tr m, ng

ự ề ạ

ả  ấ ằ đ m b ng kim lo i ho c ch t c ng, cung, n , côn các lo i và các lo i khác do   ộ ộ ụ B  N i v  quy đ nh. ử ụ   i s  d ng các lo i vũ khí thu c lo i ph i có gi y phép s  d ng Ng ạ ạ ặ ượ ơ c c  quan có th m quy n giao cho s  d ng mà xâm ph m tính m ng,   ho c đ ạ   ườ ụ ớ ẻ ứ ng h p ph m i khác trong khi thi hành công v  m i thu c tr s c kho  ng ệ ử ụ ế ị ộ i Đi u 103 B  lu t hình s . N u vi c s  d ng là trái phép thì   t i quy đ nh t ộ ặ ượ   ụ ụ ượ ộ c không đ ọ   ướ ả ự ạ ộ c. Ban đêm nghe m i m t qu  l u đ n, nh ng không n p cho c  quan nhà n ổ ẻ ộ   ọ ấ ự ườ i đu i k  tr m ng ồ ế ẻ ộ ổ ẻ ộ ố ự r i rút ch t l u đ n ném v  phía k  tr m. L u đ n n  làm k  tr m ch t và   ộ ố ườ ị ươ m t s  ng ạ i b  th ng.

ườ ượ i không đ ợ ng h p ng Tuy nhiên, trong m t s  tr

ư ệ

ề ộ ọ ộ ố ườ ử ụ ả ử ụ ự ễ ụ ấ ử

ụ ể ộ ạ ộ

ẩ ỉ

ả ợ ệ

ừ ườ p mà C là ng ộ ế ả

ặ ậ ượ ể ấ ạ c giao vũ khí và cũng không có quy n s  d ng vũ khí, nh ng trong lúc làm nhi m v , hoàn   ậ   ả c nh c  th  bu c h  ph i s  d ng vũ khí thì th c ti n xét x  cũng ch p nh n ụ ụ ọ   i trong khi thi hành công v . Ví d : N và C là anh em ru t, C là sĩ h  ph m t ộ ề   quan quân đ i v  ngh  phép có mang kh u súng K54. Vào đêm giao th a, N ợ ướ ế ủ   i có đem 20 tri u đ n xã bên tr  n . N r  C cùng đi vì s  c ạ ủ ơ ỏ   súng. Khi ra kh i nhà 100 m thì g p b n c a C đ n ch i. C b o N đi m t mình ỏ ề ế   còn C quay v  ti p b n. Th y v y N h i C cho m n súng đ  phòng thân. C

51

ế ừ ư ượ

ụ

b o v  b t đ ườ ng v  nhà , N g p t

ệ ệ ớ ổ ả ặ ổ ả ế ợ ụ ệ ắ ượ ẻ ộ i d ng vi c N nói chuy n v i t ộ ng và cũng là sĩ quan quân đ i nay ph c viên. Sau khi tr  n c k  tr m đang đ a v  U  b o v , k

ề ể ả ấ ổ ả i quy t; l  b o v  không ai có súng, N li n rút súng cùng t

ắ ẳ ư ế   ừ t N đã t ng chi n ả ợ  ư ề ỷ  ệ ẻ  ổ ả   ệ ề  b o ớ ầ   i g n N ch a b n c nh cáo mà chĩa th ng súng

ử ụ ượ ẫ ấ chàn ch  giây lát nh ng v n l y súng cho N m n vì C bi ế ấ ở  chi n tr đ u  ườ xong, trên đ ban nhân dân xã đ  gi ạ ỏ gian b  ch y. Th y t ẻ ộ ả ệ ổ v  đu i theo k  tr m; khi t ế ạ ề ắ ẻ vào k  gian b n li n hai phát làm cho tên này ch t t ư Ngoài hành vi s  d ng vũ khí, còn có nh ng ng

ỗ i ch . ườ i không đ ử ụ ỉ ậ ộ

ườ

ặ ự ươ ượ ườ ườ ế ụ ầ ữ ụ c giao nhi m v  ho c t i, gây th ớ i khác thì cũng đ

c giao vũ   ỉ ử  ụ ọ khí và trong khi thi hành công v  h  cũng không s  d ng vũ khí mà ch  s ư   ụ ư ậ d ng nh ng công c  c m tay nh  g y g c, th m chí ch  dùng chân tay. Nh ng ệ   ệ ệ ọ ượ h  đ i làm nhi m  nguy n tham gia  cùng v i ng ụ v  mà gây ch t ng   c coi là ng tích cho ng ụ ộ ạ ph m t i trong khi thi hành công v . ụ ử ụ ườ Ng

i thi hành công v  s  d ng vũ khí ho c vũ l c ngoài nh ng tr ệ ậ ữ ự ự ế ạ ớ ọ

ữ ậ ị

ế ộ i.

ặ ườ   ng ầ   ộ ợ h p pháp lu t cho phép thì m i là hành vi ph m t i. N u h  đã th c hi n đ y ệ ử ụ ệ   ủ ủ đ  nh ng quy đ nh c a pháp lu t vê vi c s  d ng vũ khí trong khi làm nhi m ạ ả ườ ụ v  mà v n gây ch t ng i thì không ph i là ph m t ế ẫ ệ ườ ị ử ụ Vi c xác đ nh th  nào là s  d ng vũ khí ngoài nh ng tr

ữ ố ứ ậ ị ị

ộ ưở ộ ồ ủ ủ ị ị ợ ng h p pháp ầ lu t cho phép căn c  vào đi m 1 ph n III ngh  đ nh s  94 HĐBT ngày 2­7­ 1984 c a H i đ ng B  tr ể ng. N i dung c a ngh  đ nh này là:

Trong khi thi hành công v  b o v  an ninh chính tr  và tr t t

ử ụ ố ượ ộ ụ ả ụ ộ h i, ng c giao s  d ng v  khí ch  đ ậ ự ị c n  súng vào các đ i t

ạ ự ườ ượ i d ẻ ữ

ả ả ế ụ ệ ỉ ượ ổ ạ ạ ố ượ

ạ ạ ữ ấ ướ

ự

ạ

ể ả ị ữ ạ ữ ệ

ệ i  nguy hi m đang b  gi ẻ ữ ế ế ệ

ụ ầ ạ ố

ộ ừ ạ

ự i d ng vũ l c ch ng l ạ ặ ố ụ ế t ng

ộ

ề ệ ố

ệ ệ ậ ả ế

i ki m soát ph ệ ệ

ướ ệ ạ

ệ t quý giá c a Nhà n ệ ử ụ ặ ồ an toàn xã ng sau: Nh ng k  đang dùng vũ l c gây b o lo n, đang phá ho i, đang hành hung   ệ   ặ ộ ệ ng ho c m c tiêu b o v . cán b , chi n sĩ b o v , đang t n công đ i t ẻ ổ   ữ ạ p ph m nhân, nh ng ph m nhân đang n i Nh ng k  đang phá tr i giam, c ế ặ ạ ướ ạ   p vũ khí, phá tr i giam ho c dùng vũ l c uy hi p tính m ng các cán lo n, c ườ   ế ộ ả ộ ụ ẫ i ph m; nh ng ng i t b  chi n sĩ làm nhi m v  qu n lý, canh gác, d n gi i ộ ắ ặ ả ạ ị ẫ   i ho c đang có l nh b t mà ph m t , đang b  d n gi ộ ố ạ ủ   ch y tr n. Nh ng k  không tuân l nh c a cán b , chi n sĩ đang ti n hành ế   ệ ạ ợ ụ nhi m v  tu n tra, canh gác, khám, l i, uy hi p i l ủ ệ nghiêm trong tính m ng cán b  th a hành nhi m v  ho c tính m ng c a nhân   ồ ọ ư ậ ự ấ   ế ườ  r t dân. B n l u manh, côn đ  đang gi i, hi p dâm, gay r i tr t t ả   ặ ủ ả ự ướ ọ p phá tài s n xã h i ch  nghĩa ho c tài s n nghiêm tr ng đang dùng vũ l c c ạ   ủ ể ươ ườ i đi u khi n ph c a công dân. Ng ng ti n không tuân l nh, c  tình ch y ệ ươ ể ườ ố i ra l nh và đã bi   t rõ ng ti n giao thông v n t tr n khi ng ậ ộ ặ ươ ả ố ng ti n có vũ khí ho c tài li u ph n đ ng, tài li u bí m t qu c gia, trên ph   ủ ọ ư   ộ ặ ả c; ho c có b n ph m t có tài s n đ c bi i, b n l u ể ắ ố ượ ươ manh, côn đ  đang s  d ng ph ng ti n đ  b t đ i t ọ ng.

52

ổ ế ố ượ Tr ng trên, ng i thi hành công v ắ c khi n  súng b n ch t các đ i t

ả ặ ướ ệ

ộ ắ i đi u khi n ph

ể ể ệ ả ắ ố ượ ph i ra l nh ho c b n c nh cáo mà đ i t ườ ừ ườ i (tr  tr là không có t ổ ầ ờ Kho ng 14 gi ả ợ ng h p b n ng  ngày 16­10­1999 t

ộ ạ ả ạ

ầ ế ươ

ồ ả ầ ầ ế ọ ị ề ạ ệ ừ

ọ

ố ạ ệ ế

ệ ế ỗ ủ ỗ

ố ố ế

ỗ ủ ư ế ộ ợ ậ ở ề

ậ ả

ố ở ắ ạ ệ ữ ề ườ ụ  ấ ượ ng không ch p hành, thì đ c coi   ụ ươ ề ng ti n). Ví d : ộ ợ    tu n tra ki m soát lâm s n Tr  M ng ưở   ệ ể ng thu c H t ki m lâm Phong Nha, do anh Hoàng Minh Hu  làm Tr m tr ươ ng, V ng Công Đ n, Ph m Văn Sáu, Tr n Xuân   cùng các anh Lê Ng c Th ể   ợ t, Tr n Văn Tr  đ u là nhân viên h p đ ng, b o v  r ng đi tu n tra ki m Vi ế ộ ế soát d c sông Troóc. Khi đ n b n đò ông Hành thu c thôn Bàu Sen xã Phúc   ằ   ổ ầ ệ ạ Tr ch, huy n B  Tr ch, t  tu n tra phát hi n 10 phi n g  Huê, đang n m ậ   ướ ướ c; anh Hoàng Minh Hu  thông báo: "Ai là ch  g  thì đ n nh n". i n d ệ Nh ng không có ai đ n nh n, nên anh Hu  cho s  nhân viên cùng đi b c 10   ạ phi n g  lên thuy n ch  v  kho c a tr m ki m lâm Tr  M ng.  ả ạ ế

ở ạ ắ ề ể

ắ ắ ạ ộ ộ ử sân, Th ng ch i: "Đ. m

ắ ử ể ầ ắ ỗ ừ

ệ ư ầ ắ ạ ẳ ả

ừ ầ ả ắ

ể ả ạ

ắ ộ ố ố ợ ắ ố ợ ế

ề ễ ế ắ ố ỗ

ế ử ủ

ầ ạ ở ắ ng

ế ố ủ ề ệ ạ

ươ ủ ấ ệ ố ẩ ố

ử ụ ệ ắ ẵ ấ ạ ế ộ

ẹ

ở ổ ẹ ả

ả ẫ ư ắ ầ ạ ả

ờ ắ ậ ắ ả

ệ ắ ậ

ấ ứ c đ p phá, ch m d t vi c c ế ụ ầ ế ượ ấ ắ

ị ươ ệ

ướ

ạ ầ ố

ắ ạ ướ ừ ả ủ ạ

ắ ướ ng t ệ ọ ư ấ ắ ấ ắ ố ị ể ề ầ   ờ , thì Tr n  cùng ngày, trong lúc đang l p biên b n t m gi Kho ng 16 gi ạ ơ  xã S n Tr ch, huy n B  Tr ch, đi trên chi c thuy n máy do Văn Th ng    ả ạ   ả ệ ễ  xã Qu ng Minh, huy n Qu ng Tr ch đi u khi n ch y Nguy n Văn Th ng  ộ ợ ầ   ầ ơ ế ế đ n Tr m ki m lâm Tr  M ng. Khi đ n n i, Tr n Văn Th ng m t tay c m ẹ  ứ ở ệ ấ ắ dao, m t tay c m que s t, th y anh Hu  đang đ ng  ệ   ừ ! răng mi b t g  tao". V a ch i, Th ng v a dùng dao chém vào đ u anh Hu , ỡ i dùng anh Hu  đ a tay lên đ  chúng vào phía ngoài c ng tay ph i, Th ng l   ệ ạ  ủ ừ que s t đánh vào đ u, b  vai trái c a anh Hu . V a đánh, Th ng v a đe do ệ ủ ỗ ừ ồ    trong kho bu c s  nhân viên ki m lâm h p đ ng b o v  c a tr m, b c g  t ợ ồ ố ẽ   xu ng thuy n, n u không Th ng s  chém. S  nhân viên h p đ ng do s , đã ố ừ   cùng Nguy n Văn Th ng b c 10 phién g  Huê t  trong kho xu ng b n đò cho ệ ầ   Tr n Văn Th ng. Lúc này anh Hoàng Minh Hu  đi đ n c a phòng ng , băng ắ ạ ế  tay. Tr n Văn Th ng ch y đ n, dí mũi dao vào phía trên i v t th l   ậ ở  ự ng c trái c a anh Hu ; anh Hu  vùng ra, đi xu ng thuy n c a tr m đ u  ấ ướ   d i sông l y kh u súng AK s  0255 gi y phép s  d ng s  00090 c p ngày ạ   19/4/1999. Súng đã l p s n h p ti p đ n; anh Hu  xách súng đi lên tr m, sát ả ữ   phía ngoài sân, k p súng vào gi a hai chân, dùng tay ph i m  khoá an toàn lên ơ ạ  súng lên tr i bóp cò súng n  3 phát c nh cáo, đ n, k p súng vào nách ph i, gi   ấ   nh ng Tr n Văn Th ng v n dùng que s t đ p phá tài s n trong Tr m. Th y ỏ  ệ ầ ậ ắ ầ v y, anh Hu  c m súng đi đ n cách Th ng kho ng 3m, yêu c u Th ng b ố ư   ỗ ướ p g , nh ng dao, que s t xu ng, không đ ữ ệ   ế Th ng không nh ng không ch p hành, mà ti p t c c m dao đòi gi t anh Hu . ả ẹ   ệ ủ ng, nên anh Hu  dùng tay ph i k p Lúc này tay trái c a anh Hu  đang b  th ộ   ạ ổ ng vào chân Th ng bóp cò, đ n n  3 phát, m t súng vào nách h  nòng súng h ừ ướ c ra sau, còn 2  tr viên trúng vào đ u g i chân ph i c a Th ng đ n h   ng t ổ  ế ướ c . Sau 3 ti ng n  sau ra tr viên trúng vào vùng ngang l ng, đ n h ế   ườ ư ố i  đ a Th ng xu ng b n th y Th ng b  ngã xu ng  đ t, anh Hu  g i ng

53

ệ ớ ồ ề ư ứ ạ ệ ế   t Nam ­ Cu Ba  Đ ng H i, đ n

ệ ấ thuy n đ a vào c p c u t ầ ngày 18/10/1999 Tr n Văn Th ng ch t.

i B nh vi n Vi ế ắ ị ị ệ

ả ầ ị

ệ ỉ ậ ng t ệ ỷ ệ ươ  th ả    Anh Hoàng Minh Hu  sau khi b  chém, b  đánh vào đ u vào cánh tay ph i ị ế ị ạ   i B nh vi n t nh Qu ng Tr , k t qu  giám đ nh anh Hoàng Minh  l

ả ạ t là 4% t m th i. ệ ổ ế ắ ắ ờ Vi c anh Hoàng Minh Hu  n  súng b n ch t Tr n Văn Th ng đ

ộ ạ ế

ầ ự ộ ể ả ả ẻ ệ ữ

ướ ấ ướ ứ ứ ạ

ắ ế ư ệ ả ắ

ả ổ ườ ắ ộ ơ ắ i Th ng đ

ề đi u tr  t ệ Hu  có t ượ ệ c coi   ắ ộ ể   i, vì Th ng đang có hành vi dùng vũ l c uy hi p cán b  ki m là không ph m t ộ ệ ệ   lâm trong đó có anh Hu , bu c anh Hu  và các cán b  ki m lâm ph i đ  cho ệ ỗ ấ ắ Th ng c   p đi nh ng t m g  Huê; anh Hu  đã b n c nh cáo và ra l nh cho ẻ ủ   ả ắ p phá tài s n và  uy hi p tính m ng s c kho  c a Th ng ch m d t hành vi c ộ ể chính b n thân anh Hu  và các cán b  ki m lâm, nh ng Th ng không tuân theo   ể  ệ mà cong hung hăng h n, bu c anh Hu  ph i n  súng b n vào ng ngăn ch n.ặ

ắ ế ế ư

ạ ườ

ng thì coi là ph m t ợ ng h p nào, ng ướ ồ c r i m i đ

ấ ắ ặ ệ ườ

ộ ạ ả ữ ặ ụ ố ượ ng. Có nh ng tr ể

ự ề ự ệ

ị ế ả ặ ệ ợ ng h p đ c bi ố ượ ể ự ố ượ ng b  ch t cũng đ ả ọ ượ ổ c n  súng ngay vào đ i t

ộ ộ ạ ụ ậ ư

ế ủ i. Ví d : m t nhân viên b o v  kho v t t ả p tài s n, ng ộ   i   i thi ớ ượ ắ   c b n ệ   t, c p bách không có bi n pháp ệ   ng đang th c hi n hành vi ph m t i gây ủ    v  chính đáng c a mính, ượ   c coi là ướ ị ộ ố   Nhà n c b  m t s ắ   ệ i b o v  này đã b n

ặ ầ ế ệ

ị ộ ủ ườ ả ắ ả ồ

ổ ủ ng h p n  súng c a ng

ườ ặ

ố ườ ợ ợ ử ụ ị ủ ỉ ệ ả ơ

ị ố ủ ỉ

ị

ế ố ẩ

ề ế

ậ ủ ạ

ơ

ườ ế ạ ộ Ng

ộ ồ ặ ơ ế ổ ị ừ c chính xác h n. ệ ụ ậ ố

ườ ỉ i này ch  ghi "làm ch t ng t ng

ế ườ ế

ế

ạ

ầ ợ ầ ộ ố ượ ủ ụ N u ch a làm th  t c mà b n ch t ngay đ i t ả ườ ụ trong khi thi hành công v . Tuy nhiên, không ph i tr hành công v  cũng ph i ra l nh ho c b n c nh cáo tr vào đ i t nào khác đ  ngăn ch n ngay đ i t ệ ặ ậ h u qu  nghiêm tr ng ho c đ  th c hi n quy n t ế ố ượ ng, n u đ i t thì đ ả ệ không ph m t ể ướ tên đang dùng súng uy hi p th  kho đ  c ả ướ ch t ngay tên có súng mà không c n ph i ra l nh ho c  b n c nh cáo tr c. ị ộ ưở ỉ  Ngh   đ nh   s   94/HĐBT   ngày   2­7­1984   c a   H i   đ ng   B   tr ng   ch ố   ướ ụ ẫ ng d n các tr i đang thi hành công v , còn đ i h ứ ả ự ạ ườ ớ   i ph i căn c  vào v i các tr ng h p s  d ng vũ khí khác ho c dùng vũ l c l ươ ư   ậ ở ư ng nh : , Ch  th  c a các c  quan b o v  pháp lu t  các Thông t  Trung  ế ố  ị ố Ch  th  s  07 ngày 22­12­1983 c a Toà án nhân dân t i cao; ngh  quy t s ị  ế ố 02/HĐTP ngày 5­1­1986, Ngh  quy t s  04/HĐTP ngày 29­11­1986 và Ngh ủ quy t s  02/HĐTP ngày 16­11­1988 c a H i đ ng th m phán Toà án nhân dân   ử  ớ ố i cao cùng v i các báo cáo t ng k t ho c s  k t hàng năm v  công tác xét x t ệ ử  ạ ộ ố ớ i ph m này. T  đó mà xác đ nh tính trái pháp lu t c a vi c s đ i v i lo i t ặ ự ượ ụ d ng vũ khí ho c vũ l c đ ủ ạ ự ạ i th c hi n hành vi xâm ph m đ n tính m ng c a ng i ph m t ặ khác trong khi thi hành công v  là do c  ý ho c vô ý. Chính vì v y, t ườ ủ ộ ế c a t i", mà không ghi gi ợ ụ ườ ng h p vô ý làm ch t ng hành công v . Tuy nhiên tr ườ ị ợ ườ ỉ ẩ ụ ng h p ng công v  ch  x y ra trong tr ọ ỉ ệ ả ợ ế i ích c n b o v  à h  ch  là ng ph m đ n các l ườ ệ ế ạ vi xâm ph m đ n các l ườ   i ộ   i danh   i trong khi thi   i trong khi thi hành   i b  ch t không có hành vi xâm ớ i có hành   ọ ườ ằ i không nh m vào h ườ i đi cùng v i ng ạ i ph m t ả i ích c n b o v , ng

54

ớ ự ườ

ậ ư ế ạ ế ể ế ằ

ườ ư ụ ố

ế ụ

ị ộ ộ ạ ẽ

ị  ra ph i quy đ nh thành hai t ộ ậ ạ ườ ụ ả i khác trong khi thi hành công v " và t

ế ườ i vô ý làm ch t ng

ộ i "vô ý làm ch t ng ế ườ ẹ ơ ộ ạ ạ ạ ố ớ ộ i xâm ph m tính m ng ng

i có hành vi xâm ph m nên có th  gây ra cái nh ng do dùng vũ l c v i ng ườ i khác. Cũng chính vì v y mà có ý ki n cho r ng, n u coi hành   ch t cho ng ố   ế i trong khi thi hành công v  cũng gi ng nh  hành vi c  ý vi vô ý làm ch t ng ề   ườ i trong khi thi hành công v  và cùng quy đ nh trong m t đi u gây ch t ng ợ i: T i "xâm ph m tính lu t là không h p lý, mà l   ườ   m ng ng i ụ   trong khi thi hành công v " và hình ph t đ i v i t i trong ả ụ khi thi hành công v  ph i nh  h n t   i khác trong khi thi hành công v .ụ

ề ạ 2. V  phía n n nhân

ạ ữ ườ N n nhân ( ng i b  h i ) là nh ng ng

ộ ệ ệ ụ ả ườ ị ạ ạ i ph m t

ụ ườ ừ ế ắ

ở ộ ố ườ ả ạ ừ ậ

ệ i, khám đ  v t c a c

ườ ề ị ườ i không ch p hành l nh khám nhà, khám ng ạ ợ

ủ ậ

ặ ầ ộ ườ i đi nh

c b o v . Ví d : m t ng ể ế i ích c n đ ố

ở ạ ừ ệ ộ

ụ ườ ư ờ ế   ạ i đang có hành vi xâm ph m đ n ạ ợ   i  có nhi m v  b o v . Hành vi xâm ph m đ n các l i ích mà ng ộ ộ ậ ợ   i v a tr m c p xe l i ích đó ph i là hành vi trái pháp lu t. Ví d : M t ng ạ ể ể đ p đang ch y tr n; m t lái xe ch  hàng l u không ch u d ng xe đ  ki m tra;   ồ ậ ủ ơ  ấ ộ m t ng ườ   ng h p n n nhân không có hành vi quan đi u tra v.v... Tuy nhiên, cũng có tr ọ ị ư ị ươ i đang ng là vì hành vi c a ng trái pháp lu t, nh ng h  b  ch t ho c b  th   ụ ệ ế ợ ờ  ườ ả ượ ạ có hành vi xâm ph m đ n l ệ ấ ườ ậ   i lái xe đã c  tình không ch p hành l nh ki m tra mà lái xe ch  hàng l u, ng ả ổ ườ ạ   ộ ố i làm nhi m v  ph i n  súng bu c xe d ng l xe ch y tr n, bu c ng i, ị ế ườ ạ nh ng đ n trúng ng i này b  ch t. i đi nh  xe làm ng

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ề ườ

ế ụ ử ụ

ộ ậ ế ả ự ị ụ ( kho n 1 Đi u 97) i trong khi thi hành công v   ặ ườ

ề ự ườ ệ

ế 1. Làm ch t m t ng ườ N u ng ợ ng h p pháp lu t cho phép mà ch  làm ch t m t ng ự ớ ề ả ả ộ i ph m nghiêm tr ng . So v i kho n 1 Đi u 103 B

ậ ạ ị ộ ậ ọ ạ ề ộ

ỉ ượ ặ ơ

ự ộ ậ ự

ố ớ ế ườ c th c hi n t i trong khi thi hành công v  đ

ướ ả

ộ

ườ ỳ ườ  31% tr  lên thì tu  tr ậ ừ t t

ỉ tr nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s  có khung hình ph t t năm đ n 7 năm tù là t ự lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t hình s  năm 1999 n ng h n, do đó Toà án ch  đ ượ B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i hành vi đ 7­2000 , n u hành vi làm ch t ng ệ hi n tr ộ ậ B  lu t hình s  năm 1985 đ  xét x  đ i v i ng ộ ế i có t ộ ế ờ c 0 gi ử ố ớ ự ể ườ i và còn làm b  th N u làm ch t m t ng ỷ ệ ươ ề  th ng nhi u ng  l ả ườ ặ i ho c làm b ng h p c ả ng t ị ươ ể ự ệ ế ộ ữ   i thi hành công v  do s  d ng vũ khí ho c vũ l c ngoài nh ng ứ   i thì b  truy c u trách ạ ừ    2 ộ  ộ ậ   ề ả i ph m này thì kho n 1 Đi u 97 B  lu t ả ụ ề c áp d ng kho n 1 Đi u 97   ờ ệ ừ ự  00 ngày 1­  0 gi ự   ụ ượ c th c ụ ề ả  00 ngày 1­7­2000 thì Toà án ph i áp d ng kho n 1 Đi u 103   ạ ườ i ph m t i. ị  ộ ị ươ ng m t ng ợ ụ  ở ặ   i còn ph i ch u trách nhi m hình s  theo kho n 1 ho c ế ườ ạ i ph m t th th  mà ng

55

ộ ộ ả ề ụ ự ộ ậ

ầ ầ ấ

ậ ấ ơ ơ

ề ế ượ

ế ộ

ầ ị ứ  th

ộ ạ ắ ả i, b n c nh cáo làm m t ng t 40%. Hành vi ph m t i làm ch t ng i : t

ệ ả ự ề

ộ ộ ậ ụ ươ ộ ậ ả ầ   kho n 2 Đi u 107 B  lu t hình s . Ví d : Tr n văn T là đ i viên đ i tu n tra ả ệ ệ ả Trong khi đi tu n tra, T phát hi n có hai thanh niên đang n p sau b o v  C ng.    ộ   m t công­t ­n  hàng. T th y v y hô: "ai ! làm gì trong đó ". Hai thanh niên ề ỏ ị ắ   c trang b  b n v  phía hai thanh nghe ti ng hô li n b  ch y; T dùng súng đ ạ ườ ị  ườ ộ ư niên khi ch a hô đ ng l i b i ch t và m t ng ộ ủ ạ ậ ớ ỷ ệ ươ ươ   ng t th i c a Tr n Văn T b  tuy  l ng v i t ườ ế ự ề ứ   i trong khi thi hành công c u trách nhi m hình s  v  hai t ườ   ộ ụ v  theo kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s  và t i ng tích cho ng i gây th ự ề khác trong khi thi hành công v  theo kho n 1 Đi u 107 B  lu t hình s .

ề ườ ề   ụ ( kho n 2 Đi u ả ế 2. Làm ch t nhi u ng i trong khi thi hành công v

97)

ụ ườ

ặ ự ế ụ ề Làm ch t nhi u ng ử ụ i trong khi thi hành công v  là tr ữ ợ ườ ng h p ng i thi ợ ườ ng h p pháp

ậ ườ ở i tr  lên.

ỉ ế ế ư ườ ườ hành công v  do s  d ng vũ khí ho c vũ l c ngoài nh ng tr lu t cho phép mà làm ch t hai ng ề N u có nhi u ng

ộ ế ụ

ỉ ườ ườ ệ

ề

ừ ữ ỳ i khác b  ch t tu  thu c vào t ng tr ộ

ầ

ế ả

ườ ứ ườ i hai đ i t ề ả ườ ả

ắ ứ

ế ị ắ

ấ ự ứ ụ

ụ ng là Hoàng N và Bùi Văn T b  b t qu  tang v  t ẫ ng d n gi ủ ủ ụ ỳ ợ ề ị ư

ộ ủ ế ầ ộ i : t

ệ ạ ả ụ ộ ế ế i làm ch t ng ế t ng i gi

ậ

ườ ị ế ề ườ ủ ữ ả

i b  ch t  đ u ph i là nh ng ng ụ ườ ủ ề

ữ ế ỗ ỉ

ợ ộ ế ộ ạ   ườ i ch t do hành vi ph m i ch t, nh ng ch  có m t ng ợ   ườ ữ ộ i khác không thu c tr ng h p i trong khi thi hành công v , còn nh ng ng t ị ụ ứ ộ ạ   i ch  b  truy c u trách nhi m hình i ph m t trong khi thi hành công v  thì ng ả ụ ườ ế ự ề ộ   i trong khi thi hành công v  theo kho n 1 Đi u 97, còn i làm ch t ng s  v  t ợ ụ ể ườ ế ộ ị ố ớ   ng h p c  th  mà nnpt có đ i v i ng ự ề ớ ứ ươ ệ ể ị ng  ng v i hành vi   i danh t th  b  truy c u trách nhi m hình s  v  nh ng t ượ ệ ụ  ấ i. Ví d : Tr n Tu n A là dân quân xã K đ c giao nhi m v gây ch t ng ề ộ ộ   ả ị ắ ố ượ ẫ i tr m d n gi ệ ỏ ố   ắ i, N và T tìm cách b  tr n, c p tài s n v  Công an huy n. Trên đ ắ ả   ạ ư ư ầ i, b n c nh nên A đã b n ch t N khi ch a làm đ y đ  th  t c nh  hô đ ng l ư   ố ỗ ế ạ cáo. T th y N b  b n ch t t i ch , nên s  hãi qu  xu ng xin A tha cho, nh ng   vì đang b c t c nên A đã dùng báng súng thúc nhi u cái vào b ng T làm cho T ệ ỡ ấ ứ ấ ỉ   ng t x u, khi đ a vào b nh vi n c p c u thì T b  ch t do v  lá lách. Hành vi ườ ộ ấ ạ i ( ch t N ) trong i c a Tr n Tu n A ph m hai t ph m t   ộ  ề ườ ề khi thi hành công v  theo kho n 1 Đi u 97 và t i theo Đi u 93 B ự lu t hình s .   Nh ng ng i trong khi thi hành công v  gây ra. N u do hành vi c a nhi u ng ủ ng h p ph m t

i thì không thu c tr ị ạ ộ ậ ườ ề ả ạ

ượ ệ ộ ộ ố

ế ụ ầ ạ ậ ộ ạ ặ ạ ắ ở ố ộ   i    do hành vi c a m t ườ   i ng ườ ế ụ i ch  gây ra cái ch t cho   trong khi thi hành công v  và hành vi c a m i ng ườ   ẫ ộ ộ ườ ộ i này mà v n thu c tr ng m t ng ụ ự ợ   i   kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s  .Ví d : Lê Ti n N và h p quy đ nh t ề   Ph m Bá H đ u là đ i viên đ i ch ng buôn l u, đ c giao nhi m v  tu n tra ệ ố   ch n b t thu c lá ngo i. Khi phát hi n có m t ghe ch  thu c 555 ngo i qua

56

ẩ ạ ầ ể ầ

ộ ổ ậ

ở ế ườ ồ ị

ạ ộ

ế ợ ề ạ

ườ i làm ch t ng ỉ ườ ị ư

ườ ế i làm ch t m t ng ộ ậ ề ả ỗ ả ệ ẩ tr m ki m soát, N   c m m t kh u súng AR15, còn H c m theo kh u súng ầ ớ ơ ồ CKC và dùng xu ng máy đu i theo ghe ch  hàng l u, khi g n t i n i, N và H ề ự ệ ổ ả i ch t. Sau khi s  vi c x y ra, xác đ nh n  súng v  phía xu ng làm hai ng ạ ườ ế ộ i ch t vì trúng đ n AR15 và m t ng i ch t vì trúng đ n CKC. m t ng ộ ườ ế i trong khi thi ng h p này, c  N và H đ u ph m t Trong tr ườ ứ ộ ụ hành công v , nh ng m i ng i nên ch  b  truy c u trách ự ự nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s .

ụ ườ ợ ặ   ng h p đ c

ề ả ệ i trong khi thi hành công v  trong tr ( kho n 2 Đi u 97) ế ườ 3. Làm ch t ng ọ t nghiêm tr ng khác bi

ế ụ

ỉ ọ ể ườ ở i t ộ ạ i ph m t

ậ ậ

ấ ả ấ ộ i ph m khác ho c tuy đã c u thành t

ợ ộ ả ạ ườ ạ ệ ặ ng h p ph m t ộ ườ   ng  lên là m t tr ườ ộ   ế i ch  làm ch t m t ả ọ   i gây ra h u qu  r t nghiêm tr ng khác mà h u qu  đó không ạ   ộ i ph m   i này ph i coi

ườ

ộ ệ

ộ ạ ộ i làm ch t ng ệ ng h p đ c bi ụ

ộ ứ Trong khi thi hành công v  mà làm ch t hai ng ợ ặ ệ h p đ c bi t nghiêm tr ng. Ngoài ra có th  ng ạ ư ườ i, nh ng l ng ấ ệ ấ ả ph i là d u hi u c u thành các t ộ ư khác nh ng xem xét m t cách toàn di n thì tr ệ ặ ọ là đ c bi t nghiêm tr ng. ệ Vi c đánh giá hành vi ph m t ợ ư ế ộ ụ ể

ệ ặ ợ ọ t nghiêm tr ng khác đ

ườ ộ ậ ẩ ướ ư ặ ả

ặ ợ ng h p đ c bi

ế ư ế ễ ộ ư ử ế

ế ế ằ

ợ ớ ị t này là không c n thi

ế ế ẫ ể

ữ ư ậ ộ ỉ

ườ ệ ế

ậ

ợ ạ ị ẻ ấ ườ ư

ướ ả ơ

ờ ậ ề ả ộ ầ  t p hàng nghìn ng ể ề  th m chí nhi u ngày,  nh h

ượ   c ng h p đ c bi ừ  ự ẫ   ề ng d n i thích ho c h ự   ọ ệ t nghiêm tr ng khác và trong th c ụ   t này khi xét x  hành vi ư ụ i trong khi thi hành công v . Nh ng không vì th  mà cho r ng,   ự   ầ ế t, không phù h p v i th c ợ ườ   ng h p trong khi thi hành công ả  i nh ng còn gây nh ng h u qu ễ ỹ  ộ ườ ủ ắ i c a m t chi n s   ng h p pháp lu t cho phép nên làm cho qu n chúng nhân ụ ậ ộ i đ a xác   ả   c bi u tình đòi máu ph i  s  các c  quan Đ ng và Nhà n ưở   ng  công c ng nhi u gi ộ ế ề ị ế i trong khi thi hành công ọ ườ ộ ặ ụ v  nh  th  nào là thu c tr t nghiêm tr ng là m t vi c không ụ ể ả ụ ễ ề d  dàng, vì đi u đó còn ph  thu c vào v  án c  th  x y ra trong m t hoàn ụ ể ở ộ ị ể ươ ả ng c  th , không th  có m t công th c chung cho  m t đ a ph c nh c  th ,  ộ ạ ợ ườ ấ ả i. ng h p ph m t t c  các tr t ộ ộ ế ạ t ph m t Tình ti i thu c tr ề ố ộ ổ Qu c h i b  sung Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1985 vào ngày 12­8­1991, t ơ đó đ n nay ch a có c  quan có th m quy n nào gi ườ nh  th  nào là thu c tr ử ti n xét x  cũng ch a có Toà án nào áp d ng tình ti ườ làm ch t ng ậ nhà làm lu t quy đ nh tình ti ề ử ễ ti n xét x , vì v  lý thuy t v n có th  có tr ế ộ ườ ạ ụ i ch  làm ch t m t ng v  ng i ph m t ọ ư ặ t nghiêm tr ng khác nh : Do hành vi b n ch t ng đ c bi ườ ả c nh sát ngoài tr ấ i b  k  x u kích đ ng nên đã t dân b t bình, l ụ ở ế ạ n n nhân đ n tr ấ ậ ự ả tr  máu gây m t tr t t ặ ấ x u đ n nhi u m t chính tr  xã h i...

ƯỜ Ố Ớ Ố Ử ƯỜ Ộ Ạ C. Đ Ế   I PH M T I LÀM CH T

ƯỜ NG L I X  LÝ Đ I V I NG Ụ I TRONG KHI THI HÀNH CÔNG V NG

57

ộ ườ ụ ị Ng ạ i ph m t ế i làm ch t m t ng

ệ ự ộ ả ộ ậ ườ ề

ế ả

ớ ặ ạ

ỉ ự ả  hai năm đ n b y năm tù, là t ự ự ơ ớ ị

ườ ề ử ể

ữ ả c 0 gi

ụ ườ ộ

ườ ị ề ả ố ớ ẹ t gi m nh  quy đ nh t

ụ

ặ ạ ộ ự i 3 tháng tù ho c chuy n sang hình ph t khác thu c lo i nh ế ể ượ ướ c d

i trong khi thi hành công v  b  tuy ứ   c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s  có khung hình ạ ọ ộ ạ ừ   i ph m nghiêm tr ng. So v i kho n 1 ph t t ộ ợ ườ ộ ậ ề   i này n ng h n, do ng h p ph m t Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1985 thì tr ệ ờ ừ  00 ngày 1­7­2000 m i b  áp đó ch  nh ng ng   i th c hi n hành vi t  0 gi ụ ạ   ự ộ ậ d ng kho n 1 Đi u 97 B  lu t hình s  năm 1999 đ  xét x , còn hành vi ph m ề ộ ậ   ờ ộ ướ ả  00 ngày 1­7­2000 thì Toà án áp d ng kho n 1 Đi u 103 B  lu t i tr t ộ ườ ạ ạ ự ợ   i ph m t i. Tr i ph m t hình s  năm 1985 đ i v i ng i có ng h p ng ạ ự ộ ậ ả ề i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s , thì nhi u tình ti   ư   ạ ướ ộ ậ ề Toà án có th  áp d ng Đi u 47 B  lu t hình s  ph t d i hai năm tù, nh ng ẹ  ạ ể không đ h n.ơ

ộ ặ ặ ề ườ ườ Ng ạ i ph m t ế i làm ch t nhi u ng

ứ i ho c trong tr ụ ị

ề ườ ọ ả

ộ ườ ợ ệ ạ ừ ả ế ề i có nhi u tình ti

ụ ườ ộ ậ

ườ

ạ i ph m t ệ i b y năm tù, nh ng không đ ế ộ i làm ch t ng ụ ấ ứ ề ặ

ạ

ể ượ ướ c d ụ ệ ặ ừ ạ ề

ườ ị ế ữ ặ ậ ế  ho c trong tr ả i b  k t án đ ượ ưở c h

ạ ờ ồ

ố ườ

ế ộ ử

ườ ề ạ ố i cao đã đ  ra đ i ph m này nh ng l

ệ   t ng h p đ c bi ự  nghiêm tr ng khác trong khi thi hành công v  b  truy c u trách nhi m hình s ộ ậ ế   ự  b y năm đ n theo kho n 2 Đi u 97 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ẹ  ợ ườ ả ạ i ph m t ng h p ng m i lăm năm tù. Tr t gi m nh ả ề   ự ề ạ ị i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s , thì Toà án có th  áp d ng Đi u quy đ nh t ư ự ạ ướ ả ộ ậ i hai năm tù. 47 B  lu t hình s  ph t d ể ị  ườ Ng i trong khi thi hành công v  còn có th  b ấ ừ  ả ấ ị c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh  ho c làm công vi c nh t đ nh t ế ả   ấ ộ m t năm đ n năm năm sau khi ch p hành xong hình ph t tù ho c t  ngày b n ả ạ   ạ ệ ự án có hi u l c pháp lu t n u hình ph t chính là c nh cáo, ph t ti n, c i t o ợ ườ ng án treo.    ng h p ng không giam gi ấ   ả ụ ườ ế ệ ử Vi c x  lý hành vi làm ch t ng i trong khi thi hành công v , ph i xu t ừ ạ ấ ộ ầ ừ   i ph m, đ ng th i ngăn ng a, h n ch  thái phát t  yêu c u đ u tranh ch ng t ộ ố ủ ạ ừ ẩ ị ộ   ng tính m ng nhân dân c a m t s  cán b  nhân đ  hách d ch, b a  u coi th ự ễ ụ ệ ướ ượ c giao vũ khí khi làm nhi m v . Qua th c ti n xét x  Toà c đ viên nhà n   ư  ạ ộ ử ố ớ ố án nhân dân t i xét x  đ i v i lo i t sau:

ị ộ ử ừ Vi c xét x  các hành vi này, ngoài vi c tr ng tr  ng

ả ệ ứ ạ i ph m t ọ

ồ ườ ả ủ ể ệ ố

ề

ờ ứ ụ ườ ấ ố ớ ạ

ườ ư ề

ạ ộ ị ệ ng qu n chúng, t

ậ ủ ườ ỉ

ố ệ   i  còn có ệ ụ ằ ạ ộ ẻ m t m c đích là nh m b o v  tính m ng, s c kho , tài s n c a m i công dân,   ướ ườ   ủ ệ ợ ả ọ i ích c a Nhà n ng b o v  l c đ ng th i ch ng m i bi u hi n coi th ườ ệ ụ   ắ ủ ệ ạ i có ch c v  quy n h n đang thi hành công v , m nh l nh đúng đ n c a ng ữ ả ứ ả   ự ừ ộ ph n  ng tiêu c c đ i v i nh ng ng i ph m, b o i đ u tranh ngăn ng a t ố   ạ ứ ụ ủ ự ả i có ch c v  quy n h n, nh ng ch ng đ m s  ho t đ ng đúng đán c a ng ộ ầ ệ ệ ườ    quan liêu m nh l nh, th m chí thái đ  hách d ch, coi th ị ố ủ ườ coi th   i khác (Ch  th  s  07 ngày 22­12­1983 c a Toà án nhân dân t ạ ng tính m ng c a ng i cao).

Ệ Ớ Ộ Ố Ộ Ạ D. PHÂN BI T V I M T S  T I PH M KHÁC

58

ớ ộ ế ườ ở ề i t ng

ấ ư ự ộ ậ  Đi u 93 B  lu t hình s   ệ ể ệ t là t

ụ ơ ả i này, d u hi u c  b n đ  phân bi ườ ỉ i ph m . Ch  nh ng ng

ế ườ ườ i thì m i thu c tr

ộ i d ng nhi m v  đ

ệ ộ ậ ộ ậ ứ ớ ự ế ợ ụ ự

ệ

ế

ệ ệ ề ư ụ ụ ẩ ộ

ả ượ i phóng mi n Nam tình hình an ninh

ề ậ ồ

ế ỹ ở ng có nhà dân

ồ ị ổ ế ố ự ứ

ẫ i trong nhà.

ườ ế

i trong khi thi hành công v  n u nh ậ ụ ế ư ườ ạ ặ

ụ ạ ọ

ườ ị ậ ư i gi 1. V i t ủ   ộ ữ  cách pháp lý c a Gi a hai t ệ   ạ ủ ể ộ ữ i trong khi thi hành công v  và vì nhi m ch  th  t ụ ượ ợ ị ộ ạ i quy đ nh ng h p ph m t v  đ   c giao mà làm ch t ng ề ườ   ế ụ ượ ạ c giao mà gi t i t ng i Đi u 97 B  lu t hình s . N u l ự ả ị thì ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo Đi u 93 B  lu t hình s . ệ   ụ ợ ụ ườ ng h p trong khi thi hành công v , nh ng không vì nhi m v  và vi c Tr ườ ệ ế i không liên quan gì đ n nhi m v  đang thi hành thì cũng không   làm ch t ng ọ ổ ố   ụ ườ ế i trong khi thi hành công v  . Ví d : M t t ng giám đ c coi là làm ch t ng ể ệ c giao m t kh u súng K54 đ  phòng thân, vì   liên hi p các xí nghi p chè đ ứ ạ   ở ộ ố ơ sau ngày gi  m t s  n i còn ph c t p. ủ ự ấ ể   Khi đi ki m tra k  thu t tr ng chè th y trong khu v c tr ng chè c a nông ấ ủ   ố ằ ườ tr , nên v  T ng giám đ c này cho r ng, dân chi m đ t c a ổ ị ỏ ườ   ng, hai bên d n đ n cãi nhau, v  T ng giám đ c b c t c đã n  súng nông tr ườ ộ vào m t ng Cũng không coi là làm ch t ng i đang có hành vi vi ph m pháp lu t đã đ ườ i thi hành công v  l ộ c m t ng i vào kho v t t ; ng

ượ ọ ế ườ ả ộ ồ

ườ ườ ả ườ ườ ố ư    c ngăn ch n, nh ng vì lý do ả   ụ i làm h  ch t. Ví d : M t nhân viên b o ệ   i b  tình i b o v  đã trói ng ấ   ả ọ i bu c h  ph i khai vào kho l y ệ ự ứ   i này ộ i này c  tình không khai, nên ng i b o v  b c t c đánh ng

ng nào đó mà ng ườ ệ ắ ượ v  b t đ nghi là tr m r i dùng báng súng thúc và ng gì; ng ch t.ế

ớ ạ t quá gi ệ i h n phòng v  chính đáng

ự ề ộ ậ t ng ị

ế ụ ỉ ộ ườ i gi t ng

ế ườ i làm ch t ng ượ t quá gi i do v ụ i trong khi thi hành công v  cũng do b o v

ủ ề

ỏ ệ  ch c, b a v  quy n, l ệ ạ ế ủ t h i đ n tính m ng c a ng

ủ ộ ộ ạ ộ ạ ườ i ph m t ủ ổ ứ c, c a t i khác mà gây thi ự ủ ộ ố ướ ườ ậ

ườ ủ ạ i khác trong khi thi hành công v  là tr

ệ ề

ữ ủ ầ ớ

ườ ự ị ượ ườ ớ ộ ế i do v 2. V i t i gi ệ ề ạ ế   i Đi u 15 B  lu t hình s  v  phòng v  chính đáng N u theo quy d nh t ệ ượ   i trong khi thi i h n phòng v  chính đáng thì t t quá gi ớ ạ i h n phòng   ệ  ả ợ   i ích chính đáng c a mình ạ ườ i có hành vi   ạ   ế ớ i coi hành vi xâm ph m c trên th  gi ộ   ợ ụ i ự  ộ ậ ử  ộ ộ   i

ộ ậ

ớ ạ

ặ ướ

ngày 1­3­1996 quy đ nh: gi ữ

t ng ườ

ượ ộ

ệ ầ

ự ủ i h n phòng v  c n thi

t ho c v

t quá gi

ệ ự ừ i h n phòng v  c n thi

ộ ố ướ

ề ề

ị ế ể ắ t đ  b t gi ủ

ườ i do v ạ i ph m t ộ

ế  ng ậ

ạ

ớ

ớ ạ c trên thé gi

t  i .  i. T p chí dân ch  và pháp lu t. Hà N i năm

7 Đi u 109 B  lu t hình s  c a Liên bang Nga có hi u l c t ề ế ệ ầ quá gi ự ủ ậ ố S  chuyên đ  v  Lu t hình s  c a m t s  n 1988. tr. 79.

ớ ạ và v hành công v  ch  là m t d ng c a t ệ v  chính đáng vì, ng ướ ủ ợ i ích c a Nhà n l ặ ủ ho c c a ng ạ xâm ph m. Lu t hình s  c a m t s  n ườ ạ tính m ng c a ng ng h p ph m t ớ ạ ượ ụ i h n phòng v  chính đáng. Ví d : Đi u 109 B  lu t hình s do v t quá gi Liên bang Nga7.  ấ ở ướ c ta do yêu c u c a đ u tranh v i nh ng hành vi s  n ụ ừ ẩ ủ ụ d ng vũ l c b a  u c a ng i thi hành công v  nên quy đ nh thành m t t riêng.

59

ộ ậ ự ướ ệ ủ ộ ế ườ i gi t ng

ộ Tuy nhiên, theo B  lu t hình s  n t quá gi ấ c ta, d u hi u c a t i làm ch t ng i do i trong khi thi ệ i h n phòng v  chính đáng và t

ự ế ữ ườ ể ượ v hành công v  theo B  lu t hình s  năm 1999 cũng có nh ng đi m khác nhau:

ụ ườ Ng

ạ ộ ậ ộ i trong khi thi hành công v  trong m t s  tr ố

i có hành vi xâm ph m vì ng ạ

ầ

t quá gi i h n phòng v  chính đáng nh t thi

ủ

ả ệ ữ ự ố t gi a hai t

ớ ạ ụ ộ ố ườ ợ   ạ ng h p i ph m t ườ ị ạ ả ườ   i b  h i không không có hành vi ch ng tr  ng ạ ấ ặ ỉ ỏ   có hành vi t n công mà ch  b  ch y ho c không có hành vi nào vi ph m pháp ề ợ ư ườ ậ   ng h p hành khách đi trên xe khách, đi trên t u thuy n..., còn lu t nh  tr ấ ệ ạ ượ ả ế ộ ườ ớ ạ t ph i có i do v ng   i ph m t ệ   ạ ố ấ ư ậ ườ ị ạ ả ạ hành vi ch ng tr  l i b  h i. Nh  v y, d u hi u i hành vi xâm ph m c a ng ộ ấ ể ơ ả   i này là có hay không có s  ch ng tr  và c  b n nh t đ  phân bi ấ ng

ợ ụ ườ

ườ ườ

ườ ị ạ i b  h i có hay không có hành vi t n công. Trong tr i thi hành công v  và ng ườ

ữ ệ ượ ườ ế i gi

ườ t quá gi ệ ườ

ự ề ộ ẫ ế ằ

ứ ư ế

ườ ế ượ t quá gi

i gi

ộ i do v ề i do v ườ

ớ ạ t h i cho ng ườ ạ i ph m t ườ ớ ề ị

ẽ ứ ứ ộ ậ t quá gi ệ ạ ự ề ồ c gây ra. Tuy nhiên, theo nguyên t c có l

ườ ử ề ộ

ườ ộ ạ i ph m t

i thì truy c u ng ệ ườ ạ ự ấ ng h p khi thi hành công v  mà n n hân dùng vũ l c t n công   ụ ụ ế   ườ ị ạ i b  h i ch t i thi hành công v  làm cho ng ng ứ   ậ ộ ị ạ ợ i b  truy c u i ph m t ng h p pháp lu t cho phép thì ng ngoài nh ng tr ệ ớ ạ ự ề ộ   i h n phòng v  chính t ng i do v trách nhi m hình s  v  t ế   ị ứ ợ i làm ch t ng h p khác b  truy c u trách nhi m hình s  v  t đáng còn các tr ụ ườ   i trong khi thi hành công v . Cũng có ý ki n cho r ng v n truy c u trách ng ụ ự ề ộ ệ   i trong khi thi hành công v  nh ng cho i làm ch t ng nhi m hình s  v  t ớ ạ ạ ưở ộ ượ ạ ườ i h n phòng ng tình ti   t ph m t c h ng i đ i ph m t ể ạ ế   ự ị ệ ả i đi m c kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  vì, n u v  chính đáng quy đ nh t ệ  ượ ộ ề ộ ườ ứ ườ ế i h n phòng v i v  t truy c u ng t ng ộ ườ ị ạ   ả ồ ạ i b  h i, i ph i b i th chính đáng thì ng i ph m t ng thi ệ ạ   ộ ậ ạ ng thi i 623 B  lu t dân s  v  b i th t h i đi u này s  trái v i quy đ nh t ợ   ắ ướ i do công ch c, viên ch c Nhà n ễ ự ạ i và th c ti n xét x  nhi u năm qua các Toà án đã coi hành i ph m t cho ng   ư ườ   ườ ạ ạ i i khác trong khi thi hành công v  n u nh  ng vi xâm ph m tính m ng ng ộ ề ộ   ườ ị ạ ứ i v  t b  h i có hành vi t n công ng i ơ ớ ạ ườ ế i h n phòng v  chính đáng và v n bu c c  quan t ng gi   i do v ả ồ ộ ủ ả ủ i ph i b i th ch  qu n c a ng ụ ế ạ i ph m t ẫ ộ ườ ị ạ i b  h i. ấ ượ t quá gi ạ ườ i ph m t ng cho ng

Ế Ộ

ế ƯỜ  (ĐI U 98) i là hành vi c a m t  ng 6. T I VÔ Ý LÀM CH T NG Vô ý làm ch t ng

ườ ả I ủ ế ườ ặ ấ ấ

ướ ấ i không th y tr ả i m c dù ph i th y tr ể ướ ượ   c đ c ướ c và có   ườ   ế i

ướ ằ ặ ậ c hành vi c a mình có th  gây ra ch t ng ả Ề ọ ườ ủ hành vi c a mình có kh  năng gây ra ch t ng ể ấ ủ c ho c tuy th y tr th  th y tr ả ư nh ng tin r ng h u qu  đó không x y ra.

Ạ

ự ng t

ươ ả ữ

ườ ươ i gi ả ườ ế Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M ề ­ V  khách quan, ng ế ộ t t ng qu  cũng t Ệ Ơ Ả Ủ Ộ ộ ạ ườ i ph m t i có nh ng hành vi t ậ ố ả ả ự ư ố ớ ộ i gi  nh  đ i v i t ủ   ư  hành vi c a ậ   ệ i; h u qu  x y ra, m i quan h  nhân qu  gi a hành vi và h u i. ng t t ng

60

ủ

ấ ườ

ữ ộ ườ ứ ỗ i gi ườ ẩ ồ ủ ­ V  ý th c ch  quan c a ng ệ t gi a t ạ ộ i, ng i ph m t ướ i hình th c l ặ   ộ ạ ườ ệ i và đây cũng là d u hi u đ c i ph m t ỗ   ế ườ ớ ộ ế i. Đó là l t ng i v i t i vô ý làm ch t ng i ự ệ ế ộ ạ   i vô ý làm ch t ng i ph m t i th c hi n hành vi ả ả   i do vô ý bao g m c  vô ý vì c u th  và vô ý vì quá

ứ ề ể ư tr ng đ  phân bi ườ ủ c a ng ủ c a mình d ự  tin. t

ạ ộ ậ ự ề ạ ộ ộ ị i Đi u 10 B  lu t hình s  thì vô ý ph m t i là t ạ   i ph m

ườ tr

ủ ấ ậ ộ

Theo quy đ nh t ợ ng h p sau đây: ạ ườ i ph m t ­ Ng ư ộ ẽ ằ ậ ặ ể ả ả ể

i tuy th y hành vi c a mình có th  gây ra h u qu  nguy ả ạ h i cho xã h i, nh ng cho r ng h u qu  đó s  không x y ra ho c có th  ngăn ng a đ

c. ườ ộ ấ ủ ả

ả ả ấ ướ ể ấ ạ i ph m t ộ

ị ứ nguy h i cho xã h i, m c dù ph i th y tr ự B  lu t hình s  không quy đ nh rõ các hình th c vô ý ph m t

ừ ượ ­ Ng ạ ộ ậ ộ ị ấ

ọ ả ẩ ậ ự

ả ộ ự ọ ả là tr tin. ạ i ph m t ­ Vô ý vì c u thẩ

ợ ả

ườ ộ ị

ể ấ ướ c đ

ả ể ấ c ho c có th  th y tr c và có th  th y tr ụ ể ườ ả ể i bình th

ườ ậ ướ ứ ộ

ườ ự ộ ạ i ph m t tin

ể ậ i không th y hành vi c a mình có th  gây ra h u qu ướ ậ ặ c h y qu  đó c và có th  th y tr ư ộ ạ   i nh ng căn ộ   ạ ứ ứ c  vào n i dung quy đ nh trên , chúng ta th y rõ có hai hình th c vô ý ph m t i mà khoa h c lu t hình s  g i là vô ý vì c u th  và vô ý vì quá t ườ ẩ ườ i không ng h p do c u th  mà ng   ả ạ ậ ấ   ặ ộ ướ ấ c kh  năng gây ra h u qu  nguy h i cho xã h i, m c dù ph i th y th y tr ấ   ả ể ặ ẩ ướ i ph i th y c. Tiêu chu n đ  xác đ nh m t ng tr ứ ộ ả ướ ượ ậ ướ c h u qu  nguy hi m cho xã h i là căn c  vào   tr ể ấ   ự ệ ộ ả hoàn c nh c  th  lúc x y ra s  vi c, m t ng ng cũng có th  th y ộ ộ ổ ứ ả   c; ngoài ra còn ph i căn c  vào đ  tu i, trình đ  nh n th c, trình đ  văn tr ề hoá, tay ngh .v.v... ­ Vô ý vì quá t ể ủ ợ ng h p ng ả ấ i th y tr ư ộ ườ ể

ướ ượ c đ ằ ả là tr ậ ặ ừ ượ ư ẽ ể ả ậ

c hành ậ   vi c a mình có th  gây ra h u qu  nguy hi m cho xã h i, nh ng tin r ng h u ẫ   ả qu  đó s  không x y ra ho c có th  ngăn ng a đ c, nh ng h u qu  đó v n ả x y ra.

ƯỜ Ợ Ụ Ể Ủ Ộ Ữ B. NH NG TR Ế   NG H P C  TH  C A T I VÔ Ý LÀM CH T

NG IƯỜ

ề

ế ộ ộ ế

i  i là tr ả ườ ( kho n 1 Đi u 98) ườ ườ ư

ặ

ậ ấ

ả ấ i tuy th y hành vi   ẽ  ả ậ ộ ấ   ườ i không th y ả ướ   i, m c dù ph i th y tr c ế ộ i ch t.

ế ị Ng

ự

ế

ế ề i có nh u tình ti ể ộ ậ ộ ạ i ph m t ự ườ ộ ậ ả ụ ề ả ả Vô ý làm ch t m t ng ộ ạ ợ ườ i ph m t ng h p ng Vô ý làm ch t m t ng ằ ườ ậ ể ế ủ i, nh ng cho r ng h u qu  đó s c a mình có th  gây ra h u qu  ch t ng ạ ặ ừ ượ ể ả i ph m t c ho c ng không x y ra ho c có th  ngăn ng a đ ế ặ ườ ả ể ủ hành vi c a mình có th  gây ra h u qu  ch t ng ả ỉ ậ ướ ậ ể ấ ườ c h u qu  đó và h u qu  ch  có m t ng và có th  th y tr ộ ườ ộ ạ ườ ệ ứ i ph m t i vô ý làm ch t m t ng i thì b  truy c u trách nhi m hình   ề ả ự ế   ạ ừ s  theo kho n 1 Đi u 98 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  sáu tháng đ n ạ   ị ẹ i năm năm tù, n n ng t gi m nh  quy đ nh t ộ ậ   ề kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  thì Toà án có th  áp d ng Đi u 47 B  lu t

61

ự ạ ể ạ ặ ạ i ph m t ộ ướ i d i sáu tháng tù ho c chuy n sang lo i hình

ạ ườ hình s  ph t ng ẹ ơ ph t khác nh  h n

ề ế

ộ ề ườ

ủ

2. Vô ý làm ch t nhi u ng ườ ế Vô ý làm ch t nhi u ng ể ậ ặ

ấ ườ i, m c dù ph i th y tr

ả ậ

ề

ả

ế

Ng ự ườ ả ả ụ

ề ự ạ ườ ư ườ ộ ậ ạ i ph m t i ba năm tù, nh ng không đ

ề ả ườ ( kho n 2 Đi u 98) i  ợ ườ ạ ấ i ph m t ng h p ng i là tr i tuy th y hành   ườ ằ ư ả ế ẽ  ậ ả i, nh ng cho r ng h u qu  đó s vi c a mình có th  gây ra h u qu  ch t ng ả ạ ặ ừ ượ ể ấ   ộ c ho c ng i ph m t không x y ra ho c có th  ngăn ng a đ i không th y ặ ế ủ ườ ả ậ ể ả ướ   hành vi c a mình có th  gây ra h u qu  ch t ng c ế ở ườ ừ ả ướ ậ ể ấ  hai ng c h u qu  đó và h u qu  có t và có th  th y tr i ch t tr  lên. ệ   ứ ị ườ ế ộ ạ ườ i thì b  truy c u trách nhi m i vô ý làm ch t nhi u ng i ph m t ự ộ ậ ạ ừ ề  ba năm hình s  theo kho n 2 Đi u 98 B  lu t hình s  có khung hình ph t t   ẹ ế ị ế ề ộ ạ t gi m nh  quy đ nh i có nh u tình ti i ph m t đ n m i năm tù, n u ng   ộ  ề ể ự ạ i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  thì Toà án có th  áp d ng Đi u 47 B t ượ ướ ộ ướ ậ lu t hình s  ph t ng   i d i sáu c d tháng tù.

Ế Ắ Ộ ƯỜ Ề 7. T I VÔ Ý LÀM CH T NG I DO VI PH M QUY T C NGH

Ệ

ợ Ặ ườ Đây là tr

ng t

ạ ề ươ i này cũng t ự ộ ượ i đ ệ ơ ả ủ ộ i Đi u 98 B  lu t hình s . Tuy nhiên, tr

ự ề ạ

i quy đ nh t ườ ạ

ị

ườ ạ ộ ộ ỳ

ự ợ ụ ể ệ ườ ề ạ

ề ặ

i, do dó tu  thu c vào t ng tr ắ ế ườ ườ ư ậ ế ộ Ạ Ắ Ề ( ĐI U 99 ) NGHI P HO C QUY T C HÀNH CHÍNH  ạ ả ừ ộ ậ c tách t ng h p ph m t    kho n 2 Đi u 104 B  lu t hình ấ ự ự ư ộ s  năm 1985, do đó các d u hi u c  b n c a t  nh  t   i vô ộ ậ ị ườ ế ợ   ườ ề i quy đ nh t ý làm ch t ng ng h p ườ ị ế ấ ệ   ộ ậ vô ý làm ch t ng i Đi u 99 B  lu t hình s  ngoài các d u hi u ế ề ộ ề  ắ ấ ệ v  t i ra còn có thêm d u hi u "do vi ph m quy t c ngh i vô ý làm ch t ng ề ắ ặ ệ ườ   ộ ậ nghi p ho c quy t c hành chính". Đi u 99 B  lu t hình s  qu đ nh hai tr ng ộ   ị ừ ợ h p ph m t i ng h p c  th  mà Toà án đ nh t ộ ị ặ   i "vô ý "vô ý làm ch t ng i do vi ph m quy t c ngh  nghi p" ho c đ nh t ạ ế ộ ị ượ   c đ nh t i do vi ph m quy t c hành chính" không đ làm ch t ng i " vô ý ế ắ ệ ạ làm ch t ng   i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính", vì ộ ị i nh  v y không bi đ nh t ắ ắ i gì. t là t

Ấ Ạ

ế ế ạ ạ ệ ệ ườ

A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M ề Vô ý làm ch t ng ề Vô ý làm ch t ng ắ ữ ệ

ệ ả

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ ườ ắ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p  ợ ắ ườ ng h p làm i do vi ph m quy t c ngh  nghi p là tr   ộ ườ ự i do không th c hi n đúng nh ng quy t c v  an toàn lao đ ng mà   ệ ộ ạ   i ph i có trách nhi m hay có nghĩa v  do ngh  nghi p quy i ph m t ử  ộ ụ ẫ ế ả ứ ệ

ả ứ ủ ữ ạ

ố ị ế ề ộ ạ ộ

ộ ạ ụ ể ả ườ ề ề ệ ọ ộ ề ế ch t ng ề ụ ườ ng ư ườ ệ ị i b nh nh ng không th đ nh. Ví d : m t y tá tiêm thu c Pênixiline cho ng ố ph n  ng d n đ n b nh nhân b  ch t do ph n  ng thu c. ệ ữ ộ ạ ườ ắ   i là nh ng vi i ph m t Nh ng vi ph m quy t c ngh  nghi p c a ng ấ   ị ướ ề c quy đ nh có tính ch t ph m thu c ph m vi m t ngành, m t ngh  do Nhà n ả   nghi p v  đ  b o đ m an toàn cho m i ng i. Do làm m t ngh  mà ngh  đó

62

ế ủ ữ ủ ả

ạ ễ ẫ ườ ế

ườ ề ệ ạ ả ắ ị

ế ư i, nh ng ng ơ ườ ự ế   i, nên ph i tuân th  nh ng quy tr c ti p liên quan đ n tính m ng c a con ng ế   ế ạ ắ i. Cũng là vô ý làm ch t t c an toàn,   n u vi ph m d  d n đ n ch t ng ệ ườ ng   i vi ph m quy t c ngh  nghi p ph i ch u trách nhi m hình ự ặ s  n ng h n.

ế ạ ắ i do vi ph m quy t c hành chính.

ườ ế ắ ệ ữ ự ườ 2. Vô ý làm ch t ng Là tr i do không th c hi n đúng nh ng quy t c xã

ị ườ ậ

ắ ơ Nh ng quy t c này có th  do các c    quan hành chính Trung

ữ ư ươ ể ư ộ

ộ ơ ặ ị

ủ ướ ươ ố ộ ạ

ậ ỉ

ủ

ở ặ i  ch t cây  ẫ ỉ  ven  đ ệ ườ ứ ậ ợ ng h p làm ch t ng ộ h i do Lu t hành chính quy đ nh. ể   ng quy ủ ị   ng, các B , các ngành, nh ng cũng có th  do các đ nh nh : Chính ph , Th  t ị ả ở ị ơ    đ a ph c  quan hành chính  ng ho c m t đ n v  s n xu t quy đ nh. Các quy ệ ươ ph m hành chính t   ng đ i r ng, vì các quan h  xã h i n u không do các ụ   ế ầ ề ậ ngành lu t khác đi u ch nh thì h u h t do lu t hành chính đi u ch nh. Ví d : ườ ẩ   ườ ộ m t ng ng trái v i quy  đ nh c a c  quan có  th m ể ườ ề quy n, làm đ t dây d n đi n đ  ng ấ ộ ế ề ơ ế t ch t. ị ị ệ ng b  đi n gi ớ i qua đ

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ệ ề ặ ắ ế   1. Do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính làm ch t

ắ ề i

ộ ắ ạ ệ ề ạ ả ườ ( kho n 1 Đi u 99) ộ m t ng ế N u vô ý làm ch t m t ng

ệ ặ ự ả ị ườ ộ

ế ườ ộ ậ

ộ ọ ả ộ ậ ứ ạ ừ ộ ề

ặ ả ề

ơ ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi

ề ả

ử ố ớ ượ ườ ự ả ụ ộ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy   i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo   ả ế  m t năm đ n sáu năm,   ự ộ   i nghiêm tr ng. So v i đo n m t kho n 2 Đi u 104 B  lu t hình s  năm ạ ướ   c 0 i x y ra tr ớ ố    xét  00 ngày 1­7­2000 m i đi u tra, truy t ộ ậ ụ c áp d ng kho n 2 Đi u 99 B  lu t hình s  năm 1999   ề   ạ ạ i ph m t i mà ph i áp d ng đo n m t kho n 2 Đi u

ộ ố ớ ả ườ ự ắ ạ t c hành chính thì ng i ph m t ề ự kho n 1 Đi u 99 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ạ ớ là t ộ ả 1985 thì kho n 1 Đi u 99 n ng h n, do đó các hành vi ph m t ề ờ gi ử x  thì Toà án không đ ể đ  xét x  đ i v i ng 104 B  lu t hình s  năm 1985 đ i v i ng i.

ế ộ ộ ặ ng m t ho c nhi u ng ộ ậ ế N u làm ch t m t ng

ườ ề ặ

ỗ

ạ i ph m t ị ươ i và còn làm b  th ắ ộ ạ ườ i ph m t ự ề ộ ạ ườ i có t ự ề

ộ ắ ỷ ệ ừ  l  t ả ắ ạ ắ ộ

ệ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính và t ươ ỏ ủ ườ ứ ặ ổ ề ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ề ườ   i ươ ng tích   ứ ị   i  b  truy c u trách ế   i vô ý làm ch t   i vô ý ả   i khác theo kho n 1

ệ khác do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính mà th ở ủ  31% tr  lên, thì ng c a m i ng ộ ậ ệ nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 99 B  lu t hình s  v  t ặ ườ ng gây th ự ộ ậ ề Đi u 109 B  lu t hình s .

ệ ạ ắ ặ ắ ế   2. Do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính làm ch t

ề ả ề ườ  ( kho n 2 Đi u 99) ề nhi u ng i

63

ặ ế ề

Làm ch t nhi u ng ừ i tr  lên và t

ườ  hai ng ạ ệ ề ắ ữ ấ ả t c  nh ng ng ặ ệ

ệ ề ự ậ ị ề ả

ớ ế ự ả ạ ừ

ả ề ề

ạ ớ

ộ ượ ườ

ỉ ộ ặ i  ề ộ ậ ế

ệ ạ ạ ế

ặ ệ ộ ị

ự ề ệ ườ ườ ứ ạ i ph m t

ế ạ ự i ch t, trong đó có m t ng

ườ ộ ế ườ ế ườ i ch t do vi ph m quy t c hành chính, thì ng

ề

ườ ủ ị ả c xác đ nh là ph m t

ả ượ ệ ế ề ắ ắ   ạ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c ườ ị ế ề   ườ ở i b  ch t đ u hành chính là làm chét t ắ ả ủ ắ   là h u qu  c a hành vi vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính ộ ậ ứ   và b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 99 B  lu t hình s  có ạ ườ   khung hình ph t t  năm năm đ n m i hai năm tù. So v i đo n hai kho n 2 ẹ ơ ự ộ ậ Đi u 104 B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 2 Đi u 99 nh  h n, do đó các   ướ ờ ờ ộ ả c 0 gi  00 ngày 1­  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi i x y ra tr hành vi ph m t ề ề ả ụ ử ố  xét x  thì Toà án đ c áp d ng kho n 2 Đi u 99 7­2000 m i đi u tra, truy t ể ạ ử ố ớ ự i ph m t B  lu t hình s  năm 1999 đ  xét x  đ i v i ng ắ ườ ị ế   i b  ch t do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy N u ch  có m t ng ắ   ả ườ ữ ắ i khác ch t không ph i do vi ph m quy t c t c hành chính, còn nh ng ng ạ ắ i b  truy c u trách ngh  nghi p ho c quy t c hành chính, thì ng   i ph m t ộ   ườ ợ ề ả i ng h p mà ng nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 99 và tùy tr ề ự ộ ậ ệ còn b  truy c u trách nhi m hình s  theo Đi u 98 B  lu t hình s . ộ ắ   ị ế i ch t do v  ph m quy t c ườ   ắ ạ i ộ ậ   ự i v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 99 B  lu t ộ   ạ ộ i i ph i đ   i do vi ph m quy t c ngh  nghi p và quy t c hành chính"

ả ằ i kho n 3 Đi u 99 B  lu t hình s , thì ng ạ i ph m t

ườ ắ ự ặ ệ ạ

ệ ấ ặ

ộ ậ ề ứ ụ ấ ườ ề ộ ả ả  m t năm đ n năm năm. Vi c c m ng

ứ ệ ề

ạ i ph m t ả ầ ệ ề ườ ọ

ữ ế ả

ế ấ ề ặ ứ ể ạ ế ụ ậ ạ

ườ ấ ộ

ả ấ ấ ụ ấ ờ ạ ậ ẫ

ứ ị N u có hai ng ệ ề ngh  nghi p và m t ng ị ộ ẫ ứ ạ ệ ph m t ộ ư ự ạ i danh c a ng hình s  nh ng t i ph m t ạ ườ ắ "vô ý làm ch t ng ừ "và" ).  ừ "ho c"ặ  b ng liên t ( thay liên t ộ   ề ạ ị i Theo quy đ nh t ế ắ ườ   vô ý làm ch t ng i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính ể ị còn có th  b  Toà án c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh  ho c làm công   ế ứ   ệ ệ ấ ệ ừ ộ i đ m nhi m ch c vi c t ặ ụ ấ ị   v , hành ngh  ho c làm công vi c nh t đ nh c n ph i căn c  vào hành vi ạ ọ ế ộ ủ ạ ắ   i thì i c a h . n u h  vi ph m quy t c ngh  nghi p làm ch t ng ph m t ầ   ế ề ọ ấ ế ủ ạ c m h  hành ngh  có liên quan đ n cái ch t c a n n nhân. Khi c m cũng c n ể ọ ế ụ ự ế ế ả  n u đ  h  ti p t c hành ngh  đó n a thì ph i xem xét đ n kh  năng th c t   ỏ   ế ể ả i ti p t c gây ra h u qu  nguy hi m đ n tính m ng ho c s c kh e có th  l ụ ể  ủ c a ng i khác, không nên c m m t cách chung chung mà ph i c m c  th ậ   ổ ề ngh  gì. Ví d : C m v n hành máy n  trong th i h n 3 năm, c m ph u thu t ờ ạ trong th i h n 2 năm...

Ộ Ứ Ử (ĐI U 100)

ườ ế ượ ặ   c đãi ho c

ộ ự ườ 8. T I B C T ứ ử B c t ụ làm nh c ng Ề ố ử  là hành vi đ i x  tàn ác, th ườ ệ i l thu c mình làm cho ng ứ ng xuyên  c hi p, ng  sát. i đó t

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ

ạ ộ ứ ử Ấ ườ ị Ạ ộ ữ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M 1. Ng i b  coi là ph m t i b  t khi có m t trong nh ng hành vi sau

đây:

64

ố ử ộ ẫ

ự ể ộ thu c mình. S  đau kh  c a n n nhân có th  là s

­ Đ i x  tàn ác v i n n nhân ộ Ng ườ ệ i l ặ ự ổ ủ ạ ư ị ổ ề ậ

ầ ọ ơ

ọ ư ậ ệ ặ ậ ấ ộ ỉ ớ ạ ố ử ộ   ạ ườ i đã có hành vi đ i x  m t cách tàn nh n, có hành đ ng i ph m t ự  ổ gây đau kh  cho ng ị ỏ ố   ổ ề ể đau kh  v  th  xác ho c s  đau kh  v  tinh th n nh : b  đánh đ p, b  b  đ i, ắ ị ỏ b  b  rét, b t làm vi c n ng nh c, không cho h c hành, vui ch i...Hành vi này   ị không ch  b  pháp lu t c m mà d  lu n xã h i cũng lên án.

ạ ế ứ ườ

ộ ạ ề ề ể ự

ả

ỗ ư ượ

ả ả ượ ườ ng xuyên  c hi p n n nhân  ­ Th ườ   ứ Là hành vi d a vào quy n hành, s c m nh, ti n tài đ  đè nén, bu c ng i ư ị ấ ề    thu c chính mình ph i ch u đ ng đi u b t công phi lý nh : b  đánh mà ộ   ạ ỉ ư i nh  nhau nh ng ch  ph t m t ư   c tr  công ít i này đ ự ị ườ ề c kêu khóc; hai ng i đ u có l ư ộ i; cùng có k t qu  lao đ ng nh  nhau nh ng ng

ườ ộ ệ l không đ ườ ng ơ h n ng

ớ ạ ườ ng xuyên thì m i coi là t

ỉ ả ứ ử ả ả ư

ỉ ỏ ượ

ỏ

ộ ầ

ố ủ ự ứ ữ

ớ ẽ ứ ẫ ả ế i kia v.v... ế   ộ ứ ế i ph m. N u Hành vi  c hi p ph i x y ra th ễ   ụ ợ ồ ầ ộ . Ví d : v  ch ng Nguy n ch  x y ra m t vài l n thì ch a coi là hành vi b c t ủ   ề ừ ộ ư c nuông chi u t  nh  nên con gái c a Văn B ch  có m t đ á con gái. Do đ ọ ị ơ ườ ồ ợ ng b  nhà đi ch i, không ch u h c hành; m t hôm, con gái   v  ch ng B th ư  ộ ơ ề ủ c a B đi ch i v  khuya, B b c t c tát con gái m t cái và nói: "l n sau còn nh ế ừ ố   ề th  thì đ ng v  cái nhà này n a." Đêm hôm đó con gái c a B đã u ng thu c ủ ự ử  . ng  t  t ượ ­ Ng Là hành vi đ i x  m t cách tàn nh n, trái v i l

ố ớ ố ẹ ố ớ ạ c đãi đ i v i n n nhân. ố ử ộ ữ ữ ợ ồ

ắ ử ự ứ ả ạ

ẽ ủ ượ ố ữ ượ ạ c l

ộ c đãi là làm ng ọ ộ ề ắ ả

ườ ư ng giúp đ  l n nhau, nh ng ng

ươ ầ ụ ụ

ầ ị

ắ ả ồ

ừ ứ ệ ả

ậ ả

ề ẫ

ế ấ ị ự ự ỉ ề ướ ộ

ệ ậ

ế ộ ổ ng đ n nhân ph m danh d

ộ ữ   ớ ạ  ph i, v i đ o đ c gi a ớ ớ con cái đ i v i b  m , gi a các cháu v i ông bà, gi a v  ch ng v i nhau v.v... ề   ữ L  ph i và đ o đ c là nh ng quy t c x  s  trong xã h i, nh ng truy n ữ   ườ ộ i nh ng i có hành vi ng th ng c a m t dân t c. Ng ố ẹ ợ  ư ố ữ quy t c, nh ng truy n th ng  đó nh : Con cái ph i kính tr ng b  m , v ộ   ả ỡ ẫ ạ ồ i ph m t ch ng ph i có nghĩa v  yêu th i ạ ị ở ượ ạ ạ  quê lên thăm con trai là Ph m Văn i. Ví d : Bà Tr n Th  T  c l i làm ng l   ợ ồ   ế ữ ắ ố ở  thành ph , bà T làm gì cũng b  Đ m ng là ngu, đ n; đ n b a ăn, v  ch ng Đ  ế ở  nhà b p. Đ còn Đ không cho bà T ng i ăn cùng mâm mà b t bà ph i ăn sau    ữ ẹ ề   ổ ắ b t bà T ph i ăn nh ng th c ăn th a. Đ luôn mi ng nhi c móc và đu i m  v . ề ủ ế   Th m chí còn nguy n r a bà ch t đi cho r nh. Bà T th y con vì buôn bán có ọ ư ẹ ữ   ti n nên không kính tr ng m  n a nh ng bà v n ch u đ ng vì bà ch  có mình Đ ỡ ị ế ơ   là con. M t hôm, do s  ý, bà T làm v  chi c phích đ ng n c li n b  Đ quát ấ ứ ớ ắ ử   . Vì quá u t  c v i con trai, nên đêm hôm đó bà T đã tháo, ch i m ng th m t ố ự ử ố u ng thu c t .  t ụ ạ ­ Làm nh c n n nhân ạ i ph m t Ng ườ ệ i l ươ i đã có hành vi làm t n th ộ i nói ho c hành đ ng nh : x  v  tr

ườ  thu c mình b ng l ườ ệ ể ấ ụ ấ ạ ị ự  ẩ ư ỉ ả ướ ặ   c đám đông, ấ ưở   ng th t là n n nhân x u xa. Ví d : Ch  H ng tung tin th t thi ờ i khác t ằ t đ  ng

65

ị ồ ị

ớ ư ậ ị ậ

ư ủ ầ

ị ầ ụ ạ ố ườ ố ỉ ị

ộ ộ là con dâu ông M, ch ng ch  H là b  đ i. Ông M nghe d  lu n ch  H có quan ả ệ ấ h  b t chính v i anh T, ông M tra kh o ch  H, nh ng ch  H không nh n có ộ ế ệ ớ ị quan h  v i anh T, nên ông M đã l t h t qu n áo c a ch  H, c o d u bôi vôi ấ ứ ị ấ ổ ồ ng. Ch  H th y b  x  nh c, quá u t  c đã u ng thu c sâu r i đu i ra ngoài đ .ự ử  t t

ả ộ

ộ i là y u t

ườ ệ ề ộ ạ i i ph m t ạ ộ i ph m t ộ ứ ử i b c t i có ph m t

ườ ề ả i d a vào ng

ộ ề ế ị ầ

ệ ầ ố ế ố ắ    b t    hay không. ộ ố i khác trong cu c s ng v  các   ệ  ở ộ  thu c v  kinh t ; b  ràng bu c b i quan h ệ  ặ ng, quan h  công tác, th y trò ho c quan h

ả ườ ị ạ ữ ề i b  h i ph i tho  mãn nh ng đi u ki n sau: 2. V  phía ng ườ ườ ệ ả ườ ự  thu c vào ng i l  sát ph i là ng ­ Ng i t ườ ạ ữ ệ ệ ố  thu c gi a n n nhân và ng M i quan h  l ạ ộ ủ ị ể ộ bu c đ  xác đ nh hành vi c a m t ng ườ ự ườ ị ệ ộ  thu c ph i là ng Ng i b  l ư ệ ấ ặ ậ m t v t ch t và tinh th n nh : l ưỡ ế hôn nhân, huy t th ng, nuôi d tôn giáo... ạ ủ ả ạ ạ c đo t tính m ng c a mình

ự t ươ ườ ự ướ i t ­ N n nhân ph i là ng ề ằ N n nhân, b ng nhi u ph

ạ ạ ủ ư

ng pháp khác nhau, đã t ắ ổ ố ạ ế ắ

ụ ệ ạ c đo t tính m ng c a mình mà nh

ạ ườ ượ ạ ủ i có hành vi ng

ứ

ự ủ ế ệ ẫ ạ ệ   ự  mình th c hi n ố ộ ả   ệ ướ c đo t tính m ng c a chính mình nh : th t c , u ng thu c đ c, nh y vi c t ế   ố ầ ố xu ng sông, đâm vào b ng, b n vào đ u v.v... N u n n nhân tuy mu n ch t ờ  ự ướ ự ư i không th c hi n hành vi t nh ng l  t ả ự ườ i khác giúp thì không ph i là t ng  sát và ng   c đãi không ự ề ộ ứ ử ệ ị . i b c t b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ạ ­ Nguyên nhân d n đ n vi c n n nhân t sát là do hành vi c a ng ườ   i

ộ ạ ph m t i

ế ườ ượ

ự sát. N u vì lý do khác làm cho n n nhân t

ế Vì b  đ i x  tàn ác, th ế ạ ườ ị ứ ng xuyên b   c hi p ng ạ ng xuyên  c hi p... cũng không b  coi là ph m t

ứ ố ấ

ợ ị ố ử ẻ ứ

ị ị ộ ố ẻ ạ

ổ ớ

ườ ế ỏ ơ ấ ộ ụ   ặ ị c đãi ho c b  làm nh c, ườ ự i có  sát, thì ng   ộ   ạ ị i ẻ ừ ả ở ớ  lúc . Ví d : Ch  H m  ch t s m, b  l y v  khác, H ph i     v i dì gh  t ế   ng xuyên b  dì gh   c hi p, đ i x  tàn ác và ộ ạ ổ ướ   c b n bè. Khi H 18 tu i yêu m t b n trai ế t H có i yêu. Sau khi bi   ệ   ệ ư t m t lá th  tuy t m nh i yêu c a H đã b  r i. Do th t tình, H đã vi

ự ệ ạ ộ sát là t

ỉ

ố ớ ườ ạ ộ

ườ ặ ố ợ ị ố ử nên n n nhân đã t ố ử hành vi đ i x  tàn ác, th ẹ ế ớ ụ ứ ử b c t ổ ườ 3 tu i. Trong cu c s ng, H th ụ ề ầ nhi u l n b  dì gh  làm nh c tr ộ ẹ ạ ơ h n H m t tu i. Vì nh  d  nên H đã có thai v i ng ủ ườ thai, ng ố ự ử ồ ố .  t r i u ng thu c t ạ ỉ ầ Ch  c n n n nhân có hành vi t ượ ứ ố ế nhân ch t hay đ Tuy nhiên, đ i v i tr ể tr ạ   i ph m hoàn thành, còn vi c n n ế ị ạ   c c u s ng ch  có ý nghĩa xem xét khi quy t đ nh hình ph t. ừ   ỳ ị ng h p n n nhân không b  ch t, tu  thu c vào t ng ố ườ  ng ợ  ho c không truy t ế i có hành vi b c t ng h p mà có th  truy t ứ ử .

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ứ ử ộ ề ả ( kho n 1 Đi u 100) 1. B c t làm m t ng ườ ự i t sát

66

ố ử

ứ ử B c t ượ sát là hành vi đ i x  tàn ác, th ộ

ộ ặ ườ

sát và ng ộ ậ ườ ự i t  làm m t ng ụ c đãi ho c làm nh c ng ộ ị ạ i ph m t ự ạ ừ ế

ề ớ

ả ấ ủ ộ ậ ạ ọ ứ

ấ ấ ủ ơ ứ ấ

ướ ứ ử ượ  đ c 0 gi

ư ờ

ườ ả ộ

ả ộ ậ ự ể ứ   ườ ng xuyên  c ế ộ   ườ ườ ệ hi p, ng i đó (m t  thu c mình làm cho ng i l ườ ự ả ự ệ ứ   ng i) t i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 ả ề   Đi u 100 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  hai năm đ n b y năm tù, là ự ạ ộ   t i ph m nghiêm tr ng. So v i kho n 1 Đi u 105 B  lu t hình s  năm 1985 là ả ộ ặ ề i n ng h n, vì m c th p nh t c a khung hình ph t theo kho n 1 Đi u 100 t   ả ộ ậ   ề ạ ơ cao h n m c th p nh t c a khung hình ph t theo kho n 1 Đi u 105 B  lu t ệ ờ ự ữ ự   c th c hi n tr hình s  năm 1985. Do đó, nh ng hành vi b c t  00 ớ ị ử  00 ngày 1­7­2000 m i b  x  lý thì không áp ngày 1­7­2000, nh ng sau 0 gi   ề   ụ ỉ ố ớ ề ụ ạ d ng kho n 1 Đi u 100 đ i v i ng i mà ch  áp d ng kho n 1 Đi u i ph m t ử ố ớ ọ 105 B  lu t hình s  năm 1985 đ  xét x  đ i v i h .

ả ề ứ ử sát

ề ( kho n 2 Đi u 100) ố ử

ự ứ ộ ị làm nhi u ng c đãi ho c làm nh c nhi u ng ở ừ 2. B c t ứ ử B c t ượ i đó (t

i tr ả làm nhi u ng ề ặ ườ  hai ng ự ườ ự i t ườ ự i t  sát là hành vi đ i x  tàn ác, th ườ ệ ụ i l ườ  lên) t ề ứ   ườ ng xuyên  c ữ   ộ  thu c mình làm cho nh ng ạ i b  truy c u trách i ph m t   ạ ừ  ự

ọ ộ ế ề  sát và ng ộ ậ ấ ế hi p, ng ườ ng ệ nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 100 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ườ năm năm đ n m i hai năm tù, là t

ớ ớ ấ ự

ậ ự ử ơ

ụ ộ ấ i b c t

ấ

ọ ả ờ ệ ư ả ộ ế ố ộ

ị  m t s  thành ph , th  xã xu t hi n nh ng  ữ ế ủ ế ế ả

ộ ế ậ

ề ặ ề ạ ị

ạ i ph m r t nghiêm tr ng. ầ ủ   ộ ậ Đây là c u thành m i so v i B  lu t hình s  năm 1985, do yêu c u c a ộ ậ ự ễ th c ti n xét x  h n 10 năm thi hành B  lu t hình s , nên nhà làm lu t đã xây   ố ớ ộ ứ ử ặ ự   . Ví d : Trong th i gian qua, d ng m t c u thành tăng n ng đ i v i t ổ  ố ạ ở ộ ố ộ ố m t s  nhà hàng, khách s n  ề   nhóm "b o kê", b n chúng kh ng ch , ép bu c các n  ti p viên ph i n p ti n ộ   ự cho chúng, bu c ph i bán dâm theo s  sai khi n c a chúng, n u không n p ệ  ầ ủ ti n, không 'ti p khách" theo yêu c u c a chúng thì chúng đánh đ p th m t ị ho c làm nh c, nhi u ch  em không ch u n i s  hành h  đó đã t ộ ậ  sát. ườ ạ

ổ ự ọ ừ ạ

ụ  là hành vi ph m t ộ ấ ạ ườ ừ ề ế ẩ ẻ ủ ạ ạ ế

ứ ử ử ả

ữ ữ ộ ụ ọ

ả  s n. Đ ng th i ph i giáo d c m i ng ể ầ ng; nh ng t ố ấ ồ ờ ữ ệ

ự ế ể ả ự ấ ạ ộ

ự ợ ứ ử ng h p còn   i nghiêm tr ng và trong nhi u tr B c t ứ   ọ i r t nghiêm tr ng, nó v a xâm ph m đ n tính m ng, s c là hành vi ph m t ủ ự ạ   i v a xâm ph m đ n danh d  nhân ph m c a n n nhân. kho  c a con ng ố   ạ ượ ằ c yêu c u phòng, ch ng  ph i nh m đ t đ Do đó khi x  lý hành vi b c t ưở ư ưở ữ ng phong    t nh ng hành vi côn đ , hung hãn, đ c đoán, gia tr ồ ế  ư ủ ườ ư ả ế i ch ng nh ng tàn d  c a ch ki n, t ấ   ấ ạ ố ộ đ  cũ, ch ng l i nh ng bi u hi n tiêu c c, th y b t công không giám đ u ọ ộ ố  giác t tranh, t   i ph m mà ch n cái ch t đ  gi i thoát s  b t công là m t hành ự ộ đ ng tiêu c c.

Ự ườ ườ

i đã có nh ng l ạ ộ ạ ẩ Ặ ƯỜ Ụ Ộ Ề  ( ĐI U 101) I KHÁC T  SÁT 9. T I XÚI GI C HO C GIÚP NG   ủ ự ụ ờ ẽ  ữ  sát là hành vi c a m t ng i khác t Xúi gi c ng i l ủ ọ ự ướ ườ ụ ỗ ộ c đo t tính m ng c a h .  t kích đ ng, d  d , thúc đ y ng i khác t

67

ậ ộ ấ   ệ i t o đi u ki n v t ch t i khác t

ặ ủ ạ ự ườ ườ Giúp ng ầ ự ướ  t

ề ộ ườ

ho c tinh th n cho ng ậ ụ ề ủ ọ c đo t tính m ng c a h . ế i. N u ng ộ ự

i khác t ự ườ

ộ ườ ạ i có i ph m t   ứ   ọ ị i danh mà h  b  truy c u ặ ế    "ho c" và n u ự  ườ i khác t

ườ ạ  sát là hành vi c a m t ng ạ i khác t ạ ộ ị Đây là đi u lu t quy đ nh hai hành vi ph m t  sát thì t ứ i ch  có hành vi xúi gi c thì đ nh t ị ườ i khác t ụ ộ ừ ụ ự ỉ ả c  hai hành vi xúi gi c và giúp ng ụ i "xúi gi c và giúp ng là t ỉ ộ ạ i ph m t ng ế sát", n u ch  có hành vi giúp thì đ nh t sát" ch  không có t ộ ị i là "Giúp ng i là "xúi gi c ng ườ  sát". i khác t

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ Ạ Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M

ự

ồ i  khác t ự sát  sát bao g m:

ằ ữ i khác t

ộ ộ ằ ứ ườ i khác t  sát. ự ườ ị

ữ

ị ẩ ụ ờ ẽ i l ớ  ái t ạ i m c t

ị ồ ờ ư ớ ỏ ắ ủ

ộ ế ữ ị ộ

ị ặ ự ử  t

ẳ ệ ạ ụ ư ị

ơ ấ ấ

ườ ờ ạ ắ ặ ị ư ậ i trong công viên v.v..." S n chán đ i, l

ụ 1. Hành vi xúi gi c ng ườ ụ Hành vi xúi d c ng ườ ự ộ i t ­ Kích đ ng ng ẩ ườ ộ    sát là có nh ng l  nh m thúc đ y b ng cách Kích đ ng ng ự ự ộ    sát. i m c cao đ  nên đã t i b  kích đ ng t tác đ ng tâm lý làm cho ng ờ ộ ờ ẽ    kích đ ng đó thì n n nhân dù có chán   đ i, có i l N u không có nh ng l ộ ố ứ ự    sát. Ví d : Ch  Hoàng nh ng u n khúc trong cu c s ng cũng ch a t ầ ố ị ồ   Th  D đang chán đ i , vì b  ch ng ru ng b , h t h i mu n ly d . Tr n Văn K là ị ị ồ ượ ờ ấ   m t thanh niên càn qu y, r u chè, b  ch ng ch  D mua chu c nh  K tìm cách ậ ờ ế ị ự   i đ n g p ch  D và nói: "Em  ái mà t xúi gi c làm cho ch  D t . T nh n l ồ ổ ố    b c... ngày mà nh  ch  thì em ch ng s ng làm gì cho kh ... ch ng con gì mà t ơ ớ ề ầ   nào em cũng th y anh  y đi ch i v i cô X cùng c  quan, nhi u l n b t g p hai ẵ ng   i nghe K nói nh  v y ch  D đã ố u ng thu c t

ự sát.

ữ ả

ườ ườ ị

ả ị ư

ồ

ộ  khuyên b o m t cách khéo léo đ ụ ạ ắ ứ ớ ợ ể ỏ ị ươ ư ấ ố

ớ ớ

ố ồ

ượ ở c  ế ả ố ỉ

ề ố

ọ ụ ỗ ủ ằ ờ ộ

ỗ ự ộ

ự

ườ ạ ố ự ử  t . ụ ỗ ườ i khác t ­ D  d  ng ờ ẽ ể  ộ ạ i l i ph m t Là ng i đã có nh ng l ố ủ ự  sát theo ý mu n c a mình. Ví d : T  Th  L và Bùi Văn làm cho ng   i khác t ố   H yêu nhau, nh ng H còn yêu c  ch  M và muons c t đ t v i L nên H nói d i ấ ớ   v i L là gia đình H không đ ng ý cho H l y L làm v . Vì quá yêu H nên L bàn ượ ể ọ   ớ c, nh ng đ  tr n ng, H l y lí do là không th  đi đ v i H tr n kh i đ a ph ứ   ự ử ể ả ả ả  đ  c  hai đ a tình v i L, H bàn v i L là c  hai cùng nh y xu ng sông t  t ấ ề ả    bên nhau. Vì quá yêu H nên L đ ng ý, c  hai đ u nh t trí khi mãi mãi đ ả   nào H hô đ n ba thì nh y xu ng sông. Khi H hô đ n ba thì ch  có L nh y ườ xu ng sông còn H thì quay v  báo cho m i ng ườ i nói kích đ ng, d  d  c a ng ứ ủ  sát. Vì v y, ý th c c a ng ộ ỉ  sát. N u ch  vì m t vài l  sát, còn ng

ậ ế ố ự ự ụ ạ ố ộ

sát thì cũng không ph m t ệ ở ộ ơ ườ ị ụ ầ ị ế ế ự ử t là L t i bi  t . ộ ạ ẩ   i ph m t i là nh m thúc đ y ườ ạ ố   i ph m t i là mong mu n ộ   ờ ấ i nói có tính ch t kích đ ng ờ   i có l i nói đó hoàn toàn không ạ   i khác i xúi gi c ng    m t c  quan. Có l n ch  C tâm ữ Nh ng l ế ạ n n nhân đ n ch  t ạ làm sao cho n n nhân t ẵ mà n n nhân s n có ý mu n t mong mu n cho n n nhân t ị ự t sát. Ví d : Ch  B và ch  C cùng làm vi c

68

ị ề ệ ề

ậ ư ế ồ ệ ợ ị

ạ ự ứ ị ấ ỡ ử   ự ớ s  v i ch  B v  vi c ch ng mình đi ngo i tình, v  nhà còn đánh đ p ch i ắ m ng v  con. Nghe chuy n, ch  B cũng b c t c và nói: "Tôi mà nh  th  thì   ế ch t quách cho đ  kh ". ổ M y ngày sau, ch  C th t c  t ắ ổ ự ử . t

sát

ạ i khác t ự ườ i khác t

ự ế  sát, nh : tìm ki m, cung c p ph

ướ

ố

2. Hành vi giúp ng ườ Hành vi giúp ng ườ i khác t ẹ ặ ứ  sát ho c h a h n tr ự ị ế t B có ý đ nh t ờ

ố ố ế ộ

ố ườ ộ

ự ệ ặ   ầ ề  sát là hành vi t o đi u ki n tinh th n ho c ươ ấ ể ậ ể ạ   ệ ấ ư v t ch t đ  ng ng ti n đ  n n ệ ự ự ủ ọ ữ ớ ạ nhân t  sát c a h . Ví  kín vi c t   c v i n n nhân gi ế ự  ư ụ ư ự d : A bi  sát nh ng B ch a bi  sát và A cũng mu n B t t t ộ  ủ ượ ằ ộ sát b ng cách nào, B nh  A đi mua h  thu c ng  và không đ c nói là mua h ố ủ ậ ờ B, A đã nh n l   i và mua cho B 20 viên thu c ng  và B đã u ng m t lúc h t 20 ủ viên thu c ng  nên đã b  ch t. ạ i ph m t ự ứ ượ ậ i ph i nh n th c đ ộ ạ ế ề ọ ự ạ i giúp ng

ự ế ạ t và không th  bi

ị ế ả ớ  sát thì m i là ph m t ủ ể ế ị ộ ủ ườ i khác t ệ ề ỏ ồ ạ ồ ộ ụ ạ ờ ị

ộ ị

ờ ầ ạ ạ

ắ ố ị

ồ ậ ử ự ầ ổ ệ   c hành vi c a mình là t o đi u ki n Ng ạ    sát. N u h  không cho n n nhân t    sát t hành đ ng c a mình t o đi u ki n cho n n nhân t bi ố   i này. Ví d : Ch  K b  ch ng ru ng b , nên chán đ i mu n thì không ph m t ỏ ị ế ị ự ử . Ch  K đ n nh  N mua h  10 lít xăng, N h i ch  mua xăng làm gì, ch  K  t   t ưở   ị ạ ả ờ ề ổ ấ i v  đ i l y d u ch y máy xát g o vì nhà ch  K có máy xát g o, N t ng tr  l ị ậ th t đã mua cho ch  K 10 lít xăng. T i hôm đó, trong lúc gia đình đi v ng, ch  K   ổ đã đ  xăng vào nhà và đ  vào qu n aó r i b t l a t thiêu.

ạ ự ướ

ươ 3. Ng Cũng t

ạ ủ

ắ ư

ạ ự ụ ệ ả ự ệ  mình th c hi n hành vi t ư ườ ợ ứ ử ạ ng h p b c t ệ ướ ệ ự  mình th c hi n vi c t ố ộ ố ố i không th c hi n hành vi t

ả

ự ườ ườ ạ

ộ ậ

ằ ắ

ủ

ợ

i khác t ộ ỡ ụ ng h p xúi gi c và giúp ng c giúp đ  có hành vi t

ườ ự  sát là t ỉ ề ế

ế ị ườ ệ ặ ố ộ ế ạ i ph m t ng

ạ ị

ạ

ự ộ ụ ặ ượ  dù có b  xúi gi c ho c đ ữ ụ c giúp đ  không t ở ẽ i b  xúi gi c, ng ườ ượ i đ

ư ộ ườ ị ạ ạ i b  h i ph i t c đo t tính m ng   ự ươ   ề ằ  nh  tr ng t ng , n n nhân b ng nhi u ph ạ ự   c đo t tính m ng c a chính pháp khác nhau, đã t ắ ổ ố ả mình nh : th t c , u ng thu c đ c, nh y xu ng sông, đâm vào b ng, b n vào   ư ự  ế ạ ế ầ đ u v.v... N u n n nhân tuy mu n ch t nh ng l ạ ườ ờ ủ ạ ướ i khác giúp thì không ph i là giúp c đo t tính m ng c a mình mà nh  ng t   ạ ướ ả   ủ ạ c đo t tính m ng c a n n nhân ph i i có hành vi t i khác t ng  sát mà ng ề ườ ế ự ề ộ ệ ứ ị   i theo Đi u 93 B  lu t hình t ng i gi b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ờ   ư ố ự ụ ự s . Ví d : A mu n t  sát b ng súng K54, nh ng không dám b n nên đã nh  B ầ ắ b n vào đ u mình khi B đang ng  say. ườ ị  ỉ ầ ự ườ ả i b  sát, ch  c n ng C  hai tr ạ ặ ượ ụ i ph m đã hoàn thành, còn xúi gi c ho c đ   ệ   ạ n n nhân có ch t hay không, đi u đó ch  có ý nghĩa khi xem xét đ n vi c ế ạ   i này quy t đ nh hình ph t ho c xem xét đ n vi c có truy t ộ ứ i. T i ph m này cũng không có giai hay không ch  không có ý nghĩa đ nh t   ứ   ỡ ế ị ư ạ ạ ộ c giúp đ  đ n m c i ch a đ t, b i l đo n ph m t ẫ   ườ ị ữ  sát thì v n nào đi n a mà ng ạ ả i ph m. ch a ph i là t

69

ộ ộ ạ ệ ự ườ C  hai tr ng h p ph m t

ợ ứ ườ ố ạ i ph m t ủ

ấ ế ườ ặ ụ c hành vi xúi gi c ho c giúp ng

ả ề ủ ạ ấ ị ặ ạ

ự  sát và mong mu n ho c b ế ể ẫ ế ả ị

ố ế ủ ạ ủ ỡ ạ ế

ả ậ

ộ ố ớ ủ   i trên, ng i th c hi n hành vi c a ậ ứ ể   mình đ u do c  ý, t c là nh n th c rõ hành vi c a mình nguy hi m đ n tính ướ ượ ạ c đ i khác m ng c a n n nhân, th y tr   ế ặ ỏ  ự  sát nh t đ nh ho c có th  d n đ n n n nhân t t ặ ạ ệ ự  sát x y ra. N u n n nhân b  ch t thì cái ch t c a n n nhân m c cho vi c t   ả ậ ỉ ườ   ặ ụ ch  là h u qu  gián ti p do hành vi xúi gi c ho c giúp đ  n n nhân c a ng i ỗ ủ   ư ộ ạ ả ự ế ậ i c a ph m t i ch a không ph i là h u qu  tr c ti p. Vì v y, không nên xét l ế ủ ạ ạ ườ i ph m t i đ i v i cái ch t c a n n nhân. ng

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể C. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ụ ( kho n 1 Đi u 101) sát

ụ ả ữ

ề i t

ứ ộ ặ 1. Xúi d c ho c giúp m t ng Xúi d c ho c giúp m t ng ẩ ạ

ả ộ ệ ườ ộ ậ ạ ừ ừ

ề t ị

ộ ậ ộ ự ẹ ơ

ả ướ ự ụ ỗ   ộ  kích đ ng, d  d , ạ   ườ ự ướ c đo t  t ự  ệ ế    sáu tháng đ n ạ   i ph m ộ ượ   ạ c i đ ớ ị   00 ngày 1­7­2000 m i b ề ờ c 0 gi

ả ạ i ph m t i.

ề ọ i ph m ít nghiêm tr ng, nên đ

ử ạ ợ ng h p n n nhân b  ch t ho c b  th

ạ

ườ ự ề i t ườ ự ờ ẽ ặ i t  sát là có nh ng l i l ầ ấ ậ ặ ạ ộ thúc đ y ho c t o đi u ki n v t ch t, tinh th n cho m t ng ả ị ộ ạ ọ ủ i ph m t i ph i b  truy c u trách nhi m hình s tính m ng c a h  và ng ề ự theo kho n 1 Đi u 101 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ề ộ ớ ba năm tù. So v i Đi u 106 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t ế ạ i ph m nh  h n. N u hành vi ph m t này, thì kho n 1 Đi u 101 là t ờ ệ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi th c hi n tr ườ ộ ố ớ ụ ệ ử phát hi n x  lý thì áp d ng kho n 1 Đi u 101 đ i v i ng ỉ  ố ử ườ ạ i x  lý nói chung ch ng l ặ ườ ậ ặ ị ươ ế t n ng, ng t    xét x  nh ng tr ư ặ   ế ị ợ  sát nh ng không b  ch t ho c ụ   ủ ế ử ố  xét x  mà ch  y u giáo d c

ng t ằ ạ ộ Đây là lo i t ị ữ ố truy t ự ườ ố ớ ng h p n n nhân tuy đã t còn đ i v i các tr ẹ ậ ị ươ ỉ t nh , thì nói chung không truy t ch  b  th ệ ặ ử ho c x  lý b ng bi n pháp khác.

ề ụ ( kho n 2 Đi u 101) sát

ả ữ ặ 2. Xúi d c ho c giúp nhi u ng Xúi d c ho c giúp nhi u ng

ụ ẩ ệ ộ  kích đ ng, d ườ ở i tr  lên t

ạ ạ i ph m t

ề ủ ọ ề ạ ừ ừ ườ ự ề i t ụ  ườ ự ặ ờ ẽ  sát là có nh ng l i t i l ự  ừ ầ ấ ậ ặ ạ  hai ng ệ   ườ ạ ứ ộ i ph i b  truy c u trách nhi m c đo t tính m ng c a h  và ng ự ộ ậ ả    hai t

ự ế ề ỗ d , thúc đ y ho c t o đi u ki n v t ch t, tinh th n cho t ả ị ướ t hình s  theo kho n 2 Đi u 101 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ả năm đ n b y năm tù.

ộ ộ ế ụ N u xúi d c m t ng

ứ ườ ự  sát thì ng i t ề

ườ ự ườ ộ ậ i khác t

ặ

ườ ự i t ệ ộ ạ i ph m t  "và").  ọ ự i b c t ng t

ạ   i ph m  sát và giúp m t ng ả ự ị ộ ẫ   i v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 101 B  lu t hình t ủ ụ ườ ộ ư ự s  nh ng t i danh c a ng   i là "xúi d c và giúp ng  sát" ằ ừ  "ho c' b ng liên t (thay liên t ộ Đây là t ầ ạ ễ ộ ấ ử

ừ i ph m nghiêm tr ng và cũng t ự ố ớ ộ ệ ừ ự ạ ờ ư ố ớ ộ ứ ử   ,   do yêu c u th c ti n xét x  nên nhà làm lu t quy đ nh m t c u thành tăng ặ    00 n ng đ i v i t ươ ậ ỉ i này. Do đó ch  hành vi ph m t nh  đ i v i t ị ộ ượ c th c hi n t i đ 0 gi

70

ự ố ớ ộ ậ ụ ề ả ớ ườ   i

ộ ngày 1­7­2000 m i áp d ng kho n 2 Đi u 101 B  lu t hình s  đ i v i ng ạ ph m t i

Ở Ạ 7. T I C  Ý KHÔNG GIÚP NG I ĐANG TRONG TÌNH T NG

Ộ Ố Ể Ạ ƯỜ Ề ( ĐI U 102) Ế NGUY HI M Đ N TÍNH M NG

ố ở ể C  ý không c u ng

ế ề ạ ắ ạ

ị ế ấ là hành vi th y ng ứ ẫ mà không c u d n đ n ng ạ   ứ ườ i đang   trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng ệ ứ   ế ở ườ i đang   trong tình tr ng s p ch t, tuy có đi u ki n c u ườ ế i đó b  ch t.

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ Ạ Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M

ứ

ạ ể

i  ệ i khác  ườ ứ ế ỏ

ế ị ồ ở ư ế ề ợ ố trong tình tr ng nguy hi m đ n tính i đó kh i ch t mà không c u thì b  coi là ề i. Ví  d : Nguy n  Văn S  làm  ngh   đánh cá, trong lúc  đang ng i trên i s p ch t đu i, nh ng vì s  "đi m g " nên

ể ạ ở c ng

ứ ề ạ ả

i đang  ể ứ ượ  có th  c u đ ệ ườ ắ c ng ặ ọ ậ ề ẩ ấ

ạ ộ ườ ề i ph m t 1. V  phía ng ề ạ ộ ườ i có đi u ki n mà không c u giúp. i ph m t ­  Ng ở ườ ấ ườ ộ i khi th y ng M t ng ệ ứ ượ ề ạ m ng, có đi u ki n c u đ c ng ễ ụ ộ có  t ườ ắ ộ ấ ả ướ ề thuy n th  l i thì th y m t ng ị ế ẫ ế ườ i này b  ch t. không c u, đ n đ n ng ượ ườ ể ứ ệ ế    trong tình tr ng nguy hi m đ n Đi u ki n đ  c u đ ế ự ế ả   i s p ch t. Kh  năng này tính m ng là kh  năng th c t ệ   ể có th  do b m sinh, do rèn luy n, do h c t p ho c do tính ch t ngh  nghi p mà có.

ả ả ụ ể ộ ườ Khi xét m t tr ng h p c  th  l

ế ủ

ẫ ứ ụ ạ ả

ừ

ổ ẫ ệ

ạ ườ

ế

ị ề ộ ỉ

ự ế ạ ệ ề ứ  có c u đ

ề

ệ ầ ơ ừ ủ ườ ị ụ ộ i ch  phát huy đ ả t. Ng

ượ ườ ở i  ở ạ ẫ trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng đ n đ n ng

c ng ị ị ộ ạ

ườ

ế ặ ộ ư ả ạ ỉ ứ ợ ụ ể ạ   i ph i căn c  vào hoàn c nh c  th  lúc ỉ  ứ ạ ườ ị ạ ể ả i b  n n, ch  không ch x y ra tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng c a ng ậ   ộ ườ ứ ẵ ủ i c u giúp. Ví d : m t bác sĩ ph u thu t, căn c  vào kh  năng s n có c a ng ế   ừ ấ ộ ườ ị ắ ủ ậ ộ ặ i b  đau ru t th a c p tính, n u ngày ch  nh t vào r ng săn b n, g p m t ng ươ ậ   ộ ồ ế ượ ng ti n (b  đ  ph u thu t), c m  ngay thì ch t. Vì không có ph không đ ư ệ   ườ ạ ừ khu r ng l i bác sĩ này đã cõng b nh i. Ng i qua l i xa n i dân c , ít ng ổ ỏ ệ ư nhân ra kh i khu r ng, nh ng vì không k p m  nên b nh nhân đã ch t. Do đó,   ể ể  ẵ ề ơ ở ạ ườ ả kh  năng s n có c a m t ng i ch  là ti n đ  (c  s ) t o đi u ki n đ  có th ượ ế ượ ể ứ i b  nguy hi m đ n tính m ng, còn th c t   c hay c ng c u đ ủ ế ố ạ  khách quan khác. Kh  năng c a con i ph  thu c vào nhi u y u t không l   ề ề   ượ ạ ế ữ ỉ ườ c khi nó có nh ng đi u ki n c n thi ng i, đi u c l ứ   ả ệ ạ ề ư ệ i không có kh  năng mà không c u  trong đi u ki n l ki n có nh ng ng ế ế ườ   ườ ể ạ ượ đ i i đang  ượ ụ ộ ộ ế i. Ví d : M t ch  h  lý đ này b  ch t thì cũng không coi là ph m t c phân   ạ ươ   ậ ề ệ ậ ừ ệ ẫ ộ ồ ẫ  b nh vi n đ n tr m ph u thu t ti n ph ng công mang b  đ  ph u thu t t ẻ ầ ể ấ ứ ả   ụ ữ ộ ươ ng đi g p m t ph  n  đau đ  c n ph i ng binh. Trên đ đ  c p c u cho th ệ   ươ ẹ ẫ ổ ể ứ m  đ  c u c  con l n m , nh ng vì ch  là h  lý, l ng ti n i không có ph

71

ụ ế ệ ể i h  lý này đã làm m i vi c đ ạ i s n ph  đ n tr m ph u thu t, ng

ẫ ượ ậ ổ ị ọ ị ế ườ ộ ờ

ộ ả ả c m  k p th i nên s n ph  đã b  ch t. ằ ụ ư ạ i ph m t ụ ứ   ộ i không có hành  đ ng nào nh m c u

ng

ệ ẽ ự ra h  ph i có nghĩa v

ạ ể ư

ộ ẫ ọ  s  nguy hi m cho xã h i nh ng l ọ c ng

ể

ố ộ ấ ụ ư ạ ế ế ườ ắ ở ườ ả ch  ng ố ứ ả c  c u s n ph  nh ng không đ ườ ườ i ph i là ng ­ Ng ộ ạ ớ ườ ị ạ i. i b  h i thì m i coi là ph m t ể ộ ộ Không hành đ ng là m t bi u hi n tiêu c c, l ể ạ ừ ự ộ ả ế ạ ườ i th y m t ng

ữ ố c cu n đi, ng

ố ặ ạ ư

ạ ặ ạ ả

ộ ề ể

ứ ề ộ

ố ị ố ườ

i b  n n ch t.

ố

ở

ả ườ ượ ế

i ph i là do c  ý. i khác đang  ế ẽ c thì s  ch t và bi ứ ứ ậ ố

ề ạ ộ ủ ặ ạ

ụ ừ ấ ượ ệ

ị ị ế ộ ổ ụ  ả ệ ọ làm m i vi c đ  lo i tr i không làm nên   ậ ẫ ườ   ứ ượ ế d n đ n h u qu . N u h  đã có hành đ ng nh ng v n không c u đ i ạ   ở đang   trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng thì cũng không coi là ph m ộ ơ ộ i s p ch t đu i đã b i ra gi a dòng sông i. Ví d : M t ng t   ườ   ị ướ ư ể ứ ơ ầ ớ ơ i đ  c u nh ng b i g n t i n i thì n n nhân đã chìm, b  n ế ế ẫ ấ này đã l n xu ng mò tìm ki m nh ng v n không th y. Tuy nhiên, n u đang   ẫ   ộ ở ừ ự i m c dù v n hành đ ng, không có m t tr  ng i nào ngăn c n mà t  ý d ng l ạ   ị ẫ ế ệ ứ ườ ị ạ i b  n n ch t thì v n b  coi là ph m còn đi u ki n c u mà không c u đ  ng ế ườ ắ ườ ộ ộ ụ ấ   i s p ch t đu i đ nh i làm ngh  đánh cá th y m t ng i. Ví d : M t ng t ư ế ứ ớ ế ứ ề ườ ợ ạ   i ch t đu i làm chèo thuy n đ n c u v t, nh ng ng i v  l i nói: "c u ng ờ ợ ế ứ ể ườ ị ạ ẳ ăn ch ng ra gì". Vì nghe l i v , nên đã không c u đ  ng ỗ ủ ộ ạ ườ i ph m t ­  L i c a ng ể   ạ ế ộ ạ ườ  trong tình tr ng nguy hi m i ph m t t rõ ng i bi Ng ệ   ứ ế ạ ế t rõ mình có đi u ki n đ n tính m ng n u không c u đ ủ   ế ứ c u mà c  tình không c u. N u còn nh n th c không rõ ràng tình tr ng c a ộ ả ạ   i. Ví d : M t bác sĩ n n nhân ho c kh  năng c a mình thì không coi là ph m t ộ vì trình đ  non kém không xác đ nh đ   c b nh nhân đau ru t th a c p tính nên ệ không m  do đó b nh nhân b  ch t.

ạ

ự ự ề ạ ở ế ể ạ 2. V  phía n n nhân ả ­ N n nhân ph i th c s  đang trong tình tr ng nguy hi m đ n tính

m ng.ạ

ạ ế ườ Ng

ế ế ế ườ ị

ượ

ạ ặ ế ư ở i bi

ư ị ế ườ

i không c u tr ạ ụ ễ ạ

ườ

ị ươ ệ ệ ỉ i

i lái xe th y anh Q ch  b  th ạ ẩ

ườ

ị

ờ ằ ị ộ ồ ạ ườ ế ả ạ ợ   ể ở ng h p  trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng là tr i đang  ị  ị ượ ứ ư ắ ẽ ư ế ọ ắ c c u thì s  không b  ch t nh : s p ch t, b h  s p b  ch t, nh ng n u đ ư ể   ệ ắ ề ị ươ ộ ộ c băng bó, m c b nh hi m ng n ng ra nhi u máu ch a đ ng  đ c, b  th ư ế   ườ ạ t  trong tình tr ng trên có ng nghèo v.v... Nh ng n u n n nhân ch a  ướ   ứ ứ c nh ng không c u giúp, sau đó b  ch t vì lý do khác thì ng ị ộ i. Ví d : Anh Nguy n Văn Q b  tai n n giao thông gãy đó không coi là ph m t   ạ ẫ ệ   ờ ư ỏ ố ng v y xe nh  đ a vào b nh chân, lái xe gây tai n n b  tr n, anh Q bò ra đ ệ ạ ở ấ ườ    cách đó ng vào chân, b nh vi n l vi n, ng ề ướ ậ ng đó, nên sau khi băng bó c n th n cho anh Q, i không đi v  h khá xa, xe l   ượ ờ   ề ồ ứ ả c chi u thì xin đi nh , ng i lái xe b o anh Q c  ng i ch  khi nào có xe ng ờ ố ạ ở  ặ ườ i  i l ng, tr i t anh Q đ ng ý. Vì b  đau, anh Q n m thi p đi trên m t đ đo n đ ng vòng nên sau đó b  m t xe t ế i cán ch t.

72

ườ ị ạ ả ị ế ớ ấ ứ ­ Ng i b  h i ph i b  ch t thì hành vi không c u giúp m i c u thành t ộ   i

ph mạ

ả ế ườ

Ng ướ ườ ư c ng

ườ ố

i không đ c đó có ng ế ộ ế ắ

ị ư ượ ứ ứ ớ ứ ộ   ạ i không c u m i là ph m t c c u ph i ch t thì ng i, ạ ượ ứ ườ i c  tình không c u, nh ng sau đó l i đ   i khác ứ ả   ư ướ c đó ch a ph i ủ   ố ặ ề i này. Ví d : Ch  M s p ch t đu i g p thuy n đánh cá c a ị   c anh T c u nên

ượ ứ ườ ố ế n u tr ứ i có hành vi c  tình không c u tr c u nên không ch t thì ng ụ ạ là hành vi ph m t H, vì mê tín nên H không c u, nh ng ngay sau đó ch  M đ thoát ch t.ế

Ể Ộ Ụ

ạ ể Ạ NG H P PH M T I C  TH ế   ườ i đã vô ý gây ra tình tr ng nguy hi m đ n

Ợ i là ng ể B. CÁC TR 1. Ng ạ ả ( đi m a kho n 2 Đi u 102) ườ tính m ng cho n n nhân

ạ ể ế ườ

ặ

ọ ườ ườ ợ ạ ng h p l Thông th do chính h  hay ng cũng có tr

ƯỜ ạ ộ i ph m t ề ạ ạ ạ   ng, n n nhân lâm vào tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng là ự ệ ư i khác ho c nh ng s  ki n khách quan gây ra. Tuy nhiên,   ộ ạ ườ i ph m t i do chính ng ể ạ ườ ế ẩ i gây ra. Vô ý gây ra tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng ng

ấ i khác là do c u th ể ế ả

ướ ườ ặ ả ấ ặ ướ i khác m c dù ph i th y tr

ế ể ạ

ạ ể ấ c và có th  th y tr ể ặ ư ằ ả ả  ạ ạ   c kh  năng gây ra tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng mà không th y tr ấ ướ   c. Ho c th y hành vi ng ườ ạ ủ i khác, c a mình có th  gây ra tình tr ng nguy hi m  đ n tính m ng ng   ừ ượ c. nh ng cho r ng tình tr ng đó không x y ra ho c có th  ngăn ng a đ

ườ ế ể ộ Đây là ng

ế

ườ

ể ể ứ ứ ệ ặ

ườ ể ợ ơ ơ ị ể ạ   i vô ý gây ra tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng ườ   ườ i khác. Do vô ý mà  ng i ạ ạ ế   i khác vào trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng, ả ề   i c  ý không c u m c dù có đi u ki n đ  c u, nh ng ph i coi ợ   ng h p

ạ ạ ạ i ph m t ả ứ i khác ch  không ph i vô ý làm ch t ng ư i đã đ a ng ạ ố ộ ạ ng h p ph m t ạ ư i này là nguy hi m h n và b  ph t n ng h n tr ạ ạ ặ ạ ế ể ườ ủ c a ng ộ ạ ph m t ư nh ng sau đó l ườ tr vô ý gây ra tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng cho n n nhân.

ườ ả ậ ườ ụ ứ   i mà theo pháp lu t ph i có nghĩa v  c u

ạ ộ i ph m t ả i là ng ề giúp ( đi m b kho n 2 Đi u 102)

2. Ng ể ườ ậ ụ ứ ườ

ế ể Ng ạ ả i mà theo pháp lu t ph i có nghĩa v  c u giúp ng ậ ạ ở i đang  ư

ứ ậ ộ

ậ

ự ạ ọ ở ề ườ i khác

ể trong   ậ   tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng là theo các ngành lu t khác nh : Lu t ự ậ ả   ậ hành chính, Lu t lao đ ng, Lu t giao thông, Lu t dân s  v.v... ch  không ph i ự ở ộ ậ ề ậ   Lu t hình s . B i vì chính đi u lu t này (Đi u 107 B  lu t hình s ) đã quy ườ ụ ủ ấ ị đ nh nghĩa v  c a m i ng    trong tình tr ng nguy i khi th y ng ả ứ ọ ạ hi m đ n tính m ng thì ph i c u h .

ả ế ườ Ng

i khác là ng ệ ng ti n có kh

ạ ố ơ

ườ ươ ơ ả ệ ệ ế ở ụ ứ i mà theo pháp lu t ph i có nghĩa v  c u giúp ng ượ ệ ị có trách nhi n cao h n và h  cũng đ c trang b  nh ng ph ộ ụ ườ ị ứ năng c u ng ườ ị ươ ườ ị ươ i b  th i b  th ng ườ   ậ i ọ ả  ư ạ   t h n. Ví d : M t lái xe qua n i x y ra tai n n, có ấ ứ   ng đ n b nh vi n c p c u ơ i b  tai n n t ư ng nh ng không ch  ng

73

ậ

ợ ườ ị ươ i b  th ư ậ ặ   ng ch t, trong khi đó lu t giao thông quy đ nh lái xe g p ả ế ở ườ ị ươ ị ệ ấ ứ ế ệ ế ẫ d n đ n ng ườ tr ng đ n b nh vi n c p c u. i b  th ng h p nh  v y ph i ch  ng

ề ườ ụ ả   ệ i mà theo ngh  nghi p có nghĩa v  ph i

ề ườ Ng

3. Ng ứ c u giúp  ườ ề ụ ứ ạ ủ ệ i do tính ư   i khác nh  bác

ấ ố ớ ệ ườ ắ ế ố ộ ạ ườ i ph m t i là ng ả ể ề ( đi m b kho n 2 Đi u 102) ả ệ i mà theo ngh  nghi p ph i có nghĩa v  c u giúp là ng ế ế ự ch t ngh  nghi p liên quan tr c ti p đ n tính m ng c a ng ỷ ủ ố ớ sĩ đ i v i b nh nhân, thu  th  đ i v i ng ườ i s p ch t đu i v.v...

ƯỜ

Ố Ử ạ ợ C. Đ Các tr

ự Ạ ườ ộ ậ i c  th  trên đây, ng ề ƯỜ NG L I X  LÝ Đ I V I NG ườ ng h p ph m t ệ

ế ợ Ố Ớ ộ ụ ể ả  m t năm đ n năm năm tù. Lu t hình s  coi các tr

Ộ I PH M T I  ộ ạ i ph m t ự n h p ph m t ộ ế ị ợ ơ ự ườ t đ nh khung hình ph t n ng h n tr ạ ườ ng h p không thu c tr

ườ ứ ộ ợ ộ ả ị   i ph i b  truy ứ c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 102 B  lu t hình s  có khung hình   ộ   ậ ạ ừ ộ i ph t t ườ   ạ ặ này là tình ti ng ợ h p này. Ng ạ i ph m t

ệ ả

ườ ộ ậ ộ ự ặ ị ự ả ạ ừ ạ ị ng h p trên thì b  truy c u trách   ạ ừ  ế    3 tháng đ n đ n m t năm ho c b  ph t tù t

i không thu c ba tr ề nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 102 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ữ ế ả c nh cáo, c i t o không giam gi 2 năm.

ạ ộ ằ ụ

ọ ể ạ ạ i khác khi h  đang

ứ ệ ọ ườ i có đi u ki n mà không c u giúp ng

ứ ườ ị ạ ườ ứ   i này, ch  y u nh m giáo d c cho m i ng i có ý th c ế    trong tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng. ườ ị ạ ẽ  i b  n n s ươ   ấ ng ủ ế ở ề ườ i quên mình giúp ng i b  n n là t m g

ườ ử Khi x  lý lo i t ườ ứ c u giúp ng ề ặ ạ Xét v  m t đ o đ c, ng ộ ị ư ậ b  d  lu n xã h i lên án, còn ng ể ọ đ  m i ng

ấ

ể ủ ế ộ ụ Khi xét x  Toà án l y giáo d c là ch  y u, ngay trong tr ườ ườ ộ ỗ ủ i noi theo. ử ầ ả i l

ạ ờ i thích đ  ng ụ ấ i th y rõ t ề ạ i ph m t ọ ậ

ệ ố ớ ủ ườ ườ ể ạ ủ ươ ệ i khác, bi u d

ườ ố ư ư ỷ ư ưở  t i sóng ích k , t

ả   ợ ng h p ph i ồ   i c a mình, đ ng ph t tù cũng c n gi ứ   th i thông qua phiên toà giáo d c m i công dân đ  cao ý th c pháp lu t, có ố ớ i, lên án nh ng hành vi vô trách trách nhi m đ i v i tính m ng c a con ng   ộ ạ   ng nh ng hành đ ng dũng nhi m đ i v i tính m ng c a ng ớ   ạ ậ ả ả c m x  thân vì ng ng l c h u trái v i i khác, phê phán l ạ ứ đ o đ c.

ƯỜ  ( ĐI U 103)

Ạ Ế ườ I ủ Ề ộ ườ ằ i là hành vi c a m t ng i b ng l ộ   i nói, hành đ ng

ữ ặ ườ ợ ằ ờ ẽ ị ế Ộ 11. T I ĐE DO  GI T NG ạ ế t ng Đe do  gi ủ ạ ho c nh ng th  đo n làm cho ng i khác lo s  r ng mình s  b  gi t.

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ Ạ Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M

ề ườ ạ ộ 1. V  phía ng i ph m t i

74

ườ ườ ị ạ i ph i có hành vi làm cho ng ạ i ph m t

ả ộ ờ

Ng ỉ ả ể ự ệ ỉ

ế t ng ể ị ế ậ ạ ệ ng th t là mình có th  b  gi ử ỉ ư ằ ằ ườ i mà ch  nh m làm cho ng ấ ư t nh : mài da, l y súng lên đ n, vi ợ   i b  đe do  lo s . Hành vi ư i nói, c  ch , cách nhìn, nh ng không   ạ  ườ ị i b  đe do ắ   ư ế t th , nh n

ộ ể này ch  có th  là hành đ ng nh  b ng l ph i đ  th c hi n vi c gi ưở t tin v.v...

ộ ườ ị ạ i ph m t i ph i làm cho ng Hành vi đe do  c a ng

ị

ả ệ ừ ằ ự t, t c là có căn c  đ  xác đ nh hành vi đe d a đó s ườ ị

ặ ấ ệ ủ ộ ả ứ ể  phía ng ư ạ ự   i b  đe do  th c ẽ  ọ ạ i b  đe do  không ph i là   ệ   ấ ạ i là d u hi u i này, song l

ờ

ế i sau l ườ ạ ạ i đe do  l ẩ ặ ự i ho c chu n b  ph

ỉ ị ườ t ng ạ ưở i b  đe do  t

ạ ậ ứ

ạ ị

ạ

ẩ i b  đe do  bi

ả

ế

ệ

ế

ạ ỉ

ạ ằ

i đe do  gi

ạ ự ộ ạ ươ   ư i có hành vi đe do , nh ng hành vi đó ch  là ph ng ụ ả i ph m khác, nh m m c đích khác thì không ph i là   ộ   ạ ườ i i nh : hành vi đe do  dùng b o l c trong các t ạ ở ữ   i xâm ph m nhân i xâm ph m s  h u; các t

ẩ

ả ủ ườ ế ấ

ộ

ọ ướ ổ  đ  14 tu i đén d ọ ệ ặ ả ặ ạ ủ ườ ẽ ị ế ứ ự s  tin r ng mình s  b  gi ứ ượ c th c hi n; căn c  này phát sinh t đ ứ căn c  khách quan, đây là d u hi u đ c tr ng c a t ị khó xác đ nh. ộ ế ườ ạ ộ ố ệ ư N u ng i ph m t i th c hi n m t s  hành vi nh  tìm   ươ ươ ế ệ ả   ế ệ ị t ng ki m ph ng ti n gi ng ti n gi i thì ph i ộ ữ ằ ị ế   ườ ị xác đ nh nh ng hành đ ng đó ch  nh m làm cho ng t ng b  gi ườ ị ạ ướ ằ ụ th t ch  không nh m t c đo t tính m ng ng   i b  đe do . Chính vì m c đích ể ộ ố ạ ườ ẻ ẩ ườ ị i c  ý đ  cho ng i ph m t đó, nên hành vi có v  chu n b  này, ng   i b  đe ế ằ ấ ườ   ộ ạ ườ ấ ặ ườ i t r ng ng i bi i khác nhìn th y mà ng do  nhìn th y ho c ng i ph m t ạ   ằ ạ ế ướ ị ạ ẽ ườ ị t, còn hành vi chu n b  nh m t i cho ng này s  nói l c đo t ộ ự ạ ườ ủ ạ ộ ườ ệ   i ph i th c hi n m t cách lén lút i ph m t tính m ng c a ng i khác, ng ự ế ị ệ ườ   ượ ể ộ ẽ ế t ng c ý đ nh gi  s  không th c hi n đ không cho ai bi i. t, vì n u đ  l ể ơ ả ườ ớ ộ   ạ ế ữ ộ ệ ấ Đây cũng là d u hi u c  b n đ  phân bi i i v i t t ng i đe do  gi t gi a t ườ ở ị ẩ ạ i  t ng  giai đo n chu n b . gi ế ộ ạ ườ N u ng i ph m t ể ự ệ ộ ộ pháp đ  th c hi n m t t ộ ư ạ ế ạ ph m t t ng ạ ố ộ xâm ph m an ninh qu c gia; các t ườ ủ i v.v... ph m c a con ng ế   ổ ở ọ ủ ể ủ ộ i nh t thiét ph i đ  16 tu i tr  lên, n u i đe d a gi ạ ị ự ề ộ ệ   i ph m này, vì ộ ề   i nghiêm i ít nghiêm tr ng và kho n 2 Đi u 103 là t ệ ị ả ổ i 16 tu i ch  ph i ch u trách nhi m hình   ọ   t nghiêm tr ng (kho n 2

ấ ự t ng Ch  th  c a t ổ ứ ướ i 16 tu i thì không b  truy c u trách nhi m hình s  v  t d ả ề ả kho n 1 Đi u 103 là t ườ ừ ủ ỉ ọ tr ng mà ng i t ộ ự ề ạ s  v  các t i ph m r t nghiêm tr ng ho c đ c bi ộ ậ ề Đi u 12 B  lu t hình s  ).

ườ ị ạ

ắ i b  h i ph i th c s  lo l ng và tin r ng hành vi đe do  c a ng

i b  h i   ự ự ả ệ ự

c th c hi n l ờ ượ  đ

ằ ể ườ ườ ị ạ

ượ ậ c th c hi n. Th t khó có th  hình dung đ ệ ạ ằ i làm cho ng ủ i b  h i và nh ng ng ng c a ng ộ ự ầ ề ậ ủ

duy c a m i ng ệ ủ ạ ề 2. V  phía ng ườ ị ạ Ng ộ ẽ ượ ạ ph m t i s  đ ự không bao gi ưở ả Rõ ràng ph i có s  l m t th t c a hành vi. Đi u này ph  thu c vào ho t đ ng t ộ Chính thái đ  tâm lý c a ng ạ ủ ườ   i ộ   c m t hành vi ẽ ả i khác tin r ng nó s  x y ra.   ề ự  ườ ữ i khác v  s ườ   ư ỗ ủ i. ộ ộ ị   i b  cáo. Vi c xác ạ ộ ụ ệ ấ ườ ị i b  đe do  là d u hi u bu c t

75

ộ ả ườ ị

ạ ờ ạ ộ ố

ườ ạ ế ủ ọ  ệ  ự ứ i b  đe do  ph i căn c  thái đ , các ho t đ ng c a h ả c s  đe do , th i gian, hoàn c nh, đ a đi m, m i quan h ằ i cho r ng s

ệ ứ ự ườ ị ạ ả ự c th c hi n thì s  lo s  c a ng

ạ ữ ợ ề ủ ự ợ ị đ nh s  s  hãi c a ng ượ ự ậ sau khi nh n đ gi a b  cáo và ng ẽ ượ đe do  đó s  đ ườ ị ế ữ ị ạ N u ng ể i b  h i. N u trong hoàn c nh đó, nhi u ng ợ ủ ợ ị ế i b  đe do  không lo s  b  gi

ị

ế ạ ể ạ

ế ị ề ườ ị ạ i b  h i là có căn c .  ậ ả  ạ ạ ế   t ả  ư   t C không

ế ư ng đánh mình.

ườ ế i lo s  v  nh ng h u qu t mà l ị khác do b  cáo có th  gây nên cho mình, thì dù b  cáo có hành vi đe do  gi ụ ườ ợ ề ủ ộ i này. Ví d : B n  ti n c a C, h t h n B ch a tr ng i cũng không ph m t ượ ả ộ ế ạ đ c. C đe do : "N u m t tu n n a không tr  tao gi t mày!". B bi ế ặ ắ ợ ạ ợ ườ t mình, nh ng l giám gi i s  C đ n b t n  ho c đón đ ạ ế ể ợ ườ ị ạ Ng i có hành vi đe do  gi ế ườ ợ ng h p không s  b  cáo gi ầ ữ ế ườ t mà l ư t mình, thì ng

i b  h i có th  s  ng ợ ị ạ ạ ẫ ộ

ế ế

t M có quan h ỏ ị t, nh ng cũng có ườ   i có i khác gi ạ i này. Ví d : M và H cùng yêu anh T. M đe do  H:   ệ  ế ươ   ng ả ố t mình nên ph i tr n kh i đ a ph

ị ế Ng

ạ ợ tr i s  ng ụ hành vi đe do  v n ph m t ẽ "N u mày không buông anh T ra, tao s  cho mày ch t!". H bi ế ọ ợ ớ ọ ư v i b n l u manh, s  M thuê b n đó gi ữ ề không dám v  nhà n a. ườ ị ạ ị ế ự ễ ọ i b  đe do  có th  s  mình b  gi t mi n là h  tin r ng hành vi đe do  c a b  cáo s  đ

ượ

ể ợ ườ t và cũng có th  s  ng ẽ ượ ư ả ứ ạ

ế ợ ả ư ổ ủ ố ộ ố ủ   ể ợ i thân c a ệ   ạ ủ ị ằ c th c hi n. mình b  gi ỗ ể ượ ụ ố    nên Ví d : V cho L m n 2 l ng vàng đ  làm v n đi buôn, nh ng vì thua l ư ẽ ắ ứ ả ợ L không tr  n  cho V nh  đã h a. V đe do : "N u không tr  V s  b t đ a con   ế ỗ 3 tu i c a L nh t m t ch  cho ch t đói". L lo s  ph i đ a con đi tr n.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ị ợ ộ ườ ạ   i ng h p quy đ nh t

ọ ợ ộ ườ ườ ị ườ i và không thu c tr ề i là tr

ườ ứ

ặ

ộ ế ừ ề ự  ba tháng đ n hai năm, là t

ự ả

ự ạ ặ ộ ậ ị ơ

ứ ộ ậ ề

ữ ườ ệ 0 gi

ỉ ườ ể ừ i k  t ự

ệ ố ự ụ ng h p ph m t

ề ủ ế ấ ườ ị ườ ỉ

ứ ả i m c  nh h ậ ự ọ ậ ế ng đ n tr t t

ẻ ườ ấ ộ ế ọ 1. Đe d a gi t m t ng ả ề ả ( kho n 1 Đi u 103) kho n 2 Đi u 103  ỉ ộ ế ọ   i b  đe d a và ng h p ch  có m t ng t m t ng Đe d a gi ộ  ả ự ệ ề ộ ị ạ ườ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 103 B i ph m t ng ị  ữ ế ậ ạ ả ạ  đ n hai năm ho c b lu t hình s  có khung hình ph t c i t o không giam gi ạ ớ ọ ạ   i ph m ít nghiêm tr ng. So v i Đi u 108 ph t tù t ề ộ ậ   B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 1 Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1999 quy ạ ả ạ ấ ủ ị   đ nh hình ph t n ng h n, vì m c cao nh t c a loa  hình ph t c i t o không ộ ự    là hoaij (Đi u 108 B  lu t hình s  năm 1985 ch  có m t năm), do đó giam gi ờ ế ọ ỉ  00 ngày 1­7­ t ng i nào th c hi n hành vi đe d a gi ch  ng ộ ậ ử   ả ớ ị 2000 m i b  áp d ng kho n 1 Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1999. Khi x  lý ử  ụ ộ ạ ợ  xét x i này, ch  y u l y giáo d c là chính, vi c truy t tr ưở ế ứ   ạ ợ ớ ợ ố ớ ườ ng đ n s c i b  đe do  s  t ng h p ng ch  nên đ i v i tr ộ   ưở ả ộ kho , công tác, lao đ ng và h c t p gây  nh h  an toàn xã h i, ạ i có hành vi đe do  có nhân thân x u. ng

ọ ế ể ề ả ườ ( đi m a kho n 2 Đi u 103) 2. Đe d a gi ề t nhi u ng i

76

ế ườ ườ ườ ị ọ i là tr hai ng

ợ ng h p có t ấ

ớ ượ

ị ế ị ườ ộ ậ ạ ế ợ ị ng h p ph m t t ng

ự ề

ộ ấ ườ ợ ng h p ng

ở ơ ọ

ườ ọ ả  ế ừ ọ ề i b  d a gi t và c Đe d a gi t nhi u ng ọ   ủ ộ ặ ườ ề i đe d a t. Đây là c u thành tăng n ng c a t hai ng i đ u tin là mình b  gi ệ   ư ự ườ ế c quy đ nh mà B  lu t hình s  năm 1985 ch a có. Vi c i m i đ t ng gi ả ườ ạ ọ ậ i kho n 2 i t nhà làm lu t quy đ nh các tr   i đe d a gi ễ   ự ầ ủ ừ ộ ậ  yêu c u c a th c ti n Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1999 cũng xu t phát t ế ả ọ ộ ạ ườ ử ự ế   t c  nhà i đe d a gi i ph m t  đã có tr xét x , vì trên th c t ườ ọ  ế ố ả ỏ ườ ị ả i b  đe d a ph i b  nhà đ n s ng  ng  n i mà h i khác và c  gia đình ng ế ằ t. cho r ng ng i đe d a không bi

ọ ụ ặ t ng 3. Đe d a gi

ụ ủ ạ   ườ i thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a n n ề

ợ ươ

ng h p này cũng t ộ ậ t ng

ả ợ ế ả ể ọ ườ ị i b  đe d a trong tr ể i đi m d kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  v  t ị ườ nhân( đi m b kho n 2 Đi u 103) ườ ề ng h p này ng

ấ ặ t. Đây cũng là c u thành tăng n ng m i đ

ứ ằ

ộ ỉ

ứ ữ ườ ư ộ

ấ ạ ườ ạ i ph m t i khác thì không th  hi n đ

ự ừ ả ể ệ ị ứ ộ ộ ườ ủ ế ọ i c a b  cáo. M t khác, không đ ng viên đ

ạ ị ữ ọ ự ư ườ ợ  nh  tr   ng h p quy ng t Ng ườ 8  Tuy  ế ự ề ộ ạ ị i gi i. đ nh t ọ ẽ ị ế ụ ỉ ườ   t và i thi hành công v  ch  b  đe d a s  b  gi nhiên, trong tr ị ế ớ ượ ằ ọ c quy h  cũng tin r ng mình b  gi   ủ   ầ ộ ậ ề ị đ nh trong Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1999, nh m đáp  ng yêu c u c a ệ ế ờ   i ph m trong th i gian v a qua, n u ch  truy c u trách nhi m hình tình hình t ề ớ ợ ự ng h p đe s  đôí v i ng   i theo kho n 1 Đi u 103 nh  nh ng tr ể   ượ ườ ế ọ c tính ch t và m c đ  nguy hi m d a gi t ng ượ   ủ c c a hành vi đe d a gi ệ ườ nh ng ng t ng ụ i làm nhi m v  chính đáng l ặ i b  đe d a.

ổ ề ườ ị ế ẻ t tr  em  t tr  em là tr

i đ i v i tr  em khác, đe d a gi

ọ ộ

ả ể ọ ( đi m c kho n 2 Đi u 103) 4. Đe d a gi ọ ợ ườ ế ẻ ọ ng h p ng Đe d a gi ọ ộ ố ớ ẻ ạ ợ ng h p ph m t ọ ơ i nghiêm tr ng h n đ i v i vi c đe d a gi ẻ ờ

ế ẻ ầ ị ọ ề ứ ẻ ỏ

ậ ọ

ế ợ ườ ậ ặ ấ

ị ớ ợ

em đ

ủ ỉ ệ

ệ ừ c th c hi n t ả t tr  em đ ự ữ ệ ự ể ộ ậ ư ủ i b  đe d a ch a đ  16 tu i. Cũng   ườ   ế ẻ ư ườ ng t tr  em là tr nh  tr ế ạ ườ ệ ố ớ ạ ợ i mà n n nhân   t ng h p ph m t ợ ơ ả ớ   ưở ế ả ng l n t bao gi  cũng s  h n,  nh h không ph i là tr  em. Tr  em b  d a gi ả ỏ  ợ ợ ườ ơ ng h p vì quá s  hãi, tr  em ph i b h n đ n tinh th n, s c kh e, nhi u tr ữ ẫ ả ậ nhà đi lang thang d n đ n nh ng h u qu  nghiêm tr ng khác. Vì v y nhà làm   ỉ  ế ẻ ọ t tr  em là c u thành tăng n ng không ch ng h p đe d a gi lu t quy đ nh tr ố   ụ ộ ả ạ i x y ra mà còn có tác d ng phòng và ch ng phù h p v i tình hình ph m t ượ   ẻ ợ ề ế ạ i ích chính đáng c a tr hành vi xâm ph m đ n nh ng quy n và l c ộ ặ ữ ả ướ t quan tâm, b o v . Tuy nhiên, ch  nh ng hành vi Nhà n   c và xã h i đ c bi ứ   ớ ị ờ ượ ế ẻ ọ  00 ngày 1­7­2000 m i b  truy c u  0 gi đe d a gi ự ề ệ trách nhi m hình s  theo đi m c kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1999.

ế ườ ể ệ ị ử ề ộ ộ ấ ạ 5. Đe d a gi i đ  che gi u vi c b  x  lý v  m t t i ph m khác

ế

ườ

ụ ủ ạ

ụ ặ

8 Xem gi

t ng

i đang thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a n n nhân

t ng ề ể ọ ả (đi m d kho n 2 Đi u 103)

77

ợ ạ ạ ươ ng t

ự ị ộ i gi ề ộ ộ ộ

ỉ ợ

ế ế ứ ườ ủ ộ t ng

ườ ộ ộ

c th c hi n sau hành vi ph m t ạ i khác, t ư ị ấ ỳ ệ i th c hi n là t

ườ ể ọ ợ ấ ờ  cũng đ ộ ạ i ph m t ị t ng

ế ớ ượ ế ỉ ạ ọ i đe d a gi

ị ự ố ớ ệ ộ

i đ  che gi u t ố ớ ộ c quy đ nh đ i v i t ườ ạ i ph m t ữ t ng ể ự ả ệ ừ ộ ậ ượ ự ề ờ ư ườ ế    nh  tr t ng h p ph m t ả ể ạ   i đi m d kho n 1 Đi u 93 ườ   ng h p này ch  có hành i trong tr ụ ườ   i, còn m c đích c a hành vi đe ờ ọ   ề ặ i ph m khác. V  m t th i gian hành vi đe d a ự ạ   ạ i ph m ệ   ộ ệ i ph m b t k  và ch a b  phát hi n, ớ ả ọ ệ ồ i ph m khác đã b  phát hi n r i m i có hành vi đe d a thì không ph i là   ấ   ấ ộ i ph m khác. Đây cũng là c u ườ   i, nên ch  truy ề   i theo đi m d kho n 2 Đi u    00 c th c hi n t 0 gi

ợ ườ i này cũng t ng h p ph m t Tr ạ ườ ể ấ i ph m khác quy đ nh t i đ  che gi u m t t ng ự 9 Tuy nhiên, ng ạ ườ ộ ậ i ph m t B  lu t hình s . ả ọ i ch  không ph i gi t ng vi đe d a gi ọ ể ạ ộ ộ d a cũng là đ  che gi u m t t ượ ế i bao gi gi t ng ự ườ khác mà ng ạ ế ộ n u t ườ ng h p đe d a gi tr ặ thành tăng n ng m i đ ứ c u trách nhi m hình s  đ i v i ng 103 B  lu t hình s  năm 1999 v  nh ng hành vi đ ngày 1­7­2000.

ạ ế ệ ử ề ộ ộ ườ ể ố 6. Đe d a gi i ph m khác i đ  tr n tránh vi c x  lý v  m t t

ể t ng ề

ợ ườ

ạ ườ ườ ớ ườ ng h p này là t ế ạ i ph m t ợ ng h p đ

ấ ỳ i ph m b t k , ng i, khác v i tr ể ố

ộ ậ

ườ i đã có hành vi đe d a gi ể i dân th ọ ệ ạ i ph m t ng h p này có th  là ng

ạ ườ ị ườ ị ướ

ế ắ c khi có hành vi đe d a gi ị ạ ườ ợ ổ ắ ẩ ườ p có vũ khí đang b  đu i b t đã ch y vào nhà dân ven đ ấ ẽ ế

ế ẩ ấ

ế ư ơ ị ắ ọ i đe d a là gi

ọ

ự ả

ể ề ợ ườ ườ ế ng h p đe d a gi ề t nhi u ng Các tr t ng

ế ụ ủ ạ

ệ ị ử ặ ạ ố ọ i; đe d a gi ế ẻ ọ t tr  em; đe d a gi i ph m khác, ng

ấ ả ị ứ ệ

ề ạ ạ ừ ế ộ ọ ả (đi m d kho n 2 Đi u 103) ộ   ạ ộ ộ i T i ph m khác trong tr ẻ  ướ ệ ự đã th c hi n tr t ng ệ ử   ư ộ ấ i ph m khác đã b  phát hi n, nh ng vì đ  tr n tránh vi c x  lý che gi u là t ọ ườ   ế ủ ơ t ng c a c  quan pháp lu t nên ng i. ộ   ụ ọ ng. Ví d : M t i b  đe d a trong tr Ng ườ ng dùng súng tên c   ủ ậ   ợ ị ế ố kh ng ch  b t ch  nhà cho y  n n p n u không y s  gi t th t t. Vì s  b  gi ở ử ủ ắ ẫ   ự ượ ồ ng truy b t v n nên ch  nhà đã m  c a bu ng cho vào  n n p, nh ng l c l ặ ệ ướ ắ ượ p. Khi có nguy c  b  b t, m c dù có súng trong c tên c phát hi n và b t đ   ệ ờ ể  ủ ế ẫ ướ ư ự t ch  nhà. N u đ tay nh ng tên c p v n không th c hi n l ườ ạ ề ộ ộ ệ ị ử ố i thi hành công i ph m khác mà đe d a ng tr n tránh vi c b  x  lý v  m t t   ụ ụ ụ   ộ ậ ề v  thì áp d ng đi m b kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình s  mà không áp d ng ả ể đi m d kho n 2 Đi u 103. ọ ườ i thi hành công   ế ụ ặ ườ   ọ i v  ho c vì lý do công v  c a n n nhân; đe d a gi t ng ạ   ườ ề ọ ộ ể đ  che gi u ho c tr n tránh vi c b  x  lý v  m t t i ph m ộ ậ ả ự ộ i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình t   ọ ả ự  hai năm đ n b y năm tù, là t s  có khung hình ph t t i ph m nghiêm tr ng.

Ổ Ặ Ạ

ườ ể

ấ ộ

ạ

9 Xem giét ng

i đ  che gi u t

i ph m khác

ƯỜ Ứ   NG TÍCH HO C GÂY T N H I CHO S C Ề ƯƠ ( ĐI U 104 ) Ộ Ố 12. T I C  Ý GÂY TH Ẻ Ủ I KHÁC  KHO  C A NG

78

ố

ứ ị ươ ặ ổ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ườ ườ ố i khác b  th ổ ặ i c  ý làm cho ng ườ ẻ ủ   i khác là ạ ế   ng ho c t n h i đ n

ươ C  ý gây th ộ ủ hành vi c a m t ng ẻ ứ s c kho .

ị ớ ự

ổ ề ặ

ươ ậ ộ ậ So v i Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t ứ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ề ơ ả ỏ ủ ườ c c u t o l i khác thì Đi u 104 B ng t i, l y t l

ệ ự ứ ể ượ ấ ạ ạ ấ ỷ ệ ươ ị ự

ậ ạ ợ ị

ng h p ph m t ẫ ử ố

ộ ậ ổ ậ

ệ ứ ể i m c đ  ng

ộ ị ộ ng h p này thì ng

ự ặ ị ệ ề ộ ố i c  ý gây   ộ  ề th ậ   t  th lu t hình s  năm 1999 v  c  b n đã đ ạ   ị làm căn c  đ  xác đ nh trách nhi m hình s  và xác đ nh khung hình ph t. ộ ố ườ ự ễ   ộ Ngoài ra, nhà làm lu t còn quy đ nh m t s  tr i mà th c ti n ế ướ ổ ụ   i cao đã t ng k t h ng d n các Toà án áp d ng xét x , Toà án nhân dân t ườ ự ộ ạ ợ ề ượ c làm ng h p ph m t Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985. Các tr   i này đ ậ   ế ề ỷ ệ ươ ấ ệ ấ ư ỷ ệ ươ  l t, n u nh  t ng t  l d u hi u b  sung cho d u hi u v  t t ng t  th  th ệ   ứ ả ị ộ ạ ườ ư ớ ủ ạ i ph i b  truy c u trách nhi m i ph m t c a n n nhân ch a t ườ ứ   ạ ợ ườ ộ ự i ph m t hình s  mà thu c m t trong các tr i b  truy c u ơ ạ ặ ụ trách nhi m hình s  ho c b  áp d ng khung hình ph t n ng h n.

Ấ Ạ Ủ Ộ

ể ủ ườ ế

ị ổ ư ẻ

ạ ế ứ ề ố

ườ ơ ỉ

ấ ặ ị ổ ấ ẻ ứ

Ệ Ơ Ả A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M ườ ề ạ ộ i i ph m t  1. V  phía ng ạ ộ ả ộ ườ i khác i  ph i có hành vi tác đ ng đ n thân th  c a ng i ph m t   Ng ấ   ị ươ ườ ng, b  t n h i đ n s c kho  nh : đâm, chém, đ m i này b  th làm cho ng ủ   ứ ộ ầ ố đá, đ t cháy, đ u đ c v.v... Hành vi này v  hình th c cũng gi ng hành vi c a ứ ộ ư ế ể ộ i, nh ng tính ch t và m c đ  nguy hi m th p h n nên nó ch  làm t   t ng i gi ạ   ạ ế ứ ị ươ ạ cho n n nhân b  th ng ho c b  t n h i đ n s c kho  ch  không làm cho n n ị ế nhân b  ch t.

ố ệ ủ ự ứ Hành vi c a ng

ộ ượ ạ i ph m t i đ ặ ứ ạ

ủ ẻ ủ ặ

ế

ng h p gây th ố

ườ t ng ấ ị ươ ị ổ ườ ậ   c th c hi n do c  ý, t c là nh n th c rõ ặ ổ ể ấ ị ươ   ng tích ho c t n h i cho ậ ả ứ ể ặ ố i khác; mong mu n ho c có ý th c đ  m c cho h u qu  đó   ươ ườ ợ ự ố ng tích   i, thì s  c  ý trong tr ể  ặ ỉ ộ ạ ườ ơ i ph m t i ch  mong mu n ho c đ ố   ẻ ứ ạ ế ứ ng, b  t n h i đ n s c kho  ch  không mong mu n

hành vi c a mình nh t đ nh ho c có th  gây ra th ườ ứ s c kho  c a ng ớ ộ ả x y ra. so v i t i gi ể ứ ộ m c đ  nguy hi m có th p h n, vì ng ạ ặ m c cho n n nhân b  th ế ạ n n nhân ch t.

ề

ị ổ 2. V  phía n n nhân N n nhân ph i b  th

ạ ả ị ươ ươ ươ ặ ng tích ho c b  t n th ư ế ứ ng đ n s c kho   ộ ể ng tích không đáng k  thì ch a ph i là t

ự

ả ộ ậ ị ậ ủ ạ ạ ự ệ th

ạ ẻ ở ứ    m c ớ   ế ể i ph m. So v i đáng k . N u th ộ ậ ề Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985, thì Đi u 104 B  lu t hình s  năm 1999   ự  ấ ỷ ệ ươ l y t ng t  l ườ ị và đ nh khung hình ph t đ i v i ng ề ị

ạ ạ ố ớ i ph m t ả i kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s , thì ng ứ Theo quy đ nh t ạ ị ổ ặ ả ỏ ề ứ ể t c a n n nhân làm căn c  đ  xác đ nh trách nhi m hình s ộ i  ộ ậ ỷ ệ ươ  th  l ạ tích ho c b  t n h i đén s c kh e ph i có t ườ ị ươ   i b  th ng ở    11% tr  lên thì ự ng t ậ ừ t t

79

ự ệ

ườ ươ ớ ị ậ ủ ộ i m i b  truy c u trách nhi m hình s . Căn c  đ  xác đ nh t  l ế ứ ộ ồ ị ng h p

ộ ồ ị

ạ ươ ộ ộ ứ ể ạ ỉ ệ  ị i ph m t ng ợ ở ơ   ườ ậ t là k t lu n c a H i đ ng giám đ nh y khoa, trong tr th ng t  n i ổ ứ ượ ả ứ  ch c đ nào không t c H i đ ng giám đ nh y khoa thì căn c  vào B ng tiêu   ạ ậ ươ ẩ chu n th  liên b  12/TTLB ngày 26­7­ ng t t 4 h ng quy đ nh t ộ ế ộ ủ 1995 c a B  Y t  ­ B  lao đ ng, th ị ộ ư i Thông t ng binh và xã h i.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ủ ạ ạ ể 1. Dùng hung khí nguy hi m ho c dùng th  đo n gây nguy h i cho

ề ể ả ặ ườ ( đi m a kho n 1 Đi u 104) ề nhi u ng i

ộ ng ti n mà ng

ườ ẻ ủ ể ặ ổ

ạ ươ Hung khí nguy hi m chính là ph i ph m t ườ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kho  c a ng ạ ệ ứ ư ể ấ ươ ệ ệ   ự i th c hi n ư   i khác, nh ng ạ   ng ti n đó mang tính ch t nguy hi m nh  dao, các lo i lê, các lo i súng,

ố ổ

ự ứ

ả ụ ộ ả ẻ Hung khí nguy hi m là b n thân nó ch a đ ng kh  năng gây ra nguy ử

ườ ể hi m đ n tính m ng s c kho , nó hoàn toàn không ph  thu c vào cách s ụ d ng c a ng ạ ạ i ph m t

ắ ộ ể đ  gây th ươ ph ự ạ l u đ n, thu c n , Axit... ể ứ ộ Th  đo n gây nguy h i cho nhi u ng

ỗ ự

i. ề ạ ườ ạ i. Th  đo n là do ng ạ ể ộ ườ ệ ạ i ph m t ụ ứ i ch  không ph  thu c vào ph ầ ư ố   i nh  đ t cháy, đ u đ c, b n vào ấ   ộ i th c hi n, do đó tính ch t ươ   ộ ng

ộ ử ụ ườ ệ ế ủ ủ ạ ủ ch  đông ng ộ nguy hi m ph  thu c vào hành vi ph m t ti n mà ng ườ ụ ạ i ph m t i s  d ng.

ể ườ ố ậ   t

ỏ ẹ ạ ơ ể t trên c  th  con ng ư l ẹ nh  là t ề ỏ ờ ữ  ch a kh i. C  t i 11%.

t không ch a kh i, nh ng t ỉ ả ( đi m b kho n 1 Đi u 104) i không bao gi ng tích ch  d ố ậ B  lu t hình s  năm 1999 ch  quy đ nh gây c  t

ườ ườ ị ạ ị ố ậ ặ ợ ng h p ng ỷ ệ ươ  th ị i b  h i b  c  t

ố ậ t nh  cho n n nhân  ộ ậ t là m t t ữ ự ề ả

ệ ắ ụ ả ộ ườ

ộ ậ

ị ố ậ ề ậ ướ t d

th ị ề

ệ ị

ự ự ố ớ

ố ẽ

ộ ộ

ứ ậ ng t

i khác, nh ng s  không phù h p v i m t s  tr ỏ t thì ng ư ỉ ự ệ

ườ ứ ự ệ ộ 2. Gây c  t ố ậ C  t ỉ ướ ậ ự   ẹ ộ ậ t nh , trong khi đó th c ấ   ậ ử ẽ t n ng, th m chí r t ti n xét x  có nhi u tr ị ỏ   ư ị ị ệ ặ t toàn thân, b  b ng n ng nh  b  mù c  hai m t, c t c  hai tay, hai chân, b  li ả ạ ợ ị ớ ặ   i các kho n 2, ng h p quy đ nh t n ng v i di n 80% và đ  2­3... Các tr ậ ỷ ệ ươ ự ỉ ả ả t và  l    th ng t kho n 3 và kho n 4 Đi u 104 B  lu t hình s  ch  quy đ nh t ạ   ẹ ị ứ ườ ế ỷ ệ ươ i ph m t nh  thì ng i m c quy đ nh mà gây c  t ng t n u t  l ộ  ủ ứ ả ươ ự ệ ứ ộ ẫ ng  ng c a B i v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi u kho n t t ộ  ệ ụ ề ậ ậ lu t hình s . Cách quy đ nh này tuy thu n ti n cho vi c áp d ng Đi u 104 B ứ   ươ ạ ặ ổ ậ ng tích ho c gây t n h i cho s c lu t hình s  đ i v i hành vi c  ý gây th ự ế  ợ ợ ộ ố ườ ư ớ ườ ỏ ủ ng h p th c t kh e c a ng ỷ  ắ ắ ả ườ ị ụ ả i b  đánh mù m t m t, ph i khoét b  con m t đó có t x y ra. Ví d : m t ng ạ ộ   ườ ỷ ệ ươ ế ậ ệ ươ  th t là 45%. N u ch  căn c  vào t l i ph m t i  l  th ườ ị ạ   ề ả ị i b  h i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 104, nh ng vì ng ả   ả ị ị ố ậ i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n b  c  t ng t ứ t nên ng ạ i ph m t

80

ị ự ư ỏ ộ ể ắ

ộ ậ ẹ ượ 10    c. ạ ề 3 Đi u 104 B  lu t hình s . Nh ng b  khoét b  m t con m t thì không th  coi ố ậ t nh  đ là c  t ể ể ả

ị ỉ ị

ề ứ ộ ố ậ Đ  tránh tình tr ng đánh giá khác nhau v  m c đ  c  t ả ầ ự ộ ậ ằ ấ ọ ề t" mà không c n ph i quy đ nh "gây c t nh ". Hy v ng r ng khi s a đ i b  sung B  lu t hình s  năm 1999, v n đ t, đi m b kho n 1   ố  ề

ơ ố ậ Đi u 104 ch  nên quy đ nh: "gây c  t ử ổ ổ ẹ ậ t ẽ ượ này s  đ ậ c các nhà làm lu t quan tâm h n.

ỏ ổ ứ ươ 3. Gây th ề ầ ố ớ   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e nhi u l n đ i v i

ề ườ ạ ườ i; cùng m t ng

ạ

ặ

ộ ứ ộ ỏ ố ớ ề ầ ố ườ i cùng c  ý gây th i ho c nhi u ng ư i, nh ng hành vi gây th

ầ ả

ượ ụ ư l

ồ ị ỉ

ứ ươ ệ ặ ự ạ ổ

ộ ậ ầ ặ ộ ặ ố ớ i ho c đ i v i nhi u ng ứ ươ ổ ặ   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e nhi u l n đ i v i cùng Gây th ươ   ề ườ ợ ườ ộ ườ i là tr m t ng ng ng h p m t ng ườ ổ ươ   ặ ỏ ủ ạ tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a m t ng ng ờ ể ở ừ ễ    hai l n tr  lên không k  kho ng cách th i gian là bao c di n ra t tích đó đ ề ả ỷ ệ ươ   ị ả ủ ấ ng lâu. Ví d : A đ m nhi u c i vào m m c a B b  ch y máu, nh ng t  th ả   ự ẫ ư ậ ủ t c a B ch  có 8% nh ng A v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n t ề ứ   1 Đi u 104 B  lu t hình s  vì A gây th ng tích ho c gây t n h i cho s c ỏ ủ kh e c a B nhièu l n.

ươ

ừ ứ ư hai ng ạ ở  lên nh ng t

ườ ườ ổ ặ ườ ị ạ ụ

Gây th ợ ng h p có t ư ớ i ch a t ủ ứ ư ấ

ự ề ủ ỏ ề ườ ng tích  ho c  gây  t n  h i  cho  s c  kh e c a  nhi u  ng   i  là ỗ   ỷ ệ ươ ậ ủ t c a m i  l  th i b  h i tr ng t tr ậ ủ ỷ ệ ươ   t c a B là ng t i 11%. Ví d : A đánh B và C, trong đó t ng  th  l ả ự ệ ị   5%, c a C là 4% nh ng A v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 ộ ậ Đi u 104 B  lu t hình s .

ươ ỏ ố ớ ẻ ứ ặ

ế ố ườ ườ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e đ i v i tr  em, ph ặ i khác không có kh ổ ạ i già y u,  m đau ho c ng ụ   ả

4. Gây th ữ n  đang có thai, ng năng t

ợ ườ ụ ữ ng h p ph m t

ư i đ i v i tr  em, ph  n  đang có thai, ng  v .

ộ ườ ặ ả i gây th ườ   i ự ệ 11 Nh ng t ạ ộ i ph m mà   ạ ổ   ng tích ho c gây t n h i cho ộ ố ớ ẻ i không có kh  năng t ươ  đây là t

ạ ợ ạ ườ ặ ệ ở ự i th c hi n  ườ i khác. ệ ườ t tr i "

ng h p ph m t ả ộ ớ ườ i v i tr ộ ậ ề ạ i đi m b kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  v  tr

ợ ng h p ph m t ự ề ườ ườ ị ạ ỉ ầ

ườ ị i không có kh  năng t

ậ ủ ườ ộ mà bi tế "  ợ ế   ng h p "gi t ẻ   i b  h i là tr  em, là ự ệ    v  mà ị   i đã b  truy

ị

ế ố

ộ ồ

ủ

ẩ

ố

ế ố

ị

i cao; Ngh  quy t s  01

ộ ồ

ủ

ự

ế

ẹ

ặ

ố

ị

t tăng n ng, giám nh  trách nhi m hình s  " NXB chính tr  Qu c gia.năm

10 Ngh  quy t s  04 ngày 29­11­1986 c a H i đ ng Th m phán Toà án nhân dân t ẩ ngày 19­4­1989 c a H i đ ng Th m phán Toà án nhân dân tói cao 11 Xem Đinh Văn Qu  "các tình ti ệ ế 2000.

ườ i 11% là ng ộ ậ vự ệ Đây là tr ế ố già y u,  m đau ho c ng ạ ộ i ph m t ng ỏ ủ ứ s c kh e c a ng ầ C n phân bi ể ạ ị quy đ nh t ụ ữ ế ph  n  mà bi t là có thai". Do đó, ch  c n xác đ nh ng ụ ữ ả ế ph  n  đang có thai, là ng i già y u, là ng ộ ữ ỷ ệ ươ ạ ướ ườ t c a nh ng ng ng t  th  l t i ph m t i này d ự ồ ề ả ự ệ ứ c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s  r i.

81

ạ ặ ổ ỏ ố ớ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e đ i v i ông, bà,

ầ

ạ ự nh  tr ng t

ạ ườ

ươ ườ

ủ ươ ộ ậ i này ng ườ ề ạ ng h p ph m t ỏ ủ ứ

ườ ầ ạ i ph m t i khác mà ng  l ng, th y cô giáo c a mình mà t t c a ng ng t

ươ ứ 5. Gây th ườ ưỡ ẹ i nuôi d cha, m , ng ng, th y cô giáo c a mình ộ   ư ườ ợ ộ ườ ợ i ng h p ph m t Tr i này hoàn toàn t ng h p ph m t ỉ  ế ự ề ộ ả ể ạ ị i, ch quy đ nh t i đi m đ kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  v  t t ng i gi ộ ở ỗ ườ ỉ ộ ợ ng tích  ch  tr i ch  gây th khác nhau    ườ ặ ổ ạ i đó là ông, bà, cha, ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng   ườ   ậ ủ ỷ ệ ươ ủ ưỡ ẹ i  th i nuôi d m , ng ư ế ị ạ b  h i ch a đ n 11%.

ổ ứ  ch c ộ ự nh  tr ng t

ươ ộ ậ

ạ ộ 6. Ph m t ợ Tr ng h p ph m t ạ ở ộ ng h p ph m t

i này nh ng ng ỏ ủ ề ạ ứ ườ ộ ạ ợ ư ườ   i quy ng h p ph m t ườ ự ề ộ ỉ ế i, ch  khác t ng i gi   ươ   ỉ ộ ạ ườ ng i ch  gây th i ph m t ậ ủ   ỷ ệ ươ t c a  th ng t  l i khác mà t

i có t ạ ị ả đ nh t ữ ợ nhau  tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ng ư i này cũng t ể i đi m o kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  v  t ỗ ườ  ch  tr ổ ạ ặ ư ế ườ ị ạ i b  h i ch a đ n 11%.

ộ ờ ữ ạ ặ i trong th i gian đang b  t m gi , t m giam ho c đang b ị

ạ 7. Ph m t ệ ụ ơ ở ị ạ ụ ư áp d ng bi n pháp đ a vào c  s  giáo d c

ỏ ặ ứ ủ ươ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng

ị ụ ổ ặ

ợ ộ ạ ườ ơ ữ ạ c coi là tr

ọ ặ ả ấ ị

ặ ộ ặ i, nên ng

ạ ỏ ạ i tuy gây th ậ  th ng t

ệ

ữ ạ ổ ứ ị ị ạ Đang b  t m gi

ạ

ặ ơ ề ị ạ ữ ủ ơ  c a c  quan Công an   ườ ẩ   ữ ủ i có th m  c a ng ổ   ặ ng tích ho c gây t n i c  ý gây th l

trong nhà t m gi ộ ệ ữ ạ ố ạ ề ờ ỏ ủ ườ ứ ườ ố i khác   C  ý gây th ư ệ ị ờ   , t m giam ho c đang b  áp d ng bi n pháp đ a vào trong th i gian b  tam gi ụ ượ ọ ơ ở   i nghiêm tr ng h n, vì h  đang c  s  giáo d c đ ng h p ph m t ụ ắ ệ ị b  áp d ng các bi n pháp ngăn ch n nghiêm kh c nh t, ho c đang b  qu n lý   ặ   ươ ộ ạ ườ ọ ẫ ẽ i ph m t ng tích ho c ch t ch  mà h  v n ph m t ư ế ườ ị ạ ớ ỷ ệ ươ ứ i b  h i v i t gây t n h i cho s c kh e cho ng   t ch a đ n 11%  l ự ẫ v n b  truy c u trách nhi m hình s . ị ữ  là đang b  gi ự ho c c  quan đi u tra hình s   quân đ i theo l nh t m gi ươ quy n, trong th i gian đang b  t m gi ạ h i cho s c kh e c a ng i khác trong nhà t m gi

ủ ữ . ạ

ộ ự ị ạ ề ủ

ề ị ạ ươ ặ   Đang b  t m giam là đang b  giam trong nhà t m giam c a Công an ho c ẩ   ườ i có th m ổ   ặ ng tích ho c gây t n

ứ i khác trong nhà t m giam.

ờ ỏ ủ ụ ụ ư ị

ị ơ c  quan đi u tra hình s  quân đ i theo l nh t m giam c a ng quy n, trong th i gian đang b  t m giam l ạ h i cho s c kh e c a ng ị ơ ở ạ ệ ạ ố i c  ý gây th ạ ơ ở ư ườ ưỡ ộ ụ   Đang b  áp d ng bi n pháp đ a vào c  s  giáo d c là đang b  giáo d c   ng, các Trung ng giáo d

ả ườ ệ ụ ủ trong các c  s  giáo d c c a B  công an nh :  Tr ộ tâm c i t o do B  công an qu n lý...

ộ ờ ị i trong th i gian b  tam gi

ơ ở ạ ư ườ ụ ế ệ ả ạ Không coi là ph m t ụ ữ ạ ư áp d ng bi n pháp đ a vào c  s  giáo d c, n u nh  ng ị  , t m giam ho c đang b ữ   , ặ ị i đang b  tam gi

82

ơ ở ụ ư ụ ặ ị

ụ ữ ạ ạ ỏ ỏ ố   ệ ạ t m giam ho c đang b  áp d ng bi n pháp đ a vào c  s  giáo d c đã b  tr n ặ ơ ở , nhà t m giam ho c c  s  giáo d c. kh i nhà t m gi

ươ ươ 8. Thuê gây th ặ ng tích ho c gây th ng tích thuê

ợ ạ ự ế ng t i này cũng t t ng

ạ ươ ể ư ườ  nh  tr ả ỉ

ỉ ộ ị i thuê quy đ nh t ườ i trong tr ng h p này ch  thuê ng

ườ ộ i khác thuê gây th ng tích. Ng

ỉ ợ ng h p ph m t ườ t ng ạ i ph m t ườ c ng ng tích cho ng ng tích bình th i b  h i ch  b  th

ợ ươ ề ượ i khác đ u đ ng, nên ng ườ ị ườ   ng h p thuê gi i ề ở  i đi m m kho n 1 Đi u 93, ch  khác nhau  ườ ươ i khác gây th ng tích   ườ ượ i đ c thuê   i thuê và ng ườ ơ ợ   ọ c coi là nghiêm tr ng h n tr ng h p ị ươ ạ   ặ ổ ng tích ho c t n h i ự  ệ ứ i đã b  truy c u trách nhi m hình s

ườ ườ i 11% thì ng ộ ậ ỏ ướ ề ả ườ T ế ặ ho c gi ỗ ườ ch  ng ặ ượ ho c đ ươ gây th ườ ị ạ ươ gây th ộ ạ ế ứ i ph m t đ n s c kh e d ự theo kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s .

ộ ộ ồ ấ ặ ườ ợ i có tính ch t côn đ  ho c thu c tr ạ   ng h p tái ph m

ạ 9. Ph m t nguy hi mể

ộ ạ ng t

C  hai tr ộ ấ i này, các d u hi u đ u t ồ ấ ườ i gi

ả ạ ỉ

ị ươ ố ợ ườ ế ế

ề ươ ợ ự ớ ườ   ệ ả ng h p ph m t  v i tr ng ạ ườ ế ể ặ ạ t ng   i có tính ch t côn đ  ho c tái ph m nguy hi m quy ự ỗ   ở ỉ ộ ậ ề ể  ch , i đi m n và đi m p kho n 1 đi u 93 B  lu t hình s , ch  khác  ạ ế ứ   ạ ặ ị ổ ộ ng ho c b  t n h i đ n s c ng h p ph m t i này n n nhân ch  b  th ạ ư ậ ộ ạ   i cũng ch  mong mu n nh  v y. N u n n nhân ch t là i ph m t ủ ườ ự ộ ợ h p ph m t ạ ể ị đ nh t ườ hai tr ẻ kho  và ng ngoài s  mong muons c a ng ỉ ạ i ph m t i.

ặ ứ ỏ ể ả 10. Gây th ở ườ   i ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e đ  c n tr  ng

thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a n n nhân.

ế ợ ươ ạ ổ ụ ủ ạ ụ i thi hành công v . ườ t ng ở ườ ng h p t

ạ ự ớ ng t ả ỉ ợ ng h p gi ộ ậ i đi m d kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s , ch  khác nhau

ể ườ ụ ỗ ạ ặ

ợ ườ ộ ỉ v i tr ề ỉ ng h p này ch  b  th ạ i ph m t

ẻ ứ ạ ố

ườ ạ ộ ặ i này ng

ườ ự ị ổ ố ỏ ặ ạ i ph m t ụ ủ ọ

ạ ườ ườ t ng i ng

ế ộ ở ệ ệ ng h p ph m t ủ t ng i gi

i này cũng t ị ộ ộ ậ ợ ề i  đang thi hành   ở  ạ ế ứ   ị ươ ng ho c b  t n h i đ n s c ặ ỏ ặ   i cũng ch  mong mu n ho c b  m c ạ   ng ch  không không mong mu n ho c b  m c cho n n ộ   i gây ở  ụ  ợ   ườ ng h p i đang thi   ế   t ạ i đi m d kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s  (xem Gi

ườ ụ ươ ụ ặ ể ả a.  Đ  c n tr  ng ườ Đây là tr ị công v  quy đ nh t ch  n n nhân trong tr ị ế kho  ch  không b  ch t và ng ứ ị ươ cho n n nhân b  th ợ ế ườ ng h p ph m t nhân ch t. Tuy nhiên, trong tr ở ệ ươ ể ả ng tích cho n n nhân là đ  c n tr  vi c thi hành công v  c a h , còn  th ạ ế ả ấ ế ộ ộ i ph m t t c n tr  vi c thi hành công v t i gi i không nh t thi ể ấ ơ ộ ủ ạ c a n n nhân mà có th  vì đ ng c  khác. Các d u hi u khác c a tr ườ ư ườ ự ươ ạ ng t ph m t  nh  tr ự ả ể ạ ụ hành công v  quy đ ng t i đang thi hành công v ). ng

ụ ủ ạ b.  Vì lý do công v  c a n n nhân

83

ộ ế ườ Tr

ợ ng h p gi ề

ị ợ

ặ ạ i ph m t

ặ ị ổ ỉ ộ ẻ ứ

ạ ế ế ự ẻ ứ ị ươ ị ế

ộ ế i trên, n u th

ứ

ự ế ươ ủ

ứ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 104 B

ng tích c a ng ệ ườ ị ạ ươ ủ

ng tích c a ng ệ ự ế ứ ự ả

ộ ự ớ ườ ườ   ươ ạ ợ  v i tr i i này hoàn toàn t ng h p ph m t t ng ng t ả ộ ậ   ạ ụ ủ ạ ể i đi m d kho n 1 Đi u 93 B  lu t vì lý do công v  c a n n nhân quy đ nh t ạ ị ươ   ộ ạ ở ỗ ườ ỉ ự ng ng h p ph m t hình s , ch  khác nhau   ch  tr i này n n nhân ch  b  th ỉ  ườ ị ế ạ ế ứ ị ổ i cũng ch ho c b  t n h i đ n s c kho  ch  không b  ch t và ng ạ ạ ế ứ ố ng ho c b  t n h i đ n s c kho  ch  không mong mu n cho n n nhân b  th   ạ ố   ố mong mu n cho n n nhân b  ch t. N u n n nhân ch t là ngoài s  mong mu n ộ ủ ạ ườ c a ng i. i ph m t ạ ườ ị ạ ươ   ợ ườ ủ ươ í i b  h i d ng h p ph m t Các tr ng tích c a ng ề   ả ộ ị ạ ườ ệ ự 11% thì ng i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u i ph m t ế ườ ị ạ ừ ộ ậ    11% đ n 30% thì 104 B  lu t hình s , n u th i b  h i t ộ  ề ả ự ộ ị ạ ườ ng i ph m t ậ ạ   ườ ế lu t hình s , n u th i b  h i 31% đ n 60% thì ng i ph m ự ộ ị i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 104 B  lu t hình s . t ng t N u không thu c m t trong các tr

ư ị ườ

ế ng t l

i 11% thì ng ậ ủ t c a ng ệ ề

ộ ậ ườ ng t th

ế ề

ở ự ườ ị ạ ừ i b  h i t 61% tr  lên thì ng ạ i ph m t ứ  th

ậ ủ t c a ng ệ ậ ủ t c a ng ự ng t ệ ộ ậ ứ ề ả ộ ậ ề ế ộ ậ   ỷ ệ ươ ợ ườ t  l  th ng h p nêu trên mà t ườ ị ạ ướ ủ ệ   ứ ộ ạ i b  h i d c a ng i ch a b  truy c u trách nhi m i ph m t ự ế ỷ ệ ươ ườ   ườ ị ạ ừ  th hình s , n u t i  11% đ n 30% thì ng i b  h i t ộ ị ứ ạ ả ự i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình ph m t   ạ   ườ ị ạ ừ ự ế ỷ ệ ươ i b  h i t  l s , n u t i ph m  31% đ n 60% thì ng ộ ậ ự   ả ộ ị i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 104 B  lu t hình s , t ộ ị  ườ ế ỷ ệ ươ n u t i b  l ự truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 104 B  lu t hình s .

ươ ỏ ủ ứ ổ ặ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ườ   i 11. C  ý gây th

ế ườ ố ẫ ế khác d n đ n ch t ng i

ườ ườ ươ Đây là tr

i ch  c  ý gây th ạ ợ ng h p ng ẻ ủ ạ

ố ủ ộ ạ ổ   ặ ộ i ph m t ng tích ho c gây t n ế   ị ế ư ạ ế ứ h i đ n s c kho  c a n n nhân, nh ng ch ng may n n nhân b  ch t, cái ch t ườ ủ ạ c a n n nhân lá ngoài ý mu n c a ng ỉ ố ẳ ạ i ph m t i.

ẫ ế ươ ườ i, tr ng t c h t ph i là th ng tích d n đ n ch t ng

ữ ướ ế ứ

ộ ạ ươ ươ ươ ế ủ ả i gây ra cho n n nhân ph i có m i quan h

ả ụ ạ

ị ế ườ ườ ợ ng h p n n nhân là ng

ế ị ế ạ ạ ạ

ộ

i trong tr ộ i không bi ẫ ườ ỉ ầ ạ i ph m t ươ ậ ủ ạ ườ ế ế ế ỉ ủ ệ i, trong tr

ữ

ư ị ặ ượ ụ ầ ế ậ ặ ả   t n ng làm Th ạ ươ ế ạ ng tích này, t c là gi a cái ch t c a n n nhân và cho n n nhân ch t vì th   ệ  ố ạ ig ph m t ng tích mà ng th ị ứ ộ ị ấ   ủ nhân qu . Ví d : A chém B làm cho B b  đ t đ ng m ch ch  và do b  m t ế   ẫ ươ ố ề ng tích d n đ n nhi u máu nên B b  ch t. Tuy nhiên, cũng coi là c  ý gây th ị ệ   ứ ổ ế i cao tu i, s c y u b  b nh ch t ng ư   ặ n ng ch  c n tác đ ng không m nh cũng đ  làm cho n n nhân b  ch t, nh ng ạ ườ t c a n n nhân. Không coi là vì ng   t tình tr ng b nh t ị  ạ ườ ố ng h p n n nhân ch  b ng tích d n đ n ch t ng c  ý gây th ị ế ẹ ươ   th ng tích nh , nh ng vì nh ng lý do khách quan nên n n nhân b  ch t. Ví ườ ư ụ   i đ a vào d : Tr n Văn H b  Đ ng Quang M đâm vào b ng, H đ ợ ạ ọ c m i ng

84

ư ư ộ

ệ ấ ứ ố ợ ự ướ ạ ư ầ ố ỉ ổ   c khi đ a H lên bàn m , m t y tá đã tiêm cho H ị  i nh m thu c nên ch  sau khi rút kim ra H đã b

ệ b nh vi n c p c u, nh ng tr ộ ố m t  ng thu c tr  l c nh ng l ch t.ế

ườ ươ ạ ặ i c  ý gây th

ộ ố ế ứ ự ứ

ườ ườ ế ế

i thì ng ộ ậ ề ề ự ự ứ ệ ả ạ ỏ ủ   ổ i ph m t Ng ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ị ườ ườ ế ẫ ả   ệ i thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n i khác d n đ n ch t ng ng ạ   ẫ ự ế ộ ậ ề 3 Đi u 104 B  lu t hình s , n u d n đ n ch t nhi u ng i ph m ộ ị t i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4 Đi u 104 B  lu t hình s

ọ

ự ạ ộ ễ

ế ợ ặ ườ ng h p đ c bi i trong tr 12. Ph m t ườ ấ ử Th c ti n xét x  cho th y, ngoài tr ổ

ươ ợ ế i khác d n đ n ch t ng ườ

ậ

ạ ạ

ộ ế ệ t nghiêm tr ng. ố ng h p c  ý gây th ườ ẫ ạ i ph m t ng tích mà ng ư ể ộ ủ ứ ợ

ợ ả ề ủ

ả ủ ấ ị ợ ạ ồ ồ ở  thù đ ng chí ch  nhi m, y v  nhà l y dao sang nhà đ ng chí ch

ỉ ệ ấ ủ ệ ỏ ủ

ớ ề ồ ổ ồ ơ ớ ề

ế ườ ỉ

ỏ ắ ể ự ả ư ng t

ỷ ệ ươ  th  l ả ị ừ

ườ ạ ợ

ậ ộ ặ i đ c bi ứ ể

ườ ạ ọ ổ ộ ậ ợ ng h p ph m t

ế ổ

ườ ư ặ ả

ườ ế ộ ợ ng tích th  nào là thu c tr

ử ế

ườ ườ ệ ộ ợ ơ ng h p đ c bi

ề ọ t nghiêm tr ng: ườ ị ươ i b  th ng tích

ẹ t trên 60%. nh , có ng

ườ ề i (hai

ườ ở ẻ ủ  61% tr  lên ng t ứ ng t ng

ặ   ươ ng tích ho c ự   ỏ ủ ườ ứ ạ i, thì trong th c gây t n h i cho s c kh e c a ng ợ ộ ố ườ ộ ặ ế t   i gây ra  còn có m t s  tr ng h p m c dù th ấ ủ   ặ ả ư cho n n nhân ch a ph i là n ng th m chí không đáng k , nh ng tính ch t c a ạ ụ ọ ộ i ph m r t nghiêm tr ng. Ví d : Ph m Văn C do không n p đ  m c khoáng t   ử   ớ ạ ả i ru ng, C đã đ n văn phòng h p tác xã ch i s n nên b  h p tác xã thu b t l ệ ủ  văn phòng h p tác xã v , C n y ý r a, đe do  đ ng chí ch  nhi m. Sau khi    ủ  ề ị đ nh tr ệ   nhi m, ch  có ba đá con nh  c a đ ng chí ch  nhi m đang ch i v i nhau, ộ   trong đó có m t cháu m i 4 tháng tu i, C li n dùng dao chém nhi u nhát vào ỉ ặ ả i vào m t c  ba cháu, nh ng vì C ch  dùng chi c dao nh  s c nên ch  làm ng   ậ ủ ả   rách ra ch y máu, t t c a ba cháu không đáng k . S  tr  thù hèn ứ  ạ ỳ ọ ị ủ ạ ắ h  này c a C đáng ph i b  tr ng tr  nghiêm kh c. Chính vì v y, t i k  h p th ố ộ ọ   ệ 6 Qu c h i khoá VIII đã b  sung tr t nghiêm tr ng ng h p ph m t ấ   ầ ự ề ả vào kho n 3 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 đ  đáp  ng yêu c u đ u ộ ố ộ   ữ ố ớ i nghiêm tr ng này. Sau khi Qu c h i tranh đ i v i nh ng tr ạ   ộ ậ ề ả ự t "ph m đã b  sung vào kho n 3 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 tình ti ợ ướ   ọ ệ ộ ng t nghiêm tr ng", tuy ch a có văn b n nào h i trong tr t ng h p đ c bi ệ   ặ ườ ươ ố ợ ẫ ng h p đ c bi ng h p c  ý gây th d n tr t ố ụ ự ễ ọ ư    t ng đã coi các nghiêm tr ng, nh ng th c ti n xét x  các c  quan ti n hành t ặ ợ i sau đây là trong tr ng h p ph m t tr ấ ườ i trong đó có ng ng tích cho r t nhi u ng ­ Gây th ậ ỷ ệ ươ  th  l t n ng ho c có t ạ ng tích n ng ho c t n h i cho s c kho  c a nhi u ng ỷ ệ ươ  l  th ỳ ủ

ệ ở ậ ừ t t ụ ể ủ ừ ộ ạ ể t nghiêm tr ng do b  cáo gây ra mà có th  coi đó là tr ng h p trên, tu  tình hình c  th  c a t ng v  án, xét ả  ệ   t

ể ề ả ọ ạ ươ ườ ị ố ậ ặ ặ i b  c  t ặ ươ ặ ổ ­ Gây th ỗ ườ ề i đ u có t i tr  lên) mà m i ng ợ ườ ữ ụ Ngoài nh ng tr ứ ộ ấ ế ư ậ đ n tính ch t và m c đ  nguy hi m c a hành vi ph m t i cũng nh  h u qu ị ọ ặ ặ ợ ườ ng h p đ c bi đ c bi ự ộ ậ ể ử ạ ị nghiêm tr ng đ  x  ph t b  cáo theo kho n 4 Đi u 104 B  lu t hình s .

85

ƯƠ Ổ Ặ 13. T I C  Ý GÂY TH

Ạ Ầ Ạ Ị

Ộ Ứ   NG TÍCH HO C GÂY T N H I CHO S C ƯỜ I KHÁC TRONG TR NG THÁI TINH TH N B  KÍCH   Ề ( ĐI U 105) Ộ Ố Ỏ Ủ KH E C A NG Ạ Đ NG M NH

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ Ạ Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M

ộ ượ ừ ộ ậ ề ả Đây là  t ạ i ph m đ ậ c nhà lu t tách t kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s ự

năm 1985.

ạ ấ ệ ự ủ ộ ng t i ph m này cũng t

ộ ạ

ạ ủ ươ ạ ủ ế   t ộ  ả ợ ng h p gi ề i Đi u 95 B i đ i v i h u qu

ị ự ớ

ườ ấ ng t ị

ị ề ư ườ  nh  tr   Các d u hi u c a t ị ầ ị ạ ườ ng i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh quy đ nh t ở ộ ố ớ ậ ứ ỉ ự ậ lu t hình s , ch  khác nhau   ý th c ch  quan c a ph m t ậ ả ả ự ế  đã x y ra. và h u qu  th c t ộ ậ ệ ấ   ề ự ả ớ So v i kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985, thì các d u hi u c u ủ ơ ạ ầ ươ ượ  v i các i Đi u 105 đ y đ  h n và hoàn toàn t   thành đ c quy đ nh t ộ   ầ ạ ộ ấ ệ ấ i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng i gi d u hi u c u thành t ượ ự ộ ậ ề ạ ạ i kho n 3 Đi u 101 B  lu t hình s  năm 1985. m nh đ c quy đ nh t ả ỉ ị

ạ ề ế t ng ả ộ ậ ậ

ị ứ ư ườ ủ ạ ạ ố ớ

ọ ư ườ ườ

ề ị

ậ ủ i thân tích c a ng ộ ậ ườ ạ i ph m t

ng t ạ ớ ị ươ ầ ị

ự ộ ố i c  ý gây th ạ ả ườ ệ ự ề

ươ ủ ị

ươ ượ

ẫ ng tích ho c t n h i đ n s c kho c coi là th ườ ệ ng tích n ng. Tuy nhiên, theo h i cao thì th ậ t 31% đ ậ ướ t d i 31% thì ng

ộ   ự Kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 ch  quy đ nh "b  kích đ ng ị ọ   m nh vì hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân", ch  ch a quy đ nh ặ   ủ i đó ho c "hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân đ i v i ng ộ ậ ự ả i đó" nh  kho n 1 Đi u 105 B  lu t hình s  năm ng   ừ  ỷ ệ ươ ậ ặ  th  l t là t 1999. M t khác, B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh rõ t ứ   ổ ặ ở 31% tr  lên thì ng ng tích ho c gây t n h i cho s c ạ ộ ỏ ủ kh e c a ng   i khác trong tình tr ng tinh th n b  kích đ ng m nh m i b  truy ộ ậ ỉ  ự ứ c u trách nhi m hình s . Còn kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 ch ướ ặ ọ ồ   ng d n c a H i  đ ng quy đ nh gây th ặ ổ ẻ  ạ ế ứ ố ẩ Th m phán Toà án nhân dân t ườ   ỷ ệ ươ ủ ạ ặ ươ ng tích n ng. Tr c a n n nhân có t ng t  l ng  th ự ỷ ệ ươ ạ ợ ng t  l h p n n nhân có t   i th c hi n hành vi không  th ự ệ ứ ị b  truy c u trách nhi m hình s .

ặ ạ ị ươ

ậ ủ ơ ở ể ậ C  s  đ  xác nh n n n nhân b  th ộ ồ ẻ ứ

ị ề

ả ẩ

ộ

ị

ặ ạ ổ ạ ặ   ị ổ ặ ng tích n ng ho c b  t n h i n ng ế ở ơ ế ế ị    n i nào đ n s c kho  là k t lu n c a H i đ ng giám đ nh y khoa. N u  ứ ể ộ ồ ệ ổ ứ    ch c H i đ ng giám đ nh y khoa thì có th  căn c  vào không có đi u ki n t ộ ố  ư ươ B ng tiêu ch n th  liên B  s ng t ế 12/TTLB ngày 26­7­1995 c a B  Y t   ng binh và Xã ậ ố ớ ộ ể  l h i đ  xác đ nh t ộ ạ ườ i ph m t

ế ạ

ậ ượ c ban hành kèm theo Thông t t  đ ộ ủ ươ ườ ị ạ ỷ ệ ươ  th t đ i v i ng ng t ươ ị ỉ i ch  có ý đ nh gây th ố ủ ủ ố

ở ẽ ạ ạ ộ ạ ườ i ph m t ộ ị  trong tình tr ng tinh th n b  kích đ ng m nh, con ng

ạ ố ể ự ủ ạ ộ ộ  và B  Lao đ ng­Th i b  h i. ứ   ng tích ho c gây t n h i cho s c Ng ỏ ủ ạ ế ứ kh e c a n n nhân, ch  không mong mu n cho n n nhân ch t, n u n n nhân   ề ấ   ấ ằ ị ế i. Đây là v n đ  r t b  ch t là n m ngoài ý mu n ch  quan c a ng ườ   ầ ị khó xác đ nh, b i l i ọ   không còn đ  bình tĩnh sáng su t đ  l a ch n m t cách rành m ch có mong

86

ế ườ ườ ng, ng

ố ộ ả ậ

ợ ườ ỉ ả ậ

ị ẫ ầ ộ ẫ ạ ố ứ ỏ ặ ự ễ ộ ủ i v n còn đ  minh m n đ

ẳ ư ạ i ph m t ạ

ị ợ ễ ạ

ợ ớ ề

ề ấ ậ ộ ị

ư ụ ệ ấ ợ ị

ề ợ

ủ ợ ự ứ ướ

ẳ

ệ ộ ị

ấ ậ ọ

ườ ự ủ ạ   Các d u hi u khác nh : tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh, hành vi ặ ố   ộ ạ i ho c đ i i ph m t ế   ư ố ớ ộ t i gi  nh  đ i v i t ạ ạ i ph m t i thân thích c a ng

ạ ị ạ   ố i ph m mu n hay không mong mu n cho n n nhân ch t. Thông th ễ ớ ộ   i ch  hành đ ng v i ý th c b  m c cho h u qu  mu n ra sao thi ra, mi n là t ử ẫ ậ ng h p trong tình   cho h  gi n. Tuy v y, th c ti n xét x  v n có không ít tr ẻ  ườ ạ ạ tr ng tinh th n b  kích đ ng m nh ng ạ   ọ ươ ự ỉ ng tích cho n n nhân, nh ng ch ng may n n l a ch n ahnhf vi ch  gây th ạ ị ế ụ   nhân l i b  ch t. Ví d : Đào Văn T ngh  v  mình ngo i tình v i Nguy n Trung ộ ầ ắ ặ   Đ. M t l n, T b t g p v  mình và Đ đang ôm hôn nhau, T li n dùng dao đâm ợ ẩ ườ   i Đ, v  y th y v y ôm Đ đ y ra thì b  trúng m t nhát dao nhi u nhát vào ng ộ ư ứ ấ ệ ậ   vào b ng. Th y v y, T v i đ a v  vào b nh vi n c p c u, nh ng do b  ra ườ ế ơ ủ   ng h p này, T hoàn nhi u máu, nên v  c a T đã ch t sau đó 7 ngày. Trong tr ạ ạ ư ị toàn không có ý đ nh t   c đo t tính m ng c a v , nh ng vì quá b c t c nên ạ ợ i trúng v  mình. dùng dao đâm Đ, ch ng may l ầ ư ạ ố ớ ủ ộ ề ươ ườ ườ i đ u t ạ ộ ầ i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh. trái pháp lu t nghiêm tr ng c a n n nhân đ i v i ng ớ ng t v i ng ườ ng

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ố ươ

ạ ườ ổ ộ ặ ầ ị ỏ ủ ng t ứ ỷ ệ ươ  th  l ộ   ạ ng tích ho c gây t n  h i  cho s c kh e c a m t ậ ừ   ạ t t

ủ ổ

ườ ườ ườ ế ng t

ợ ng h p gây th i này có t ệ ỏ ạ i ph m t ự ề

1. C  ý gây th ng i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh có t ế 31% đ n 60%  ươ Tr i và ng ứ ạ ừ ả ặ ị ừ ạ ộ

ộ ậ ữ ế  đ n m t năm ho c b  ph t tù t ọ

ặ ộ   ứ ạ ươ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a m t ộ ị  ậ ừ ỷ ệ ươ i b  t ng  31% đ n 60% thì ng  th  l ả ự   truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 105 B  lu t hình s , có hình ả ạ    sáu  c nh cáo, c i t o không giam gi ph t t ộ ế tháng đ n hai năm, là t ủ ự i này là t

i ph m ít nghiêm tr ng.  Theo quy đ nh c a B  lu t hình s  thì tr ư ủ ọ ươ ườ ng tích c a ng ộ i là th

ầ ạ ợ ng h p ph m t ườ ị ạ ạ i b  h i l ể

ử ạ ộ ế ạ ộ   i ươ   ng tích ườ ị ạ i b  h i và   ườ   ng

ữ ị i ch  b  ph t c nh cáo ho c c i t o không giam gi .

ạ ộ ậ ị ạ ph m ít nghiêm tr ng nh ng th ặ n ng, nên khi xét x  lo i t ữ nh ng ng ườ ợ h p ng ố ớ i này, Toà án c n phân tích đ  ng ỉ ấ t vì sao hình ph t cao nh t ch  có hai năm tù, có tr ặ ả ạ ỉ ề ộ ạ i ph m t

ả ng cho ng ế ị

ơ ườ ị  ườ ả ồ ộ i ph i b i th i b ả  ườ ị ạ ể i b  h i đ  quy t đ nh cho tho ớ   ườ ồ ng càng ít h n so v i

ườ i c a ng i càng n ng thì kho n b i th ườ ỗ ườ i khác bi ạ ả ộ ạ i ph m t ườ ả Đ i v i kho n ti n bu c ng ầ ỗ ủ ạ ế h i, Toà án ph i tính đ n ph n l ặ ỗ i b  h i có l đáng, ng ườ ị ạ i bình th i b  h i có l tr ườ ị ạ ợ ng h p ng ả ng.

ố ỏ ủ ươ ứ ạ

ề   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a nhi u ạ ặ ầ ị ổ ộ ạ ườ 2. C  ý gây th i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh ng

87

ặ ươ ỏ ủ ạ ổ Gây th

ặ ị

ộ ườ ở ả ỗ ườ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a nhi u ng ổ ỷ ệ ươ  th ề   i trong ạ ng tích ho c gây t n h i cho   ậ   t ng t  l ạ i tr  lên và m i ng ầ  hai ng

ứ ươ ạ tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh là gây th ườ ề ứ s c kh e c a t i đ u ph i có t ừ t

ế ườ ỏ ủ ừ ế  31% đ n 60%. Hai ng i tr  lên b  th 31% đ n 60% đ u ph i là ng

ố ớ

ườ ị ở ậ ủ ị ươ ng t ọ ạ i ph m t

ỉ ụ ạ

ự ế

ườ ủ ộ

ạ i ph m t ố ớ ườ

ườ ườ ố ớ i ho c đ i v i ng ộ ề ạ i ph m t ặ i, thì ng ạ ậ ườ ườ i thân thích c a ng ươ ộ i: T i gây th

ạ

ị ỏ ủ ườ ổ ườ ả ề ậ ừ   i có t t ặ ố ớ   ộ ạ ọ i ho c đ i v i i ph m t hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng tr ng đ i v i ng ườ ả ớ ớ ộ ườ   i. Đây là quy đ nh m i so v i kho n 4 ng i thân thích c a ng ự ộ   ố ớ ộ ậ ề Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985, nên ch  áp d ng đ i v i hành vi ph m t i ờ ệ ừ ượ  0 gi  00 ngày 1­7­2000. c th c hi n t đ ườ ộ ỉ N u ch  có m t ng ặ ố ớ ộ ạ i ph m t i ho c đ i v i ng i khác không có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng ủ ặ ứ ộ ầ i khác trong tr ng thái tình th n b  kích đ ng m nh và t ứ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ố ớ   ọ ậ i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ườ ữ   i, còn nh ng i thân thích c a ng ườ ọ ạ   i ph m ạ ộ ị  ộ i ph m t i b ỏ ủ   ứ ổ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ố ộ ạ   i "c  ý gây ạ   ị i i khác" theo quy đ nh t

ườ ươ ề

ủ ườ ườ

ọ ạ i ph m t ữ

ỉ ứ ộ  31% đ n 60%, còn nh ng ng ị ng t

ng ng ộ t truy c u v  hai t ng ặ th ộ ậ Đi u 104 B  lu t hình s .  ề N u có nhi u ng ặ i có t ậ ướ t d ả ợ

ử ạ i có nhi u khác b  th

ữ ố ớ i ho c đ i v i ng ỷ ệ ươ  l ng t  th i 31 % thì ng ề ườ ị ươ ng t i b  th ổ i 31% và t ng t ư t c a nh ng ng ế ng t

ế ệ ả ộ

ư ả

ộ ợ

ằ ng h p ph m t ậ ộ ỉ

ề ườ ng t ổ ữ t c a nh ng ng

ề ả ườ i và ng

ả ị ả

ể ệ ư ậ ứ ớ ằ ắ ộ ự ố ớ ườ   ậ ườ ế i i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng ỉ ư ộ ạ i, nh ng ch  có i thân thích c a ng   ph m t ị  ế ỉ ườ ậ ừ ườ ộ i khác ch  b t t m t ng ự  ệ ộ ườ ươ ạ i ch  b  truy c u trách nhi m hình s th i ph m t ỉ ườ ễ ự ng h p tuy ch  có theo kho n 1 Đi u 105. Tuy nhiên, th c ti n xét x  có tr   ị ươ   ề ộ ậ ừ  31% đ n 60%, nh ng l m t ng ng t t ườ ậ   ậ ủ ỷ ệ ươ ậ ướ i này trên 31% th m  th t d t  l ạ ườ ự ứ ỉ i theo i ph m t chí trên c  60 %, n u ch  truy c u trách nhi m hình s  ng   ơ  ủ ẫ ướ ề ng d n c a các c kho n 1 Đi u 105 thì không công b ng. Tuy ch a có h ạ ề ế   ư ẩ i này, nh ng theo chúng tôi n u quan có th m quy n v  tr ậ   ế ươ ườ ị ươ ư ng t ch  có m t ng i b  th t t 31% đ n 60%, nh ng còn gây gây th ừ ỷ ệ ươ ườ ề ậ ủ    th  31% i này t i khác mà t ng t cho nhi u ng  l ng t ạ   ườ ộ ố ớ ế ạ ườ i đ i v i nhi u ng đ n 60% thì  cũng ph i coi là ph m t i ph m ộ ậ ề ự ệ ộ i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 105 B  lu t hình t   ạ ử ự i ph m.  s , có nh  v y m i th  hi n nguyên t c công b ng khi x  lý t

ố ươ

ặ ầ ị ổ ộ ạ ườ 3. C  ý gây th i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh có t ộ   ạ ng tích ho c gây t n  h i  cho s c kh e c a m t ậ ừ   ạ t t ứ ỷ ệ ươ  th  l ỏ ủ ng t

ng 61% tr  lênở

ườ ạ ộ Đây là tr

ứ

ườ ặ ườ ị ạ ừ i b  h i t

ợ ng h p ng ươ ậ ủ ng t t c a ng ậ ấ ặ ạ i ph m t ổ ở  61% tr  lên. Th ệ ươ ự ố ớ ị ầ ộ   i trong tình tr ng tinh th n b  kích đ ng ỷ  ườ ạ i khác mà t ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ở ậ ừ    61% tr  lên là t t ộ ườ   i cũng ỏ ủ ng t t r t n ng, nên trách nhi m hình s  đ i v i ng ạ m nh dã gây th ệ ươ  th l ươ ng t th ạ i ph m t

88

ậ ộ ườ ỉ ợ ớ ươ ườ ng  t t  cho  m t ng i  có  t ỷ ệ    l ng   h p  ch   gây   th

ả

ườ ố ớ ườ ườ ườ

ườ ườ ạ i ph m t

ọ ế ạ ặ ộ ợ ng h p tr ườ

ộ i, n u không thu c tr ổ ạ ứ ườ ộ ứ ự

ả ươ ng h p này cũng ph i là ng i có hành vi trái   ặ ạ ủ   i ho c ng i ph m t i thân thích c a ươ   ố ợ ườ ng ng h p c  ý gây th ầ   ạ i khác trong tr ng thái tinh th n ệ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo ổ   ặ ng tích ho c gây t n i c  ý gây th

ỏ ủ ứ

ơ ặ n ng  h n  so   v i  tr ậ ế ươ t 31% đ n 60%. ng t th ợ ườ ị ạ Ng i b  h i trong tr ậ pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng ộ ng ỏ ủ tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ộ ị ị ạ b  kích đ ng m nh thì ng i ph m t ộ ậ ự ề ộ ố ề kho n 3 Đi u 104 B  lu t hình s  v  t ườ ạ h i cho s c kh e c a ng ậ ề ươ

ợ ế ụ ườ ậ ủ ị ươ ở t 61% tr  lên là th ề ng t i cùng b  th

i khác. ươ ị Đi u lu t không quy đ nh th ng t ả ườ i, nh ng n u áp d ng cho c  tr ằ

ươ ả ỗ i và m i ng l

ậ ng h p nhi u ng ế ả ườ ề i đ u có t ườ ườ ậ ừ t t ế ề ẫ ề ợ

ậ

ế

ề ườ t cho nhi u ng ế ng h p d n đ n ch t nhi u ng ự ng t ườ ả ể ả ụ ạ ự

ộ ậ ị ỉ ơ ề ự ụ ặ ả ộ ộ   t c a m t ư ậ   ườ ng t ng t ở ừ ằ  61% tr  lên thì không công b ng, nên cũng có ý ki n cho r ng các nhà làm t   ấ ạ ợ   ậ ị ng h p lu t nên c u t o Đi u 105 có ba kho n, trong đó kho n 3 quy đ nh tr ậ ỷ ệ ươ  61% gây th   ng t ng t  th ẽ  ườ ở ằ ọ ế i. Hy v ng r ng ý ki n này s tr  lên và tr ớ ử ư ượ ổ ờ ộ ậ i. Khi ch a có đ   c quan tâm khi s a đ i B  lu t hình s  trong th i gian t ổ ử ổ ườ   ỗ ườ ươ ợ ườ ề i i và m i ng ng h p gây th s a đ i, b  sung thì tr t cho nhi u ng ườ   ề ế ợ ở ậ ừ ỷ ệ ươ ẫ i ng h p d n đ n ch t nhi u ng  61% tr  lên và tr t t ng t  th  l có t ề ả ể ả ị ộ ạ ườ i ph i b  áp d ng c  đi m a và đi m b kho n 2 Đi u 105 thì ng   i ph m t ứ ộ   ạ ườ ợ ườ ng h p ng B  lu t hình s  và m c hình ph t ph i cao h n tr i ph m t i ộ ậ ể ch  b  áp d ng m t đi m ( a ho c b) kho n 2 Đi u 105 B  lu t hình s .

ổ ố ươ 4. C  ý gây th

ạ ứ ẫ ế

ợ ộ ợ ạ ự ươ ư ườ ng h p ph m t

ạ ề ườ ầ ị i này cũng t ộ ậ ộ ạ i ph m t ộ ng t ự i đã gây ra, nh ng ng

ỏ ặ ứ ị

ạ ườ ị

ả ng mà ng ố ợ ng h p gi ề ễ

ự ặ ợ ố

ườ ế ợ

ế ộ ơ

ạ ng h p nào là gi ả ị ươ i, còn tr ạ ạ ạ ệ ứ ườ ườ ủ ẫ ầ ầ ộ ộ ụ

ỉ

ỏ ủ ậ ổ ứ

ườ ờ ế ộ

ặ

ườ ề

ợ ự ườ   ạ ỏ ủ ặ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i ườ   ạ ế i khác trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh d n đ n ch t ng ộ ườ   ng h p ph m t i quy  nh  tr Tr ế ườ ị ạ ị ạ ị   i b  h i b  ch t là do chính đ nh t i kho n 3 Đi u 104 B  lu t hình s . Ng ộ ạ ườ ư ươ ế   v t th i ph m t i hoàn toàn ứ ể không mong mu n và cũng không b  m c, t c là không có căn c  đ  xác đ nh   ế ộ ầ ườ ộ t ng   i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh quy thu c tr ự ộ ậ ị ấ ạ i Đi u 95 B  lu t hình s . Tuy nhiên, th c ti n cho th y, vi c phân đ nh t   ỏ   ệ ườ ổ ng h p nào là c  ý gây th bi ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e t tr ườ ế ườ ủ   i khác d n đ n ch t ng i trong t ng c a ng ị ạ   i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh không đ n gi n, vì m t ng ọ ấ ị ạ tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh r t khó xác đ nh m c đích c a h  có   ặ ỏ ặ ả ả ố   mong mu n ho c b  m c cho h u qu  x y ra hay không. Do đó ch  nên coi là ươ ế   ẫ ố ạ ặ c  ý gây th i khác d n đ n ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ấ ị ườ ế ế ườ ị ạ i n u ng ch t ng   i b  h i không ch t ngay mà sau m t th i gian nh t đ nh, ế ươ ườ ị ạ i b  h i đã đ ng quá n ng nên đã ch t. ng ử ổ ổ ư i, khi ch a có s a đ i b  sung Tr   ề   ả ả ể ộ ậ i b  áp d ng c  đi m a và b kho n 2 Đi u ư ượ ứ ế ữ c c u ch a nh ng do v t th ế ẫ ế ườ ế ng h p n u d n đ n ch t nhi u ng ụ ộ ị ạ ườ i ph m t B  lu t hình s  thì ng

89

ạ ố ớ ọ ả ặ ơ ườ ợ ng h p ch ỉ

ộ ậ ế ế ườ ộ ự 105 B  lu t hình s  và hình ph t đ i v i h  ph i n ng h n tr ẫ d n đ n ch t m t ng i.

ố ươ ứ 5. C  ý gây th ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng

ặ ị ổ ộ ỏ ủ ườ ạ ườ   i ợ ặ   ng h p đ c

ệ ầ khác trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh trong tr bi t nghiêm tr ng

ạ ọ ợ ợ ộ

ườ ươ ươ ng t ứ ự  nh  tr ỏ ủ

ỉ ề ạ ặ ộ ậ

ầ ạ

ườ

ng h p đ c bi

ặ ạ i thân thích c a ng i ph m t ộ ụ ạ i ti n hành t ở ứ ng t

ặ ườ ỏ ủ ư i, nh ng tr

ườ ơ

ộ ố   ạ ư ườ i c  ý i này cũng t ng h p ph m t ng h p ph m t Tr ạ   ị ạ ổ ườ i i khác quy đ nh t ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng gây th ộ ả ạ ườ ở ỗ ự i trong    ch , ng kho n 4 Đi u 104 B  lu t hình s , ch  khác nhau  i ph m t ườ ị ạ   ạ ợ ộ ườ ị i b  h i ng h p này là trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh và ng tr ố ớ ọ ặ   ộ ạ ườ ậ ườ i ho c i ph m t i có hành vi trái pháp lu t nghiêm tr ng đ i v i ng là ng ủ ợ   ườ ế ộ ườ ố ớ i, còn th  nào là trong tr đ i v i ng ng h p ủ ệ ọ ế   ơ ệ ặ t nghiêm tr ng l i ph  thu c vào vi c đánh giá c a các c  quan ti n đ c bi ườ ố ụ ệ   ặ ố ụ ợ ế ườ  t ng. Tuy nhiên tr  t ng và ng hành t t ợ ườ ữ ả ươ ị ọ  đây không ph i là nh ng tr ng h p gây th   ng tích nghiêm tr ng quy đ nh  ở  ậ ừ ỷ ệ ươ ườ ổ  th i khác mà t  l ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng t t  61% t ẫ ế ọ ệ ặ ợ t nghiêm tr ng khác ng h p đ c bi lên ho c d n đ n ch t ng   ườ ế   ố ụ ế ợ ữ ở i ti n  t ng và ng ng h p nào thì các c  quan ti n hành t ị hành t ạ ộ ậ ườ ề ạ ộ ợ ị i kho n 2 Đi u 105 B  lu t hình s i quy đ nh t

ế ọ ộ

ớ

ố ớ ờ ờ

ườ ầ Cũng nh  tr

ử ố ớ t ng i này, Toà án c n phân tích đ  ng

ườ ị ườ

ươ ạ ầ i c a ng ng vì sao gây th

ạ ữ i tham d  phiên toà th y đ ườ i c a b  cáo đ  m i ng ế ượ ỗ ủ ấ c l ấ ượ i không có  n t ư ườ ạ ố ế ậ ạ ế ườ  đây là nh ng tr ả ố ụ  t ng ph i xác đ nh. ả ự  Các tr ng h p ph m t ạ ừ ộ ạ i ph m nghiêm tr ng có khung hình ph t t    m t năm đ n năm năm. So là t ữ ị ộ ậ ớ ự   v i B  lu t hình s  năm 1985 thì đây là nh ng quy đ nh m i, do dó không áp ụ ườ ộ ướ ạ c 0 gi d ng đ i v i ng    00  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi i ph m t i tr ự ệ ứ ớ ị ngày 1­7­2000 m i b  truy c u trách nhi m hình s . ộ   ị ế ợ ư ườ i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng ng h p gi ể ườ ị ạ ạ ộ   i b  h i và m nh, khi xét x  đ i v i lo i t ạ   ự nh ng ng i b  và hành vi ph m ể ọ ộ ủ ị ặ ng tích n ng, t   ẫ ấ ặ i đa có năm năm tù. r t n ng th m chí d n đ n ch t ng i nh ng hình ph t t

Ạ 14. T I C  Ý GÂY TH

Ỏ ƯỢ Ổ Ớ Ạ ƯƠ I   KHÁC   DO   V Ứ   NG TÍCH HO C GÂY T N H I CHO S C Ệ Ặ T   QUÁ   GI I   H N   PHÒNG   V

Ộ Ố Ủ KH E   C A   NG CHÍNH ĐÁNG ( ĐI U 106 )   ặ ườ ươ ứ ổ ƯỜ Ề ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng

ố

ố C  ý gây th ớ ạ t quá gi ế ỏ ủ ả ể ấ

ạ ừ ườ ậ ở i khác do ứ   i h n phòng v  chính đáng là hành vi ch ng tr  rõ ràng quá m c ộ ủ   t, không phù h p v i tính ch t và m c đ  nguy hi m cho xã h i c a ẫ   ặ  31% tr  lên ho c d n ứ ộ i xâm h i t ệ ớ ng t t cho ng

ế ượ v ợ ầ c n thi ươ hành vi xâm h i, gây th ế đ n ch t ng ạ ườ i.

Ệ Ơ Ả Ủ Ộ Ạ Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M

90

ộ ề ừ ượ c tách t

ự ả c c u t o thành hai kho n, nh ng c

ề ộ ậ ạ ạ T i ph m này đ ề ề

ả ề ự ả ứ

ộ ả ậ ủ ấ ủ ơ

ả ư ạ ặ ấ ủ ẹ ơ ề ứ

ự ộ ậ ả    kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985. ư ự ượ ấ ạ ả  Tuy nhiên Đi u 106 B  lu t hình s  đ ộ ậ   ớ ọ ộ ả hai kho n đ u là t i ph m ít nghiêm tr ng. So v i kho n 4 Đi u 109 B  lu t   hình s  năm 1985, thì kho n 1 Đi u 106 nh  h n vì m c cao nh t c a khung ứ   hình ph t là m t năm tù, nh ng kho n 2 c a đi u lu t thì n ng h n vì có m c ề   cao nh t c a khung hình ph t là ba năm tù ( m c cao nh t c a kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 là hai năm tù )

ạ ươ ng t ợ ng h p gi

ườ ự ị ư ườ  nh  tr ề ạ i ph m này cũng t ệ ệ t quá gi i h n phòng v  chính đáng quy đ nh t

ạ ấ

ị ệ ớ ạ ệ i ph m này, cũng ph i căn c t quá gi ế   t ộ ậ   i Đi u 96 B  lu t ứ  ả   i h n phòng v  chính

ườ ạ ệ ộ t t i gi

i ph m này v i t ả ề ặ ệ ớ ạ ế t ng ủ ớ ộ ứ ể ệ

ượ v ườ ng

ẻ

ặ ườ

t ph i t ự ng t

i do ủ   ậ i h n phòng v  chính đáng là h u qu  và ý th c ch  quan c a ộ ố ớ ậ ả i đ i v i h u qu . ị ươ ỉ ườ ị ạ i b  h i ch  b  th ở ả ừ  31% tr  lên thì ng ế ỷ ệ ươ  th  l ệ ậ ướ t d ị ứ ạ ấ ủ ộ ậ ấ ủ ộ Các d u hi u c a t ớ ạ ượ i do v ng ệ ủ ộ ị ự hình s . Do đó khi xác đ nh các d u hi u c a t ượ ề vào các quy đ nh v  phòng v  chính đáng, v ộ ậ ự ạ i Đi u 15 B  lu t hình s . đáng  t ư ấ D u hi u đ c tr ng đ  phân bi t quá gi ạ i ph m t ế N u ng ậ th ng t nhi m hình s  , n u t gi

ỷ ệ  ạ ế ứ ị ổ  l ng ho c b  t n h i đ n s c kho  thì t ứ ớ ị ộ ạ   i m i b  truy c u trách i ph m t ượ ườ   t quá i có hành vi v i 31% thì ng ệ ườ ị ạ ế ủ i b  h i b  ch t thì cái ch t c a ng

ườ ị ạ ị ế ế ườ ứ ề ả

ế ố ng mà   ườ   i   i b  h i ch t, cái

ặ i không mong mu n ho c không b  m c cho ng ộ ườ ị ạ i.

ủ ộ ạ i ph m t i ph m này nh : hành vi xâm ph m c a ng

i ch  không ph i vì nguyên nhân khác. V  phía ng ỏ ặ ườ ư ệ ề ươ ự ủ ạ ư ườ  nh  tr ườ   i ợ   ng h p ng t

ớ ạ ườ ươ ệ ự ớ ạ i h n phòng v  chính đáng không b  truy c u trách nhi m hình s . ị ươ ế N u ng i b  h i là do b  th ế ẫ đ n đ n ch t ng ộ ạ ph m t ườ ị ạ ế ủ ch t c a ng i b  h i là ngoài ý mu n c a ng ệ ấ Các d u hi u khác c a t ị ạ ố ả ủ b  h i, hành vi ch ng tr  c a ng ượ ế t quá gi gi ố ủ ạ ườ i phòng v  đ u t ệ i h n phòng v  chính đáng. i do v t ng

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ườ i

i h n phòng v  chính đáng mà gây th

ộ ườ ệ ườ ạ 1. Ph m đ i v i m t ng ượ t quá gi Do v ế ặ i ho c d n đ n ch t m t ng

ườ ệ ố ớ ộ ớ ạ ế ả i thì ng ộ ậ

đ n hai năm ho c b  ph t tù t

ẫ ự ả ạ ộ ạ i ph m t ự ặ ị ộ ừ ợ ạ

ạ ớ

c áp d ng đ i v i hành vi ph m t

ộ ậ ụ ư ộ ướ ờ ề ả ẹ ơ ố ớ ượ i này nh  h n, nên đ ờ  00 ngày 1­7­2000 nh ng sau 0 gi ộ   ươ ng tích cho m t ứ ộ ị   i b  truy c u trách ạ ừ  ế    ba tháng đ n ộ   i ít ườ   ng ộ ượ   ạ c i đ ớ    00 ngày 1­7­2000 m i c 0 gi

ng ề nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 106 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ả ữ ế ạ c nh cáo, c i t o không giam gi ườ ọ ộ ng h p ph m t i ph m ít nghiêm tr ng và cũng thu c tr m t năm, là t ự ọ nghiêm tr ng. So v i kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s  năm 1985 thì tr ợ ạ h p ph m t ệ ự th c hi n tr ị ử b  x  lý.

91

ớ ạ i do v t quá gi ợ ng h p gi i h n phòng v

t ng ầ

ầ

ườ ư ố ớ ườ Cũng nh  đ i v i tr ạ ị ặ ể ườ ị ạ i b  h i và nh ng ng ườ ị ạ ề

ợ ườ ng t ộ ế

ậ ườ ề ế t khác c a v  án nh  nhau mà ng

ỉ

ố ớ ộ ỉ ế i, ch  áp d ng hình ph t tù đ i v i ng

ụ ườ ặ ẫ ạ i ph m t ế ở ng t

ủ ế ậ ừ t t c h

ng tích t ườ ợ ng h p ng ể i và có th  cho ng ạ ề ị ệ  ế ượ ử ộ ạ   chính đáng ho c trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh, khi xét x  Toà ữ ấ ượ ườ ự án c n phân tích đ  ng   c hành i d  phiên toà th y đ ề ủ ạ ộ ạ ườ ệ ủ i b  h i và quy n phòng v  c a ng vi xâm ph m c a ng i.   i ph m t ậ ị ươ ợ ườ ủ ấ ạ t trên 31% và ng h p b  th Do c u t o c a đi u lu t, nên tr   ị ạ   ẫ ế i đ u quy đ nh trong cùng m t khung hình ph t. tr ng h p d n đ n ch t ng ử ế ườ ị ạ   ư ủ ụ i b  h i Do đó khi xét x , n u các tình ti ị ươ ừ ạ    31% đ n 60% thì nói chung không nên áp d ng hình ph t ch  b  th ạ ố ớ ộ   ạ ụ tù đ i v i ng i i ph m t ế   ườ ị ạ ị ươ ườ  61% tr  lên ho c d n đ n ch t i b  h i b  th trong tr ộ ượ ưở ề   ạ ườ ườ i ph m t ng ng án treo n u có đ  các đi u i đ ự ộ ậ ệ i Đi u 60 B  lu t hình s . ki n quy đ nh t

ề i đ i v i nhi u ng

ế ế ặ ẫ ươ ườ ườ i ệ i h n phòng v  chính đáng mà gây th i tr  lên, thì ng

ả ệ ự ộ ậ

ọ ạ ế ạ ừ ộ ừ    hai ng tích cho t ộ ị ạ   ng i ph m t i b  truy ứ c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s  có khung hình   ph t t

ề l ườ ở ề ộ ng đ u ph i có t

ườ ị ươ i b  th ứ

ộ 31% tr  lên thì ng ế  l ng t

ị ộ

ệ ự ỉ ư ng, nh ng ch  có m t ng ỉ ạ i ph m t ự t v i t ự ấ

ườ ợ l

ị ươ

ườ ữ

ườ ị ươ i b  th ng t ở ự ớ ượ ộ

i ph m m i đ ơ

ở ộ ế ậ ừ t t i có t

ư ườ ả ề ộ ố ớ ợ ườ ộ ng h p ph m t

ng h p ph m t ạ ộ ậ ỷ ệ ươ  l  th ề ườ ườ ề ự

ắ ạ ộ ố ớ 2. Ph m t ớ ạ ượ t quá gi Do v ườ ở i tr  lên ho c d n đ n ch t hai ng ự  m t năm đ n ba năm tù, cũng là t i ph m ít nghiêm tr ng. ườ   ở ỷ ệ ừ ấ ả ữ ả T t c  nh ng ng i  t ả ề ớ ị ộ ạ i m i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 106. N u có ph m t   ậ ớ ỷ ệ ừ  ườ ị ươ ườ ị ươ ề  t i b  th i b  th nhi u ng ứ ườ ả   ệ ở i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 31% tr  lên thì ng ễ ự ử ề ữ   ộ ậ 1 Đi u 106 B  lu t hình s . Tuy nhiên th c ti n xét x  cho th y có nh ng ỷ ệ ươ ở ộ ỉ ậ ừ ng t  th ng có t    31% tr  lên và ng h p ch  có m t ng tr t t ậ ủ   ậ ướ ổ ườ ỷ ệ ươ ư ề t c a i 31% nh ng t ng t i khác b  th có nhi u ng  th t d ng t  l ậ ợ ậ ừ ườ   ng h p trên 61%.V y có  31% tr  lên, th m chí có tr i này t nh ng ng ề ệ ườ ả ộ ạ ứ i theo kho n 2  Đi u 106 hay i ph m t truy c u trách nhi m hình s  ng   ộ ậ ự  ề ả ừ ạ c tách ra t không ? Do t  kho n 4 Đi u 109 B  lu t hình s ế ướ ẫ   ệ ổ ề ư ậ ng d n. năm 1985, nên các c  quan pháp lu t ch a có đi u ki n t ng k t h ỗ   ạ ườ ị i đ i v i nhi u ng i và m i Nh ng theo chúng tôi, n u quy đ nh ph m t ạ ộ i theo  lên thu c tr  31% tr ng t ng   ả   ợ ự ộ ậ i này cũng ph i kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s , thì tr ư  ả ộ ạ ứ i ph m t truy c u ng i theo kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s , vì có nh ả ớ ả ậ v y m i b o đ m nguyên t c công b ng.

ợ ế ề ị Tuy nhiên, n u so sánh v i tr i kho n 1 Đi u 106 B

ữ ớ ườ ấ ả ậ ằ ạ ng h p quy đ nh t ề

ế ụ ụ

ự ẫ ử ầ ệ ộ

ẫ ươ

ợ ậ ủ ứ ệ ỗ ộ  ề ấ ợ ậ ư ự   lu t hình s , v n có nh ng v n đ  b t h p lý mà v  lý lu n cũng nh  th c ệ ứ ớ   ể ễ ượ t quá gi ti n xét x  c n ti p t c nghiên c u đ  hoàn thi n. Ví d : Do v i ộ   ườ ế ế ươ ạ i thì thu c ng tích d n đ n ch t m t ng h n phòng v  chính đáng gây th ườ ớ ỷ ệ  ườ ư ả i v i t tr  l ng tích cho hai ng ự ươ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo t c a m i ng th ề ng h p kho n 1 Đi u 106, nh ng gây th ạ ị ườ ng t i là 31% thì l

92

ợ

ạ ặ ụ l

ề

ạ ng t

ề ế ở ỗ

ộ ố ớ ặ ẫ ế  61% tr  lên ho c d n đ n ch t nhi u ng ả ườ i đ i v i nhi u ng ề ộ ậ ự ề ớ   ườ ị ươ ự ộ ậ ề ả ng v i i b  th kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s  là không h p lý, vì hai ng ợ   ườ ơ ỷ ệ ươ ạ ị ậ ổ t là 62% l ng t  th t ng t ng h p i b  áp d ng hình ph t n ng h n tr ườ ộ ộ ậ ử ổ ị ậ ế ế ẫ i. Vì v y, chúng tôi đ  ngh  khi s a đ i B  lu t hình d n đ n ch t m t ng   ậ   ỷ ệ ươ ị ỉ ự t  th  l i và t s  năm 1999 ch  quy đ nh ph m t ườ ừ ớ ị ườ ủ i thì m i b  truy c a m i ng   i t ự ệ ứ c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s .

ợ ấ ả ố ớ ườ

ộ Đ i v i tr ằ ề

ị ộ ẫ ề ố ủ ườ

ề

ng h p này thì ng ộ i khác không thu c tr

ứ ươ

ạ ự ề ườ

i khác do v ộ ậ i: T i c  ý gây th t quá gi ộ i gi

ề ệ

ườ ự ử ế ợ

ườ ộ

ế

ự ệ ề

ể

ớ ấ ậ ử ữ ễ ự ế c t ng k t qua th c ti n xét x  và s  đ

ế ườ ị  ữ ườ ị i b  ch t, thì t t c  nh ng ng i b ng h p có nhi u ng ạ ế ủ ọ ế ườ i ph m t i và cái ch t c a h  là do   ch t đó đ u n m ngoài ý mu n c a ng ướ   ạ ườ ứ ế ị ươ ế c i ph m t i không có ý đ nh t i ch  ng ng mà d n đ n ch t ng b  th ườ ị ế ệ ế ạ ạ ủ ọ i b  ch t do hành vi phòng v  quá   đo t tính m ng c a h . N u có nhi u ng ế ế   ẫ ị ươ ế ứ ầ ườ ỉ i là do b  th ng tích d n đ n ch t m c c n thi t, trong đó ch  có m t ng ạ ộ   ườ ợ ườ ộ ữ ườ ườ i ph m t i i còn nh ng ng ng ặ ộ ố ệ ộ ị   ng tích ho c gây b  truy c u trách nhi m hình s  v  hai t ệ ớ ạ ượ ỏ ủ ứ ổ   i h n phòng v  chính t n h i cho s c kh e c a ng ượ ườ ế ự ề ả t quá i do v t ng   đáng theo kho n 1 Đi u 106 B  lu t hình s  và t ế   ậ ự ề ớ ạ ộ ậ i h n phòng v  chính đáng theo Đi u 96 B  lu t hình s . V  lý lu n là th , gi ơ ạ   ố ụ ư ễ ng h p các c  quan ti n hành t  t ng tách b ch nh ng th c ti n xét x  it tr ệ ỉ ự ứ ườ ư ậ ạ i theo i ph m t   nh  v y mà th ng ch  truy c u trách nhi m hình s  ng ệ  ườ ự ề ộ ượ ớ ạ ề ộ ậ i do v t quá gi i gi Đi u 96 B  lu t hình s  v  t i h n phòng v t ng ộ ậ ề ả ề ả ả   chính đáng. C  kho n 2 Đi u 96 và kho n 2 Đi u 106 B  lu t hình s  năm ự ễ ử ể ư ượ ấ ữ c th c ti n xét x  ki m nhi m nên 1999 đ u là nh ng c u thành m i ch a đ   ẽ  ữ ọ ằ ỏ ấ ậ không th  tránh kh i nh ng b t c p. Hy v ng r ng nh ng b t c p này s ử ổ ỏ ẽ ượ ượ ổ   c xem xét s a đ i b  sung cho đ phù h p.ợ

ƯƠ Ổ Ạ Ặ 17.   T I   GÂY   TH

Ộ Ỏ Ủ ƯỜ Ứ   NG   TÍCH   HO C   GÂY   T N   H I   CHO   S C Ụ ( ĐI UỀ I KHÁC TRONG KHI THI HÀNH CÔNG V

KH E C A NG 107 )

ặ ươ ỏ ủ ứ ổ Gây th

ữ

ườ ỏ ủ ứ ổ ườ ợ ườ i khác trong khi ậ ng h p pháp lu t cho   ỷ ệ   l i khác có t

ươ thi hành công v  là hành vi dùng vũ l c ngoài nh ng tr ươ phép gây th ậ ừ t t ng t th ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ự ụ ạ ặ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ở  31% tr  lên.

Ạ

ộ ạ ề

Ệ Ơ Ả Ấ A. CÁC D U HI U C  B N C A T I PH M  ượ T i ph m này cũng đ ệ ả ạ ươ kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình s  nh  t i ph m này cũng t

ườ ề ạ i trong khi thi hành công v  quy đ nh t

ị ặ

ỗ ộ ở  ch  t ườ ị ạ i gây th ỉ Ủ Ộ ừ c tách ra t ơ ả ủ ộ năm 1985, nên các dâu hi u c  b n c a t ụ ế làm ch t ng ỉ ự s , ch  khác nhau  ườ ủ i khác ng c a ng ộ ậ ự  ự ư ộ   i ng t ộ ậ   i Đi u 97 B  lu t hình ạ ỏ   ứ ổ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e ẻ   ạ ế ứ ặ ị ổ ng tích ho c b  t n h i đ n s c kho , ươ ị ươ i b  h i ch  b  th

93

ặ

ợ ể ỏ ủ ườ ị ạ ị ế ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng

ợ ườ ng h p gây th ạ ứ ươ ặ ộ

ổ ạ ượ ị ườ ỏ ủ ớ ạ ạ ớ   i b  h i b  ch t. Đây cũng là đ c đi m khác v i ườ   i ặ   ng tích ho c gây ệ   i h n phòng v  chính i khác do v t quá gi

ng h p nào ng không có tr ươ ộ ố ườ m t s  tr ầ khác trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh và gây th ứ ổ t n h i cho s c kh e c a ng đáng.

ấ ề ệ ậ ạ i ph m t

ườ ộ ụ ề ề ề ườ Các d u hi u v  ng i đang trong khi thi hành công v , v  các tr

ể ượ ệ i, v  đi u ki n đ  đ ợ ườ ng h p đ ậ ủ

ườ ế ấ  nh  các d u hi u c a t c công nh n là ượ ử ụ   c s  d ng vuc ườ ị ạ   i b  h i. v.v...   i trong khi thi hành công

ng ụ ề ự l c trong khi thi hành công v , v  hành vi trái pháp lu t c a ng ệ ủ ộ ự ư ề ươ đ u t ng t ụ v , ch  khác nhau i làm ch t ng ạ i ph m.

ỉ ậ ở ậ ả ủ ộ ặ ứ ả ủ ộ  h u qu  c a t ươ i gây th

ổ H u qu  c a t i khác trong khi thi hành công v  ch  làm cho ng

ế ỏ ừ ườ ặ ụ ỉ ở ủ   ạ ỏ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ườ ị ạ ị ươ ng tích   i b  h i b  th ặ   ườ i ho c  31% tr  lên mà không làm ch t ng

ứ ườ

ổ ợ ạ i.  ườ ng h p gây th

ế Nh  v y, n u có tr ườ

ế ệ ụ ự ề ộ ạ i ph m t ế ươ ế i khác trong khi thi hành công v  mà d n đ n ch t ng ườ i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ứ   ng tích ho c gây t n h i cho s c ườ ế   i thì   i trong

ề ụ ứ ị

ậ ề ng ạ ổ ho c gây t n h i cho s c kh e t ẫ ế không d n đ n ch t ng ư ậ ỏ ủ kh e c a ng ộ ị ườ ng ạ khi thi hành công v  quy đ nh t ế ặ ẫ i làm ch t ng ự ộ ậ i Đi u 97 B  lu t hình s . ề

ặ ườ ề ươ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng

ị ỏ ủ ươ ặ

ạ

ổ ạ ộ ườ i khác do v ế V  lý lu n, có nh u ý ki n khác nhau v  quy đ nh này. Vì sao đ i v i t ứ ộ ố t quá gi ộ ườ ứ ng h p d n đ n ch t ng i gây th

ự ế ẫ ườ

ụ

ườ ươ ế ậ

ứ ổ ẫ ố ớ ộ   i ạ   i khác trong tr ng gây th ổ ạ   ị ầ i c  ý gây th ng tích ho c gây t n h i thái tinh th n b  kích đ ng m nh và t ệ ớ ạ ỏ ủ ượ   i h n phòng v  chính đáng l i có cho s c kh e c a ng ạ ặ ươ ế ẫ ợ ườ ổ ng tích ho c gây t n h i cho   tr i còn t ườ   ụ ạ ườ ỏ ủ ứ ị i khác trong khi thi hành công v  l ng i không quy đ nh tr s c kh e c a ng ợ   ườ ể ả ế ế ẫ ợ i. Trong khi đó, th c t  v n có th  x y ra tr ng h p h p d n đ n ch t ng ự ử ụ ợ ườ ữ   ng h p pháp trong khi thi hành công v  do s  d ng vũ l c ngoài nh ng tr ế ậ   ề ả ấ ẫ ng tích d n đ n ch t ng lu t cho phép gây th i. Đây là v n đ  c  lý lu n ế ụ ề ầ ấ và th c ti n v n còn là v n đ  c n ti p t c nghiên c u, t ng k t.

ế ị ự

ườ ượ ạ ợ ử ễ ộ ng h p ph m t

ứ t quá gi ộ ạ ộ

ườ ị

ấ ợ

ế

ủ ệ ậ ự ễ ộ ậ   ủ Tuy nhiên, qua th c ti n xét x  và nghiên c u các quy đ nh c a B  lu t ệ ớ ạ   i h n phòng v  chính i do v ạ ộ ạ ị ầ i trong   i trong tr ng thái tinh th n b  kích đ ng m nh và ph m t ế   ẫ ợ ng h p d n đ n ườ   ự ế ộ ạ ng ng h p ph m t  có tr ế ơ ị ấ   i, các c  quan ti n hành t  t ng r t khó xác đ nh ý ụ ế ẫ ộ   i, d n đ n vi c áp d ng pháp lu t không ườ ườ ạ i ph m t

ủ ấ ự ề hình s  v  các tr ạ đáng, ph m t ụ khi thi hành công v , chúng tôi th y không nên quy đ nh tr ả ế ươ ế i này, vì n u th c t ì trong c  ba tr ch t ng ợ ố ụ ế ẫ h p nào d n đ n ch t ng ườ ứ th c ch  quan c a ng ố th ng nh t.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ạ Ể NG H P PH M T I C  TH

B. CÁC TR

94

ươ ổ ặ ạ ụ ng tích ho c gây t n h i cho

1. Trong khi thi hành công v  gây th ườ ộ i

ỏ ủ ứ s c kh e c a m t ng ế N u trong khi thi hành công v  do s  d ng vũ l c ngoiaf nh ng tr

ạ

ườ ự ổ ở ữ ứ ườ l i này có t ậ i và ng

ề

ạ ộ

ạ ớ ề ộ ậ ị

ữ ơ c th c hi n tr

ự ượ ớ ị ử ờ

ụ ề ẫ ả

ự ứ ả

ạ ả ạ ặ ị ự ả ơ

ử ụ ườ   ụ ng ặ ỏ ủ   ươ ợ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a h p pháp lu t cho phép mà gây th ộ   ậ ừ ườ ạ ỷ ệ ươ ộ i ph m t  31% tr  lên thì ng t t  th m t ng i ng t ự ộ ậ ả ệ ự ứ ị b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 107 B  lu t hình s  có   ừ ặ ữ ế ạ ừ ả ạ    ba  c i t o không giam gi khung hình ph t t  đ n ba năm ho c ph t tù t ả ọ ế i ph m ít nghiêm tr ng. Tuy nhiên, so v i kho n 2 tháng đ n ba năm, là t   ạ ẫ   ự ề ả i kho n 1 Đi u 107 v n Đi u 103 B  lu t hình s  năm 1985 thì quy đ nh t ờ ướ ệ ặ    00 ngày 1­7­2000 c 0 gi n ng h n, do đó nh ng hành vi đ ề   ả ụ mà sau 0 gi  00 ngày 1­7­2000 m i b  x  lý thì không áp d ng kho n 1 Đi u ộ ậ ộ ậ 107 B  lu t hình s  năm 1999 mà v n áp d ng kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình   ộ  ề ữ ự  kho n 1 Đi u 107 B s  năm 1985, vì m c hình ph t c i t o không giam gi ự  ộ ậ ề ậ lu t hình s  năm 1999 quy đ nh n ng h n kho n 2 Đi u 103 B  lu t hình s năm 1985.

ụ ươ ổ ặ ạ 2. Trong khi thi hành công v  gây th ng tích ho c gây t n h i cho

ỏ ủ ề i

ứ s c kh e c a nhi u ng ươ ườ ặ ạ ứ Gây th

ổ ề ứ ườ ỏ ủ

ụ ỗ ườ ở ươ i đ u b  th ỏ ủ ổ i trong ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a hai ở  31% tr  lên.

ộ l khi thi hành công v  là gây th i tr  lên và m i ng ng N u có nhi u ng ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a nhi u ng ặ ng t ỉ t nh ng ch  có m t ng

ệ ườ ế ở ậ ừ t t ư ứ ườ i có t ự ỷ ệ ừ   t ả   i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n

ợ ấ ễ ử

ụ ữ

ứ ườ ỏ ủ ỉ

ươ ườ ươ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a nhi u ng i có t ng t ng t

ườ ề ị ươ ề ậ ườ ị ươ ng t i b  th ị ỉ ộ ạ 31% tr  lên thì ng i ph m t ự ề ộ ậ 1 Đi u 107 B  lu t hình s . ự Tuy nhiên th c ti n xét x  cho th y, có tr ử ụ ặ ạ ổ ỷ ệ ươ ậ ừ ng t  l  th t t ư ậ ướ i 31% nh ng t ng t t d ậ ườ  31 % tr  lên, còn nh ng ng ổ ườ ữ ậ ạ t l ả

ề ấ ả

ế ướ ự ễ ư ự ẫ ổ

ư ạ ườ   ng h p trong khi thi hành ậ ợ   ng h p pháp lu t cho phép gây công v  do s  d ng vũ khí ngoài nh ng tr ộ   ư ề i nh ng ch  có m t th ỷ ệ  ườ ở  l i khác có t ng ớ   ậ ỷ ệ ươ i i trên 31%, th m chí t th  th  l ạ ề ộ ứ i theo kho n 2 Đi u 107 không. Đây trên 61%.V y có truy c u ng   i ph m t ộ ậ   ế ụ ề ầ ế ứ ổ cũng là v n đ  c n ti p t c nghiên c u, t ng k t vì kho n 2 Đi u 107 B  lu t ớ ị   ng d n, nh ng qua th c ti n xét hình s  là quy đ nh m i, ch a có t ng k t h ạ ộ ứ ử x  và nghiên c u lo i t

ườ ề ạ ộ ị

i ph m này.  ậ Theo chúng tôi. do đi u lu t không quy đ nh ph m t ề ươ

ữ ậ ủ t c a nh ng ng l

i trong tr ườ ng tích cho nhi u ng ở ườ  31% tr  lên còn nh ng ng ữ ỷ ệ ươ ng t  th ệ ứ ị ng t ở ế ậ ừ ỷ ệ ươ t t ng t  l  th ổ ư i 31 % nh ng t ng t ộ ạ i ph m t ọ ườ i có t ậ ướ t d  lên thì ng

ườ ộ ậ ề ợ   ng h p nghiêm tr ng khác, do đó n u gây th   i, trong đó có ộ ỷ ệ  m t ng  l i khác có t ươ ừ  ườ th i này t ự 31% tr   i cũng b  truy c u trách nhi m hình s  theo ự ả kho n 4 Đi u 107 B  lu t hình s .

95

ộ ặ ươ ườ ạ ổ i gây th ạ i ph m t

ườ ứ ệ ụ ả

ề ệ

ạ ấ

ữ ặ ả ỏ ủ   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a   Ng ứ ụ   ể ị ấ i khác trong khi thi hành công v  còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , ế ừ ộ ấ ị  m t năm đ n năm năm sau   ậ   ệ ự ả  ngày b n án có hi u l c pháp lu t    ho c trong

ườ ị ế ng ặ ấ c m hành ngh  ho c làm công vi c nh t đ nh t ặ ừ khi ch p hành xong hình ph t tù ho c t ế ạ ề n u hình ph t chính là c nh cáo, ph t ti n, c i t o không giam gi ượ ưở ườ c h tr ả ạ ng án treo. ạ ợ ng h p ng i b  k t án đ

Ặ Ạ Ổ ƯƠ 16. T I VÔ Ý GÂY TH Ứ   NG TÍCH HO C GÂY T N H I CHO S C

Ề

ườ

ả ượ ướ I KHÁC  ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ườ ổ i do c u th  mà không th y tr

ứ ấ ạ ng tích ho c t n h i cho s c kho  c a ng

ở ỏ ủ c đ ứ ấ ướ ng t

( ĐI U 108 ) ặ ẩ ặ ổ ươ ặ  31% tr  lên, m c dù ph i th y tr ướ ủ ể ả i khác là ủ   c hành vi c a ườ   ẻ ủ i ể  ả   c hành vi c a mình có th  gây ra h u qu  đó,

c và có th ậ c.

ả ị

ổ

ả ượ "vô ý gây th ướ ượ c h

ặ

l

ậ ổ  31% tr t là t ừ ng t

ươ ữ ậ ở Ộ Ỏ Ủ ƯỜ KH E C A NG ươ Vô ý gây th ộ ủ hành vi c a m t ng ả mình có kh  năng gây ra th ậ ừ ỷ ệ ươ  l t t  th khác có t ấ ặ ướ ấ c, ho c tuy th y tr th y tr ể ặ ượ ả ậ ư ặ nh ng cho r ng h u qu  không x y ra ho c có th  ngăn ch n đ ạ ướ ộ ậ   ề i kho n 1 Đi u 104 B  lu t c quy đ nh t ươ ớ ộ ạ ặ   ặ ng tích ho c gây t n h i n ng ổ   ặ ươ ẫ ườ ng tích n ng và t n ng d n th ươ ạ   ẻ ủ ng tích ho c gây t n h i i khác là gây th ở  ườ ạ ậ ủ ỷ ệ ươ ng t  th t c a n n nhân t ừ  ụ ể ứ ỷ ệ ươ ị ự  l  th ứ   ạ ặ ặ ổ ặ ng tích n ng ho c t n h i n ng cho s c

ằ ạ ộ c đây đ T i ph m này tr ự i danh là  hình s  năm 1985 v i t ứ ỏ ủ i khác" cho s c kh e c a ng  và đ ạ ặ ườ ứ h i n ng cho s c kho  c a ng ỏ ủ ứ cho s c kh e c a ng i khác mà t ộ ậ lên. Nay B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh c  th  m c t 31% tr  lên thay cho thu t ng  "th kho ".ẻ

ự ợ ỉ ị

ươ ứ ặ ề i vô ý gây th

ộ ườ ườ ng h p ph m t ượ ệ ắ ị ạ   ng h p ph m   i khác và quy ộ ạ   i do vi ộ   c quy đ nh thành m t

ộ ậ Đi u 108 B  lu t hình s  năm 1999 ch  quy đ nh m t tr ỏ ủ ổ ạ ộ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng t ợ ườ ố ớ ộ ạ ổ ị i này, còn tr đ nh thêm hình ph t b  sung đ i v i t ắ ặ ề ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính đ ộ t ạ i danh riêng.

ả Tr  h u qu , còn t ự i ph m đ u t

ấ ả ế ườ ạ ủ ộ ề i vô ý làm ch t ng ệ ấ t c  các d u hi u khác c a t ị i quy đ nh t

ươ ặ

ừ ậ ư ố ớ ộ nh  đ i v i t ậ ả ườ H u qu  do hành vi vô ý gây th ả ườ i khác ph i có t

t ng tích có th  gây ra cho m t ng

ế

ự i, nh ng không có tr ế ng đ n đ n ch t ng ế ệ ề ươ ạ ng t ộ ậ ự i Đi u 98 B  lu t hình s . ỏ   ứ ạ ổ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e ớ ị ộ ạ ở   i m i b  truy i ph m t ể  ặ ườ ộ i ho c có th ế   ườ ế ợ ẫ ế ng h p d n đ n ch t ng i, n u ứ   ộ ị ạ ườ i b  truy c u i thì ng i ph m t ộ ậ   ề ạ ị ườ i Đi u 98 B  lu t i quy đ nh t

ỷ ệ ừ ủ  l c a ng  31% tr  lên thì ng ươ ệ ứ ể c u trách nhi m hình s , th ư ề ườ ườ gây ra cho nhi u ng ườ ẫ ườ ị ạ ị ươ i b  h i b  th ng ự ề ộ trách nhi m hình s  v  t i vô ý làm ch t ng hình s .ự

ườ ế

ườ i có t

ử ễ ự ườ ng tích m t ng ư ế ộ ế Tuy nhiên th c ti n xét x  cho th y có tr ộ ị ươ i và b  th ng ườ ứ truy c u ng ấ ỷ ệ ươ  l  th ộ ộ i nh  th  nào, m t t ạ i ph m t ợ ộ   ng h p do vô ý là ch t m t ậ ừ ệ   ở  31% tr  lên, thì vi c t t ng t ứ   ỉ ộ i ? N u ch  truy c u i hay hai t

96

ế ươ ườ i khác v i t ệ i, còn vi c gây th

ạ ế

ộ ạ i vô ý làm ch t ng ở ng t i, còn n u truy c u ng

ộ ươ i và t

ỏ ủ ặ i l

ẫ ộ ư

ứ i vô ý gây th ắ ụ ể ấ

ộ ườ ặ ạ ẽ ợ i vô ý gây th ử ự ầ ườ ng h p trên c n truy c u ng i và t

ị

ự ệ

ộ ộ

ộ i có hai hành vi ph m t ề ứ ượ ả ệ ự ộ

ế

ng h p m t ng ườ ườ ộ t trúng vào ng i đ nh gi

ị

ườ ộ ị ạ i ph m t ấ  th

ồ

ộ

ứ ạ Ph m t

ỏ ủ ặ ị ả ạ ị ườ   ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i ạ ữ ế    đ n hai năm ho c b  ph t tù

ớ ỷ ệ  ườ ề ộ ng tích cho ng  l v  t ế ị ỉ ỏ ọ   ươ ậ t t khi quy t đ nh hình ph t thì b  l t là 31% tr  lên ch  là tình ti th ế ạ ườ ế   ộ ề ộ ứ ộ i ph m t i vô ý làm ch t i v  t m t hành vi ph m t ạ ổ ườ   ứ ặ ườ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i ng ư ộ ạ ị ử ầ i b  x  lý hai l n. M c dù ch a có   khác thì nguyên t c m t hành vi ph m t ạ   ộ ứ ướ i ph m ng d n c  th , nh ng th c ti n xét x  và qua nghiên c u hai t h ộ ề ạ   i ph m t i v  hai này, chúng tôi th y trong tr ổ ươ ế ạ ườ ộ ộ   ng tích ho c gây t n h i cho i vô ý làm ch t ng i: t t ắ ộ ạ ị ườ ỏ ủ ứ   i khác mà không b  coi là v  ph m nguyên t c m t hành vi s c kh e c a ng ợ ườ ầ ứ ộ ị ạ   ng h p này i b  truy c u trách nhi m hình s  hai l n, vì trong tr ph m t ạ ỉ ạ ườ   i ph m t i ch  không ph i ch  có m t hành vi ng ả ộ ặ ạ c th c hi n cùng m t lúc, cũng i m c dù c  hai hành vi này đ u đ ph m t   ợ ư   ắ ộ ư ườ ố i khác nh ng i dùng súng b n ch t m t ng gi ng nh  tr ầ   ườ ứ ế ườ ạ i đ ng g n đ n xuyên qua ng i  mà ng ắ ộ ạ ườ   i không nhìn th y và cũng không có ý đ nh b n gây i ph m t đó mà ng ớ ỷ ệ ươ ườ ườ   ậ ươ ng t 45%. Hành vi trong tr ng t  l th i này v i t ng tích cho ng ự ượ ợ ạ   ạ ư ộ ệ h p này tuy cùng đ c th c hi n m t lúc nh ng l i bao g m hai hành vi ph m ứ ề ị ộ i khác nhau. i khác nhau nên b  truy c u v  hai t t ặ ươ ộ i vô ý gây th ạ ả ế  ba tháng đ n hai năm. ổ khác thì b  ph t c nh cáo, c i t o không giam gi ừ t

ộ ả ườ ứ ụ ấ Ng ệ i còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh

ị ặ ấ ị

ớ ế ự

ị ạ ế ườ ể ị ấ ừ ộ ộ ậ ợ ng h p ph m t

ề ử ộ i vô ý làm ch t ng ự ễ

ị ấ ạ ổ

ợ

ổ ặ ươ ứ

ỉ ỏ ủ ặ ệ ặ

ạ ổ i này là không h p lý, hình ph t b  sung này ch  phù h p v i tr ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ắ ề ộ ậ ự ạ ị ắ i quy đ nh t

ị

ứ ể ặ ỏ ủ ườ ạ ổ i vô ý gây th

ạ ứ ạ ổ ổ ị ỏ

ự

ươ ậ ử ổ ổ ộ ậ ủ ươ ư ử ổ ổ

ẫ

ướ ươ ặ ổ

ỏ ủ ườ ứ ị ự ỉ

ị ề  ạ i ph m t ệ ho c làm công vi c nh t đ nh t    m t năm đ n năm năm. Đây là quy đ nh hoàn ị ề ớ   toàn m i so v i  Đi u 110 B  lu t hình s  năm 1985 và cũng là quy đ nh ắ ạ   ả ườ ơ i quy đ nh t i nghiêm kh c h n c  tr ư ứ   ự ộ ậ Đi u 98 B  lu t hình s  năm 1999. Qua th c ti n xét x , cũng nh  nghiên c u ố ớ ườ ợ   ị ng h p quy đ nh này, chúng toi th y quy đ nh hình ph t b  sung đ i v i tr ớ ườ   ợ ộ ạ ph m t ng ườ ợ   i khác do vi h p vô ý gây th ộ ạ i vô ý làm ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính. M t khác, t   ạ   ị ế i Đièu 98 B  lu t hình s  cũng không quy đ nh các lo i ch t ng ố   ạ ổ hình ph t b  sung này và căn c  đ  quy đ nh các lo i hình ph t b  sung đ i ườ ạ ớ ộ   i khác v i t ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ố ớ ộ ề cũng không có. Vì v y, chúng tôi đ  ngh  b  hình ph t b  sung đ i v i t   i này ờ ộ ậ   ng s a đ i b  sung B  lu t hình s  năm 1999. Trong th i gian khi có ch  tr ề   ẩ ơ ự ch a s a đ i b  sung B  lu t hình s  năm 1999, các c  quan có th m quy n ố ớ ộ ạ ổ ụ   i vô ý ng d n các Toà án không áp d ng hình ph t b  sung đ i v i t nên h ả ườ ạ   ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i khác, vì kho n 2 gây th ộ ậ ề ể ị ộ ạ Đi u 108 B  lu t hình s  cũng ch  quy đ nh ng   i ph m t i còn "có th " b ... ị ứ ch  không quy đ nh "thì" b ...

97

Ặ Ạ Ổ ƯƠ 17. T I VÔ Ý GÂY TH

Ạ ƯỜ Ộ Ủ Ắ Ề Ứ   NG TÍCH HO C GÂY T N H I CHO S C Ệ   I  KHÁC   DO  VI  PH M  QUY  T C  NGH   NGHI P

Ỏ Ặ Ề

ự ộ Đây là t

ề i vô ý gây th

ượ ệ ườ ứ ề ạ

ạ ộ ạ i ph m t

ấ ạ ệ ề ắ ắ KH E  C A  NG Ắ ( ĐI U 109 ) HO C QUY T C HÀNH CHÍNH  ộ ậ ả ừ ạ  kho n 2 Đi u 110 B  lu t hình s  năm   c tách t i ph m đ ổ   ữ ặ ươ ư ố ớ ộ ấ 1985, ngoài nh ng d u hi u nh  đ i v i t ng tích ho c gây t n ự ộ ậ ị ỏ ủ ạ   i Đi u 108 B  lu t hình s , thì i khác quy đ nh t h i cho s c kh e c a ng ườ ệ ộ ộ i ph m này còn có thêm m t trong hai d u hi u, đó là: ng t   i do vi ặ ạ ph m quy t c ngh  nghi p ho c do vi ph m quy t c hành chính.

Ệ

Ủ Ộ ề

Ạ ệ ứ

ậ ừ t t ư ậ

ệ ườ

ứ ạ ặ ặ ỏ ủ ở ứ ể ắ ổ

ọ ườ i khác là t ơ ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ợ ng t

ố ụ ườ ị ạ ầ Ấ  CÁC D U HI U C A T I PH M  ắ ắ ạ ặ Do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính mà vô ý gây   ườ ị ạ   ế ườ ạ ổ ươ ặ ỏ ủ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i b  h i i khác n u ng th ớ ị ỷ ệ ươ ứ ộ ạ ườ   i m i b  truy c u trách có t i ph m t  31% tr  lên thì ng  th  l ng t ộ ạ ự ệ ị   i hay không nhi m hình s . Nh  v y căn c  đ  xác đ nh có hành vi ph m t ắ ề ng h p do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính trong tr   ỷ  ườ mà vô ý gây th ệ ươ   ng h p, các c  quan  th l ế ti n hành t

ị ệ

ự ố ớ ạ ề ệ ng h p đ i v i t

ế ợ ắ

ắ ổ

ề

ặ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính quy đ nh t

ể m t đi m, đó là h u qu  ( thi

ệ ạ ề ể ạ ế i là thu c tr

ậ ườ ng h p quy đ nh t ổ

ộ ặ ườ ề ạ ở ộ ợ ị ự ế ậ ừ t t ng h p quy đ nh t

ở ổ ị

ả ừ ủ i ph i t ươ ỏ ủ ả ứ ặ ổ

ạ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng ắ ề ộ ạ i ph m t i vô ý gây th ạ ắ ệ   ớ  đ  16 tu i tr  lên m i ph i ch u trách nhi m ườ   i ộ   i

ạ ọ ợ ươ ậ ậ ủ i b  h i. Vì v y, trong m i tr t c a ng ả ư ị  t ng ph i tr ng c u giám đ nh pháp ý đ i v i n n nhân. ế ắ ạ ạ   ặ Vi c xác đ nh th  nào là do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c vi ph m ụ ượ ố ớ ộ ư ườ ươ ắ c áp d ng t   i vô ý  nh  tr ng t quy t c hành chính đ ạ ộ   ặ ề ườ ệ i do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính. T i làm ch t ng ặ ỏ ủ ườ ứ ạ ươ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng vô ý gây th   i khác do vi ạ ệ ế   ộ ỉ ắ ặ ắ i vô ý làm ch t ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính ch  khác t ắ ắ ườ ạ   ị ệ ề ạ i ng ả ấ   ự ở ộ ộ ậ ề Đi u 99 B  lu t hình s   t h i v  th  ch t ) ị ợ ườ ộ  ề ế ự ế i Đi u 99 B  đã gây ra. N u ch t ng t c t ỷ ệ  ậ ứ ỏ ạ ươ lu t hình s , n u gây th  l ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e mà t ộ ậ   ươ i Đi u 109 B  lu t  31% tr  lên thì thu c tr ng t th hình s .ự ườ Ng ự ề ộ hình s  v  t ặ ệ khác do vi ph m quy t c ngh  nghi p ho c quy t c hành chính, vì đây là t ạ ừ ph m ít  nghiêm tr ng có khung hình ph t t ế  sáu tháng đ n ba năm tù.

ể ị ấ ả ộ Tuy nhiên, ng

ườ ặ ấ ị ệ ề

ố ớ ạ ổ ệ ả ứ ụ   ệ i này còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , ế ừ ọ  m t năm  đ n năm năm   ộ   ườ i ạ i ph m t

ế ầ ạ i ph m t ấ c m hành ngh  ho c làm công vi c nh t  đ nh t ị ề (kho n 2 Đi u 109). Vi c quy đ nh hình ph t b  sung đ i v i ng ừ này là c n thi t, có tính phòng ng a cao.

98

Ạ ƯỜ

(ĐI U 110) ộ ớ

Ộ 18. T I HÀNH H  NG ạ ườ Hành h  ng ộ I KHÁC ủ ặ ặ ạ ườ ố ử ề ầ ườ ệ  i đ i x  tàn ác v i ng i l ề  ớ i nhi u l n) gây đau đ n v

ệ ố ườ ị ộ ể ầ Ề i khác là hành vi c a m t ng thu c mình m t cách có h  th ng (l p đi l p l th  xác và tinh th n cho ng ạ i b  hành h .

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

i

ố ử ườ ộ ạ ộ ữ ườ ệ i l i ph m t i có nh ng hành vi đ i x  tàn ác đ i v i ng

ạ ự ề ườ ư ố ớ ộ

ữ ề ầ ộ    thu c ệ ố   ộ mình nh  đánh đ p và nh ng hành đ ng b o l c khác m t cách có h  th ng ượ ặ đ

ạ ượ ặ ặ ạ ng, hành vi hành h  đ c l p đi l p l

ườ ị ổ ề ầ

ứ ặ

ng tích nh  ch a t

ươ ộ ậ ỉ ổ ứ

1. V  phía ng ạ i ph m t Ng ậ ặ ạ c l p đi l p l i nhi u l n. ườ Thông th   i và kéo dài vài ngày, ớ   ậ ầ ỉ vài tu n, th m chí hàng tháng, hàng năm. Hành vi này không ch  gây đau đ n ạ ế ề ể i b  hành h , n u hành vi v  th  xác mà còn gây đau kh  v  tinh th n cho ng   ổ ạ ạ   ườ ị ỏ ủ ươ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng i b  hành h , này có gây th ẹ ư ớ ứ ị ứ ề ộ ươ   i m c b  tuy c u v  t thì cũng ch  là th ng tích i gây th ề ườ ỏ ủ ạ ặ ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng   i khác theo Đi u 104 B  lu t hình s  .ự

ề ạ

ỗ ộ i hành h  ng , ch  khác nhau

ườ i khác cũng t ở  ch  : trong t ộ ể ự ng t i hành h  ng ườ ạ ươ ộ i hành h  ng ư  nh  hành   ườ   ạ i   i khác là

V  hành vi khách quan, t ủ ộ ứ ử i b c t vi khách quan c a t ạ ườ ị khác, ng hành vi khách quan c a t ỉ ự  sát, nên có th  nói t i b  hành h  không t ủ ộ ứ ử . i b c t

ộ ườ ệ ệ ạ i ph m t ề 2. V  phía ng ườ ị ạ Ng ườ ị ạ i b  h i ph i là ng

ư ộ ớ  thu c v i ng ớ thu c v i ng

ộ ứ ườ i có quan h  l ệ ệ ố ị ạ

ườ

ụ ỳ ự ề ộ i có hành vi hành h  không b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ụ ể ườ ị i làm nh c ng ế   i, n u ườ   i có hành vi hành ự ề ộ   ệ i ẽ ị   i có hành vi s  b  truy ề   i khác theo quy đ nh Đi u 121

ệ ệ i b  h i  ả ạ ị b  hành h  nh ng không có m i quan h  l ườ ạ h  thì ng ạ ườ hành h  ng i khác, mà tu  vào hành vi c  th  mà ng ệ ứ c u trách nhi m hình s  v  t ự ộ ậ B  lu t hình s . ố ườ ị ạ ườ ệ M i quan h  l ạ i ph m t

ộ ớ i v i ng ắ ộ ầ ữ ố

ồ ừ ệ ề ớ

ạ ư ủ ấ ớ

ẹ ớ ế ệ ợ

ố ẹ ưỡ ớ ớ

ộ ố ượ ạ ớ c đ  đ u) không thu c đ i t

ặ i ng

ệ ệ ầ ố ớ i làm công v i ch , nh t là đ i v i m t s  nhà hàng khách s n t ồ ệ ườ ượ ỡ ầ i đ ủ ộ ố ượ ườ ạ ượ ng c a t i có công nuôi d ng mình quy đ nh t

ộ    thu c i b  h i là l  thu c gi a ng ệ ấ ề ậ    quan h  công tác v  v t ch t, v  tinh th n. M i quan h  này b t ngu n t ệ ữ   ủ ưở (th  tr ng v i nhân viên ), quan h  th y trò, quan h  tôn giáo, quan h  gi a ườ ộ ố   ng  nhân... ệ ố ớ   Đ i v i quan h  hôn nhân (v  ch ng), quan h  huy t th ng (cha m  v i các ng ( cha m  nuôi v i con nuôi, con, ông bà v i các cháu), quan h  nuôi d   ủ   ườ ỡ ầ i đ  đ u v i ng ng ng xâm ph m c a ẹ   ạ ạ ộ c đãi ho c hành h  ông bà, cha m , i ph m này mà là đ i t t ợ ề ị ưỡ ồ v  ch ng, con, cháu, ng   i Đi u 151 ự ộ ậ B  lu t hình s .

99

ườ ườ ị ạ ạ ộ ng ng Thông th

ượ c đãi,  cáo khi

ặ ị ườ ư ố ệ ệ ộ ạ ị i b  h i trong t i ph m này, b  hành h  ng ị ự ọ ỉ ố ả ứ ặ nh ng không dám kêu ho c ph n  ng mà cam tâm ch u đ ng, h  ch  t ố ữ i khác t m i quan h  l thu c không còn n a ho c b  ng cáo.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ộ ợ ng ộ ườ ị ạ   i b  h i

ẻ ườ ị ạ ặ ườ ậ

i b  h i và ng t. i tàn t ệ ị Ng i trong tr

ạ ừ ả ạ

ề ộ ừ ế ạ

ườ ợ ườ ạ ộ i thông th 1. Tr ng h p ph m t ỉ ạ ườ i ch  có m t ng ng h p ph m t Đây là tr ụ ữ ườ ả i già, tr  em, ph  n  có thai ho c ng không ph i là ng ứ ợ ộ ạ ườ ng h p này b  truy c u trách nhi m hình s i ph m t ả ự ữ ế  đ n m t năm ho c b  ph t tù t ộ ậ ạ ị

ộ ậ

ệ ợ ộ ị ỉ i, không phân bi

ự ẹ ơ ấ ả ọ ườ t c  m i tr ư ộ ậ ự ộ ườ ự  ộ ậ theo kho n 1 Đi u 110 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  c i t o không   ớ ị ặ ề    ba tháng đ n hai năm. So v i Đi u giam gi ơ   ặ ề ộ i ph m này thì không n ng h n 111 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t ự ộ và cũng không nh  h n ( B  lu t hình s  năm 1985 ch  quy đ nh m t khung   ườ   ạ ạ hình ph t cho t ng t các tr ng h p ph m t ạ ợ h p ph m t i nh  B  lu t hình s  năm 1999 ).

ườ ẻ ặ ụ ữ i già, tr  em, ph  n  có thai ho c ng ườ ị   i b

ạ ộ ố ớ ể i đ i v i ng ề 2. Ph m t ả tậ   (đi m a kho n 2 Đi u 110 ) tàn t

ạ ườ ị ạ i mà ng

i b  h i là nh ng ng ợ ạ ườ t, B  lu t hình s  năm 1999 coi các tr

ộ ợ ng h p ph m t ự ộ ậ ị ơ ế ị ặ ườ ầ ượ ả   ữ c b o i c n đ ộ ườ   i này là ng h p ph m t   t đ nh khung tăng n ng, có hình

ây là tr ệ ệ ặ v  đ c bi ọ nghiêm tr ng h n, nên quy đ nh thành tình ti ạ ừ ộ ph t t

ớ ườ ộ ố ử ườ   i ạ i ph m t i đ i x  tàn ác v i ng

già l

ợ ớ ệ ườ ườ ng   h p   ph m   t

ừ ạ ướ

ừ

ộ ạ i ph m t

ườ ữ ả

ạ i mà l ố

ế ợ ố ạ ề ạ ộ

ế ờ ả

ế ướ c. ả ế ộ ộ ổ ườ ườ ạ i ph i đ n m t đ  tu i nh t đ nh. N u ph m t Ng

ườ ườ

ấ ị ạ i ch a đ n đ  tu i đó, thì không coi là ph m t ế ệ ộ ổ ọ ườ , thì ng

ớ ố

ư

ủ

ạ

ặ

ậ

ỡ

12 Trích theo bài "G p g  giáo s  Ph m Khuê", Báo Hà N i m i, s  ngày ch  nh t, 20­4­1986

ộ 100

ế ộ ố ớ  60 đ n 74 tu i là ng ườ ườ ừ i t ổ ở ổ ừ ườ ừ ế ổ ế  m t năm đ n ba năm tù. ạ ườ i già  Hành h  ng ợ ườ ạ ườ ng h p ng i già là tr Hành h  ng ộ ệ ạ ườ ộ i.   i ph m t  thu c vào ng ộ   ạ ố ộ ị i   già   là   tr Vi c   quy   đ nh   ph m   t i i   đ i   v i   ng ả ớ ủ ấ ơ ọ   c ta là  chính sách l n c a Đ ng và Nhà n nghiêm tr ng h n là xu t phát t ề   ộ ả ự ạ ừ ệ ẩ ứ ườ i già, v a là chu n m c đ o đ c xã h i, v a là truy n b o v , chăm sóc ng ộ ố ớ ườ ườ ộ ố ẹ ủ ố i đã i già, ng t đ p c a dân t c ta. Ph m t th ng t   i đ i v i ng ế   ạ ọ ọ ẽ ế ạ xâm ph m đ n nh ng ng  ra h  ph i kính tr ng, xâm ph m đ n ủ   ườ ị ạ ự ạ ả i ích c a i hành vi xâm ph m đ n l i b  h n ch  kh  năng ch ng c  l ng ộ ứ ạ ồ mình và đ ng th i xâm ph m đ n đ o đ c xã h i, truy n th ng dân t c và   ủ chính sách c a Đ ng và Nhà n i già là ng ư ế ớ v i ng ề Theo tài li u v  y sinh h c quóc t  75 đ n 89 tu i là ng tu i, t i đ i v i ng ổ ố i già s ng lâu ộ ố   i đ i i già.     i có 12. 90 tu i tr  lên là ng ế i già, t

ọ ễ ự ử

ườ ề i già.

ế

Tuy nhiên, đó là quy đ nh v  sinh h c, còn v  pháp lý, th c ti n xét x , các Toà án đã coi ng Tình ti ủ ế ườ i. Do đó cũng không c n thi

ườ

ế ả ộ t thu c ý i già cũng không ph i là tình ti   ầ   ả ầ t ph i yêu c u ọ ớ ị   i già thì h  m i b  coi ổ ủ ườ ị   i b  xâm ườ ứ ộ ố ớ ạ ộ ạ i mà mình xâm ph m là ng ỉ ầ i già, mà ch  c n căn c  vào tu i c a ng ạ i có ph m t i già hay không. i đ i v i ng

ườ ử ớ ộ i  đói x  tàn ác v i ng ạ i ph m t ườ ệ  i l

ườ ợ ng h p ng ẻ ộ

ề ị ổ ở ườ ừ  60 tu i tr  lên là ng i t ộ ố ớ ạ i đ i v i ng t ph m t ộ ạ ườ ủ ứ i ph m t th c ch  quan c a ng ườ ạ ườ ế ộ ng i ph m t t ng i bi ộ ố ớ ườ ạ i đ i v i ng là ph m t ạ ườ ị ể i ph m t ph m đ  xác đ nh ng ạ ẻ Hành h  tr  em ạ ẻ Hành h  tr  em là tr ườ ị ệ i b  l thu c mình mà ng ậ ả ộ ệ ụ ẻ thu c là tr  em   Theo Đi u 1 Lu t b o v , chăm sóc và giáo d c tr  em thì ng ườ ướ i d i 16

ổ

ượ ợ ng h p ph m t ề ẻ tu i là tr  em. ạ Ph m t

i đ i v i tr  em đ ỉ c coi là tr ể ạ ả ả

ệ ổ

ừ ườ ế ụ ự ườ ả ộ ố ớ ẻ ấ ơ h n, không ch  xu t phát t ệ ớ ả ấ ướ c, b o v  l p ng đ t n ả ệ ữ mà còn b o v  nh ng ng ọ   ộ ườ i nghiêm tr ng ệ ươ ệ ẻ ủ   ng lai c a  quan đi m b o v  tr  em là b o v  t ố   ả ự ệ i k  t c s  nghi p xây d ng và b o v  T  qu c, ự ệ  v . i không có kh  năng t

ầ ụ ườ ng h p ph m t i  này c n chú ý m t s  đi m sau:

ấ ộ ế  t ng. H  s  v  án nh t thi

ấ ợ ổ ủ ế ườ ị ạ

ệ ư ế ủ ứ i b  h i là ng

ệ ườ ổ ủ

ụ

ẫ ợ ế ượ

ấ

ủ ế ế

ứ ạ ợ ộ

ủ ế ằ ấ

ủ ứ ố ể ị i cho ng

ộ i. Đ  có căn c  xác đ nh tu i c a ng ẻ ướ ơ

ộ ố ể ộ ạ Khi áp d ng tr ị ầ   ẻ ườ ượ ệ ị c xác đ nh là tr  em là m t yêu c u ­ Vi c xác đ nh tu i c a ng i đ ả ồ ơ ụ ắ ố ụ ơ ộ ủ   t ph i có b t bu c c a các c  quan ti n hành t ả   ẻ ấ i b  h i là tr  em, nêu không có gi y khai sinh thì ph i gi y khai sinh c a ng ổ ườ ị ạ ườ i ch a đ n 16 tu i. Tuy nhiên,   có các tài li u ch ng minh ng ườ ị ạ ặ   ị ự ễ ề ử i b  h i g p ng h p vi c xác đ nh tu i c a ng th c ti n xét x  có nhi u tr ệ   ọ ế ố ụ ơ ề ấ  t ng đã áp d ng h t m i bi n r t nhi u khó khăn, các c  quan ti n hành t ườ   ị ậ ườ ị ạ ổ ủ ư i b  h i. V y trong tr pháp nh ng v n không xác đ nh đ c tu i c a ng ng ổ ủ ế ệ ư ế ườ ị ạ ợ   i b  h i nh  th  nào ? Hi n nay có hai ý ki n trái h p này tính tu i c a ng ượ ế ế ằ ấ ứ ế t ngày sinh thì l y ngày ng   c nhau: ý ki n th  nh t cho r ng, n u không bi ủ   ố ấ ố t tháng sinh thì l y tháng cu i cùng c a cu i cùng c a tháng đó, n u không bi ế ờ   i. Còn ý ki n th  hai thì năm đó, cách tính này là không có l i cho ng i ph m t ế   ầ ế t ngày sinh thì l y ngày đ u tiên c a tháng đó, n u cho r ng, n u không bi ấ ế t tháng sinh thì l y tháng cu i cùng c a năm đó, cách tính này theo không bi   ườ ị  ổ ủ ạ ợ ướ i b i ph m t ng có l h ề   ẩ ấ ạ h i nh t là ng c có th m quy n i là tr  em, các c  quan Nhà n ầ c n có h

ế ả ộ

ộ i mà là tình ti

ượ ứ ặ ả ọ

ế

ườ ị ạ

ụ

ạ

ố

13 Xem Đinh Văn Qu  "ng

i b  h i trong v  án hình s " T p chí Toà án nhân dân s  12 năm 1997.

ự 101

c ho c bu c h  ph i nh n th c đ ặ ườ ố ượ ỉ ầ ượ ẻ ạ ớ ườ ườ ị ạ ạ i b  h i l ẫ ụ ể 13 ướ ng d n c  th . ạ ộ ố ớ ẻ ­ Ph m t i đ i v i tr  em không ph i là tình ti ủ ế ạ ườ i ph m t c a ng ứ ả ộ t i ph i nhân th c đ mình xâm ph m là tr  em thì m i coi là tình ti ủ ứ   t thu c ý th c ch  quan ạ   ầ t khách quan, do đó không c n ng i ph m ậ ộ   ng mà c đ i t ế   t tăng n ng, mà ch  c n xác

ộ ộ ạ ẻ ườ ị i đã b i mà ng ạ i ph m t

ườ ạ i xâm ph m là tr  em thì ng ồ 14 ị đ nh ng coi là ph m t

ộ ố ử ạ i ph m t ớ   i đ i x  tàn ác v i

ộ ng

ợ

ạ ẻ ủ ườ

ườ ườ

ụ ữ ế ộ ạ ườ i ph m t ộ ố ớ ẻ i đ i v i tr  em r i.  ạ ớ ụ ữ Hành h  v i ph  n  có thai. ụ ữ ạ ườ Hành h  ph  n  có thai là tr ộ ườ ị ệ ườ ệ i b  l  thu c mình mà ng i l ư ườ Cũng nh  tr ủ ế ứ ộ t thu c ý th c ch  quan c a ng ạ ế ả ộ i ph i bi i ph m t t ng ớ ườ i này khác v i tr t ph  n  mà bi

ạ ụ ữ ộ ạ i ph m t ạ i mà mình hành h  đang có thai. Tr ợ ng h p "gi ộ ậ ề ậ

ự ị ế

ườ ị ạ i ph  n  b  hành h  đang có thai là ng

ể ả

ề ố ớ ườ ế ặ ợ ườ ng h p ng ụ ữ  thu c là ph  n  đang có thai ả   ng h p hành h  tr  em, hành h  ph  n  có thai không ph i ầ   là tình ti i, nên không yêu c u ợ   ườ ng h p ng ị ạ ế t là có thai" quy đ nh ph m t   ả ị ỉ ể ạ   i đi m b kho n 1 Đi u 93 B  lu t hình s . Do đó, Nhà làm lu t ch  quy đ nh t ỉ  ậ ứ ụ ữ ố ớ t là có thai". Vì v y, ch "đ i v i ph  n  có thai" ch  không quy đ nh "mà bi ụ ữ ị ộ ị ạ ầ c n xác đ nh ng   i b  truy i ph m t ự ự ệ ứ c u trách nhi m hình s  theo đi m a kho n 2 Đi u 110 B  lu t hình s . ộ ầ ụ Khi áp d ng tình ti ườ ộ ậ ạ i ph m t t tăng n ng này đ i v i ng i c n chú ý

m t s  đi m nh  sau:

ở ể

tháng th  m y; ế ấ ườ ứ ấ ả t ph i do giám i ph  n  có thai hay không nh t thi

ư ụ ữ i ph  n  đang có thai, không k  cái thái đó  ụ ữ ị ị đ nh viên ho c bác s  chuyên khoa;

ộ ố ể ườ Ng ệ Vi c xác đ nh ng ỹ ặ ạ ườ i tàn t

ớ ạ ườ ộ ườ ệ i l ậ t i tàn t t là đ i x  tàn ác v i ng thu c mình mà

ậ ườ ị ng

ậ ả ị

ộ  thu c là ng ườ ị i b  tàn t ườ t là ng ườ

t và b  tàn ph , không có kh  năng t ị ườ ị

ưở

ố ử ậ t i b  tàn t ườ ị ộ ậ i b  m t t ư ị ụ ạ ườ ề ộ t nh  không  nh h ườ ế ị ạ ệ ng, nh  b  c t chân, b  b i li t n u ng i tàn t ẻ ẫ ậ ng t ự  ị ế t, b  mù, b  câm đi c...   ị ộ   ạ ỉ i b  hành h  ch  b  m t ư  ự ệ  v  nh ậ    12%, th m chí ế ứ ườ ị ươ i b  th ả ỷ ệ  l t có t

ậ ế ng nhi u đ n s c kho , v n có kh  năng t ụ ng. Ví d : M t ng ẻ ạ ư Hành h  ng   Hành h  ng ườ ị ệ i b  l Ng ư ệ v  nh  ng i bình th Tuy nhiên, không coi là hành h  ng ả ậ ỏ t ườ ng i bình th ẫ 21% nh ng v n kho  m nh.

ề

ườ ả ố ử hai ng ề i đ i v i nhi u ng i là tr

ộ ể ả ạ ộ ố ớ Ph m t ạ Hành h  nhi u ng ở ị

ặ ể ủ ộ

ạ ị ị

ư

ạ ị ị ạ i ti p t c có hành vi hành h  ch  Tr n Kim D và b  ch  D t

ụ ế ố  cáo hành vi ph m t ị ầ ề ậ i c a T tr

ướ ơ ạ ứ ệ ị ị

ổ ủ

ị

ườ ị ạ

ư ế

ụ

ự

ạ

ủ i b  h i trong v  án hình s  nh  th  nào". T p chí dân ch

14  Xem Đinh Văn Qu  "Xác đ nh tu i c a ng ế ậ ố và Pháp lu t s  7 năm 1999

ề ả ể ườ  (đi m b kho n 2 Đi u 110) i ườ ệ  ớ ừ ợ ườ ề ng h p đ i x  tàn ác v i t i l ờ   ườ ở ộ ạ i tr  lên cùng b  hành h  trong m t th i thu c mình tr  lên. Có th  c  hai ng ỹ ờ   gian ho c có th  không cùng m t th i gian. Ví d : Tô S  T là ch  Nhà hàng ị ỗ   Caraoke đã có hành vi hành h  ch  Đ  Th  L là ti p viên Nhà hàng làm ch  L ỏ ộ ủ ả ỏ ố i c a T. ph i b  tr n kh i Nhà hàng, nh ng không dám t   ạ ế ụ ố    cáo sau đó T l ộ ủ ớ   ạ c c  quan pháp lu t. Trong quá trình đi u tra,m i hành vi ph m t ệ ự  ướ phát hi n tr c đó T còn hành h  ch  L nên T b  truy c  trách nhi m hình s ể theo đi m b kho n 2 Đi u 110

102

Ế Ộ (ĐI U 111)

Ề ủ ạ

ặ ự   i dùng vũ l c, đe do  dùng vũ l c ủ

ườ  v  đ ớ ườ

ề ề ế ộ 19. T I HI P DÂM ế ộ ự Hi p dâm là hành vi c a m t ng ạ ặ ợ ụ ể ự ệ ượ ủ ạ i d ng tình tr ng không th  t ho c l c c a n n nhân ho c dùng th ớ ấ ạ ố ủ ọ đo n khác giao c u v i ng i khác trái v i ý mu n c a h . ụ ủ   ạ ả ấ ạ i xâm ph m quy n b t kh  xâm ph m v  tình d c c a Hi p dâm là t

ph  nụ ữ

Ệ Ạ Ủ Ộ

ệ ế ự

ể ự ệ ượ ủ

ặ ườ ể  v  đ ớ i khác trái v i ý mu n c a h .

ị ớ ộ ậ ệ i th c hi n vi c hi p dâm có th  dùng vũ l c, đe do ạ i d ng tình tr ng không th  t ớ ự

ề ư ộ ậ ế ườ

ộ ậ ạ ề

ỉ ộ ậ ự

ự ặ ợ ụ ạ ư ậ ủ ặ

ự

ộ ậ ộ ị ư i ph m này, nh ng không vì th

ế ề ị

ủ ự , đe do  dùng vũ l c ho c l i nào dùng vũ l c ạ c c a n n nhân  v  đ ề ấ ộ i hi p dâm quy đ nh t ấ ằ ổ ề ớ ộ ế ạ ị ạ ự ộ ậ ộ ậ ề i Đi u 112 B  lu t hình s

ạ i hi p dâm quy đ nh t ậ ệ ị

ứ ệ ệ ạ ộ ỉ

ơ ộ ậ ậ ề

ượ ấ ạ ạ ợ ộ ậ ự ề ấ ổ c c u t o l

Ấ A. CÁC D U HI U C A T I PH M Hành vi khách quan ạ  ự ộ ạ ườ i ph m t Ng ạ ặ ợ ụ ự c c a n n nhân   dùng vũ l c ho c l ố ủ ọ ấ ủ ạ ho c dùng th  đo n khác giao c u v i ng ạ ề ộ ề   i ph m này, thì So v i Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  t ụ ể ơ   ầ ủ ả ự  hành vi khách quan đ y đ  và c  th  h n. B  lu t hình s  năm 1999 mô t ị ự   i nào dùng N u nh  Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 ch  quy đ nh: "ng ặ ự vũ l c ho c dùng th  đo n khác" thì Đi u 111 B  lu t hình s  năm 1999 quy   ạ   ạ ườ ị i d ng tình tr ng đ nh: "ng ể ự ệ ượ ủ không th  t    ho c dùng th  đo n khác". Nh  v y, so ự ộ ậ ớ v i B  lu t hình s  năm 1985, Đi u 111 B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh   ế  thêm hai hành vi khách quan trong c u thành t   i Đi u 111 B  lu t hình s  năm 1999 đã mà cho r ng t ự  thay đ i v  ch t so v i t ấ   năm 1985. Vi c nhà làm lu t quy đ nh thêm hai hành vi khách quan trong c u ễ ụ   i ph m ch  làm cho vi c áp d ng d  dàng, thu n ti n h n, ch  không thành t ự  ề ấ ạ ả làm cho b n ch t thay đ i. Tuy nhiên, v  c u t o, Đi u 111 B  lu t hình s ớ ơ   i h p lý h n so v i Đi u 112 B  lu t hình s  năm năm 1999 đ 1985.

ộ ự ớ ng t

a. Hành vi dùng vũ l cự Hành vi dùng vũ l c trong t ự ở ộ ố ộ ự ạ ư m t s  t

ự ế ạ ườ i ph m t i ph m khác mà ng ằ i hi p dâm, hành vi dùng vũ l c là nh m giao c u v i ng

ườ ể ộ

ươ i hi p dâm cũng t ộ i có dùng vũ l c, nh ng  ấ ng là làm th  nào đ  bu c ng ữ ư ậ ộ

ị ệ ự ủ ế ự ủ t s  kháng c  c a ng

ệ

i   th c hi n đ ộ ượ i  đã dùng vũ l c t ộ ự ạ i ph m t

ữ ạ ườ i ph m t ườ ợ ng h p ng ư ụ ế

ứ ự ườ ế ệ ở vũ l c  ế ộ t ế Hành vi này, thông th ấ ẻ ấ k  t n công giao c u nh : V t l n, gi trói v.v... Nh ng hành vi này ch  y u làm tê li ể đ  ng ườ tr ư ị ỉ t nh nh ng ch a b  ch t và sau khi ng ườ ị ế ng hình s  v  t v i hành vi dùng   ở  ự ườ ị ấ ớ   i b  t n công. ụ ữ ườ ả ể i ph  n  ph i đ  cho   ấ   ổ ồ  chân tay, b p m m, bóp c , đánh đ m, ườ ị ạ   i b  h i ấ ệ ự ế c vi c giao c u. Tuy nhiên, th c t    có ự ớ ứ ườ ị ạ ấ   i m c làm cho ng i b  h i b t ọ ả ộ ạ ườ   i  đã tho  mãn d c v ng, i ph m t ệ   ả ị ạ ộ i ph m t i  còn ph i b  truy c u trách nhi m ọ ế ộ   i hi p dâm mà h  đã th c hi n. B i vì, i b  hi p đã ch t thì ng ự ề ộ i gi ườ i, ngoài t ế t ng

103

ỏ ặ ế ả ậ ườ ả i  đã b  m c cho h u qu  ch t ng ễ i x y ra mi n là y tho ả

ườ ng mãn đ ộ ạ i ph m t ượ ụ ọ c d c v ng.

ạ

ộ ủ ờ ự b. Hành vi đe do  dùng vũ l c Đe do  dùng vũ l c là hành vi c a m t ng

ườ ạ ế i dùng l ườ ị ườ i khác, làm cho ng

ạ ả ể i b  h i s  hãi ph i đ  cho ng

ườ ị ạ ợ ậ ề ố ủ ấ ị

ể ể ứ ạ

ự ắ ứ

ự ố ớ ộ ưỡ ạ ợ ạ ng h p đ i v i t i c

ề ặ ự i nói ho c hành   ư   ạ ợ ầ ủ ộ i b  đe do  s  hãi nh : đ ng uy hi p tinh th n c a ng ườ   ạ ắ ạ ế i do  gi t, do  đánh, do  b n... làm cho ng ạ  ớ ộ ạ i giao c u trái v i ý mu n c a mình. Đi u lu t không quy đ nh đe do ph m t ắ ự dùng vũ l c ngay t c kh c, nên có th  hi u hành vi đe do  dùng vũ l c quy   ả ườ ồ ị ợ ở   ng h p đe do  dùng vũ l c ngay t c kh c và  đây bao g m c  tr đ nh  ự ợ ả   ạ ườ ư ườ ng h p đe do  dùng vũ l c nh  tr tr ng đo t tài s n ự ộ ậ ạ ị i Đi u 135 B  lu t hình s . quy đ nh t

ạ i d ng tình tr ng không th  t v  đ c c a n n nhân

ể ự ệ ượ ủ ườ

ư ị ườ ế ạ ể ự ệ ượ ủ ạ ạ c c a n n nhân là tr ấ i khác giao c u thì không th ợ   ng h p ể

ợ ụ c. Hành vi l ạ  v  đ L i d ng tình tr ng không th  t ạ n n nhân r i vào tình tr ng n u nh  b  ng ố ch ng c  l ợ ụ ơ ự ạ ượ i đ c.

ạ ể ườ ộ ạ

ệ ạ ệ

ố

ệ ự

ườ ơ ng h p n n nhân r i vào tình tr ng không th  t

ụ ố ấ ớ ể ự ệ ượ  v  đ ạ ộ i gây ra cho n n nhân, nh ng ng

ộ

ạ ạ i ph m t ể ệ ợ ụ i đã l ụ ệ

ớ ạ ệ ị ỉ ặ ế ề ấ ớ

ư ế ặ

ề ẽ ị ư ế ả ị ạ ể  i ph m t Tình tr ng này, có th  do chính ng i t o ra cho n n nhân đ ấ ố ủ ạ ớ ỏ  ầ ự th c hi n vi c giao c u trái v i ý mu n c a n n nhân. Ví d : Tr n Văn T b ị ố ướ ể ị ướ ố   c ch  D mê c đ  ch  Đào Xuân D u ng. Sau khi u ng n thu c mê vào c c n ữ ế ị   t gì n a, nên T đã th c hi n hành vi giao c u v i ch  D. Cũng có không bi ữ ạ ợ c do nh ng lý do   tr ườ   ư ườ i khách quan khác không do ng ố   ớ ấ ạ ạ i d ng tình tr ng đó đ  giáo c u v i n n nhân trái v i ý mu n ph m t ợ ụ ủ ọ   i d ng lúc c a h . Ví d : Chu Văn H là Y sĩ  b nh vi n huy n K t nh T đã l ấ   ế ể ị t H giao c u ch  L đang truy n huy t thanh đ  giao c u v i ch  L, m c dù bi ử ộ ế ớ v i mình, nh ng vì đang truy n huy t thanh và nghe H d n: "N u c  đ ng,   ự ố huy t thanh ch y ra ngoài s  b  c a tay" nên ch  L không giám ch ng c .

ị

ự ữ ự d. Hành vi dùng th  đo n khác ủ ạ Th  đo n khác là nh ng th  đo n ngoài nh ng hành vi  đã đ ạ

ạ ủ ạ ấ  v  đ

ố

ườ ộ

ượ

ườ ứ ế ế

ạ ộ ạ ộ ủ i c a ng ị ệ ị ế

ủ ạ ữ ượ   c quy đ nh ợ ụ ạ i d ng tình tr ng không trong c u thành ( dùng vũ l c, đe do  dùng vũ l c, l   ứ ằ ị ầ   ở ể ự ệ ượ ủ c c a n n nhân). Đây là quy đ nh m  nh m đáp  ng yêu c u th  t ữ   ử ễ ở ẽ ự ấ i ph m này, b i l  th c ti n xét x  có nh ng đ u tranh phòng ch ng lo i t ợ ạ ọ ộ ạ ườ i không thu c m t trong các i ph m t tr   ng h p hành vi ph m t ư ấ   ả ấ ụ ể c quy đ nh trong c u thành, nh ng hành vi này b n ch t hành vi c  th  đã đ ạ ộ ề ộ ạ i ph m t   i hi p dâm là l i là hành vi hi p dâm và vi c truy c u ng i v  t ủ ạ ấ ể ầ t. Tuy nhiên, khi xác đ nh hành vi dùng th  đo n khác đ  giáo c u trái c n thi   ề ộ ố ấ ầ ố ủ ạ ớ v i ý mu n c a n n nhân c n chú ý m t s  v n đ  sau:

104

ộ ả ữ ự ệ i th c hi n ho c l Nh ng th  đo n mà ng

ủ ữ ạ ằ

ấ ườ ư ể

ế ủ ạ ự ể

ụ

ặ ợ ụ ạ i b  h i lâm vào tình tr ng không còn kh ớ i  giao c u trái v i ý mu n c a h i d ng s  kém hi u bi ố ủ ạ ổ ườ ạ i nhà. Cháu Hoàng Th  M  15 tu i là ng

ể ớ

ắ ặ ố ố

ồ ố

ể ạ ệ ặ ố ớ

ủ ụ ẹ ệ ớ ị ạ ườ ủ   i d ng ph i là i ph m t ả  ườ ị ạ ạ nh ng th  đo n nh m đ a ng ố ủ ọ  ộ ạ ủ ả i ph m t năng làm ch  b n thân đ  ng ặ ợ ụ ụ ố ư ố   nh : cho u ng thu c kích d c ho c l t c a n n nhân ệ ớ ể ự đ  th c hi n hành vi giao cáu trái v i ý mu n c a n n nhân. Ví d : Hà Đ là   ể   ộ ỹ ữ ệ ị Bác s  ch a b nh t i dân t c thi u ế ố ị ệ ữ ệ   s  b  b nh đ n nhà Đ đ  Đ khám và ch a b nh cho cháu M, Đ nói v i cháu M ướ ẻ ạ ạ ồ c da tr ng h ng thì đ t thu c vào âm đ o, cháu là mu n kho  m nh và có n   ệ   ể ự ợ ụ ặ ặ M đ ng ý đ t thu c. Đ đã l i d ng vi c đ t thu c cho cháu M đ  th c hi n ộ ố ấ   i toàn b  hành hành vi giao c u v i cháu M. Sau khi đ t thu c, cháu M đã k  l vi c a Đ v i m  cháu, nên v  án b  phát hi n.

ớ ườ i ph  n

ủ ụ ữ ố ủ ườ ấ đ. Hành vi giao c u trái v i ý mu n c a ng ớ Giao c u trái v i ý mu n c a ng

ạ i ph m t

ng h p nào ng ộ

ớ ằ ấ ợ ế ự

ọ ợ ế

ặ ư ượ

ằ ế

ộ

ư i ch a giao c u đ ườ ị ạ ộ

ư ố ớ ộ ướ

ủ ề ề

ệ ệ ấ

ự

ứ ặ

ằ

ủ ấ ự ủ ạ ế ề ườ ủ

ụ ộ ộ

ằ ố ớ ườ ng, đ i v i các t ằ ừ ng dùng t ề ố ổ ộ i. Ví d : Tô  ph n b i T  qu c (Đi u 78), t ộ i xâm ph m an ninh lãnh th

ộ ạ ề ề ạ

ấ ậ ấ

ưở ứ

ế

ị ế ề

ụ ữ ủ   ố ấ i ph  n  là hành vi khách quan c a ộ   ườ ả ườ ư ế ộ ấ i i hi p dâm, nh ng không ph i tr c u thành t ườ ị ạ ượ ớ ề   ạ ớ ấ i hi p dâm mà trong nhi u i b  h i thì m i là ph m t c v i ng giao c u đ ườ ớ   ộ ạ ườ ợ i  m i có hành vi dùng vũ l c nh m giao c u v i i ph m t ng h p ng tr ạ   ườ ồ ộ ạ ườ ị ạ i hi p dâm r i. Trong tr ng h p này g i là ph m i b  h i là đã ph m t ng ự ộ ư ế ế ệ ạ ộ   t i hi p dâm ch a đ t (ch a th c hi n đ c h t hành vi thu c m t khách ệ ề ể ủ ấ ề ấ quan c a c u thành). V  d u hi u này, cũng có nhi u quan đi m khác nhau:   ạ ườ ấ ượ ớ ườ ị ạ   ộ ế i ph m t c v i ng i b  h i Có ý ki n cho r ng, n u ng ế ả   ạ ể ư ị ế ư i hi p dâm, vì ng i b  h i ch a b  hi p và đ  ph n thì ch a coi là đã ph m t ằ ế ế ạ ộ ấ ế ạ i có ý ki n cho r ng t i c u thành hình i hi p dâm là t bác l   i ý ki n này, l ườ ỉ ầ ộ   ự ộ ạ ứ p, ch  c n ng i i  có hành vi vũ l c là t i ph m t i c th c nh  đ i v i t ề ế ả ạ   ph m đã hoàn thành. Theo chúng tôi thì c  hai ý ki n trên đ u không chính xác, ể ệ ậ ề ộ ế   i hi p dâm đã th  hi n hành vi giao vì ngay trong đi u văn c a đi u lu t v  t ắ ườ ộ ấ ấ i nào c u là d u hi u khách quan c a c u thành (d u hi u b t bu c) "Ng   ể ự ệ  ặ ợ ụ ạ ạ dùng vũ l c, đe do  dùng vũ l c ho c l  v i d ng tình tr ng không th  t ớ ấ ượ ủ ạ   c c a n n nhân ho c th  đo n khác giao c u v nanj nhân", ch  không quy đ ư ở ộ ướ ạ ộ ấ   ị p "nh m" chi m đo t. Thông th i c i c u đ nh nh    t ề ứ ỉ ụ   ể ậ  "nh m" đ  ch  m c thành hình th c, đi u văn c a đi u lu t th ạ ườ ạ   ả ủ ị i ph m t đích c a ng i ho t ề ậ ổ ề ổ  ộ ạ t đ  chính quy n (Đi u 79), t đ ng nh m l ạ ộ ừ ữ   ề ỉ ộ i ho t đ ng ph  (Đi u 83) v.v...T  nh ng (Đi u 81), t i b o lo n (Đi u 82), t ứ  ộ ấ ế ộ i c u thành v t ch t ch i hi p dâm là t phân tích trên, chúng ta cũng th y rõ t ư ộ ố ườ ẫ ầ ng. i v n l m t không ph i c u thành hình th c nh  m t s  ng ậ ồ ủ ộ ả ả ờ Giao c u là hành vi, đ ng th i cũng là h u qu  x y ra c a t ắ ẽ ề ấ i b  h i đã b  hi p). V  v n đ  này, ch c s  có ng ố ộ ả ấ ấ ườ ị ạ ậ ế ả

ả ủ ả ệ ượ ạ ừ ừ ể ậ ộ i hi p dâm ồ ườ i không đ ng tình, (ng ả ữ ệ vì h u qu  là k t qu  c a m t hành vi gây ra, là m i quan h  nhân qu  gi a A i v a là B. ng v a là A l (hành vi) và B (h u qu ), không th  có m t hi n t

105

ở ư ấ đây hành vi giao c u không bao gi

ờ ả ủ ế ấ

ấ ư ậ ể ấ

ừ ộ

ừ i xâm ph m s  h u v a là hành vi n u xét t ậ ng t ạ ả ế ườ ị ạ ế ị ừ ế ộ ư ậ Đúng là nh  v y, nh ng   là nguyên nhân ậ ủ ậ ả ị ả ị c a h u qu  b  giao c u mà h u qu  b  giao c u là k t qu  c a hành vi dùng ự ự ươ  nh  v y, chúng ta có th  coi hành vi vũ l c nh m giao c u. Cũng t ở ữ ế  phía chi m đo t trong các t ạ ừ ườ i b  h i (b  chi m đo t). ng ằ ạ ạ i ph m t i, v a là h u qu  n u xét t phía ng

ườ ị ạ i b  h i.

ố ủ ệ

ợ ế ứ ề

ườ ề

ế ự ủ

ả ộ ị

ườ

ế ớ e) Trái v i ý mu n c a ng ễ ử ộ ấ ọ Đây là m t d u hi u h t s c quan tr ng mà th c ti n xét x  không ít   ộ ố ườ ợ ị ườ ị ạ ng h p do ng h p khó xác đ nh, vì v  phía ng   ố ụ ơ ớ    t ng không ả ạ   ư ậ i i do có s  tho  thu n nh ng l ậ   ườ ị ế ượ ạ i có ng i b  hi p th t, c l ậ ự   i khai là có s  tho  thu n. Thông ủ ườ   ủ i ườ ị ạ   i b  h i ị i, nh ng đ i v i t

ứ ạ ườ i ph m t ng khi xác đ nh t ư ộ ấ ề ấ ể ộ ộ ị ự tr i b  h i, trong m t s  tr nhi u nguyên nhân khác nhau đã khai v i các c  quan ti n hành t ớ ạ ườ đúng v i tr ng thái tâm lý c a mình, có ng ớ khai v i nhà ch c trách là mình b  hi p, ng ư nh ng b  ng ộ ạ ế ườ i ph m ng th ứ ố ớ ộ ạ i hi p dâm, thì ý th c ch  quan c a ng ph m t ọ ạ l i là v n đ  r t quan tr ng đ  xác đ nh có t ị ế ộ ạ i mua chu c l ứ i ta xét đ n ý th c ch  quan c a ng ủ i hay không có t ủ i.

ố ớ ấ ườ ị ạ

ố ủ ườ

ấ

ậ ủ ộ ơ

ế ủ ủ ụ

ủ ố

ệ ườ ườ ấ ủ   i b  h i hay ề   ứ ả i b  h i, chúng ta còn ph i căn c  vào nhi u ạ   ệ ộ ự ạ i, th  đo n th c hi n t i ph m, ế   ườ ủ ả i, ý ki n ủ ạ   ườ i công tác, c a b n  ch c xã h i n i hai ng ỉ  ệ ủ t khác c a v  án, tránh ch  quan phi n di n. Ch ườ ị ạ   i b  h i ớ ị   i đàn ông) m i b  coi là ớ i có hành vi giao c u(ng

ườ ị ạ ệ ấ ắ ớ D u hi u trái v i ý mu n c a ng

ệ

ố ớ ườ i b  h i ch a đ ợ ng h p ng

ố ớ ườ i hi p dâm, nh ng d u hi u này ch  có ý nghĩa đ i v i tr ườ ị ạ ấ

ứ ệ ế ộ ộ ủ ấ   i b  h i là d u hi u b t bu c c a c u ợ   ng h p ư ủ  ớ ọ ề   i có hành vi giao c u v i h  đ u ự ư ổ ở ố i hi p dâm và ng i s  b  truy c u trách nhi m hình s

ố ủ ỉ ấ  13 tu i tr  lên, còn đ i v i tr ườ ộ ẽ ị ộ ạ i ph m t ự ườ ộ ậ ế ề ẻ ị ệ ể Đ  xác  đ nh vi c giao c u có trái v i ý mu n c a ng ườ ị ạ ờ ủ i khai c a ng không, ngoài l ệ ữ ư ế ố  khác nh : m i quan h  gi a hai ng y u t ệ ả ụ ể ả hoàn c nh c  th  khi x y ra vi c giao c u, nhân thân c a c  hai ng ổ ứ ơ ữ nh n xét c a nh ng c  quan, t ế ẹ bè, c a cha m  và các tình ti ứ ấ khi nào ch ng minh vi c giao c u đó là trái v i ý mu n c a ng ụ ữ ườ i ph  n ) thì ng (ng ế ộ ạ i hi p dâm. ph m t ệ ấ ế ộ thành t ườ ị ạ ừ i b  h i t ng ổ 13 tu i thì dù có trái ý mu n hay không, ng ạ là ph m t ả theo kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  (xem t i hi p dâm tr  em).

i ph m t

ộ ố

ứ ườ ườ ề ạ ộ i ủ ế

ủ ị

ườ ộ ợ ạ i ph m t i. Thông th

ủ ườ ệ ạ i ph m t ố i đ u th ng nh t, không ai có ý ki n trái ng ộ ố ườ ng, ng ỉ ẹ ị ợ ng h p ng

ườ ặ ợ ụ ộ ớ ạ ộ ữ ự ự ạ ớ ủ ý th c ch  quan c a ng ự Ng ấ ọ ượ m i ng ử ự ố ng h p khó xác đ nh s  c  ý hi p dâm c a ng xét x  cũng có m t s  tr ữ ằ ườ ạ ph m t ấ c u v i n n nhân mà ch  có ý đ nh trêu g o trong nh ng tr ạ ph m t ắ   ề i th c hi n hành vi c a mình là do c  ý, đi u này ch c ự ễ   c. Tuy nhiên, th c ti n ườ   ế i   i bào ch a r ng mình không có ý giao ườ   i   i d ng tình i m i có hành vi dùng vũ l c, đe do  dùng vũ l c ho c l

106

ủ ể ự ệ ượ ủ

ỉ ộ ậ ặ ạ i ph m t

ố ạ ạ ư ụ

ạ ặ ệ ấ ụ ị

ầ ấ ễ ớ ủ

ị ớ ồ ộ ọ ườ ế

ồ ọ ọ ầ ả ế

ị ấ ầ

ị ồ ọ ư ọ ị ắ

ỉ ị ớ ọ ằ

ớ

ố ườ ị ạ i b  h i, thì ng ủ ị ấ ng h p đã giao c u đ ng ng

ấ ộ ạ i l ị ạ i ph m t ặ ư

ẳ ậ ọ

ớ ớ ơ ả ể ế ệ ắ

ớ ị ả ứ ị ộ ị ề ỉ ị

ứ ự ự ố

ư ắ ổ ầ ư ớ ị

ư ấ ế ệ ạ ằ s  Công an gi

ị

ư ế ượ Khi g p nh ng tr

ơ ứ

ườ ủ ộ

ủ i, th m chí ngay c  l ợ ử ự

ạ ư   ạ  v  đ c c a n n nhân ho c dùng th  đo n khác nh ng tr ng không th  t ườ ắ ượ i   ch  nh n có hành vi làm ch a giao c u đ   c, cùng l m là ng ơ   ầ nh c. Ví d : Tr n Văn B, Nguy n Văn C, Ph m Qu c K vào công viên ch i ế ồ   thì g p ch  H ng i nói chuy n v i anh Q. Tr n Văn B đ n hăm do  anh Q và ướ ợ ỏ ườ   i nên s  b  đi. B i yêu c a B, anh Q th y B có ba ng vu cho anh Q c p ng ợ ị ả ố và đ ng b n kh ng ch  bu c ch  H ph i đi v i chúng. Vì s  quá nên ch  H   ộ ủ   ở ỗ ắ bu c ph i đi theo b n B. Khi đ n ch  v ng B và đ ng b n c i qu n áo c a ị   ch  H ra, cùng lúc đó, ch  H nhìn th y có xe đi tu n tra c a công an nên dã kêu ứ c u và sau đó B cùng đòng b  b  b t. Do ch  H ch a b  B và đ ng b n giao   ỉ  ấ c u, nên b n B ch  khai r ng, chúng không có ý giao c u v i ch  H mà ch ườ ấ ố ớ ớ   ượ ợ ị mu n dâm ô v i ch  H mà thôi. Đ i v i tr c v i ữ ằ ườ ị ạ ồ   ưở ườ i b  h i đ ng ng i bào ch a r ng, t ạ   ườ ị ạ ồ i ý nên m i giao c u ho c kh ng đ nh là ng i b  h i đ ng ý nh ng sau đó l ụ ở  ố  cáo v i c  quan pháp lu t. Ví d : Lê Văn K m i quen ch  Mai Ng c T  t ọ ẹ ộ   i khát, ba hôm sau, K g i đi n h n ch  T đ n m t đ a đi m v ng. m t quán gi ị ấ ầ ị   Ta  đây, lúc đ u K tán t nh, không th y ch  T ph n  ng gì K li n ôm ch  T đòi ấ ế ệ ị   giao c u nh ng ch  T ch ng c  quy t li t, nh ng K đã dùng s c l c và giao ượ ộ ấ c v i ch  T. Lúc đang hành đ ng thì g p t    tu n tra đi qua đã đ a hai c u đ ả ớ   ườ ề ụ ở ng i quy t. T i đây, K khai r ng vi c giao c u v i i v  tr ồ ị c ch  T đ ng ý. ch  T là do đ ả ợ ườ ữ ặ ự ố ả ườ ứ  t ng ph i ch ng minh s  c  ý c a ng ậ ạ ờ i ph m t i khai c a ng ườ ễ ườ ị ạ ề ệ ấ

ẩ ạ

ủ

ả ộ

ẩ i phiên tòa phúc th m là l ườ ị ạ ạ i b  h i t

ị ỏ   ng h p nh  trên x y ra, đòi h i các c  quan ti n hành ố ụ ộ ả ạ t i, ch  không ph i tin   i ph m t ườ ị  ủ ả ờ ngay vào l i khai c a ng i b ạ ạ ề h i. Th c ti n xét x  đã có tr ng h p trong quá trình đi u tra, t   i phiên toà ơ ẩ ằ ớ ố   ọ ị s  th m, ng i b  h i đ u khai r ng, vi c h  b  giao c u là trái v i ý mu n, ằ ư ọ ạ ạ   ườ ể ọ ồ nh ng t i phiên toà phúc th m h  l i khai r ng, h  đ ng tình đ  ng i ph m ườ ị ạ ể  ẩ ấ ờ ấ ộ i khai này c a ng t i giao c u, Toà án c p phúc th m đã tin l i b  h i đ ố ị ệ ự   ư ế ạ i hi p dâm, nh ng sau khi b n án có hi u l c tuyê b  b  cáo không ph m t ờ   ủ ậ ệ ờ i pháp lu t đã phát hi n l i khai c a ng ộ khai man do phía b  cáo mua chu c.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể Ữ B. NH NG TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ả ế (kho n 1 Đi u 111)

ườ

ề ổ ở  đ  18 tu i tr  lên ườ ị ế i b  hi p dâm mà ng ứ ườ ị ế ủ ả

ế ả

ụ ề ạ

ầ c kh i t

ở ố ế ướ ụ ở ườ ừ ủ 1. Hi p dâm ng i t ộ ỉ ợ   i b  hi p d  18 ng h p, ch  có m t ng Trong tr ự ệ ộ ị ổ ở ạ ườ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 i ph m t tu i tr  lên, thì ng ạ ừ ự ộ ậ ề  hai năm đ n b y năm tù là   Đi u 111 B  lu t hình s , có khung hình ph t t ỉ  ự ộ ậ ố ụ ộ ọ  t ng hình s , thì v  án ch i ph m nghiêm tr ng, và theo Đi u 88 B  lu t t t ườ ị ạ ườ ợ ườ ị ạ ượ   đ ng h p ng i b  h i rút i b  h i yêu c u. Trong tr  n u ng ỉ ả ượ ầ   yêu c u tr c đình ch . Tuy nhiên, c ngày m  phiên tòa thì v  án ph i đ

107

ườ ể ệ ế ầ ặ ng h p c n thi t, m c dù ng

ể ế ụ ế ầ ườ ị ạ i b  h i rút yêu c u, Vi n ki m sát ố ớ ụ ố ụ ợ ẫ trong tr ặ ho c Toà án v n có th  ti p t c ti n hành t t ng đ i v i v  án.

ừ ủ ổ ế ướ ế ườ ư i ch a thành niên t đ  16 tu i đ n d ổ   i 18 tu i

ạ

ườ ư ườ ư ủ Ng

2. Hi p dâm ng ả ề (đo n 1 kho n 4 Đi u 111) i ch a thành niên là ng ổ ế ướ ổ

ạ ỉ ữ ư ộ ạ i ph m t ộ ậ

ậ ườ ả ườ

ơ ứ ệ ả ạ ừ  năm năm đ n m i năm tù. Vì v y, g p ph i tr ế

ệ

ặ ổ ủ ủ ấ

ổ

ổ ủ i b  h i. Tu i c a ng

ị

ộ i, ch  c n xác đ nh ng ả ị ộ ườ ườ ị ạ ứ đ  16 tu i đ n đ

ả ự ạ i khách quan không ph ỉ ầ ạ i ph m t ộ ậ ả

ự ề ậ ộ ị

ự ồ ế i hi p dâm ng ế ạ ế ạ ộ ị i hi p dâm mà bi t ng

ư ế ườ   ổ i ch a đ  18 tu i, nh ng ch  nh ng ng i ớ ị ườ ị ế ừ ủ   i m i b  truy i 18 tu i mà b  hi p dâm thì ng t  đ  16 tu i đ n d ự ề ự ứ c u trách nhi m hình s   theo đo n 1 kho n 4 Đi u 111 B  lu t hình s  có   ế ợ   ng h p khung hình ph t t ả ườ ị ạ   ố ụ i b  h i,  t ng ph i ch ng minh tu i c a ng này các c  quan ti n hành t ệ ứ ấ ườ ị ạ   ấ ả i b  h i. bi n pháp ch ng minh có hi u qu  nh t là gi y khai sinh c a ng ợ ặ   ộ ố ườ ự ế  cũng có m t s  tr Tuy nhiên, th c t ng h p, không có gi y khai sinh ho c ậ ủ ọ ậ ủ   ổ ớ ấ gi y khai sinh không đúng v i tu i th t c a h , thì ph i xác minh tu i th t c a ụ  ườ ị ạ ườ ị ạ i b  h i là m t th c t ng ộ ạ ườ ứ ủ ậ ộ   thu c vào nh n th c c a ng i b  h i là i ph m t ổ ế ướ ườ ừ ủ ổ   ng i 18 tu i là ng i ph i b  truy c u trách i t ệ ề ạ nhi m hình s  theo đo n 1 kho n 4 Đi u 111 B  lu t hình s  r i. Cũng chính   ườ   ỉ ề ủ ậ vì v y mà đi u văn c a đi u lu t ch  quy đ nh: "Ph m t i ườ ị  ch a thành niên". Ch  không quy đ nh: "Ph m t i b hi p là ng

ườ ả ợ ị ế ộ i thu c m t trong các tr

ạ ộ ộ ậ

ạ ng h p quy đ nh t ị ử ứ ạ ụ ừ ụ ạ ầ ứ ư ườ i ch a thành niên". ộ ạ N u ph m t ề ủ ả ặ   i kho n 2 ho c ự ả kho n 3 c a Đi u 111 B  lu t hình s  thì b  x  ph t theo m c hình ph t quy   ế ị đ nh t m c 3 đ n m c 15 trong ph n này) i các kho n đó ( xem t

ế ệ ườ i có trách nhi m chăm sóc, giáo

ề ạ ộ i ph m t ữ ệ ( đi m b kho n 2 Đi u 111)

ạ ả

ườ ị ạ ộ ợ i b  h i trong tr

ườ  3.Hi p dâm ng i mà ng ể ả ợ ừ ng h p tách t ạ i và ng i ph m t ạ ườ ườ ị ạ

ố

i ph m tôi có nghĩa v  đ i v i ng ệ ế ố ớ ọ ư ố ẹ ố ớ ệ ữ ệ ừ ư ầ ư ầ

ụ d c, ch a b nh  ự  ộ ậ ề ườ  đo n hai kho n 1 Đi u 112 B  lu t hình s Đây là tr ố   ả ườ ườ ng h p này ph i có m i năm 1985. Ng ụ  ụ ố ớ ệ i b  h i. Nghĩa v quan h , trong đó ng ệ  ấ này xu t phát t  quan h  huy t th ng nh  b  m  đ i v i con cái, quan h ố   ụ giáo d c nh  th y giáo đ i v i h c sinh, quan h  ch a b nh nh  th y thu c ố ớ ệ đ i v i b nh nhân v.v...

ầ ế ệ Khi xét đ n các quan h  này, c n chú ý là ch  khi nào hành vi ph m t

ườ ỉ ữ ệ

ữ

ượ c chăm sóc, đ ộ ữ ệ ộ i có trách nhi m chăm sóc, giáo d c, ch a b nh đã l ụ c ch a b nh thì m i thu c tr ụ ườ ượ i đ ợ ng h p ph m t

ạ ụ ệ

ợ ộ

ườ ng h p ph m t ệ ớ

ể ế ớ ế i này. Ví d : Nguy n Văn B là giáo viên tr ườ ẹ ễ ộ ố ạ ườ ậ ạ ủ ủ ớ ị ộ   ạ i ự ợ ụ ủ ệ i d ng s  chăm   c a ng ụ   ượ ệ c giáo d c sóc, giáo d c, ch a b nh đ  hi p dâm ng ế ườ ặ   i này, n u hành vi ho c đ ế ữ ệ hi p dâm không liên quan đ n vi c chăm sóc, giáo d c, ch a b nh thì không   ạ ườ   ụ ộ ng thu c tr ề  ộ ầ PTTH huy n K, m t l n B cùng v i m t s  b n đi ăn nh u, trên đ ng v ọ ặ   ng, các b n c a B trêu g o C và g p em Vũ Th  C  là h c sinh l p 11 c a tr

108

ớ ế ế ỗ ắ ọ   t em C là h c

cùng B kéo C vào ch  v ng hãm hi p. Sau khi gây án, B m i bi sinh c a tr

ườ ườ ệ

ể ườ ộ ị ự ự ọ ạ

i mà ng ạ i ph m t ộ ậ ế ạ ừ ả ườ

ề ườ ộ ng h p ph m t

ộ ậ ị ự ề ặ ơ

ộ ậ ự

ả ướ ờ ề ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ể ộ ả i x y ra tr ệ ử ườ ủ ng. ộ ệ ạ ộ ế ạ   i ph m t i có trách nhi m chăm sóc, Ph m t i hi p dâm ng ứ ữ ệ ụ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo giáo d c, ch a b nh thì ng ấ ề ộ ả   i ph m r t nghiêm tr ng có đi m b kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , là t ạ ớ ả   khung hình ph t t  b y năm đ n m i lăm năm tù. So v i đo n 2 kho n 1 ề ạ ợ ự ộ ậ   Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh v  tr i này thì ả ể đi m b kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  năm 1999 n ng h n, do đó không   ụ ố ớ   ượ c áp d ng đi m b kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i đ ạ  00 ngày 1­ hành vi ph m t ớ 7­2000 m i phát hi n x  lý.

ế ề ể ả ổ ứ  ( đi m a kho n 2 Đi u 111) 4. Hi p dâm có t ch c

ộ ế

ứ ề i có t ả

ế

ạ ữ ạ ợ ng h p ph m t ị c quy đ nh t ứ ồ ạ ổ ạ i kho n 3 Đi u 20 B ự ấ ạ ồ ổ ư ườ  ch c cũng nh  tr ạ ổ ứ ượ  ch c đ ộ ườ

ớ ị

ồ ạ

ế ạ i ph m là đ ng ph m", nh ng ph m t ặ ự ấ i là hình th c đ ng ph m có s  c u k t ch t ch  h n; Ph m t

ệ ệ ộ i ph m. Khái ni m đ ng ph m đ ề i Đi u 20 v i đ nh nghĩa là "có hai ng ộ ạ ư ộ ạ ẽ ơ ườ ổ ứ  ch c, ng i t ổ ứ i cùng tham gia, trong đó có ng ườ ố ớ ộ ứ ế

i hi p dâm có t ề ề

ườ ụ i xúi d c, ng ườ i tham gia đ u là ng ườ ấ i giúp s c. Đ i v i t ự ườ ng h p có ng

i không giao c u v ế ườ ự ề ộ

ế ị

ấ ị ị ị

ồ ế ị ị ắ ấ

ấ ị ớ ư ồ ườ . Trong tr

ớ ỉ ề ặ

ữ ấ ả ố ớ ứ ế ế ế i hi p dâm v i tình ti

ứ    ch c khác. Hi p dâm có t ộ  ệ ủ ộ ấ i có t Các d u hi u c a ph m t ặ   ậ ổ ứ ạ ự  ch c là hình th c đ ng ph m có s  c u k t ch t i có t lu t hình s . Ph m t ượ   ẽ ữ ự c i cùng th c hi n t ch  gi a nh ng ng ườ   ộ ậ ậ ạ ự ướ i c ta ghi nh n t B  lu t hình s  n ệ ở ộ ộ ự ố i có   tr  lên c  ý cùng th c hi n m t t ạ ứ ồ ổ ứ ạ   i có  ch c l t ườ   ề ồ ổ ứ i  ch c bao g m nhi u ng t ườ ự    ch c, có th c hành, ng ữ ể ấ ả   i th c hành (đ u có hành vi giao t c  nh ng ng th  t ớ  ợ ườ ị ạ ớ ư ấ i b  h i) nh ng cũng có tr c u v i ng ệ ứ ị ư ườ ị ạ ẫ   i b  h i nh ng v n b  truy c u trách nhi m hình s  v  t i hi p dâm. Ví ng ụ ộ ơ ắ ạ ắ   d : A, B, C, D bàn b c b t ch  M đ n m t n i v ng, chúng phân công B và C ể ữ  chân tay ch  M, còn D b t m m ch  M đ  cho A giao c u v i ch  M. Sau khi gi   ể ắ ư ị   ị ả A giao c u xong, h n b o D hi p ch  M đ  h n b t m m, nh ng D ch a k p ị ổ ầ ắ ợ ệ ng h p này,  tu n tra phát hi n b t gi giao c u v i ch  M thì b  t   ị  ớ ư ị ấ t c  b n tên A, B, C, D đ u b m c dù ch  có A gao c u v i ch  M, nh ng t ổ  ự ề ộ ệ truy c u trách ni m hình s  v  t t là hi p dâm có t ch c.ứ

ế Ng

ộ ả ả ị ự ạ ườ i ph m t ể i hi p dâm có t ề

ế ề ả

ề ườ ớ ợ ị

ự ặ ờ

ộ ậ ẹ ơ ướ c 0 gi ử ờ

ự ể ả ả ệ ứ ổ ứ  ch c ph i b  truy c u trách nhi m hình   ạ ừ ả   ộ ậ ự  b y s  theo đi m a kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ự  ể ườ năm đ n m i lăm năm tù. So v i đi m a kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s ạ ộ   i này thì không nh  h n và cũng năm 1985 quy đ nh v  tr ng h p ph m t ệ ộ ượ ạ ế ơ    00 i đ không n ng h n, do đó n u hành vi ph m t c th c hi n tr ệ ớ ị  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi   ộ ậ ề ụ   d ng đi m a kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985, vì theo kho n 1

109

ộ ậ ậ ượ

ậ ạ ề ộ

ệ ụ ư ề ệ ự ạ ị ự i là đi u lu t đang có hi u l c thi hành t c th c hi n". Tuy nhiên, t

ộ ạ ộ

ộ ư ị ề

ủ ự ẫ ạ ướ i h ộ ậ ủ ữ  nguyên trong đi u lu t t

i m c 4 Thông t ể ệ ố i cao, Vi n ki m sát nhân dân t ẫ " đ i v i nh ng t ữ ố ớ ự ậ ươ ứ ự ề ộ ậ

ậ ủ ẫ ề ướ ớ

ư ự

ọ ẫ ạ ể ướ ả ạ ị i kho n 1 Đi u 7 B ng d n l

ệ ậ ố ậ ụ ố ớ   c áp d ng đ i v i Đi u 7 B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh: "đi u lu t đ ể ờ ề ạ ộ i th i đi m mà   m t hành vi ph m t ố  ị ộ ượ ự ạ  liên t ch s hành vi ph m t i đ ố ủ   i cao, 02 ngày 5­7­2000 c a Toà án nhân dân t ượ   c i ph m đã đ ng d n  B  T  pháp, B  Công an l ộ ậ   quy đ nh trong m t đi u lu t c a B  lu t hình s  năm 1985, nay theo cách so ộ ậ   ng  ng c a B  lu t hình s  năm sánh...mà v n gi ể ụ ứ 1999, thì áp d ng đi u lu t c a B  lu t hình s  năm 1999 đ  truy c u trách   ự  H ng d n này rõ ràng là không đúng v i kho n 1 Đi u 7 B ề ộ  ả nhi m hình s  ". ớ   ơ ằ lu t hình s  năm 1999. Hy v ng r ng các c  quan ban hành thông t  trên s m ộ  ề ớ ấ th ng nh t  đ  h i cho đúng v i quy đ nh t ự lu t hình s  năm 1999.

ề i i hi p m t ng

ợ ề ề 5. Nhi u ng ớ ườ Khác v i tr

ườ ườ ế ợ ấ ả ữ

ể ổ ứ  ch c, tr i tham gia dù có t ạ ứ ộ i có t

ấ ề ế ổ ch c và nhi u ng

ườ

ợ ế ư ế ộ

ự

ườ t khác c a v  án nh  nhau. Ng ể ứ ườ ợ ộ ậ ế ườ  ( đi m c kho n 2 Đi u 111) ả ộ ế   ườ ườ ế i hi p ng h p nhi u ng ng h p hi p dâm có t ổ ứ   ổ ứ ườ ộ  ch c  ch c hay không có t t c  nh ng ng i là t m t ng ạ ừ ổ ề ế ườ ị ạ ớ ấ   i có t  ch c mà l  hai i b  h i, n u ph m t đ u giao c u v i ng ớ ạ ườ ữ ớ ạ ấ ườ ở   i giao c u v i n n nhân i tr  lên giao c u v i n n nhân thì nh ng ng ng ườ ộ   ứ ế ộ ạ i có m t ph m t t đó là: hi p dâm có t i có hai tình ti ữ   ơ ạ ố ớ ọ ẽ ặ ườ i, và trong tr ng h p này hình ph t đ i v i h  s  n ng h n nh ng ng ạ ủ ụ ườ   i ph m t i trong i khác n u các tình ti ng ẽ ị ề   ả ệ ườ ng h p này s  b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m c kho n 2 Đi u tr ạ ừ ả ự 111 B  lu t hình s  có khung hình ph t t b y năm đ n m i lăm năm tù.

ế

ế ề ườ i hi p m t ng

ề ầ ườ ế ỗ

ầ ề ỗ

ể ề

ế ở  hai l n tr  lên thì ng i hi p m t ng ạ i ph m t

ề ầ  ( đi m d kho n 2 Đi u 111) ể ợ ườ ng h p m t ng ườ ộ i hi p m t ng ở ộ ế ườ i hi p m t ng ộ ạ ườ ở ừ  hai l n tr  lên thì ng i ph m t ả ầ ả ộ ậ ọ ự ề

ạ ừ ả ế ả 6. Hi p dâm nhi u l n ộ ộ ầ   ườ ừ  hai l n i t Hi p dâm nhi u l n là tr ườ ạ ế ở ế ề ặ i hi p n n nhân i, trong đó m i ng   tr  lên ho c nhi u ng ế   ườ ườ ế ừ i hi p i, trong đó m i ng  hai l n tr  lên. N u nhi u ng t ệ   ứ ả ị ầ ạ i ph i b  truy c u trách nhi m n n nhân t ự ế ộ ậ ỉ ự hình s  theo đi m c và đi m d kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , n u ch  có   ứ   ộ ị ườ ườ ộ m t ng i b  truy c u ự ệ   trách nhi m hình s  theo đi m d kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ể ườ ừ i t ể ườ  b y năm đ n m i lăm năm tù.

ề ế

ề ể ườ ừ ộ

ề ả ườ ng h p m t ng ừ  hai ng ấ

ỗ ề ườ i b  hi p, trong đó ít nh t m i ng ườ i ho c nhi u ng

ể ơ ệ ầ ườ  ( đi m đ kho n 2 Đi u 111) i 7. Hi p dâm nhi u ng ợ ườ ế i là tr Hi p dâm nhi u ng ề ế ườ ặ ườ ở i cùng hi p dâm t i tr  lên ho c nhi u ng ng ườ ị ế ề ợ ườ ng h p có nhi u ng tr ộ ộ ạ ườ ầ i có th  là m t ng i ph m t l n, còn ng ế ộ ạ ị i, các c  quan ti n hành t xác đ nh hành vi ph m t ế   i  đã hi p dâm t  hai ở i tr  lên. Đây là   ộ   ườ ị ế i b  hi p m t ườ ặ ậ   i. Vì v y khi ả ố ụ  t ng c n ph i phân bi t:

110

ộ ế hai ng i tr  lên và t

ườ ở ứ ấ ả ạ ự

ộ ườ ở hai ng

ế ề ầ ạ i ph m t

ế ộ ầ ệ ể

ề ộ N u có nhi u ng

ặ ấ ả ạ

ứ ạ i ph m t ề ạ i ph m t

ườ ng), trong đó có nhi u ng ấ ả t c  ng ề ổ ứ ế ể ạ ệ i có t

ộ ậ ả

ứ ộ

ộ ậ ự ườ ở ề ệ ườ ị i b  hai ng ả ế ộ ậ ự ẻ ườ ỉ  ừ ế N u có m t ng t c  n n nhân ch i hi p dâm t ộ ầ ị ế ể   ệ ộ ị ạ ườ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m b  hi p m t l n, thì ng i ph m t ộ ậ ự ề ả đ kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s ; ạ ị  ừ ế ườ i tr  lên, trong đó có n n nhân b i hi p dâm t N u có m t ng ườ ộ ị ạ ứ   ị ế i b  truy c u hi p m t l n, có n n nhân b  hi p nhi u l n, thì ng ộ ậ ề ự ể ự ả trách nhi m hình s  theo đi m d và đi m đ kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s ; ế ạ   ồ ổ ứ ộ ạ i ( ph m t  ch c ho c là đ ng ph m i có t ườ ị  ỉ ư ườ ị ế thông th i b  hi p nh ng t t c  n n nhân ch  b ộ ầ ườ ự ộ ị i b  truy c u trách nhi m hình s  theo hi p m t l n thì t   ộ ự ế ả    ch c thì còn đi m đ kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , n u là ph m t ề ể ứ ị b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m a kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình   ự ế ệ   ị s , n u có m t ng i tr  lên hi p thì còn b  truy c u trách nhi m ự hình s  theo đi m c kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s .

ế ấ ạ ể

ấ ạ ượ ể ệ ở ỗ ữ ế ộ 8. Hi p dâm có tính ch t lo n luân  c th  hi n  Tính ch t lo n luân đ ề ạ i ph m t

ườ ị ạ ả ( đi m e kho n 2 Đi u 111) ườ  ch  gi a ng ố ẹ ớ

ẹ ẹ ặ ị

ẹ i hi p dâm   ớ ự ệ ớ   i b  h i có cùng dòng máu tr c h  ( b  m  v i con cái, ông bà v i các v i ng ị ữ   cháu), gi a anh ch  em cùng cha m , anh ch  em cùng cha khác m  ho c cùng m  khác cha.

ợ ấ ế

ế ự ườ ễ ạ Hi p dâm có tính ch t lo n luân là tr ợ ng h p hi p dâm bình th

ị ườ ộ

ể ấ ạ

ứ ộ ậ

ặ

ế ộ ị ự ế ị t đ nh khung tăng n ng đ i v i t ề ạ ể ả ị

ộ ậ ộ ậ ự ự

ề ể ả ớ ế i này t

ự ạ ườ ế   ng h p hi p dâm có tính nguy ử  ườ ơ ng khác, qua th c ti n xét x hi m cao h n tr ấ   ạ ắ ả ừ ầ i  hi p dâm có tính ch t th y c n ph i tr ng tr  nghiêm kh c ng i ph m t ố ạ ỳ ọ   i k  h p th  11 Qu c h i khoá IX đã thông lo n luân, nên ngày 10­5­1997 t ậ ử ổ ổ ộ ố ề ủ qua Lu t s a đ i b  sung m t s  đi u c a B  lu t hình s , trong đó quy đ nh   ế ố ớ ộ   ấ i hi p dâm có tính ch t lo n luân là tình ti ườ   ạ ế hi p dâm quy đ nh t i đi m d kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s  và ng i ườ ừ ả ộ ị ạ ạ   i b  ph t tù t ph m t  b y năm đ n m i lăm năm. B  lu t hình s  năm 1999 ạ ộ ạ ế ạ ị   i đi m e kho n 2 Đi u 111 v i khung t ph m t i tình ti quy đ nh l ộ ậ ề ả ư hình ph t nh  kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985.

ế ề ả  ( đi m g kho n 2 Đi u 111)

ổ ế ế ớ 9. Hi p dâm làm n n nhân có thai Đây cũng là tình ti ạ ế ượ t đ ể c b  sung cùng v i tình ti

ạ ạ ế

ạ ấ ườ ủ ế ạ

ạ i ph m t ệ ườ ạ i ph m t

ộ ớ ạ ạ ế

ườ ế ộ

ử ườ ả ợ ớ ạ t “làm n n nhân có thai”. Nói chung th c ti n xét x  tr ng h p ph m t

ấ ị ạ ấ ố ớ ườ ườ ự ệ ả ộ t “hi p dâm có tính   ủ   ế ch t lo n luân”. Hi p dâm mà làm n n nhân có thai là do hành vi hi p dâm c a ả  ứ ộ i mà n n nhân có thai, t c là cái thai c a n  nhân là k t qu ng ạ ế ủ ị  ữ ấ i v i n n nhân. N u n n nhân tuy có b c a vi c giao c u gi a ng ệ ư   ệ ả ủ ạ ư ế hi p dâm nh ng vi c n n nhân có thai l i là k t qu  c a vi c giao c u gi ã ạ ườ ạ   i hi p dâm không ph i ch u tình i ph m t i khác thì ng n n nhân v i ng ộ   ễ ự ế i ti ớ   ạ i ph m t i th c hi n hành vi giao c u v i này th ng x y ra đ i v i ng

111

ụ ườ ề ầ ừ ố ườ ị ạ i không t ạ i ph m t i b  h i nhi u l n, ng

ị ấ ủ ế

ị ầ ấ ể ị

ả ườ ủ ạ ậ ị ứ ạ i ph m t

ế ầ

ủ ệ ỉ ị

ườ ế ả ộ ị ạ i ph m t

ự ề ả

ườ ế ạ   ộ  ch i cái thai trong b ng n n ng ả  ả ư nhân là c a mình, nên r t ít khi ph i tr ng c u giám đ nh. Tuy nhiên, k t qu ụ   ứ ả giám đ nh cũng không ph i ch ng c  duy nh t đ  xác đ nh cái thai trong b ng ể ộ ạ   i không. Vì v y, đ  xác đ nh n n nhân n n nhân có ph i là c a ng ả ộ   có thai có đúng là do hành vi hi p dâm gây ra không, c n ph i đánh giá m t ứ ạ   cách khách quan toàn di n; ch  khi nào có đ  căn c  xác đ nh n n nhân có thai ớ ế   i hi p dâm m i ph i ch u trách là do hành vi hi p dâm gây ra thì ng ệ ự ộ ậ nhi m hình s  theo đi m g kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  có khung hình   ạ ừ ả ph t t ể  b y năm đ n m i lăm năm tù.

ạ l ng t ậ ừ   t t ỷ ệ ươ  th 10. Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t

ể

ị ạ ự ẻ ủ ạ ề ộ ậ ng h p ph m t

ể

ự ễ ộ ẻ ủ ạ ư ề ế ử

l

ế ổ

ứ ằ ạ ổ t

ợ ậ ừ t t ng t

ứ ổ ả  ( đi m h kho n 2 Đi u 111) ợ ứ ẫ ụ ể ợ ị ế ự ẻ ủ ạ ỷ ệ ươ  l  th ố ế ộ

ậ ủ ươ ị ng t

ế 31% đ n 60% ổ   ườ i này, B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh là "gây t n Tr ả ạ ặ   h i n ng cho s c kho  c a n n nhân" (đi m e kho n 2 Đi u 112). Tuy không ố ụ ơ ướ    t ng đã có h ng d n c  th , nh ng th c ti n xét x  các c  quan ti n hành t ẻ ủ ạ ổ ứ ạ ặ ợ   ườ ườ ng h p ng h p "gây t n h i n ng cho s c kho  c a n n nhân" là tr coi tr ạ ả   ạ ế ậ ừ ỷ ệ ươ  31% đ n 60%. Do đó, khi so n th o ng t n n nhân b  hi p có t t t  th ạ ặ   ả ạ ộ ậ t "gây t n h i n ng B  lu t hình s  năm 1999, Ban so n th o đã thay tình ti ế  "gây t n h i cho s c kho  c a n n ẻ ủ ạ   ứ cho s c kho  c a n n nhân" b ng tình ti ự ế ử  ễ ớ  31% đ n 60%" nhân mà t  cho phù h p v i th c ti n xét x ư ậ ộ   ạ ị ứ ể ượ c Qu c h i thông qua. Nh  v y căn c  đ  xác đ nh tình ti t ph m t i và đ ế ị ộ ồ ạ ả này là k t qu  giám đ nh th   t c a n n nhân do H i đ ng giám đ nh ậ ế pháp y k t lu n.

ợ ộ ườ ể  ( đi m iể ạ i ph m t ộ i thu c tr ạ ng h p tái ph m nguy hi m

ả

ể

ạ ố ị

ạ ọ ợ ặ

ộ ế ộ ậ i hi p dâm.

ườ 11. Ng ề kho n 2 Đi u 111) ị ế ạ ườ Ng i ph m t ệ ề ộ ấ i đ c bi i r t nghiêm tr ng, t v  t ộ ế ạ ạ i ph m t tích mà l ả ặ 3 ho c kho n 4 Đi u 111 B  lu t hình s , ho c đã tái ph m, ch a đ ạ án tích mà l ố ớ ộ ạ

ư ố ớ ườ ế ị ế ộ   i hi p dâm b  coi là tái ph m nguy hi m n u đã b  k t án ư ượ ọ ộ ặ c xoá án t nghiêm tr ng do c  ý, ch a đ   ả   ả ườ ộ ng h p quy đ nh t i kho n 2, kho n i hi p dâm thu c tr ư ượ ạ ự ề   c xoá ạ i ph m t ộ ố ộ ế i hi p dâm, cũng nh  đ i v i m t s  t ạ ạ i ph m t

ườ ệ ả ợ

ợ

ườ ứ ị ế ệ ị

t, b i vì ch ng t ơ ạ ấ ạ ả c quy đ nh t

i kho n 2 Đi u 49 B ế ữ ở ả ạ ệ ự ặ

ị ự ậ ả ệ ẹ ị ế ộ   Đ i v i t i ph m khác n u thu c ứ ợ ộ ẽ ị ể ng h p tái ph m nguy hi m, thì ng tr i s  b  truy c u trách   ể ơ ườ ự ặ ạ ệ   nhi m hình s  n ng h n tr ng h p không ph i là tái ph m nguy hi m. Vi c ể ạ ừ ấ   ạ ườ ộ ộ i ph m t tr ng tr  nh ng ng ng h p tái ph m nguy hi m là r t i thu c tr ả ầ ụ ộ ạ ỏ ườ ầ i  không ch u ph c thi n, c n ph i có i ph m t  ng c n thi   ạ   ừ ộ ụ ớ ờ ụ i ph m. th i gian c i t o dài h n m i có tác d ng giáo d c và phòng ng a t ộ  ề ị ượ ể ề Các d u hi u v  tái ph m nguy hi m đ ố ệ ớ t tăng n ng, i thi u trong cu n: "Các tình ti lu t hình s  chúng tôi đã có d p gi   ư  ố gi m nh  trách nhi m hình s " (NXB chính tr  qu c gia ­ năm 2000) cũng nh

112

ợ ạ ể

ườ ng h p tái ph m nguy hi m khác trong các t ự ẻ ườ ộ i. Ng

ạ ế ự ạ

ể ộ ậ ườ ả ị ự ề ế ộ ạ   i xâm ph m tính m ng, ườ ạ ạ   i hi p dâm l i ph m t i là ệ ể ứ i tái ph m nguy hi m thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m g   ườ   ạ ừ ả  b y năm đ n m i

các tr ẩ ứ s c kho , nhân ph m, danh d  con ng ng kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  có khung hình ph t t lăm năm tù.

ẻ ủ ạ ứ ổ ạ 12. Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ỷ ệ ươ  th l ng t ậ ừ   t t

ị ợ ạ ự ể ng h p ph m t

ề

ổ ả ế ứ i này cũng t

ạ

ề ư ườ ng t ự 31% đ n 60% quy đ nh t  ch , t

ạ ườ ở

ế

ớ

ươ ộ ậ ộ ậ ả ả ơ

ặ ị ấ ủ ự ệ ờ ờ ộ ượ i đ

ệ ỉ ị

ườ ộ ậ ớ ị ự ệ ả ả ề 61% tr  lênở  ( đi m a kho n 3 Đi u 111) ổ   ộ ậ ộ ườ i này, B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh là "gây t n Tr ườ   ể ẻ ủ ạ ạ ấ ặ ng h i r t n ng cho s c kho  c a n n nhân" (đi m a kho n 3 Đi u 112). Tr ạ ợ ự ươ ộ ạ ợ ng h p hi p dâm gây t n h i cho h p ph m t  nh  tr ng t   ẻ ủ ạ   ị ế ậ ừ ỷ ệ ươ ứ t t i s c kho  c a n n nhân mà t  th  l ở ỗ ỷ ệ ươ   ỉ ộ ậ ả ẻ ng  th  l đi m h kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  khác nhau  ạ ộ   ừ ợ ậ ủ ườ  61% tr  lên và ng ng h p này là t t c a n n nhân trong tr t i i ph m t ộ ậ   ề ả ể ự ứ ả ị ệ ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m a kho n 3 Đi u 111 B  lu t ự ạ ừ ườ   hình s  có khung hình ph t t  m i hai năm đ n hai m i năm tù, tù chung ự ề ể ặ ử    hình. So v i đi m a kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 thân ho c t ự ề   thì đây là quy đ nh n ng h n vì kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 ạ ế ứ   có m c cao nh t c a khung hình ph t là tù chung thân, do đó n u hành vi ạ ướ    00 ngày  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ph m t c th c hi n tr c 0 gi ứ ộ ạ ử   i ch  b  truy c u trách 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì ng i ph m t ự ề nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985.

ẫ ễ ạ ộ ế i bi i ph m t ạ ộ ( đi m bể i t mình nhi m HIV mà v n ph m t

ả

ừ ầ ủ ớ ượ c quy đ nh xu t phát t

ấ ế t m i đ ế

ị

ề ề i khác (Đi u 117) và t

ị ộ ậ ộ ườ ố ớ ụ ỉ ộ    yêu c u c a xã h i. Cùng ạ i xâm ph m tình   ề   ộ ề i v  lây truy n ề   ộ ố i c  ý truy n ộ   ạ i

ở ườ 13. Ng ề kho n 3 Đi u 111) ị ế Đây là tình ti ộ ố ộ ộ ệ ớ t này trong t v i vi c quy đ nh tình ti i hi p dâm và m t s  t ự ụ d c khác, B  lu t hình s  năm 1999 còn quy đ nh thêm hai t ườ i lây truy n HIV cho ng HIV, đó là t ậ ề HIV cho ng i khác (Đi u 118). Vì v y, ch  áp d ng đ i v i hành vi ph m t ừ t 0 gi

ứ ễ ế ế ố

ế ằ

ớ ườ ể ề ế ơ ợ ẫ   t mình nhi m HIV mà v n hi p dâm, t c là c  ý lây i bi ứ   ấ i khác b ng hành vi hi p dâm, làm cho tính ch t và m c   ng h p hi p dâm

ườ ờ  00 ngày 1­7­2000 tr  đi. ộ ạ ườ Ng i ph m t ườ ề truy n HIV cho ng ế ộ ủ đ  c a hành vi hi p dâm nguy hi m h n nhi u so v i tr bình th ng.

ế ố ớ ườ ộ ầ ụ Khi áp d ng tình ti t này đ i v i ng ạ i ph m t ộ ố ể   i c n chú ý m t s  đi m

ư nh  sau: ế ằ

ễ ộ ị ễ i bi ườ

ế ư ệ ế ế ộ ạ ườ ứ i ph m t N u có căn c  cho r ng ng ạ ế ế ớ t này, n u ng hi p dâm thì m i áp d ng tình ti i ph m t ế ớ ộ ơ ạ ọ nh ng h  không bi i c  quan Y t ụ t, sau khi ph m t ẫ   t mình nhi m HIV mà v n ậ   i b  ni m HIV th t ấ    m i xét nghi m th y

113

ụ

ộ

ủ ườ ố ớ ườ   i ộ i, nên các   ị  t rõ mình b t này đ i v i ng ạ i ph m t ế ộ i bi ế i b  nhi m HIV thì không áp d ng tình ti ườ ứ t thu c ý th c ch  quan c a ng ạ i ph m t

ớ ễ

ườ ị ợ ủ ộ ị ả ầ  t ng c n ph i xác đ nh ng ợ ườ ng h p này.  ế ộ ạ i bi i ph m t ồ ộ ẫ ị ả

ụ

ễ ượ ế ơ ệ ề ị ị

c Trung tâm Y t ệ ế ể ườ t đ  có bi n pháp không lây truy n cho ng

ủ ớ i b  m t s  tên cùng cai nghi n v i T r

ệ ệ ỏ ỏ

ố ị ế ạ ồ ọ

ệ ị ế ễ ơ

ự ế t T b  nhi m HIV, c  quan Y t ệ ư ọ ị ự

ứ ị ế ễ ả ạ ẫ ớ ộ ễ ộ ị ạ ườ i ph m t ng ế ạ i. Đây là tình ti ph m t ố ụ ế ơ c  quan ti n hành t ộ nhi m HIV thì m i thu c tr ễ ế ỉ ầ ườ t mình nhi m HIV mà v n hi p dâm Ch  c n xác đ nh ng   ườ ị  ầ ạ ộ là thu c tr i b i này r i mà không c n ph i xác đ nh ng ng h p ph m t ị ạ   h i có b  lây nhi m HIV hay không. Ví d : Đoàn Văn T do tiêm chích ma tuý ễ    n i T cai nghi n xác đ nh T đã b  nhi m nhi u nên đã đ ề   HIV và nói rõ cho T bi i khác. Do ờ ạ ị ộ ố    rê lôi kéo, nên T đã cùng chán đ i l ộ ố ố m t s  tên tr n kh i Trung tâm cai nghi n. Sau khi tr n kh i Trung tâm cai   ộ   ệ nghi n, T và đ ng b n th c hi n hành vi hi p dâm ch  H. Sau khi ph m t i, ị ệ ủ ồ    xét nghi m ch  H đ ng b n c a T cho bi ễ ể   không b  nhi m HIV, nh ng T v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m ề i". b kho n 3 Đi u 111 v i tình ti ị ế t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t ẫ t "bi

ả ế  (đi m c kho n 3 Đièu 111)

ế ế ể ị ế ế 14. Hi p dâm làm n n nhân ch t  ợ Đây là tr

ạ ộ ườ ả

ộ ạ

ộ ứ ợ ụ ể ng h p c  th  mà ng ế i hi p dâm và t

ị

ế ạ ế ủ ệ i gi

ỗ ạ ườ t ng ụ t ng ễ ắ

ộ ế ị

ợ ị

ế ề ị ẽ ố ể ố ị

ề ế ườ ầ ị

ự ư ạ i ph m t

ấ ế ẫ ả

ườ ứ ệ ẫ

ườ ế i và t

t ng ợ

ế

ị ợ ạ ấ

ế ạ ợ ạ ạ ị  ng h p n n nhân do b  hi p dâm mà ch t, n u n n nhân b ườ   ị ế ế ch t không ph i là do b  hi p mà do nguyên nhân khác thì không thu c tr ng ạ ườ ỳ ườ ể ị ợ i ph m t i này mà tu  tr h p ph m t i có th  b  truy   ươ ạ ớ ộ ự ề ộ ệ ứ i ph m t   ng  ng v i hành vi c u trách nhi m hình s  v  t ạ ườ ế ộ ệ   ủ ấ ế i có đ  d u hi u i ph m t làm cho n n nhân b  ch t. N u hành vi c a ng ộ   ườ ự ề ộ ứ ủ ộ i và t i thì truy c u trách nhi m hình s  v  t c a t i i gi ị ị ầ ế   hi p dâm. Ví d  : Đ  M nh H và Tr n Quang C đã b t ch  Nguy n Th  Kim X ọ   vào trong m t Đi m canh đê thay phiên nhau hãm hi p, ch  X van xin b n ư    cáo nên chúng đã bóp chúng tha cho v , nh ng H và C s  tha ch  X v  ch  s  t ế ồ ứ ườ   ổ ng c  ch  X cho đ n ch t r i v t xác xu ng sông đ  phi tang. Cũng có tr ấ ồ ạ ộ ợ ự   ạ i  đã dùng vũ l c làm cho n n nhân b  ng t r i th c h p lúc đ u ng i ph m t ỏ ặ   ộ ườ ớ ạ ệ i  b  m c hi n hành vi giao c u v i n n nhân, nh ng sau đó ng ạ ế ế ạ cho n n nhân d n đ n cái ch t cho n n nhân thì cũng không ph i là hi p dâm   ự  ạ ị ộ ế ạ i  v n b  truy c u trách nhi m hình s i ph m t làm n n nhân ch t mà ng ạ   ế ợ ườ ế ộ ộ ộ ề i : T i gi ng h p hi p dâm làm n n i hi p dâm. Tr v  hai t ườ ườ ạ ế ề ị ị ế ườ ế i hi p) n n nhân ng là b  nhi u ng ng h p do b  hi p (th nhân ch t là tr   ứ ế ị ộ ạ ườ ế ủ ổ ự   i  nên b  ch t. Có do s c y u không ch u n i s  hãm hi p c a ng i ph m t ị ế ị ợ ườ   ng h p do quá s  hãi nên n n nhân b  ng t đi và sau đó b  ch t thì cũng coi tr ế ườ là tr ng h p hi p dâm làm n n nhân ch t.

ạ ể

ể

ườ ế ẽ ộ ế 15. Hi p dâm làm n n nhân t ườ ự ộ i t M t ng ườ ự  sát thì ng ự  sát  ị ế ề  sát có th  do nhi u nguyên nhân, nh ng n u vì b  hi p dâm   ế   ợ ạ ạ i đã hi p dâm n n nhân s  ph m t ng h p hi p ề ả ( đi m c kho n 3 Đi u 111) ư ế ộ i thu c tr mà t

114

ị

ễ

ư

ầ ườ ụ

ố i bi t là mình b  hi p dâm. Ph  n  n

ữ ườ ị ạ i b  h i trong các v

ưở ồ

ườ

ặ ạ ồ ẩ ự

ế

ả ấ ố

ơ c ta mà các c  quan ti n hành t ử ế ữ ể ọ ử ả ị

ườ ự ể ự ạ ộ ị ế    sát. Tuy nhiên, đ  xác đ nh m t ng i t dâm làm n n nhân t  sát là do b  hi p ươ   ờ ụ ậ ở ỗ ị ả  cũng d  dàng. Do phong t c t p quán  không ph i bao gi ng  m i đ a ph ậ ộ ỗ ủ ứ i cũng khác nhau, nh ng nhìn khác nhau, trình đ  nh n th c c a m i ng   ố   ề ế ườ ị ạ ữ ế i b  h i trong các v  án hi p dâm đ u không mu n chung h u h t nh ng ng ụ ữ ướ ế ấ   ề ị ế ườ ọ c ta có truy n th ng l y cho m i ng ặ ụ  ườ ị ạ ư ầ ch  “trinh” làm đ u, m c dù là ng i b  h i, nh ng ng ụ ữ ọ   ế ồ ư ụ ữ ấ ạ ế ữ i là ph  n , nh t là nh ng ph  n  ch a có ch ng n u m i án hi p dâm l ườ ươ ỏ   ẽ ị ả ị ế ườ ế ủ ng không nh , t đã b  hi p thì t i bi ng i này s  b   nh h ng lai c a ng ữ ị ế   ụ ữ ự ẩ ườ ố ớ i nghĩ qu n đã t  sát, đ i v i nh ng ph  n  đã có ch ng mà b  hi p có ng ỏ ế ả ồ ợ ồ ạ ạ   i ch ng còn mang dâm l i có tâm tr ng s  ch ng ru ng b , n u g p ph i ng ễ ẫ ế ệ ế ư ưở ặ  sát. ng phong ki n d  d n đ n vi c n n nhân nghĩ qu n mà t n ng t    t ố  ở ướ ế ủ ộ ặ i hi p dâm  Đây cũng là đ c đi m c a t  n ầ   ề ế ậ ụ , xét x , n u xét th y c n t ng ph i th n tr ng khi ti n hành đi u tra, truy t ấ   ị ỏ ạ ể ữ thi  cho n n nhân tránh kh i nh ng d  ngh  gây b t t thì ph i xét x  kín đ  gi ợ l

ế ọ i cho h . ỉ ầ ị ạ

ị ắ ế ị ế ệ

ị ả ạ ộ ế ự Ch  c n xác đ nh n n nhân vì b  hi p dâm mà t ẻ ứ ị  ạ  sát, còn n n nhân có b ạ   t ph m ơ    sát và b  ch t m c hình ph t s  cao h n

ợ ế ự ấ chét hay không, không ph i là d u hi u b t bu c đ  xác đ nh tình ti ạ ẽ ự ộ t i này. Tuy nhiên n u n n nhân t ườ tr

l ng t

ộ ạ ế ủ ạ ẫ ỷ ệ ươ  th ạ

ứ ườ

ế

ứ

ử ấ ủ ứ ề ả

ề ị

ộ ậ ề ự ả

ớ ạ ợ ng h p ph m t ả ủ ự ộ ậ ữ ộ ộ ậ

ự ẹ ơ ờ ờ ườ ề c 0 gi

ớ ị ộ ậ ụ ề ả 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ộ ượ i đ ạ i ph m t

ế ạ  sát mà không ch t. ng h p n n nhân t ậ ừ  ạ ứ ổ ế t t Hi p dâm gây t n h i cho s c khoe c a n n nhân mà t ế   ễ ị ở i; làm n n nhân ch t t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t 61% tr  lên; bi ả ự ệ ộ ị ạ ặ ự i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 3   i ph m t  sát, thì ng ho c t ươ   ạ ừ ườ ự ộ ậ ề  m i hai năm đ n hai m i Đi u 111 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ạ ề   ấ ủ ặ ử  hình. Tuy m c cao nh t c a khung hình ph t đ u năm, tù chung thân ho c t ỉ  ạ ở ấ ư  hình, nh ng m c th p nh t c a khung hình ph t  là t  kho n 3 Đi u 111 ch ả ườ   có m i hai năm, so v i kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh ề i này thì kho n 3 Đi u 111 B  lu t hình s  năm v  các t   ạ   1999 là đi u kho n c a B  lu t hình s  nh  h n. Do đó, nh ng hành vi ph m ộ ướ    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát i tr t ử ệ hi n x  lý thì ng   c áp d ng kho n 3 Đi u 111 B  lu t hình ự s  năm 1999 đ  x  lý.

ể ị ườ ế ề ạ ộ Ng

i hi p dâm theo quy đ nh t ả ề ệ ặ

ề ế ả ạ ị ườ ể ử ạ i ph m t ạ ấ  m t năm đ n năm năm theo quy đ nh t i kho n 4 Đi u 111 B

ị   i Đi u 111 còn có th  b  áp ụ ệ   ứ ụ ấ d ng hình ph t c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh  ho c làm công vi c ấ ị ộ  ừ ộ nh t đ nh t ự ậ lu t hình s

Ộ Ẻ

Ế ẻ ạ

ế ặ ợ ụ ặ i dùng vũ l c, đe do  dùng vũ c c a n n nhân ho c dùng

ấ Ề  (ĐI U 112) 20. T I HI P DÂM TR  EM ự ườ ộ ủ Hi p dâm tr  em là hành vi c a m t ng ể ự ệ ượ ủ ạ ạ  v  đ i d ng tình tr ng không th  t ổ ớ i 16 tu i. ự l c ho c l ủ ạ th  đo n khác giao c u v i ng ườ ướ i d

115

ạ ớ ượ i lu t s a đ i b

ố ị c quy đ nh t ộ

ế ộ ộ ố ề ơ ở ộ T i hi p dâm tr  em là t ộ ậ ầ ả ộ

ụ ủ

ạ ộ ự ư ượ ử ổ ạ ự ớ ệ ộ ậ ệ ấ ữ ạ  l

ế ị ự ư ạ

ẫ ộ ậ ễ ử ổ ự ử ổ ợ

ể ủ ộ ậ ử ổ ổ  ạ ẻ i ph m m i đ ự ượ ủ c Qu c h i thông qua ngày 10­5­ sung m t s  đi u c a B  lu t hình s  đ ề ả 1997, trên c  s  tách m t ph n đo n 2 kho n 1 và toàn b  kho n 4 Đi u 112   ầ ủ ệ   ộ ậ c s a đ i vào ngày 10­5­1997 do yêu c u c a vi c B  lu t hình s  ch a đ ẻ ấ ọ    xâm ph m tình d c c a tr  em ngày càng nghiêm tr ng thành đ u tranh v i t ề ơ ả ề   Đi u 112. B  lu t hình s  năm 1999 v  c  b n v n gi i các d u hi u, các ề   t đ nh khung hình ph t nh  Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1985. Tuy tình ti ớ nhiên, có b  sung, s a đ i cho phù h p v i th c ti n xét x  và tình hình phát   tri n c a xã h i.

Ấ ệ ủ ộ Ủ Ộ ế Ạ ẻ ư ộ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M  Các d u hi u c a t ng t nh  t

ẻ ấ ạ ề ơ ả ươ ị

ộ ạ ả ẻ i hi p dâm tr  em v  c  b n t ề ệ

ố ợ ạ ẻ ớ ườ

ư ướ ế ổ ế ị

ớ ấ ừ ủ ố ủ ạ

ườ ồ ướ ạ i ph m t

ồ ệ ế ự ế   i hi p ự   ộ ậ ạ i Đi u 11 B  lu t hình s . dâm mà n n nhân không ph i là tr  em quy đ nh t ạ   ề ộ ấ Tuy nhiên, vì n n nhân là tr  em nên có m t vài d u hi u thu c v  phía n n ả   ng h p hi p dâm mà n n nhân không ph i là tr  em nhân không gi ng v i tr ệ   ả ố ớ ạ i 16 tu i thì ph i xác đ nh vi c nh  : Đ i v i n n nhân t  đ  13 tu i đ n d ổ i 13 tu i thì giao c u trái v i ý mu n c a n n nhân, còn đ i v i n n nhân d   ị  ộ ẫ i v n b dù n n nhân có đ ng ý hay không đ ng ý giao c u thì ng truy c u trách nhi m hình s  v  t

ự ề ộ i hi p dâm tr  em. ạ ướ ậ ổ ồ ị ạ ứ Vi c nhà làm lu t quy đ nh n n nhân d

ị

ộ ế ứ

ẻ ễ ị ườ ượ i khác lôi kéo, r ệ ộ

ể ể ộ ể ự ệ ượ  v  đ ể ườ

ự ằ ệ t nh m b o đ m s  phát tri n bình th ả ừ ụ ố ớ ắ ố ớ

ổ ố ớ ạ ấ ẻ ể ườ   ệ i 13 tu i dù có đ ng ý đ  ng i ấ ế ạ ẫ ấ ộ ạ i  giao c u thì hành vi giao c u này v n b  coi là ph m t   i hi p dâm ph m t ấ ở ộ ổ ướ ớ   ừ ậ ẻ i 13 tr  em còn h t s c non n t,  đ  tu i d  lu n đi m :  tr  em xu t phát t ắ ủ  ư ả ế ớ  ý chí đúng đ n, d  b  ng y u  t, ch a có kh  năng bi u l ặ   ả ầ ộ c b o v  m t cách đ c c, nên c n đ rê, mua chu c, khó có th  t ầ   ạ ả ủ ả bi ng, lành m nh c a các em mà c n ạ ị ậ   ph i tr ng tr  th t nghiêm kh c đ i v i hành vi xâm ph m tình d c đ i v i các em.

ổ ủ ộ ủ ấ

ổ ủ ơ ở ấ ấ ệ i hi p dâm tr  em. Vi c xác đ nh tu i c a ng

ấ ấ

ụ

ị ổ ế

ắ

ợ ế ị ị ể ộ ạ i ph m t

ụ ấ i b  h i. Ví d  : Ch  bi

ỉ ế ủ ế ườ ị ạ i b  h i ; n u ch  bi t năm sinh mà không bi

ầ ủ

ấ ườ ị ạ ể

t ng ườ ị ạ ườ ị ạ ệ ụ ủ ị ắ ệ ườ ị ế ạ   i b  hi p) là d u hi u b t bu c c a c u thành Tu i c a n n nhân (ng ườ ị ạ ị ộ ẻ ế   i b  h i trên c  s  gi y khai t ặ ấ ợ ườ ủ ọ ế ng h p m t gi y khai sinh ho c không có gi y khai sinh   sinh c a h  n u tr ể  ố ụ ả ệ ấ ả ơ ế  t ng ph i áp d ng t t c  các bi n pháp có th thì các c  quan ti n hành t ố ườ ị ạ ậ ủ ể ượ   i b  h i. Cu i cùng n u không còn cách c, đ  xác đ nh tu i th t c a ng đ ổ ườ ị ạ ậ ủ i cho   i b  h i, thì theo nguyên t c có l nào đ  xác đ nh tu i th t c a ng ườ ị ạ ẽ ượ ườ ỉ  ư ổ ủ i b  h i s  đ i, tu i c a ng ng c xác đ nh nh  sau : N u ch ủ   ủ ầ ấ ế t tháng và năm sinh thì l y ngày đ u tiên c a tháng đó làm ngày sinh c a bi ỉ ế ườ ị ạ i b  h i sinh vào tháng 5­1986, thì l y ngày t ng ng   ế   ườ ị ạ 1­5­1986 là ngày sinh c a ng t ủ   ầ ngày tháng thì l y ngày đ u c a tháng đ u tiên trong năm đó làm ngày sinh c a ấ   ỉ ế ổ i b  h i sinh năm 1985 thì l y ng i b  h i đ  tính tu i. Ví d  : Ch  bi ủ   i b  h i. Vi c xác đ nh ngày sinh c a ngày 1­1­1985 là ngày sinh c a ng

116

ộ i b  h i theo cách trên là có l

ẩ ướ ạ i ph m t ẫ ư ượ i, nh ng ch a đ ử ự

ị

ề ướ

ị ẻ ế

ệ ặ ả ả ơ

ế ướ

ấ ờ ặ

ầ ng h p không có gi y khai sinh ho c các gi y t ấ ườ ở ạ ủ ế ộ

ự ề ặ

ự ế ư ế ạ

ườ ộ ậ ế ứ ộ ự ộ ị ệ ổ

ườ ườ ộ ậ ả

ươ ợ ườ ị ạ ư ườ i cho ng ng   c các ướ ề ơ ễ c  quan Nhà n c có th m quy n h   ng d n nên th c ti n xét x  còn có ồ ế ề ươ ị ớ nhi u ý ki n khác nhau, nhi u đ a ph ng không đ ng ý v i cách xác đ nh   ạ ươ ợ ườ ị ạ ổ ủ ằ ộ ì ph m t i b  h i theo h i cho ng ng có l tu i c a ng   i và cho r ng làm ươ ư ậ ẽ ườ ộ ạ ế ừ   i  hi p dâm tr i ph m t ng quy t tr ng tr  ng nh  v y s  không c  em, ị ế ằ ọ ệ ầ ẻ t. Hy v ng r ng các c  quan Nhà tr  em b  hi p dâm c n ph i b o v  đ c bi   ổ ủ   ẫ ệ ề ẩ ướ ng d n cách tính tu i c a n c có th m quy n c n xúc ti n ngay vi c h ấ ườ ị ạ ườ ợ   i b  h i trong tr ng  có ý ỉ ủ ề ị ườ ị ạ i b  h i. B i vì v n đ  này có ý nghĩa vô cùng nghĩa xác đ nh tuô  c a ng   ọ ạ   ạ ứ ế ụ i. Ví d  : n u n n i ph m t quan tr ng liên quan đ n m c hình ph t c a ng ị ế ổ ế ị ế ả ạ i kho n 2 t quy đ nh t nhân b  hi p dâm tròn 13 tu i n u không có các tình ti   ả ứ   ộ ậ ị ỉ ộ ạ i ch  b  truy c u ho c kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  thì ng i ph m t ệ ự ề ả   trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 112 B  lu t hình s  có khung hình ạ ừ ả   ph t t  b y năm đ n m i lăm năm tù, nh ng n u n n nhân thi u m t ngày ạ ớ i ph m t   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo m i tròn 13 tu i thì ng ự ế   ạ ừ ườ ề kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  m i hai năm đ n ặ ử hai m i năm, tù chung thân ho c t hình.

ƯỜ Ạ

Ể Ộ Ụ NG H P PH M T I C  TH  : ổ ế ướ ẻ ề   ổ ( kho n 1 Đi u ả Ợ B ­ CÁC TR ừ ủ ế 1.  Hi p dâm tr  em t đ  13 tu i đ n d i 16 tu i

112)

ộ ế ườ ườ ạ ộ

Trong tr ổ i mà n n nhân đã đ ạ ổ ị

ả ư ề ườ ứ ự

ạ i ph m t ự ộ ậ ề ả

ủ ế ự ế ườ ạ ợ ộ ng h p ph m t

ườ ổ ủ ườ ị ạ ị ủ  ườ ỉ ợ i hi p m t ng ng h p ch  có m t ng ế ả ư ủ 13 tu i nh ng ch a đ  16 tu i và không có các tình ti   i kho n 2, t quy đ nh t ệ   ộ ị i b  truy c u trách nhi m kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s , thì ng ạ ừ ả   ộ ậ hình s  theo kho n 1 Đi u 112 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  b y ị   i này ch  y u là năm đ n m i lăm năm tù. Vi c xác đ nh tr xác đ nh tu i c a ng ệ i b  h i.

ộ ợ ự ng t

ế ng h p ph m t ể

ấ ạ ươ ộ ậ i b  hi p trong tr

i 16 tu i. ậ ờ ạ i 13 tu i, đ ng th i l

ẻ ả ể ề  ( đi m a kho n 2 Đi u 112) 2.  Hi p dâm tr  em có tính ch t lo n luân   ợ ư ườ ạ ộ ườ ạ   i này cũng t Tr ng h p ph m t i quy  nh  tr ự ề ộ ả ế ề ạ ị i hi p dâm đã nghiên đ nh t i đi m e kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  v  t   ừ ủ  ẻ ợ ườ ở ỗ ườ ị ế ỉ ứ ở  trên, ch  khác   đ ng h p này là tr  em t  ch  ng c u  ổ ế ướ ổ 13 tu i đ n d ấ ề ặ V n đ  đ t ra là, v y ng ạ i b  hi p d ộ ạ ầ

ổ ấ ả ụ ề

ấ ử  th c ti n xét x  đã có không ít tr

ư ậ ứ ợ ỏ ở ị

ừ ự ễ t quy đ nh  ạ ạ ặ ằ ệ ế ở

ẹ ơ ị ữ ị ở ạ ị ồ ườ ị ế ướ   i có tính ấ ụ   ạ ị i có tính ch t lo n luân và áp d ng ch t lo n luân thì có c n xác đ nh ph m t ề ặ ấ   ỉ ả ể đi m a kho n 2 Đi u 112 không, hay ch  áp d ng kho n 4 Đi u 112?. Đ t v n ườ ề   đ  nh  v y là xu t phát t ng h p Toà án ơ ế ỉ    khung hình ph t n ng h n và b  qua các ch  căn c  vào các tình ti ẹ ơ  khung hình ph t nh  h n vì cho r ng vi c xác đ nh các tình tình ti   t quy đ nh  ụ   ế  khung hình ph t nh  h n không còn có ý nghĩa n a. Ví d  : ti t quy đ nh

117

ẻ ạ i ph m t i 13 tu i và ph m t

ỉ ổ ề ầ ở

ằ ế ề ổ ị ướ ộ ề ậ ả

ắ ệ ả ư ậ ộ ạ i ph m t

ị ệ ặ ấ ế ủ ụ ượ ầ ủ ườ ạ ặ ả ợ c xác đ nh thu c tr

ệ t c a v  án là m t nguyên t c và ngay c  trong tr ườ ỏ ị ụ ế ượ t đ

ẹ ơ ế ị

ủ ộ ẽ

ườ ị ơ ế ượ t đ

t, trong đó có tình ti ở ộ ạ i ph m t ẹ

ụ ẻ ạ ụ i. Ví d  : Đào Văn T ph m t

ề ế ả ị

ạ ặ ộ ạ ộ ậ i kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s   v a có tình ti ả t quy đ nh t ề ế ự ừ ỉ ụ

ộ ậ ế ị ạ ố ớ ự ể ế ộ ữ ộ ạ ướ ườ ộ   i có nh ng tình M t ng i hi p dâm tr  em d ấ ạ ẻ  ứ ạ ổ ộ ư ế ạ i nhi u l n; gây t n h i cho s c kho ti t nh : có tính ch t lo n luân; ph m t ỷ ệ ươ ư ủ ạ ậ ừ  61% tr  lên.v.v... nh ng Toà án ch  xác  th c a n n nhân mà t  l   ng t t t ế ộ ạ ườ ị ẻ   i ph m t i 13 tu i mà không đ  c p đ n các i hi p dâm tr  em d đ nh ng ườ ụ ạ ế   i đã b  áp d ng kho n 4 Đi u 112 t khác vì cho r ng, ng tình ti i ph m t ữ ế ị ồ   r i, nên vi c xác đ nh các tình ti t khác không còn ý nghĩa n a. Theo chúng tôi, ị ề   cách đ t v n đ  nh  v y là không toàn di n, vì vi c xác đ nh đ y đ  các tình ộ   ợ ườ i ti ng h p ng ấ   ộ ng h p ph i áp d ng khung hình ph t n ng nh t đã đ ạ   ở ế thì cũng không vì th  mà b  qua các tình ti  khung hình ph t c quy đ nh  ầ ế ị ế ộ   ệ t thì vi c quy t đ nh m t nh  h n. N u chúng ta xác đ nh đ y đ  các tình ti ạ ế ộ   ườ ạ ụ ể i ph m t i s  chính xác h n. Tuy nhiên, n u m t hình ph t c  th  cho ng ế ở ề    khung i có nhi u tình ti ng c quy đ nh  ạ ặ ị ế ượ  khung hình ph t n ng thì Toà án hình ph t nh , có tình ti   t đ c quy đ nh  ườ   ạ ố ớ ế ị ể ỉ i ch  áp d ng khung hình ph t n ng đ  quy t đ nh hình ph t đ i v i ng ế ừ ộ ạ t quy i hi p dâm tr  em, v a có tình ti ph m t   ả   ạ ạ ị i kho n đ nh t ộ ậ   ự ề 3 Đi u 112 B  lu t hình s   thì Toà án ch  áp d ng kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  đ  quy t đ nh hình ph t đ i v i Đào Văn T.

ợ ạ ự ươ ườ ẻ ạ ế ng h p ph m t ề ng h p ph m t

ạ i này cũng t ể ạ

ế ả  ( đi m b kho n 2 Đi u 112) ợ ộ ậ ể ạ ộ

ườ ị

ổ ầ ườ ể ờ

ị ế ầ

ạ ạ ầ

ầ ạ

ợ ề ầ ộ ạ ườ ể ề ạ ị ể ộ ư ườ i làm  nh  tr ng t   ề ự ố   ả i đi m g kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  đ i ỉ    trên, ch  khác m t đi m là n n nhân ướ i 16 tu i. Tuy nhiên, khi xác đ nh   ộ   i này c n chú ý th i đi m có thai ư ủ  ạ ủ  ủ ạ   ng h p hi p dâm tr  em làm n n nhân có thai mà ả   i đi m c kho n 3 Đi u 112 ẻ ế i nhi u l n quy đ nh t

3.  Hi p dâm tr  em làm n n nhân có thai  ộ Tr ị ạ n n nhân có thai quy đ nh t ứ ở ớ ộ i hi p dâm chúng ta đã nghiên c u  v i t ợ ẻ có thai trong tr ng h p này là tr  em d ạ ạ ợ n n nhân có thai trong tr ng h p ph m t ề ầ ố ớ ạ đ i v i n n nhân b  hi p dâm nhi u l n, trong đó có hai l n n n nhân ch a đ ổ ổ ầ 16 tu i, có l n n n nhân đã đ  16 tu i và l n có thai l i là l n n n nhân đã đ ườ ổ 16 tu i thì không thu c tr ợ ộ ộ thu c tr ng h p ph m t ự ộ ậ B  lu t hình s .

l ỷ ệ ươ  th 4.  Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ậ ừ   t t ng t

ẻ ủ ạ ề

ộ ự ợ ng h p ph m t ng t

ề ng h p ph m t ướ ị

ổ ế  đ  13 tu i đ n d ộ ạ ng h p ph m t ạ ề ự ả

ư ườ  nh  tr ỉ ự ườ ừ ủ i t ườ ế ế ị i quy đ nh t ứ ứ ạ ạ ứ ổ ể ế ả ( đi m c kho n 2 Đi u 112) 31% đ n 60%  ạ ươ ợ ườ ạ ng h p ph m t i này cũng t Tr ở ộ ậ ể ạ ị ả i đi m h kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  khác nhau  đ nh t ướ ườ ợ ộ ạ i này là ng nhân trong tr ộ ạ ế ổ i 13 tu i thì đ u thu c tr n u n n nhân d ộ ậ ề kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  và tình ti ế ỉ ạ n n nhân ch  còn là tình ti ộ   i quy ỗ ạ    ch  n n ổ   i 16 tu i, ợ ạ   i ẻ ủ   ổ t gây t n h i cho s c kho  c a ả   t xem xét khi quy t đ nh hình ph t ch  không ph i

118

ế ơ ố ụ    t ng

ế ị t đ nh khung hình ph t n a. Tuy nhiên các c  quan ti n hành t ả ế ả ị tình ti ẫ v n ph i xác đ nh tình ti ạ ữ t này khi gi ế ụ i quy t v  án.

ạ ế ườ 5.   Hi p dâm tr  em mà n n nhân là ng i có

ụ

ợ ộ ự ợ i này cũng t ẻ trách nhi m chăm sóc, giáo d c, ch a b nh ng t ng h p ph m t

ề

ườ ướ

ạ ả ợ ổ

ế ậ

ạ ữ ứ ạ ộ ạ ườ i ph m t i mà ng ề ệ ữ ệ  ( đi m d kho n 2 Đi u 112) ả ể ạ ươ ườ ộ ư ườ i quy ng h p ph m t Tr    nh  tr ỗ ạ   ở ộ ậ ể ạ ị ỉ ự i đi m b kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s , ch  khác nhau  đ nh t  ch  n n ổ ế ườ ừ ủ ạ   ế ổ i 16 tu i, n u n n  đ  13 tu i đ n d nhân trong tr i t ng h p này là ng ộ  ộ ư ủ ườ ề ả ạ ị ợ i kho n 4 Đi u 112 B ng h p quy đ nh t nhân ch a đ  13 tu i thì thu c tr ế ị ế ỉ ộ ạ ự   i này ch  là tình ti t xem xét khi quy t đ nh t ph m t lu t hình s  và tình ti ế ị t đ nh khung hình ph t n a. hình ph t ch  không còn là tình ti

ộ ợ ườ ể   ( đi m để 6. Ng ộ i thu c tr ạ ng h p tái ph m nguy hi m

ả

ợ ự ạ ộ ộ ợ ng h p ph m t i này cũng t ng t

Tr ạ ư ườ  nh  tr ự

ườ ề ng h p ph m t ể ấ ạ ả ể ề ị ườ ể ạ

ườ ư ề ề ợ ộ ạ i ph m t kho n 2 Đi u 112)   ươ ườ   i quy ứ ở  ộ ậ i đi m 1 kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  chúng ta đã nghiên c u  ợ ọ   ng h p tái ph m nguy hi m trong m i ạ   ế i ph m ng h p đ u nh  nhau, vì đây là tình ti t thu c v  nhân thân ng

ị đ nh t ệ trên, các d u hi u đ  xác đ nh tr ườ tr i.ộ t

ộ ộ ộ ế ẻ ạ Ph m t i hi p dâm tr

ế ng t ứ i mà ng ế ạ ậ ừ t t

ườ ạ ườ ể

ứ ề

ụ ệ ạ ừ ườ ả ươ ế ả

ộ ậ ẹ ơ ự ạ ờ ộ ậ ớ ộ ậ c 0 gi

ụ

ờ ộ ậ ự ề ộ ấ   t : Có tính ch t  em thu c m t trong các tình ti ẻ ủ ạ ổ ạ ạ   lo n luân ; làm n n nhân có thai ; gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà ộ ạ ố ớ ỷ ệ ươ i có trách  31% đ n 60%; đ i v i ng  l t   i ph m t  th ệ ạ   ườ ữ ệ i ph m nhi m chăm sóc, giáo d c, ch a b nh; tái ph m nguy hi m, thì ng ự ự ộ ị   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s   có t ề    m i hai năm đ n hai m i năm tù. So v i  kho n 2 Đi u khung hình ph t t ự ề ả ự   112a B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s  năm ộ ữ  00 ngày 1­7­ 1999 nh  h n, nên nh ng hành vi ph m t i th c hi n tr ớ ị ả   2000 mà sau 0 gi  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp d ng kho n ố ớ 2 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i ng ướ ệ ử ệ ạ ườ i ph m t i.

t khác c a v  án nh  nhau thì ng

ạ i ph m t ơ ủ ụ ề ả ị ế ộ i kho n 2 Đi u 112 ph i b  x  ph t n ng h n ng ề   i có nhi u ạ   ườ i ph m

ề ạ ả ợ ị ế N u các tình ti ạ ế t quy đ nh t tình ti ộ ườ ộ ỉ ộ i ch  thu c m t tr t ư ườ ả ị ử ạ ặ i kho n 2 Đi u 112 ng h p quy đ nh t

ợ ươ ế ạ ộ

ể ng t ề

ứ ở ợ i này n n nhân là tr ng h p ph m t

ổ ế

ch c ộ i này cũng t ả ể ở ỗ ườ  ch  tr ổ ư ậ ướ ả ứ ậ ổ ẻ ế 7.  Hi p dâm tr  em có t ạ ườ ng h p ph m t Tr ạ ị ổ ứ  ch c quy đ nh t có t ỉ  trên, ch  có khác  nghiên c u  ừ ủ  đ  13 tu i đ n d em t ề ủ c a đi u lu t mà là kho n 3. Nh  v y cũng là hi p dâm có t ề ả ổ ứ  ( đi m a kho n 3 Đi u 112) ợ ự ườ ng h p ph m t  tr   i hi p dâm ự ộ ậ i đi m a kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s  chúng ta đã   ẻ  ạ ộ ạ ả ả ạ i 16 tu i và khung hình ph t không ph i là kho n 2   ư   ế  ch c, nh ng

119

ổ

ạ ố ớ ư ạ i ph m t ợ i 13 tu i thì cũng nh  các tr

ướ ả ị ệ

ổ ỉ

ạ

ạ ườ ộ ẽ ạ ổ ơ ế   ộ ạ ườ i cáo cao. N u i l ườ   ộ ạ ng h p ph m t i i trên, ng ộ ậ   ề ả i ph i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4 Đi u 112 B  lu t ế ị    ch c ch  có ý nghĩa xem xét khi quy t đ nh hình ư ủ ổ ứ i ch a đ  13  ch c mà n n nhân l   ạ   ợ ả ặ i s  ph i n ng h n tr ng h p n n

ứ t có t ế ạ ố ớ ổ ế ướ ủ ạ n n nhân càng it tu i thì hình ph t đ i v i ng ườ ạ ổ n n nhân d ự ộ ạ ph m t ự hình s , còn tình ti ộ ạ ế ph t. N u ph m t tu i thì hình ph t đ i v i ng nhân đ  13 tu i đ n d ứ ế ẻ i hi p dâm tr  em có t ườ ạ i ph m t ổ i 16 tu i.

ộ ế ườ ẻ ạ ườ i hi p m t ng i mà n n nhân là tr  em (  đi m bể

ả

ộ ợ ộ ng t i này cũng t

ề 8. Nhi u ng ề kho n 3 Đi u 112) ườ ng h p ph m t ế

ạ ườ ỗ ườ ạ ạ ươ ể ị i quy đ nh t ộ ợ ng h p ph m t

ạ

ừ ủ i này n n nhân là tr  em t ậ ề ả ứ ẻ ủ ộ ẽ ị ạ ạ i ph m t

ả ườ ổ i 13 tu i thì ng ộ ậ ự ề

ợ ề   ạ ự ư ườ Tr i nhi u ng h p ph m t  nh  tr ườ ộ ả ự   ộ ậ ề ng i hi p m t ng i đi m c kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , ở ỉ ế   ạ ch  có khác   ch  tr  đ  13 đ n ổ ướ   i 16 tu i và khung hình ph t không ph i là kho n 2 c a đi u lu t mà là d ướ ế ả   i s  b  truy c u trách kho n 3. N u n n nhân d ạ ấ   ị ử ự ả ệ nhi m hình s  theo kho n 4  Đi u 112 B  lu t hình s  và b  x  ph t r t nghiêm kh c.ắ

ộ ề ng h p ph m t

ợ ự ả

ề ầ ợ ườ ng h p ph m t ạ ị ạ ợ ả  ( đi m c kho n 3 Đi u 112) ự ư ườ  nh  tr ộ ậ ẻ ạ

ạ

ướ ườ ả ạ i ph m t

ươ ự ề ả ậ ứ ạ ì ph m t

ng h p ph m t ổ ế ự ạ ấ ắ ể ẻ ế 9. Nhi u l n hi p dâm tr  em ươ ề   ạ ộ ạ i này cũng t ng t i nhi u Tr ề ỗ  ở ỉ ể ầ  ch i đi m d kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s , ch  khác  l n quy đ nh t ướ   ổ ế ừ ủ ị ế ộ ườ i  đ  13 tu i đ n d i này n n nhân b  hi p là tr  em t tr ả   ề ủ ả 16 tu i và khung hình ph t không ph i là kho n 2 c a đi u lu t mà là kho n ệ   ộ ị ổ ạ i 13 tu i thì ng 3.   N u n n nhân d i b  truy c u trách nhi m ộ ẽ ị ử  ộ ậ hình s  theo kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  và ng i s  b  x ph t r t nghiêm kh c.

ầ ế ế ẻ ị Khi xác đ nh tình ti

ừ ộ ướ hai l n hi p dâm tr  lên mà các l n đó n n nhân đ u d

ỉ

ủ ầ ộ ầ ổ ẻ ạ ộ

ổ ộ ng h p ph m t ộ ướ ợ ế ư ng h p nhi u l n hi p dâm m t ng

ỉ ậ ạ ổ

ườ ệ ị

ề ầ ở ị ế ườ ề ầ ầ ạ i ph m t ậ ộ ượ i đ ư ự ồ ạ ả ề ễ ế ể t nhi u l n hi p dâm tr  em c n chú ý m t đi m là:   ổ   ề ầ ạ i 16 tu i, ạ ầ   i 16 tu i còn các l n khác n n nhân ế ề    em nhi u i hi p dâm tr ộ   ườ ườ i, nh ng ch  có m t ạ ủ   i 16 tu i còn các l n khác n n nhân đã đ  16 tu i, v y trách ề  ư ế ấ c xác đ nh nh  th  nào?  V n đ ử   i các ý

ế ế ả Ph i có t ạ ế n u ch  có m t l n n n nhân b  hi p là d đã đ  16 tu i thì không thu c tr ợ ầ l n. Tuy nhiên, tr ổ ướ ầ l n n n nhân d ự ố ớ nhi m hình s  đ i v i ng này cho đ n nay c  v  lý lu n cũng nh  th c ti n xét x  đang t n t ki n khác nhau :

ứ ấ ề ầ ế ế ằ ạ

ủ ổ

ự ề ộ ế ẻ ệ i hi p dâm tr

ề ầ ộ ộ ể i hi p dâm nhi u l n trong đó   Quan đi m th  nh t cho r ng, n u ph m t ư ủ ổ   ạ ộ ầ ầ ạ có m t l n n n nhân ch a đ  16 tu i còn các l n khác n n nhân đã đ  16 tu i ứ ạ ườ    em i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t thì ng i ph m t ế không có tình ti ộ ị ạ t ph m t i nhi u l n.

120

ự ứ ệ ằ

ề ầ ứ ế ế ể ộ ườ   ỉ ầ i Quan đi m th  hai cho r ng, ch  c n truy c u trách nhi m hình s  ng ả ạ   t ph m t i nhi u l n theo đi m d kho n 2 ể ộ ề ộ i v  t

ứ ằ ự Quan đi m th  ba cho r ng c n truy c u trách nhi m hình s  ng

ộ ề ế ộ ộ ộ ệ ế ầ ứ i : T i hi p dâm theo Đi u 111 và t

ạ i hi p dâm có tình ti ph m t ự ộ ậ ề Đi u 111 B  lu t hình s . ể i v  hai t ộ ậ ườ ẻ ộ ườ   i   i hi p dâm tr  em theo   i vào hai

ề ộ ạ i ph m t ế ạ ể ộ ạ ph m t ề ự Đi u 112 B  lu t hình s  vì ng ờ th i đi m khác nhau, tuy cùng xâm ph m đ n m t ng ạ i b  h i .

i có hai hành vi ph m t ườ ị ạ ỉ ể

ụ ể ộ ề ộ ộ i còn c  th  t ứ Có th  còn  ý ki n khác, nh ng theo chúng tôi ch  nên truy c u trách   ầ   i nào c n

ộ ế ỉ

ề ầ ạ ộ ầ ầ ủ ầ ổ

ề ể ả i theo đi m d kho n 2 Đi u 112 B

ộ

ừ ế ầ ế ạ i ph m t N u ng

ự ườ ạ t “ph m t ế ộ ườ ứ

ạ i ph m t ể ự ề

ế ư ế ự ệ ườ ế nhi m hình s  ng i có hành vi hi p dâm v  m t t ộ ố ườ ệ ợ t m t s  tr phân bi ng h p sau: ạ   ườ ạ ế i ph m t N u ng i hi p dâm nhi u l n, trong đó ch  có m t l n n n ủ ổ ư nhân ch a đ  16 tu i, còn các l n khác n n nhân đã đ  16 tu i thì c n truy   ộ  ệ ứ ộ ạ c u trách nhi m hình s  ng i ph m t ự ớ ậ ề ầ lu t hình s  v i tình ti i nhi u l n”. ở ườ ề ầ    hai l n tr  lên i hi p dâm nhi u l n, trong đó có t ự ề  ệ ư ủ ạ ộ ị i b  truy c u trách nhi m hình s  v n n nhân ch a đ  16 thì ng ẻ ộ ậ ả ộ t   i “Hi p dâm tr  em” theo đi m c kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  vì có ề ầ ộ i nhi u l n”. tình ti ế ạ t “Ph m t

ẻ

ợ ộ ạ ộ ể i này cũng t

ươ ộ ậ ề

ổ ế ẻ ổ ế ề ạ ng h p ph m t ể ả ng h p này là tr  em t

ủ ế ậ

ự ệ ả

ề ả ( đi m d kho n 3 Đi u 112 ) 10. Hi p dâm nhi u tr  em  ợ ư ườ ự ườ    nh  tr ng h p ph m t i quy ng t Tr ự ạ ỉ ạ ị   i đi m đ kho n 2 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  có khác là n n nhân đ nh t ợ ướ ừ ủ ườ i 16 tu i và khung hình  đ  13 tu i đ n d trong tr   ả ả ư   ạ ả ề ạ ph t không ph i là kho n 2 c a đi u lu t mà là kho n 3. N u n n nhân ch a ề   ứ ộ ị ạ ườ ủ i ph m t đ  13 thì ng i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4 Đi u ự ộ ậ 112 B  lu t hình s .

ẻ ủ ạ ứ ổ ạ ỷ ệ ươ  th l ng t ậ ừ   t t 11. Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t

ợ ự ạ ợ ộ ề i này cũng t

ả ( đi m đ kho n 3 Đi u 112) ươ ộ ộ ậ ề

ổ ế ừ ủ ợ ổ ể ạ ng h p ph m t ể ả ng h p này là tr  em t

ộ ị ườ ứ ự ả

ở 61% tr  lên  ư ườ ườ ng h p ph m t  nh  tr Tr i quy ng t ạ ự ỉ ạ ị i đi m a kho n 3 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  có khác là n n nhân đ nh t ẻ ạ ế ướ ườ i 16 tu i, n u n n nhân  đ  13 tu i đ n d trong tr ư ủ ệ ạ i ph m t ch a đ  13 thì ng i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4 ự ộ ậ ề Đi u 112 B  lu t hình s .

ạ ộ ế ễ ẫ i bi i ph m t t mình nhi m HIV mà v n ph m t ạ ộ ( đi m eể i

ả

ự ạ ộ ợ ộ ợ i này cũng t

ươ ộ ậ ề

ổ ế ừ ủ ẻ ợ ổ ườ 12. Ng ề kho n 3 Đi u 112) ư ườ ạ ườ  nh  tr ng h p ph m t i quy ng t ng h p ph m t ạ ự ể ỉ ả i đi m b kho n 3 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  có khác là n n nhân ạ ế ướ ườ i 16 tu i, n u n n nhân  đ  13 tu i đ n d ng h p này là tr  em t Tr ạ ị đ nh t trong tr

121

ườ ộ ị ứ ự ả ệ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4

ư ủ ề ạ i ph m t ch a đ  13 thì ng ự ộ ậ Đi u 112 B  lu t hình s .

ặ ự ế ẻ ế ạ ể ả 13.  Hi p dâm tr  em làm n n nhân ch t ho c t sát ( đi m g kho n 3

ề

ộ ợ ợ ộ ạ ự i này cũng t

ề ươ ộ ậ

ổ ạ ng h p ph m t ả ể ng h p này là tr  em t

ộ ạ ườ ừ ủ ợ ổ ế ị ng h p quy đ nh t

ộ ứ

ườ ộ

Đi u 112) ư ườ ườ   ng h p ph m t  nh  tr Tr i quy ng t ạ ỉ ự ạ ị   i đi m c kho n 3 Đi u 111 B  lu t hình s , ch  có khác là n n nhân đ nh t ợ ạ ế ướ ẻ ườ i 16 tu i, n u n n nhân trong tr    đ  13 tu i đ n d ộ ậ   ề ả ổ ư ủ ch a đ  13 tu i thì thu c tr i kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  .ự ộ ộ ạ Ph m t ườ ế i hi p m t ng ạ ứ ườ ề ầ ỷ ệ ươ  th  l lên; bi

ễ ạ ộ

i; làm n n nhân ch t ho c t ả ợ ố ớ ậ ừ t t ế ộ ậ ự ệ ạ

ả

ườ ề

ế ộ ậ ẹ ơ ệ ạ

ổ ề   ế  ch c; nhi u ng h p: Hi p dâm có t ạ   ổ ườ ề i; gây t n h i i nhi u l n; đ i v i nhi u ng ế ở   t mình  61% tr ng t ứ   ị ặ ự  sát thì b  truy c u ừ  ự ị ớ  hình. So v i kho n 3   ự  ộ ậ ờ ự    00 ngày c 0 gi ụ    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp d ng

ệ ườ ố ớ ự ả ộ i thu c m t trong các tr ạ ộ ng i; ph m t ẻ ủ cho s c kho  c a n n nhân mà t ạ ẫ nhi m HIV mà v n ph m t ề trách nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  và b  ph t tù t ặ ử ươ m i hai năm đ n hai m i năm, tù chung thân ho c t ả ự ề Đi u 112a B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s ộ ữ i th c hi n tr năm 1999 nh  h n, nên nh ng hành vi ph m t ờ ớ ị 1­7­2000 mà sau 0 gi ộ ậ ề kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i ng ướ ử ạ i ph m t i.

ế i 13 tu i

ị ướ ẻ i 13 tu i đ ẻ ng h p hi p dâm tr  em d

ệ ế ặ ợ ợ ổ ( kho n 4 Đi u 112) ả ổ ượ ầ

ướ ọ ườ

ng, ng ế

ợ ấ ạ ổ

ế

ầ ị i hi p dâm" ườ ệ

ạ ế ộ i 13 tu i là ph m t ư ” nh  các tr ượ c quán tri ộ ậ

ư ủ ợ

ắ

ừ ườ ườ ự ấ ớ ẻ ạ ạ i b  ph t tù t

ặ ử ị

ườ ề ấ

ợ ư ườ ặ ạ

ự ẽ ư ạ i không đáng k , n u ph t ng ứ ấ ủ ứ ấ

ự ả

ươ ứ ượ ự ấ ợ ề ộ ứ ấ ạ ộ ề 14.  Hi p dâm tr  em d ậ ư  ườ c lu t pháp quy đ nh nh Tr ộ ụ ủ ế ố ấ   ộ ườ  đ  các y u t t nghiêm tr ng, không c n h i t  c u ng h p đ c bi là m t tr ướ   ớ ẻ ấ ườ ế ộ i có hành vi giao c u v i tr  em d i hi p dâm thông th thành t i ự ộ ậ ậ ộ ị ổ ẫ   13 tu i v n b  coi là ph m t i hi p dâm. Vì v y, khi B  lu t hình s  năm 1985 ư ượ ử ổ ớ   ọ ườ ng h p giao c u v i "m i tr c s a đ i, b  sung cũng đã quy đ nh  ch a đ ấ ệ ầ ổ ướ ứ ẻ trái   tr  em d , t c là không c n d u hi u “ ừ ủ ẻ ợ ổ   ạ ố ủ ớ v i ý mu n c a n n nhân ng h p hi p dâm tr  em t  đ  13 tu i ữ ạ   ộ ầ ạ ị ẳ ở i t và kh ng đ nh l  lên. Tinh th n này đ i m t l n n a t tr ả ẻ ề ế ố ớ ộ  em i hi p dâm tr kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i t   ế   ộ ạ ổ ọ ườ “M i tr i hi p ng h p giao c u v i tr  em ch a đ  13 tu i là ph m t ề ướ ơ   dâm”. Tuy nhiên, v  khung hình ph t không còn nghiêm kh c h n tr c mà ế ạ ươ ị ộ ị quy đ nh ng   i ph m t  m i hai năm đ n hai m i năm, tù ớ ử ợ ệ    hình. Vi c quy đ nh này là phù h p v i th c ti n xét x , vì chung thân ho c t ề ậ   ế ộ i hi p dâm, nh ng v  h u có tr ng h p tuy xét v  hành vi thì dã c u thành t ạ   ả ể ế ạ i ph m qu  cũng nh  các m t tác h i khác l ạ ạ ộ ươ   i m c hình ph t hai m i năm (m c th p nh t c a khung hình ph t theo t ộ ậ ớ   ng x ng v i tính kho n 4 Đi u 112a B  lu t hình s  năm 1985) thì không t ấ ủ ể   i. Th y rõ đ c s  b t h p lý ch t m c đ  nguy hi m c a hành vi ph m t

122

ơ ự

ấ ề ứ ườ ạ ộ ậ ộ ậ ấ

ị ả ự ẹ ơ

ự ướ c 0 gi

ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ộ ậ ụ ề ả

ộ

ườ ườ ủ ế i. ạ ệ ị này, nên B  lu t hình s  năm 1999 đã quy đ nh khung hình ph t dài h n, có ự  ớ m c th p nh t là m i hai năm. So v i kho n 4 Đi u 112a B  lu t hình s ữ   ộ ậ năm 1985 thì kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1999 nh  h n, nên nh ng ờ ộ ạ    00 ngày hành vi ph m t ớ ị ự  1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp d ng kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s ố ớ năm 1999 đ i v i ng ị Vi c xác đ nh tr

ứ ị

ặ ướ ả ấ ộ ố ổ ủ ạ   ộ i này ch  y u là xác đ nh tu i c a n n ệ nhân và vi c xác đ nh tu i c a n n nhân nh  trên chúng ta đã nghiên c u đang   ề ầ là v n đ  c n ph i gi

ề ả ệ i th c hi n tr ệ ử ạ i ph m t ợ ng h p ph m t ổ ủ ạ i thích ho c h ề ả ả ự ụ ầ ư ấ ẫ ng d n m t cách th ng nh t. ộ   ả ộ ậ Khi áp d ng kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  cũng c n ph i chú ý m t

ố ể s  đi m sau :

ớ ả ự ộ ậ

ế ứ ề ằ

ế ẻ ư ề ỉ ổ ả ạ ễ i 13 tu i cũng nh  hành vi hi p dâm tr

ụ em trên 13 tu i, s ề

ợ ộ ả ổ ộ ậ ề ộ i thu c tr

ộ ự ườ ạ i kho n 4 Đi u 112 B ả ị

ế ả ị ỉ i có th  ch  b  ph t t t quy đ nh t

ạ

ươ ộ ậ ị ườ ườ ẻ i hi p dâm tr  em thu c tr

ự ả ồ ờ

ả ườ ộ

ướ ế ị i 13 tu i l

ế ả ả ề ế i. N u ng ạ t quy đ nh t ạ ứ i kho n 2, kho n 3.

ả

So v i kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  thì kho n 4 Đi u 112 có khung   ế   ằ hình b ng nhau. N u ch  căn c  vào khung hình ph t d  cho r ng hành vi hi p ẽ  ẻ ướ dâm tr  em d ứ ế ự ậ ẫ ả   d n đ n s  nh n th c không đúng khi áp d ng kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình ộ  ự ị ườ ạ ế ng h p quy đ nh t s . Do đó n u ph m t ề   ự ủ ả ạ ị ế ậ i kho n 2, kho n 3 c a Đi u t quy đ nh t lu t hình s  mà không có các tình ti ạ ừ ườ ể ạ ộ ậ    m i hai năm i ph m t 112 B  lu t hình s  thì ng ả ế ạ ế ư i kho n 2, kho n 3 đ n hai m i năm tù, nh ng n u có tình ti   ự ể ị ế  ặ ử ề  hình. Vì th Đi u 112 B  lu t hình s  thì có th  b  ph t tù chung thân ho c t ạ ộ ị ợ ế ộ i ph m t   ng h p quy đ nh khi đã xác đ nh ng ạ   ộ ậ ườ ị ả ề ạ i kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s  thì đ ng th i ph i xác đ nh ng t i ph m ủ ả ạ ị ế ộ t quy đ nh t i kho n 2 và kho n 3 c a Đi u 112 không ? trên t   i có các tình ti ạ ố ớ ạ   ườ ạ ế ị ơ ở i ph m i ph m t c  s  đó mà quy t đ nh hình ph t đ i v i ng ả ế ổ ạ ẻ ộ i kho n 2, i có các tình ti i hi p dâm tr t    em d ể  ắ ự ề ả ủ kho n 3 c a Đi u 112 B  lu t hình s  thì ch c ch n m c hình ph t không th ợ ư ườ ng h p ph m t nh  tr ạ ườ i ph m t Ng ề ừ ộ ấ ị ệ

ề ả ắ ộ ậ ạ ạ ị ộ t quy đ nh t i không có tình ti ứ ụ   ệ ể ị ấ ộ ẻ ế i hi p dâm tr  em còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , ế ặ ấ    m t năm  đ n năm năm c m hành ngh  ho c làm công vi c nh t  đ nh t ( kho n 5 Đi u 112)

Ộ ƯỠ

ưỡ ( ĐI U 113) ườ Ề ộ ủ ạ ế

21.  T I C C ng dâm là hành vi c a m t ng ườ ặ ộ ở ễ ạ ả NG DÂM  ủ i đang ọ i dùng m i th  đo n khi n ng ẫ  trong tình tr ng qu n bách ph i mi n c ườ ệ  i l ưỡ   ng

thu c mình ho c ng ớ giao c u v i mình. Ấ Ủ Ộ Ạ Ệ ấ A.  CÁC D U HI U C A T I PH M

ạ ộ i ph m t ườ ự ể ỉ

ườ i hi p dâm, ng ộ ụ ữ ớ ể ạ ườ ề 1.  V  phía ng ế ế ở ộ N u   t i khác trong m t v  án có đ ng ph m có th  là n  gi i  ớ i th c hành ch  có th  là nam gi ồ i, thì ng ữ   i còn nh ng ở ộ ưỡ   ng i c t

123

ồ ễ ử

ặ i. Tuy nhiên, th c ti n xét x ớ ự i. dâm ng ườ ng

ấ

ạ ằ ề

ỉ ỉ

ấ ẫ ớ c ý đ  giao c u v i ng ể ọ

ặ ạ ườ ạ i ph m t ấ ạ  trong tình tr ng qu n bách đ  h  ph i mi n c ố ớ ộ ưỡ ỉ i c

ệ ễ ưỡ ớ ạ ắ ệ ấ ấ ộ

ấ ệ ấ ầ ả ư ệ

ố ớ ộ ưỡ ạ ư i c

ườ ụ ạ ộ

ườ ọ ị

ủ ộ ầ ấ ị ơ

ỉ ụ ỗ ị ị

ế ỳ

ề ầ ề

ấ ờ ố ị ề ẫ ị ệ ẽ ị ượ t nghi p s  b  đánh tr ị ạ ấ ư i đ u tranh đ i t

ủ ể ư ớ ị

ườ ệ ị

ả ữ ớ ể ườ ự i th c hành có th  bao g m c  n  gi ẫ ủ ế ữ ớ ấ ộ ạ i là n  gi i ph m t i r t ít g p mà ch  y u v n là nam gi ư ừ   ủ ạ ề ộ ưỡ ạ ườ ng dâm dùng r t nhi u th  đo n khác nhau nh  : l a i c i ph m t Ng ả ụ ỗ ộ ằ   ph nh, mua chu c, d  d , đe do  ho c b ng tình c m, b ng ti n b c, có khi ứ ạ ễ   ủ ừ ộ ộ ộ ờ ứ  m t th  đo n nào mi n i h a... t c là ng ch  là m t l i  không t ườ ị ạ   ặ ợ ụ ườ ị ạ ồ ượ ệ ự i b  h i ho c l là th c hi n đ i b  h i i d ng ng ớ ả ở ng giao c u v i mình. đang  ấ   ấ ng dâm, hành vi giao c u v i n n nhân không ch  là d u Đ i v i t ủ ấ   hi u khách quan c a c u thành mà nó là d u hi u b t bu c (d u hi u c n và ả ế ệ đ ). ủ N u các d u hi u khác đã tho  mãn nh ng ch a có vi c giao c u x y ra,   ậ ộ ấ ư ng dâm, không có giai i ph m. Vì v y đ i v i t thì ch a c u thành t   ư ạ ấ   ầ ạ i ch a đ t. Ví d  : Tr n Công M là giáo viên Tr đo n ph m t ng trung c p ớ ị ậ ỹ   ng, k  thu t Y, M có ý đ nh giao c u v i ch  Vũ Th  H là h c viên c a tr ọ   ư ề ầ nhi u l n M tìm cách tán t nh ch  H, nh ng ch  H đ u làm ng . M t l n, M g i ị ề ộ   ch  H vào phòng mình d  d  mua chu c, ch  H v n không ch u, M li n hăm ạ ấ   ị ố ồ t”. Ch  H r t do  : “N u không đ ng ý trong k  thi t ế   ượ ị ắ lo l ng, nhi u l n đ nh chi u theo ý M, nh ng ch  l c và quy t ị ẩ ủ ố ị    cáo c a ch  H là có căn  cáo hành vi c a M. Sau khi th m tra, th y l đ nh t ấ ứ ượ ư ứ c v i ch  H, nên không th  truy c u trách c , nh ng vì M ch a giao c u đ   ử   ỉ ề ề ộ ưỡ ự ố ớ nhi m hình s  đ i v i M v  t ng dâm mà ch  đ  ngh  Nhà tr ng x  lý i c ố ớ hành chính đ i v i M.

ề ườ ị ạ

ng dâm cũng có th  là nam gi i b  h i  ụ i b  h i trong v  án c

ộ ả ộ thu c vào ng ườ ể ưỡ ườ ệ ữ i l i. Dù là nam hay n , thì h  ph i là ng ả i đang ườ ị ệ i b  l ủ  ườ   i ở ư ớ i, nh ng ch ọ ộ  thu c thì cũng ph i là ng

ẫ

ố ộ thu c vào ng i cũng gi ng nh  s  l

ườ ộ

ộ ạ ườ ộ ộ ạ i ph m t ự ệ ứ ử i “B c t ” bao g m s  l ề ồ ồ ừ

ư ệ  thu c v  m t v t ch t b t ngu n t ớ i khác”, t ề ặ ậ ầ ấ ắ ầ ớ ệ ố ớ ớ ố

ườ ố i tuy không có m i quan h

trong tình tr ng qu n bách là ng ề ườ ở i  ớ ộ ạ ạ i ph m t thu c v i ng

2.  V  phía ng ườ ị ạ Ng ế ữ ớ y u là n  gi ả ế ạ i, n u không ph i là ng ph m t ạ trong tình tr ng qu n bách. ư ự ệ ườ ị ệ  thu c trong   Ng i b  l ầ   ộ ề ộ  thu c v  tinh th n i “Hành h  ng các t ệ   cũng nh  l  nhi u quan h  khác nhau ư nh  : cha v i con, th y v i trò, th y thu c v i b nh nhân, cha c  v i con   chiên... Ng ộ ạ ẫ ả ấ ng giao c u v i ng i, ng

ọ ơ ộ ạ ì ph m t ộ ử ự ớ ố ự

ẫ ệ  ư ườ ệ i, nh ng do nhi u nguyên nhân h  r i vào trong l   ườ   ưỡ ễ i tình tr ng qu n bách ph i mi n c ơ r i vào trong tình tr ng này không còn sáng su t l a ch n m t x  s  bình   ườ i khác ho c trong lúc bình th th

ộ

ườ i hay ng ộ ễ ng. S

ạ ư ữ ườ ặ ng nh  nh ng ng ườ ườ ị ệ i b  l Dù là ng  thu c vào ng ọ ớ ấ ệ ườ ị ạ ươ ọ ng khác. ườ ở i  i là do mi n c ủ ưỡ ủ ọ ộ ạ i ph m t ẫ ạ ườ qu n bách thì vi c h  giao c u v i ng i ph m t ứ ễ mi n c ạ    trong tình tr ng ự  ưỡ ề   i b  h i là ý th c ch  quan c a h , nên trong nhi u ủ ng c a ng

124

ị ờ ợ ễ ườ cũng d  dàng. Có ng ng h p vi c xác đ nh nó không ph i bao gi

ọ ề ả ư ễ ưỡ

ả ấ ng giao c u ho c ng

ặ i khai là không có s  mi n c

ộ

ệ

ễ ưỡ ạ i ph m t ặ ả ế ườ ị ạ ớ ươ i b  h i v i ng

thu c gi a ng ấ ữ ụ

ủ ừ ố ị ộ ượ ạ c l ự ườ ấ ớ ng giao c u v i ng ụ ủ t khách quan c a v  án mà đ c bi ộ ạ ì ph m t ầ i b  Ph m Th  L  l a nên không có kh  năng tr

ư ế ấ ầ ả ị ả

ề ầ ả ợ ả ợ ấ ả

ả ờ ề ầ ể ả ớ ườ ệ   i lúc tr ọ ạ ố  ấ i t ng nh ng sau đó vì m t lý do nào đó h  l giao c u h  không h  mi n c ọ ấ ằ ễ ưỡ i, lúc giao c u h  đã   cáo r ng mình ph i mi n c ể  ậ ọ ạ ư ễ ưỡ ng. Vì v y, đ ng nh ng sau đó h  l mi n c ễ ưỡ ườ ị ạ ị i hay không   i b  h i có mi n c xác đ nh ng ố   ả ứ ầ t là m i c n ph i căn c  vào các tình ti ả ộ ệ ệ   i, hoàn c nh lúc x y ra quan h  l ị ệ vi c giao c u. Ví d  : Hoàng Th  Kim O vay c a Tr n Công T 200.000.000đ   ả  ạ ị ể ạ đ  làm v n đi buôn, nh ng l ế ị ợ ợ   t ch  O không n  cho T; nhi u l n T đ n đòi n , ch  O ph i kh t l n. Khi bi ẽ ị ị ạ   có kh  năng tr  n  cho mình, T g  ch  O cho y giao c u thì s  cho ch  O kéo ẫ c hoàn c nh qu n bách này, sau dài th i gian tr  n  mà không tính lãi. Tr   ấ ễ ưỡ ị nhi u l n suy nghĩ ch  O đã ph i mi n c ướ ng đ  cho T giao c u v i mình.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ạ B. CÁC TR Ể NG H P PH M T I C  TH

ườ ạ ườ ộ (kho nả i mà n n nhân là ng i đã thành niên

ạ ườ ưỡ ng dâm m t ng 1. C ề 1 Đi u 113)   Đây là tr ng dâm thông th

ặ ườ ườ ng h p ph m t ị i đã thành niên là ng

ẽ ị ữ

ế ệ ạ i ph m t ự ộ ưỡ i c ạ ộ ưỡ i c ề ng dâm nh ng ng ộ ậ ườ ự

ừ ợ ng không có các tình   ế ườ ừ ủ t tăng n ng đ nh khung hình ph t. Ng ti  đ  18 i t   ườ ổ ở   i này thì s  b  truy tu i tr  lên, n u ng ạ   ứ c u trách nhi m hình s  theo 1 Đi u 113 B  lu t hình s  có khung hình ph t tù t

ộ ậ ố ụ ề

i Đi u 88 B  lu t t ứ ở ố ồ

ư ườ ị ạ ọ ạ ể c ngày m  phiên toà, h  l ợ ở ố ệ i có hành vi   i b  h i có   i rút yêu ặ   ng h p Vi n ki m sát, ho c

ế  sáu tháng đ n năm năm.  ạ ườ ị ự Theo quy đ nh t  t ng hình s , thì ng ể ị ỉ ưỡ ự ế ệ ng dâm ch  có th  b  truy c u trách nhi m hình s  n u nh  ng c ở ố ế ầ ở ướ , n u đã kh i t yêu c u kh i t  r i mà tr ỉ ừ ườ ả ượ ụ ầ c đình ch , tr  tr  thì v  án ph i đ c u kh i t ố ụ ế ế ẫ ấ ầ  t ng. t v n ti n hành t Toà án xét th y c n thi

ả ể ng dâm m t ng

ề i là tr

ạ ộ ế ườ ( đi m a kho n 2 Đi u 113) ề ườ ừ i (t ng h p có nhi u ng ườ thu c vào nh ng ng hai i này

ộ ườ ưỡ i c ườ ườ ưỡ i c ng dâm m t ng ộ ủ ạ ả

ợ ề

ề

ợ

ề

ề i  2.  Nhi u ng ườ ề Nhi u ng ườ ệ ườ ở i l i tr  lên) dùng th  đo n khi n m t ng ng ẫ ặ ho c đang trong tình tr ng qu n bách ph i mi n c ườ ưỡ i c ng dâm m t ng ộ  thu c vào nhi u ng ộ ề ng dâm nhi u ng ườ ” đ i ề ườ ượ ậ ề

ư ề ậ ổ ườ Tr ng h p nhi u ng ộ ườ vì m t ng i có quan h  l ấ ớ ườ ị ệ ộ c u v i m t ng i b  l ườ ưỡ ườ ộ i c ng h p m t ng tr ị ưỡ ế c ề ng dâm nhi u ng t “ nhi u và tình ti ự ộ ậ 2 Đi u 113 B  lu t hình s  năm 1985 ( đi u lu t ch a đ vào ngày 10­5­1997), nh ng sau khi đi u lu t này đ ợ ữ ộ ễ ưỡ ấ ng giao c u. ự ế ấ ả ườ ộ  r t ít x y ra,   i trên th c t ườ ề ệ ệ ườ   i này giao i và nhi u ng ư   ự ả ễ  thu c vào mình ít khi x y ra trong th c ti n, nh ng ễ ạ ả ự i, trong th c ti n l   i x y ra ả   ể ạ i đi m a kho n c quy đ nh t ư ượ ử ổ ổ c s a đ i b  sung   ế   ượ ử t c s a đ i thì tình ti

125

ị ề ữ ượ

ưỡ ườ ” không đ ề ầ ”. Tuy nhiên “c

ố ạ ề ng dâm nhi u l n ụ i

ộ ạ ặ ề ộ ớ

ụ ướ ệ ị ệ ố

ấ

ể ộ ỉ ạ i ph m t

ưỡ ườ c ườ ố ớ ng dâm đ i v i m t ng

ủ

ườ ệ ư ủ ề ầ ” ng ng dâm nhi u l n ừ i nh ng x y ra t ề i ộ ng dâm m t ng ả ư ng dâm nhi u ng ng h p c

ư ườ ườ

ườ ể i là không tho  đáng. Chính vì v y, B

ự ề ạ ượ i đ

ưỡ ộ ng dâm nhi u l n đ i v i m t ng ưỡ ế "c t  ể ề ả ị ưỡ ng dâm nhi u ng “c i   c quy đ nh n a mà thay vào đó là tình ngưỡ   ộ ề ầ ” v i   “ớ t “ế ph m t c i nhi u l n ti ườ ” không hoàn toàn gi ng nhau. Ví d  : M t giám đ c Công ty ố dâm nhi u ng   ụ ữ   ể ể ấ do  chuy n công tác ho c bu c thôi vi c đ  giao c u v i nhi u ph  n  là ưỡ   ị ề ng i quy n mình, khi v  án b  phát hi n v  giám đ c này đã c nhân viên d ấ ả ộ   ớ ỗ ầ ụ ữ t c  12 ph  n  trong Công ty c a y nh ng m i l n ch  giao c u v i m t dâm t ỉ  ườ ườ ợ i   có th  ch i, còn tr ng ng h p “ ấ ầ ộ ưỡ ở    hai l n tr  lên. Tính ch t nguy c ặ ề ọ ờ ườ ” xét v  m i m t bao gi ưỡ ể c hi m c a hành vi “    cũng ợ ưỡ ế ề ầ ườ ọ ơ   i mà nhi u l n. N u cho nghi m tr ng h n tr ề ợ   ợ ằ ng h p ng dâm nhi u ng ng h p c r ng tr i cũng nguy hi m nh  tr ộ  ậ ả ườ ưỡ ố ớ ề ầ c ị ườ  l ậ i" ng dâm nhi u ng   c quy đ nh là lu t hình s  năm 1999 tình ti ạ tình tiét đ nh khung hình ph t ( đi m c kho n 2 Đi u 113)

ề ố ớ ườ ả ề ầ ợ ộ i nhi u l n đ i v i các t ự ưỡ 3.  C Cũng nh  tr ộ ưỡ i c

ộ ề

ề ầ ư c u thành t ứ ạ

ầ ề ng dâm nhi u l n là t

ế

ị

ộ ậ ề ự

ệ ả ổ ơ ỉ ị

ể ề ầ  ( đi m b kho n 2 Đi u 113) ng dâm nhi u l n ộ ạ ợ ư ườ ạ ng h p ph m t   i ph m khác, ườ ề ầ ạ ệ ng dâm nhi u l n là tr ph m t   i đã th c hi n hành vi ng h p m t ng ưỡ ỗ ầ ưỡ ộ   ủ ế ố ấ ng dâm nhi u l n và m i l n c c i ng dâm đ u có đ  y u t ưỡ ầ ấ ả ộ ị ư t c  các l n ph m t ng dâm”, nh ng t “c i đó đ u ch a b  truy c u trách   ạ ộ ưỡ ự ệ ề ầ ưỡ   ữ ấ ả i c nhi m hình s . Ph m t ng t c  nh ng l n c ỉ ố ớ ườ ộ ạ ề ả ể ộ dâm ch  đ i v i m t ng i. Tình ti i này, đi m b kho n 2 Đi u 113 t ph m t   ự ề ầ ", nay đi m b kho n ả   ể ộ ạ i nhi u l n ph m t B  lu t hình s  năm 1985 quy đ nh là " ề ầ "  ưỡ ộ ậ ị ng dâm nhi u l n c 2 Đi u 113 B  lu t hình s  năm 1999 quy đ nh là " ư ậ ấ ư nh ng b n ch t không có gì thay đ i, vi c quy đ nh nh  v y ch  rõ h n mà   thôi.

ả ể ề ưỡ i

ủ

ề ườ ( đi m c kho n 2 Đi u 113 ) i là hành vi c a m t ng ườ ặ ở ề ườ i đang

ộ  thu c mình ho c nhi u ng ấ ủ ề ư

ứ ự ằ

ầ ủ ậ ễ ủ

c tính chính xác trong công tác l p pháp c a Nhà n ế

ầ  này c n chú ý: ng dâm, trong đó có ng N u có nhi u ng

ng dâm nhi u ng 4. C ạ   ọ ườ ề ưỡ i dùng m i th  đo n C ng dâm nhi u ng ế ộ ạ   ườ ệ  trong tình tr ng i l khi n nhi u ng ẫ ạ   ế ưỡ ễ ả t ph m qu n bách ph i mi n c ng giao c u. Nh  trên đã phân tích, tình ti ử ồ   ậ ớ ượ ộ c "tái l p" nh m đáp  ng yêu c u c a th c ti n xét x , đ ng i này m i đ t ướ ượ ể ệ ờ th i th  hi n đ   c ta. ụ Khi áp d ng tình ti ề ườ ứ

ưỡ ả ng dâm nhi u ng

ườ ỉ ạ ộ t ph m t ườ ị ưỡ i b  c ạ i ph m t ề ầ ả ặ ơ ộ ợ ng h p c

ng dâm ch  có m t tình ti ả ề ưỡ ề ườ ưỡ ị ặ ườ ị ưỡ i b  c   ng dâm ớ ề i b  truy c u theo kho n 2 Đi u 113 v i hai tình   ạ ố ớ   ườ i" và hình ph t đ i v i ế   ộ t   i"   quy đ nh kho n 2 ng dâm nhi u ng

ế ề ầ ộ ị nhi u l n, thì ng ưỡ ế ng dâm nhi u l n" và "c t "c ti ạ ườ i ph m t ng i ph i n ng h n tr ưỡ ề ầ "c ng dâm nhi u l n" ho c "c ề Đi u 113.

126

ưỡ ề ng dâm có tính ch t lo n lu n

ộ ạ ươ ự ợ ng h p ph m t ng t

5. C ườ Tr ấ ư ố ớ ộ ạ

ộ ng dâm là ng

ữ

ặ ả ậ  ( đi m d kho n 2 Đi u 113) ể ấ ạ ế ư ườ ợ ng h p hi p dâm có  nh  tr   i này cũng t ị  ạ ệ ở ớ ế  trên, n n nhân b i hi p dâm đã gi i thi u  tính ch t lo n luân nh  đ i v i t ẹ  ư ạ ự ệ ớ ườ ưỡ ườ i ph m t c i (nh  cha m i cùng dòng máu tr c h  v i ng ị ặ ẹ ị ớ ớ v i con, ông bà v i cháu); gi a anh ch  em cùng cha m  ho c anh ch  em cùng   cha khác m  ho c cùng m  khác cha.

ợ ưỡ ấ ẹ ng h p c

ườ ằ ả ầ ọ   ạ ng dâm có tính ch t lo n luân nghiêm tr ng ỹ  ệ ng là nh m b o v  thu n phong m

ẹ ậ Pháp lu t coi tr ưỡ ợ ơ h n tr ng h p c ữ ụ ủ t c c a gia đình, gi ườ ườ ng dâm thông th ộ ạ ứ  gìn đ o đ c xã h i.

ề

ợ ợ ươ ng t

ưỡ ng h p ph m t ư

ủ ườ ứ ng dâm c a ng

ưỡ i không ph i k t qu  c a hành vi c

ộ ưỡ ả ủ ị

ưỡ ị

ớ ị ườ ạ ộ

ưỡ ư ng dâm là n n nhân có thai. Trong th c t ạ ng dâm, nh ng n n nhân có thai l

ụ ệ ớ ng dâm mà có mà do vi c quan h  tình d c v i ng

ệ ạ

ườ ơ

ỉ

ị

ụ ớ ạ ể ả (đi m đ kho n 3 Đi u 113 ) ng dâm làm n n nhân có thai  6.  C ộ ự ạ ườ ạ ư ườ i này cũng t   ng h p làm n n nhân  nh  tr Tr ế ợ ệ ạ   ạ ườ ng h p hi p dâm làm n n nhân có thai, t c là vi c n n có thai nh  các tr ế ả ự ộ   ạ ậ i nhân có thai là h u qu  tr c ti p do hành vi c i ph m t ạ ủ   ả ế ế ng dâm c a gây ra, n u cái thai đó l ơ ợ ộ ạ ườ ườ i thì không thu c tr   i ph m t ng ng h p quy đ nh này, do đó các c  quan ạ ầ ố ụ ế   ng dâm mà có ti n hành t  t ng c n xác đ nh n n nhân có thai chính là do c ự ế  ưỡ ạ i m i b  coi là c i ph m t thì ng ợ ạ   ườ không ít tr i ng h p tuy có hành vi c ươ   ị ưỡ ả ì không ph i do b  c ệ ồ ưỡ ệ ng dâm nên n n nhân đã khai là có khác r i nhân vi c phát hi n có hành vi c   ố ụ   ộ ưỡ ế ậ ạ ớ ng dâm. Vì v y, các c  quan ti n hành t i c thai v i ng i ph m t  t ng ủ ạ ệ ả ờ ứ   i khai c a n n nhân mà ph i đánh giá toàn di n khách không ch  căn c  vào l ể ị ưỡ ạ ế ủ ụ quan các tình ti   t c a v  án đ  xác đ nh n n nhân có thai là do b  c ng dâm ườ ệ hay do quan h  tình d c v i ng i khác mà có.

ạ ỷ ệ    l

ươ ạ ể th

ợ ươ i này cũng t

7.   C ng t ườ Tr ạ

ả

ộ ạ ộ ậ ế ầ ầ

ả ị

ộ

ẻ ủ ườ ng t

ề ỷ ệ ươ  th ứ ườ ớ ỉ ị ẻ ủ ứ ổ ưỡ ng dâm gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ề ả ế ậ ừ  ( đi m e kho n 2 Đi u 113)  31% đ n 60% t t ự ế ư ườ ộ ạ ợ    nh  tr ng t ng h p ph m t ng h p hi p dâm gây ề ị ẻ ủ ả ể ạ ứ ổ i đi m h kho n 2 Đi u 111, t n h i cho s c kho  c a n n nhân quy đ nh t   ợ   ườ ị ự ề ể ng h p đi m c kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s , do đó khi xác đ nh tr ơ ị ả ư ố ụ ạ i này, các c  quan ti n hành t  t ng c n ph i tr ng c u giám đ nh ph m t   ể ậ ạ ứ ủ ạ   ổ ưỡ pháp y đ  xác đ nh h u qu  do hành vi c ng dâm gây t n h i s c c a n n ỷ ệ ươ ậ ừ ỷ ệ ươ ầ ậ  th  l    31% t t ng t  th t là bao nhiêu ph n trăm (%). T  l ng t nhân có t ủ ạ ườ   ỏ ế ậ ườ ạ ứ ế ng i, vì v y n u tr đ n 60% c a n n nhân là t n h i s c kho  c a m t ng ạ   ạ ộ ưỡ ườ ườ ị ổ ỗ ợ i, trong đó m i ng ng dâm nhi u ng i c i ph m t h p ng i b  t n h i ườ ề ậ ủ ổ ẻ ướ ứ   i trên 31%, thì i 31% mà t ng t t c a nhi u ng  l s c kho  d ề ả ể ộ ạ   i ph m t i cũng ch  b  truy c u theo đi m b kho n 3 Đi u 113 v i tình ng

127

ế ề ườ ộ ườ ợ ị ạ ng dâm nhi u ng i" mà không thu c tr ng h p quy đ nh t ể   i đi m

ề ườ ộ ườ ạ ể ả ể ( đi m g kho n 2 ti e kho n 2 Đi u 113. ạ i ph m t ưỡ t "c ả 8.   Ng i là ng i tái ph m nguy hi m

ề Đi u 113)

ạ ể ườ ư ườ ng t Cũng t ng h p tái ph m nguy hi m khác, ng

ợ ạ ươ ng dâm đ nh  tr ể c coi là tái ph m nguy hi m n u đã b  k t án v  t

ọ ư ượ ự ượ ố

ả ự ị ế ộ ưỡ i c ạ ế ạ ạ i ph m t ặ ạ   i ph m ề ộ ấ   i r t   ng dâm theo ư ượ   c

ợ ộ ườ ộ ưỡ i c ộ ưỡ i  c ng   h p   quy   đ nh   t ộ ưỡ t i c nghiêm tr ng do c  ý, ch a đ ả ề kho n 2 và kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s  ho c đã tái ph m, ch a đ ạ ạ i ph m t xoá án tích mà l ạ ườ ế i   ph m   t c xoá án tích mà l ộ ậ ng dâm. ỉ ng   dâm   ch   thu c   tr

ự ị ể ạ

ả ả ọ ạ   i kho n 1 Đi u 113 B  lu t hình s  thì không coi là tái ph m nguy hi m, vì   ộ kho n 1 Đi u 113 B  lu t hình s  là t

ộ ng h p: Nhi u ng

ườ ề

i  nghiêm tr ng. ợ ườ ưỡ ng dâm nhi u ng ứ ạ

ề ườ ẻ ủ ạ ị ứ

ạ ộ ậ ng t ự ể ự ả

ườ ự ề ế

ề ớ ộ ậ ộ ậ ẹ ơ ự

ướ ự c 0 gi

ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ộ ậ ụ ề ả

ườ ộ N u   ng ộ ậ ề ộ ậ ự ề ườ ưỡ   ườ ộ ộ ạ ng i c Ng i thu c m t trong các tr i ph m t ấ   ộ ề ầ ưỡ ng dâm nhi u l n; c i; c dâm m t ng i; có tính ch t ổ ạ ạ   lo n luân ; làm n n nhân có thai ; gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà ậ ừ ỷ ệ ươ  31% đén 60%; tái ph m nguy hi m thì b  truy c u trách  l t   t t  th ạ ừ  ệ nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ả   ba năm đ n m i năm tù. So v i kho n 3 Đi u 112a B  lu t hình s  năm ữ   ả 1985 thì kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình s  năm 1999 nh  h n, nên nh ng ờ ộ ạ  00 ngày hành vi ph m t   ự  ớ ị 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp d ng kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s ố ớ năm 1999 đ i v i ng ề ệ i th c hi n tr ệ ử ạ i ph m t i.

ạ ạ ỷ ệ    l

ở ươ th

ợ ng t 9. C ng t ườ Tr

ả ươ ự

ứ

ỉ ỏ ủ ạ ạ ổ

ứ

ổ ộ ậ

ề

ộ ậ ạ ấ ặ ổ

ố ớ ừ ụ ả ờ ẻ ủ ạ ng dâm x y ra t 00 ngày 1­7­2000 tr

ưỡ ẻ ủ ứ ổ ng dâm gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ề ậ ừ ả ể  ( đi m a kho n 3 Đi u 113)  61% tr  lên t t ị ể ạ ư ườ ộ ạ ợ ự   i đi m e ng h p quy đ nh t ng h p ph m t  nh  tr i này t ộ ổ   ạ ợ ườ ộ ậ ư ề i gây t n ng h p ph m t kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s , cũng nh  các tr ở ứ ỷ ệ ươ ưỡ   ậ ẻ ủ ạ ạ t. C ng ng t  l  m c t  th h i cho s c kho  c a n n nhân, ch  khác nhau  ở  ậ ừ ỷ ệ ươ ứ  61% tr t t ng t  th  l dâm mà gây t n h i cho s c kh e c a n n nhân có t ề   ạ ấ ặ ả ớ ủ ạ lên là gây t n h i r t n ng cho s c khoe c a n n nhân. So v i kho n 3 Đi u ớ ả ế ự ế   t m i, vì kho n 3 t này là tình ti 113 B  lu t hình s  năm 1985, thì tình ti ưỡ ợ ườ ị ự   ng dâm ng h p c Đi u 113 B  lu t hình s  năm 1985 không quy đ nh tr ậ ộ ạ ế ứ i này gây t n h i r t n ng cho s c kho  c a n n nhân, vì v y tình ti   t ph m t ở  ưỡ ỉ ch  áp d ng đ i v i hành vi c  0 gi đi.

t mình nhi m HIV mà v n ph m t ự ạ ợ ộ ợ ẫ i này cũng t

ề ả ộ ng h p ph m t ị ế ễ ng h p ph m t ể ể i ư ườ  nh  tr ả ạ ả ề ề 10. Bi ườ ươ Tr ng t ể ạ i đi m b kho n 3 Đi u 111 và đi m e kho n 3 Đi u 112 quy đ nh v ạ ộ  (đi m b kho n 3 Đi u 113)    i quy ề ị đ nh t

128

ế ỉ ộ i trong

ườ ỗ  ch , ng ế ả ứ ạ ợ ộ t i hi p dâm và hi p dâm tr  em, ch  khác nhau  ườ tr ế ng h p này là ph m t ạ ở i ph m t ng dâm ch  không ph i hi p dâm. ẻ ộ ưỡ i c

ưỡ

ế ợ ng h p do c

ườ ế ủ ạ

ế ạ ộ

ộ ợ

ườ ủ ụ ể ng h p c  th  mà ng t ng i gi

ưỡ ậ i do hành vi khác c a ng ợ ỳ ườ ự ề ộ ườ ế ề ế

ế ạ ng dâm làm n n nhân ch t 11. C ưỡ ạ   ng dâm đã gây ra C ng dâm làm n n nhân ch t là tr ậ ả ủ ị ế ứ ả ạ   h u qu  n n nhân b  ch t, t c là cái ch t c a n n nhân là h u qu  c a hành vi ế ưỡ ạ ạ   i thì c i ph m t ng dâm, n u n n nhân ch t l ườ ộ   ạ ườ i ng h p này mà tu  tr không thu c tr i ph m t ề   ứ ị ườ ệ ưỡ i theo Đi u ng dâm còn b  truy c u trách nhi m hình s  v  t c ộ ậ ặ ộ ự ộ ậ   i theo Đi u 98 B  lu t hình i vô ý làm ch t ng 93 B  lu t hình s  ho c t s . ự

ế ườ ưỡ ả

ẫ

ự ế ạ

ẻ

ưỡ ng dâm tr  em nh ng tr ộ ộ ộ ậ ị ượ ạ ợ ườ ạ C ng dâm làm n n nhân ch t thông th   ng h p do ng x y ra trong tr ị  ạ ế ồ ng dâm nên làm n n nhân có thai, r i do phá thai nên d n đ n n n nhân b ưỡ ị ế ng dâm gây ng h p n n nhân b  ch t do tr c ti p hành vi c   ườ   ư ợ ng ng h p c   i đ c l p theo c quy đ nh thành m t t ạ ợ ỉ ố ớ ườ ẻ ng dâm tr  em đã đ

ươ c ườ ế ch t, khó có tr ế ra, n u có thì cũng ch  đ i v i tr ợ ộ ưỡ i c h p ph m t ự ộ ậ ề Đi u 113 B  lu t hình s .

ợ 12. C Ng ưỡ ườ ị ưỡ i b  c

ạ ự ạ ng dâm làm n n nhân t ng dâm cũng có tr ị sát thì ng ề ng dâm mà n n nhân t

ạ ữ sát. Th c ti n xét s , có nh ng tr

ả

ị ự ỏ ử ứ ượ

ạ ế

ườ ng dâm thì ng

ẫ ạ ế

ườ i thì không thu c tr

ng dâm c a ng ự ộ ườ

ị

ư ế ẫ ợ ị

ấ ố ị ị ầ ố

ố ự ử ư ứ ệ

ạ Ng

ế ạ

ườ ả ứ ự ể

ự  sát  ườ ng h p vì nhi u lý do khác nhau nên đã   ự ị ưỡ ườ   t  sát. Tuy nhiên, khi xác đ nh do b  c i ớ ị ự ộ ạ ự ễ ườ   ph m t i m i b  coi là làm n n nhân t ng ự ạ ợ ị  ế ữ  sát là do nh ng lý do tr c ti p khác ch  không ph i do b h p n n nhân t ậ ồ ồ ưỡ ỉ   c đãi, th m chí có c ng dâm, b  ch ng con, gia đình ru ng b , khinh b , ng ạ   ẩ ữ ủ ạ ạ nh ng hành vi hành h  xúc ph m đ n nhân ph m c a n n nhân làm cho n n ạ   ệ ư ờ ự ế ẫ  sát, nh ng nguyên nhân sâu xa d n đ n vi c gia đình n n nhân chán đ i t ả   ị ưỡ ỏ ồ ộ ưỡ ạ i c i ph m t ng dâm v n ph i nhân ru ng b  là do b  c ạ ợ ị ự ự ề ườ ệ  sát. N u n n nhân ng h p làm n n nhân t ch u trách nhi m hình s  v   tr   ư ế   ự ạ ế ẫ ự  sát không liên quan gì đ n  sát, nh ng nguyên nhân d n đ n n n nhân t t ưỡ   ưỡ ủ ợ ộ ạ ườ ng h p c i ph m t hành vi c ng ị ạ ọ ị ụ ạ ng đ i h c b  Đoàn dâm làm n n nhân t    sát. Ví d  : Ch  H là sinh viên tr ị  ị ế ế ưỡ t ch  H b ng dâm trong lúc ch  H đang yêu anh Đinh Th  A, bi Văn Ph c ị ưỡ ng dâm nh ng anh A v n yêu ch  H và quy t tâm l y ch  H làm v . Ngay c   ố ộ   ả ị ừ ả  khi ch  H và A yêu nhau, gia đình ch  H đã ph n đ i mu n g  H cho m t t ườ   ề ể ả ố ẹ ị ườ ắ ệ i i gi u có. Sau khi t ng t nghi p, b  m  ch  H b t ch  H v  đ  g  cho ng ố ộ ệ ế ị  t t m t lá th  tuy t m nh và u ng thu c t mà gia đình đã h a, ch  H đã vi . ấ ự ế ạ   ạ ộ ưỡ  sát, không nh t thi i c t n n i ph m t ng dâm làm n n nhân t ả   ộ ạ ườ ự ỉ ầ i ph i i ph m t  sát là ng nhân ph i ch t mà ch  c n n n nhân có hành vi t ộ ậ ề ả ệ ị b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m c kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình   s .ự

129

ổ ạ

ộ ậ ừ t t

ế ườ ưỡ C ng dâm thu c các tr ỷ ệ ươ ng t  l  th ế ạ ứ ứ ị ễ t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t ộ ị ạ i ph m t

ề ự

ộ ậ

ẹ ơ ự

ệ ờ

00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ả ớ ộ ậ ướ c 0 gi ử ờ ộ ậ ề

ố ớ ộ ỏ ủ ạ ợ ườ   ng h p gây t n h i cho s c kh e c a n n nhân ộ   ạ ẫ ở i;  61% tr  lên; bi mà t ệ ặ ự i b  truy c u trách nhi m hình  sát thì ng làm n n nhân ch t ho c t   ế   ạ ừ ả ộ ậ ả ự  b y năm đ n s  theo kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ườ ự ề ả   m i tám năm tù. So v i kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s  năm 1985 thì ề ả ữ kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s  năm 1999 nh  h n, nên nh ng hành vi   ự ộ ạ i th c hi n tr  00 ngày 1­7­ ph m t ệ ự  ụ ớ ị 2000 m i b  phát hi n x  lý thì áp d ng kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s ườ năm 1999 đ i v i ng ạ i ph m t i.

ườ ư ừ ủ ướ i ch a thành niên t ổ  đ  16 tu i đén d ổ   i 18 tu i

ưỡ ng dâm ng ề ( kho n 4 Đi u 113)

ộ ừ ộ ưỡ i c i này đ 13. C ả Tr

ng h p ph m t ị ạ ề t ự

ượ ộ ậ ạ ượ ư ỏ ị ng dâm ng c tách t i Đi u 113a B  lu t hình s  năm 1985, còn t ề c đ i thành t i Đi u 112a đ i ch a thành niên quy đ nh t ư ườ   i ch a thành ộ ưỡ   i c ng dâm ộ ưỡ   ng dâm i c

ợ ườ ạ niên quy đ nh t ườ ng ẻ tr  em.

ư ưỡ ướ ừ ủ i 18 tu i đ i ch a thành niên t

ộ ườ ậ ủ

ị ổ  đ  16 tu i đén d ụ ạ

ạ ứ ể ấ ế

ổ ủ ơ ổ ủ ạ

ế ế ổ ổ

ợ ụ ươ ợ ng pháp có l

ạ ị

ướ ư

C ng dâm ng ứ ổ i 18 tu i, ng ộ ậ ệ ệ ở ộ  t ưỡ ộ ị ổ ượ   C ng dâm ng c ở ị ậ ứ ủ   ổ xác đ nh b i tu i th t c a n n nhân mà không ph  thu c vào nh n th c c a ấ ườ ạ ộ   i ph m t i, căn c  d  xác đ nh tu i c a n n nhân là gi y khai sinh, ng ả ố ụ ợ ườ ng h p không có gi y khai sinh thì các c  quan ti n hành t tr    t ng ph i căn ệ ậ ủ   ị ứ ể c  và các tài li u có liên quan đ n tu i c a n n nhân đ  xác đ nh tu i th t c a ị ậ ủ   ượ ườ ạ c tu i th t c a ng h p đã làm h t cách mà không xác đ nh đ n n nhân. tr ườ ớ   ư ộ ạ ạ i cho ng i nh  đã gi n n nhân, thì áp d ng ph i i ph m t ề ự ộ ậ ế i Đi u 112 B  lu t hình s . thi u  ườ   ổ ừ ủ  đ  16 tu i đén d i ề ả   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 4 Đi u 113 B  lu t hình

ế

hai năm đ n b y năm tù.  ợ ị ộ ả ạ ạ ế

ạ ph m t ạ ừ ự s  có khung hình ph t t ộ N u ph m t ề ủ ng h p quy đ nh t ứ

ẻ i hi p dâm tr  em quy đ nh t ườ i ch a thành niên t ự ả i thu c m t trong các tr ạ ườ i ph m t ạ ủ ạ ủ ả

ự ậ

ườ ư ặ ỉ ẫ i C ng dâm ng

ị ị ướ

ợ ườ ự ủ ả ộ ị

ị ợ ng h p ph m t ạ ủ ả ể

ộ ườ ặ   ộ i kho n 2 ho c ự   ệ ộ ị ả i b  truy c u trách nhi m hình s  và kho n 3 c a Đi u 113, thì ng ộ  ề ả ị ử b  x  ph t theo khung hình ph t c a kho n 2 ho c kho n 3 c a Đi u 113 B ế   ấ ơ ậ lu t hình s . Đây là quy đ nh có tính ch t ch  d n. Vì v y, các c  quan ti n ố ụ ộ ạ ườ ưỡ  t ng khi đã xác đ nh ng   i ch a thành i ph m t hành t ộ  ề ả ổ ừ ủ ả ụ ổ i 18 tu i, thì ph i áp d ng kho n 4 Đi u 113 B  đ  16 tu i đén d niên t ộ ặ   ả ạ ườ ộ ế ậ ng h p quy đ nh t i kho n 2 ho c lu t hình s  và n u thu c m t trong các tr ị ạ ả   i quay đ nh kho n 3 c a đi u 113 thì ph i xác đ nh đó là tr ố ớ   ụ ả ạ i đi m nào c a kho n nào đ  áp d ng hình ph t c a kho n nào đ i v i t ườ ng ề ủ i.

ng dâm theo quy  đ nh t

ộ ưỡ i c ứ ụ ấ ị ặ ề ề ể ạ i ph m t ườ Ngoài hình ph t chính, ng ả ạ ể ị ấ ạ   ạ i i  ph m t ệ   Đi u 113 còn có th  b  c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh  ho c làm

130

ừ ộ ế ị ạ ề ả m t năm đ n năm năm quy đ nh t i kho n 5 Đi u 113

ộ ậ ấ ị ệ công vi c nh t đ nh t ự B  lu t hình s .

Ộ ƯỠ Ẻ

( ĐI U 114) ườ ọ

ặ ở i 16 tu i l Ề ế   ộ ạ ủ i dùng m i th  đo n khi n    trong tình  thu c mình ho c đang

NG DÂM TR  EM  ủ ẻ ổ ệ ổ ế ấ ả đ  13 tu i đ n d ẫ ướ ễ ưỡ 22. T I C ưỡ C ng dâm tr  em là hành vi c a m t ng ộ ườ ừ ủ ng i t ớ ạ tr ng qu n bách ph i mi n c ng giao c u v i mình.

Ệ Ấ

ộ ượ

ả ể ườ ạ c   tách   ra   t i   ph m   đ ề i đi m a kho n 2 Đi u 113a B  lu t hình s A.  CÁC D U HI U C A T I PH M  ộ ưỡ T i   c ợ ng h p ph m t

ạ ộ ậ ụ

c ta. ẻ ự V  c  b n các d u hi u c a t ng t

ữ ở ướ  n ng dâm tr ộ ậ

ươ ẻ ọ i c  nh ề i Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác nhau  i này là tr

Ủ Ộ Ạ ư ườ i   ch a   thành   niên   là   t ị ạ i quy đ nh t ệ ấ ấ ệ ị ng dâm  ướ ừ ủ ộ ị ươ ư   em cũng t ỉ ự ở  ổ ế í 16  đ  13 tu i đ n d   ệ   ứ i b  truy c u trách nhi m

ộ ậ ị

ươ ự ế

ẻ

nh  đ i v i các tr ợ ưỡ ậ ủ ạ ỉ ầ ị

ẻ ườ ướ ế ứ ộ ừ  ng   dâm   ng ự  ộ ạ tr ụ   ớ ầ ủ năm 1985 do yêu c u c a vi c đ u tranh v i nh ng hành vi l m d ng tình d c ả ố ớ ẻ đ i v i tr  em đang x y ra r t nghiêm tr ng  ủ ộ ưỡ ấ ề ơ ả ạ ố ớ ộ ưỡ ng dâm quy đ nh t đ i v i t i c ỗ ạ ở ộ ị ưỡ  em t  t ch  n n nhân b  c ườ ạ ổ ạ ế ổ i ph m t tu i, n u n n nhân d i 13 tu i thì ng ự ề ạ ẻ ế ự ề ộ i Đi u 112 B  lu t hình s . i hi p dâm tr  em quy đ nh t hình s  v  t ư ố ớ ợ ườ   Cũng t ng h p hi p dâm tr  em, hi p dâm ng t ườ ư   ng h p c ng dâm tr  em, các c  quan ti n hành i ch a thành niên, tr ổ   i 16   t hay

ưỡ ườ ẻ ế ế ẻ ơ ế ườ ng ế ừ ố ụ  13 đ n d  t ng ch  c n xác đ nh tu i th t c a n n nhân là tr  em t t ạ ổ tu i mà không ph  thu c vào ý th c ch  quan c a ng i ph m t i có bi không bi ủ ủ ng dâm là tr  em. ụ ộ i mà mình c t ng

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ạ B. CÁC TR Ể NG H P PH M T I C  TH

ộ ưỡ ổ ế ướ ườ ừ ủ i t i 16 tu i ng dâm m t ng đ  13 tu i đ n d ổ  ( kho n 1ả

ề

ọ ướ ổ ượ i 16 tu i đ

ưỡ

ị

đ  13 tu i đ n d

ộ ậ ướ ẻ ợ ị

ườ ế ạ ơ ộ ẻ ủ ng dâm tr  em là đ . Tuy nhiên, n u c ệ ổ ế ướ ấ ng h p ph m t

i này, các c  quan ti n hành t ủ ị ị ẻ ậ ưỡ   c g i là tr  em, vì v y c ng ạ ợ ườ ẽ ộ   ng dâm tr  em. L  ra tr ng h p ph m t i ẻ  ế ưỡ ẻ ng dâm tr ế ự ề ộ   i hi p dâm nên ầ   ỏ ổ ể i 16 tu i đ  kh i nh m ự i 13 tu i b  giao c u mà B  lu t hình s  quy đ nh là   ố  ế ế ố ấ    c u

1.  C Đi u 114) ư ườ i ch a thành niên d Ng ườ ướ ổ ọ i 16 tu i g i là c dâm ng i d ưỡ ỉ ầ này ch  c n quy đ nh c ổ ướ ứ ạ ị i 13 tu i thì l i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t em d ừ ủ ụ ể ẻ ị ả ầ c n ph i quy đ nh c  th  tr  em t ớ ườ ổ ị ng h p tr  em d v i tr ợ ị ể ộ i hi p dâm. Đ  xác đ nh tr t ổ ủ ạ ụ t ng ch  c n xác đ nh tu i c a n n nhân sau khi đã xác đ nh đ  các y u t thành t

ổ ế ướ ỉ ầ ộ ưỡ i c ưỡ ng dâm. ộ ẻ i là tr  em t

ừ ủ  đ  13 tu i đ n d ề ổ ị i 16 tu i b  truy ạ ừ  năm

ườ C ng dâm m t ng ệ ả ứ ự c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 114 có khung hình ph t t ườ năm đén m i năm tù.

131

ưỡ ẻ ạ ấ ể ả ề   ( đi m a kho n 2 Đi u 3.  C ng dâm tr  em có tính ch t lo n luân

114)

ợ ườ ự ạ ợ ng   h p   ph m   t

ạ ấ ng   t ạ

ự ở

ướ

ng h p này là ng ườ ị ư ườ ộ   ng   h p   ph m   t i ả ề ộ  i đi m d kho n 2 Đi u 113 B ườ ừ  ợ i t ộ ẽ  ạ i s i ph m t ể ạ   i đi m a ườ ổ i 13 tu i thì ng ẻ i hi p dâm tr  em quy đ nh t

ề ả ộ ươ   nh   tr Tr i  này   cũng   t ưỡ ạ ể ị c ng dâm cótính ch t lo n luân quy đ nh t ỗ ạ ỉ ậ lu t hình s , ch  khác nhau   ch  n n nhân trong tr ạ ổ ổ ế ướ ủ ế đ  13 tu i đ n d i 16 tu i, n u n n nhân d ệ ế ự ề ộ ứ ị b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ự ộ ậ kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s .

ưỡ

ợ ườ ng dâm tr  em làm n n nhân có thai ự ươ ợ

ề ạ ỉ ng   t ề ẻ 4. C ạ Tr ạ ng dâm quy đ nh t

ướ

ả ườ ợ ổ i 13 tu i thì ng ị ạ i ph m t ạ ế ể ể ả  ( đi m b kho n 2 Đi u 114)   ộ   ư ườ ng   h p   ph m   t i   nh   tr ự ộ ậ   i đi m đ kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác ườ ừ ủ ổ ế ướ i 16  đ  13 tu i đ n d i t   ệ   ứ ộ ẽ ị i s  b  truy c u trách nhi m ộ ậ   ề ả i đi m b kho n 2 Đi u 112 B  lu t ng h p này là ng ườ ẻ i hi p dâm tr  em quy đ nh t

ạ ộ ng   h p   ph m   t i  này   cũng   t ưỡ ể ị c ở ỗ ạ  ch  n n nhân trong tr nhau  ạ ế ổ tu i, n u n n nhân d ự ề ộ hình s  v  t hình s .ự

ạ ỷ ệ    l

ươ th

ợ ự ẻ ủ ứ ng dâm gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ề ả  ( đi m c kho n 2 Đi u 114) ươ   nh   tr

ạ ể ộ i  này   cũng   t ể ng   t ề ạ ỉ

ng   h p   ph m   t ự ổ ướ ng h p này là ng

ướ

ế ạ i ph m t ạ ể ư ườ ộ   i ộ ậ   i đi m e kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác ườ ừ ủ i t   i 16  đ  13 tu i d ệ   ứ ộ ẽ ị i s  b  truy c u trách nhi m ộ ậ   ề ả i đi m c kho n 2 Đi u 112 B  lu t

ưỡ ổ 5. C ậ ừ ế t t  31% đ n 60% ng t ạ ợ ườ ng   h p   ph m   t Tr ưỡ ả ị ạ c ng dâm quy đ nh t ợ ườ ở ỗ ạ  ch  n n nhân trong tr nhau  ườ ổ ạ ế ổ tu i, n u n n nhân d i 13 tu i thì ng ị ẻ ự ề ộ hình s  v  t i hi p dâm tr  em quy đ nh t hình s .ự

ợ ộ ườ ạ ng h p tái ph m nguy hi m 6.  Ng ạ i ph m t ộ i thu c tr ể  ( đi m dể

ả

ự ươ ợ ợ kho n 2 Đi u 114) ườ nh   tr

ng   t ề ạ ỉ ạ Tr ạ ng dâm quy đ nh t

ướ

ạ i ph m t ạ ể ả ợ ườ ổ i 13 tu i thì ng ị ế ộ   ư ườ i ng   h p   ph m   t ự ộ ậ   i đi m g kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác ườ ừ ủ ổ ế ướ   i 16 i t  đ  13 tu i đ n d ộ ẽ ị ệ   ứ i s  b  truy c u trách nhi m ộ ậ   ề ả i đi m đ kho n 2 Đi u 112 B  lu t ng h p này là ng ườ ẻ i hi p dâm tr  em quy đ nh t

ườ ộ ộ ấ ạ ạ i ph m t i thu c m t trong các tr

ộ ổ ườ ứ ạ

ươ ợ ẻ ủ ị ứ ế ậ ừ t t

ề ả

ườ ề ộ i  này   cũng   t ng   h p   ph m   t ưỡ ể ị c ở ỗ ạ nhau   ch  n n nhân trong tr ạ ế ổ tu i, n u n n nhân d ự ề ộ hình s  v  t hình s  .ự Ng ạ ng t ự ế ườ ớ ể ự ề ộ ậ ng h p: Có tính ch t lo n luân;   ỷ ệ  ạ  l làm n n nhân có thai ; gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ệ   ạ  31% đ n 60% ; tái ph m nguy hi m thì b  truy c u trách nhi m th ạ ừ ả   ộ ậ hình s  theo kho n 2 Đi u 114 B  lu t hình s  có khung hình ph t t  b y ự ả   năm đ n m i lăm năm tù. So v i kho n 2 Đi u 113a B  lu t hình s  năm

132

ả ộ ậ ề

ố ớ ự ạ ụ ờ ỉ ộ ể ừ i k  t 0 gi

ạ ặ   1985 thì kho n 2 Đi u 114 B  lu t hình s  năm 1999 có khung hình ph t n ng ơ h n nên ch  áp d ng đ i v i hành vi ph m t    00 ngày 1­7­2000 ở tr  đi .

ề ộ

ườ ự ợ ể   nh   tr

i ng   t ề ng dâm m t ng ộ i  này   cũng   t ể

ng h p này là ng

ổ i là ng ả ợ i 13 tu i ng

ạ ự ề ộ ệ ườ  ( đi m a kho n 3 Đi u 114) ả ạ ư ườ ươ ng   h p   ph m   t ự ỉ ộ ậ ế ườ ừ ủ ướ  đ  13 đ n d i t ộ ẽ ị ạ i ph m t ề ả ị ườ ườ ướ i d ế ẻ ộ   i   i đi m a kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác i 18   ứ   i s  b  truy c u ộ ườ ị i hi p dâm tr  em quy đ nh ta  kho n 4 Đi u 112 B

ậ ề ườ ưỡ i c 7. Nhi u ng ạ ợ ng   h p   ph m   t Tr ạ ị ưỡ ng dâm quy đ nh t c ỗ ạ ở  ch  n n nhân trong tr nhau  ạ ế ổ tu i, n u n n nhân l trách nhi m hình s  v  t ự lu t hình s .

ể ẻ

ợ ự nh   tr

ả ạ ạ ỉ

ề ả ề ầ ( đi m b kho n 3 Đi u 114) ươ ng   h p   ph m   t ự ổ ế ướ ng h p này là ng

ạ

ổ ự ườ ị ộ ng dâm ng

ư ạ ị

ị Khi xác đ nh tình ti

ạ ư

ả ầ ế ướ  đ  13 đ n d ở ộ ổ ủ ộ ị ứ

ộ ưỡ i c i: t

ư ế ạ

ề ị ả i cũng b  truy c u trách nhi m hình s  v  hai t ẻ ạ i ph m t

ườ ẻ ộ ả ề ẻ ả ầ ưỡ   ng ầ ưỡ   ng ộ ầ   i 16 còn m t l n ự ề  ệ ộ   ộ ề i   ng dâm tr  em ( kho n 1 Đi u 114); n u có m t l n n n nhân ch a đén 13 ộ ộ   ự ề i i: t ề   ng dâm tr  em ( kho n 1 Đi u ộ ưỡ i c

ạ ộ ưỡ i c ng dâm tr  em nhi u l n 8. Ph m t ộ   ư ườ ộ ạ ợ ườ i ng   t i  này   cũng   t ng   h p   ph m   t Tr ộ ậ ề ể ị ưỡ   i đi m b kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình s  ch  khác ng dâm quy đ nh t c ườ ừ ủ ợ ườ ở ỗ ạ   i t i 16  đ  13 tu i đ n d  ch  n n nhân trong tr nhau  ộ ẽ ị ạ ứ ổ ạ ướ ổ ế i s  b  truy c u trách i ph m t   i d tu i, n u n n nhân l i 13 tu i thì ng ộ ậ   ề ả ạ ẻ ế ự ề ộ ệ i kho n 4 Đi u 112 B  lu t i hi p dâm tr  em quy đ nh t nhi m hình s  v  t ợ ưỡ ườ   ườ ạ ế hình s  và n u n n nhân trên 16 tu i thì thu c tr i ng h p c ộ ậ ự ề ạ ch a thành niên quy đ nh t i đo n hai kho n 4 Đi u 113 B  lu t hình s  . ữ ấ ả ộ ạ ế t ph m t i này c n chú ý: T t c  nh ng l n c ổ ế ề ở ộ ổ ừ ủ dâm, n n nhân đ u   đ  tu i t i 16 tu i, n u có hai l n c ạ ộ ầ ỉ ế ướ dâm, nh ng ch  có m t l n n n nhân   đ  tu i đ  13 đ n d ạ ườ ổ ạ i b  truy c u trách nhi m hình s  v i ph m t n n nhân trên 16 tu i thì ng ả ư ườ i ch a thành niên (kho n 4 Đi u 113 ) và t hai t ng dâm ng ộ ầ ưỡ c ổ ệ ứ tu i thì ng ế hi p dâm tr  em ( kho n 4 Đi u 112) và t 114).

ưỡ ể

ộ ườ ợ ề ng dâm nhi u tr  em  ng   h p   ph m   t ả ( đi m c kho n 4 Đi u 114) ự ng   t ng   h p   ph m   t

ạ ườ ạ ị ề   nh   tr ả 9. C Tr ng dâm nhi u ng

ướ ổ

ế ẻ ạ i hi p dâm tr ộ   ư ườ i ề   i đi m c kho n 2 Đi u 113 B  lu t hình ợ ề  đ  13   ườ ổ   i b  truy i 13 tu i thì ng ộ  ị ạ ộ ậ ườ ừ ủ ng h p này đ u là ng i t ộ ị ạ i ph m t ề i Đi u 112 B em quy đ nh t

ẻ ườ ợ i  này   cũng   t ưỡ ể ề c i quy đ nh t ỉ ự ạ ở ỗ ườ s , ch  khác   ch , các n n nhân trong tr ạ ướ ổ ế ế tu i đ n d i 16 tu i, n u n n nhân d ứ ự ề ộ ệ c u trách nhi m hình s  v  t ự ậ lu t hình s .

ơ

i này, các c  quan ti n hành t ụ ế ộ ỉ ầ   ố ụ ộ ạ  t ng ch  c n t ph m t ủ ứ ườ ị ạ   i b  h i mà không ph  thu c vào ý th c ch  quan

ườ ị ế Khi xác d nh tình ti ổ ị xác d nh tu i th t c a ng ạ ủ i ph m t c a ng ậ ủ ộ i.

133

ạ ạ ỷ ệ    l

ể ươ th

ề ự nh   tr

ưỡ ng   t ạ

10. C ng t ư ườ ườ Tr ứ ng dâm gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ộ ậ ề ể ả

ợ

ướ ứ ổ ế ườ ừ ủ i t ộ ị i b  truy c u trách nhi m hình s

ế ả ị

ổ ẻ ủ ưỡ ứ ng dâm gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ả ở ậ ừ  ( đi m d kho n 3 Đi u 114)  61% tr  lên t t ợ ộ   ạ ươ ộ ạ ợ ng   h p   ph m   t i i  này   cũng   t ng   h p   ph m   t ậ ừ   ạ ỷ ệ ươ ổ ẻ ủ  th t t  l ng t "c ở  ự ạ ỉ 61% tr  lênở ị i đi m a kho n 3 Đi u 113 B  lu t hình s , ch  khác   quy đ nh t ổ   ướ ườ ỗ ạ i 16 tu i,  đ  13 tu i đ n d ng h p này là ng ch , n n nhân trong tr ự  ệ ạ ạ ườ ổ ế i ph m t i 13 tu i thì ng n u n n nhân d ộ ậ ề ể ạ ẻ ề ộ v  t   i đi m đ kho n 3 Đi u 112 B  lu t hình i hi p dâm tr  em quy đ nh t s .ự

ẫ ưỡ ễ ị ẻ ể ả    ( đi m đ kho n t mình b  nhi m HIV mà v n c ng dâm tr  em

ợ ạ ườ ế ế 11. Bi ề 3 Đi u 114) Tr nh  tr

ễ ư ườ ả ị

ợ ỉ

ướ

ườ ạ ế ị

ộ ị   ợ  "bi ươ ự t mình b ng h p ph m t ng h p ng t i này cũng t ạ ẫ ộ ậ   ề ạ ộ  quy đ nh t ể nhi m HIV mà v n ph m t i" i đi m b kho n 3 Đi u 113 B  lu t ở ỗ ạ ự ổ   ườ ừ ủ ườ  đ  13 tu i i t ng h p này là ng  ch , n n nhân trong tr hình s , ch  khác  ộ ị ứ   ạ ổ ạ ế ổ ướ ế i b  truy c u i ph m t i 13 tu i thì ng i 16 tu i, n u n n nhân d đ n d ề   ả ể ẻ ự ề ộ ệ i đi m e kho n 3 Đi u i hi p dâm tr  em quy đ nh t trách nhi m hình s  v  t ự ộ ậ 112 B  lu t hình s .

ưỡ ặ ự ế ạ ể ả 12. C ng dâm làm n n nhân ch t ho c t sát ề    ( đi m e kho n 3 Đi u

114)

ợ ườ Tr

ị ế

ự ướ

ườ ề ợ

ẫ ng h p : Nhi u ng ứ ạ t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t

i c ẻ ủ ạ ạ ứ ộ ị ế ộ

ự ườ ưỡ   ộ ng ộ i nhi u l n ; gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân   ộ   ễ i; ạ   i ph m t i b  truy c u trách ạ ừ  ự

ế ặ

ả ươ ạ . ế

ự ư ườ ạ ợ ưỡ ươ ộ ng h p c ng h p ph m t ng t i này cũng t    nh  tr ng dâm làm ộ ậ   ề ả ể ạ ặ ự ạ n n nhân ch t ho c t i đi m c kho n 3 Đi u 113 B  lu t  sát quy dd nh t ườ ừ ủ ườ ở ỗ ạ ổ   ợ ỉ  đ  13 tu i i t  ch  n n nhân trong tr hình s , ch  khác  ng h p này là ng ộ   ạ ườ ổ ườ ướ ạ ạ ế ổ ế i 13 tu i thì ng i i ph m t i d i là ng i 16 tu i, n u n n nhân l đ n d ự ề ộ ẽ ị ể ạ ị ẻ ế ệ ứ s  b  truy c u trách nhi m hình s  v  t   i đi m g i hi p dâm tr  em quy đ nh t ộ ậ ự ả ề kho n 4 Đi u 112 B  lu t hình s .  ườ ộ ộ ạ Ng i thu c m t trong các tr i ph m t ề ầ ộ ổ ạ ườ i ; Ph m t dâm m t ng ở ậ ừ ỷ ệ ươ  61% tr  lên; bi ng t mà t  th t t  l ặ ự ạ ạ i làm n n nhân ch t ho c t ph m t ệ ề nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 114 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ườ m i hai  năm đ n hai m i năm  ộ ừ ườ   tr ợ ạ ả ườ

ề ả ặ

ự ề ậ

ế ạ

ậ ộ ủ i c a ng ờ ớ ị ướ ờ ị ế ườ  sát, thì ng ộ ậ ho c tù chung thân ợ ặ ự ng   h p   "ph m  t   i   làm   n n  nhân   ch t   ho c  t Tr   sát",   còn   các ạ ớ ự ề ộ ộ ậ i khác, so v i kho n 3 Đi u 113a B  lu t hình s  năm tr   ng h p ph m t ộ  ơ ạ ộ ề ả i ph m n ng h n, vì kho n 3 Đi u 114 B 1985 thì kho n 3 Đi u 114 là t ả   ả ả ả ượ c nh p hai kho n ( kho n 3 và kho n lu t hình s  năm 1999 là đi u kho n đ ự   ộ ượ ạ ườ ậ ề 4 Đi u 113a). Vì v y, n u hành vi ph m t c th c i ph m t i đ ệ   hi n tr  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

134

ế ạ ộ ộ ợ ự ộ ậ i làm n n nhân ch t ho c t

ụ i ( tr ả ố ớ ự

ộ ố ớ   ệ ử ề ả hi n x  lý thì áp d ng kho n 3 Đi u 113a B  lu t hình s  năm 1985 đ i v i ạ ặ ự ạ ườ ừ ườ  sát ng h p ph m t ng   i ph m t  tr ượ ườ   ộ ậ ề ụ đ i c áp d ng kho n 3 Đi u 114 B  lu t hình s  năm 1999 đ i v i ng ạ ph m t i)

Ẻ Ề ( ĐI U 115)

ớ ẻ ủ ộ ấ

ổ ớ   ườ i đã thành niên giao c u v i ớ ố ủ ạ đ  13 tu i đ n d ng i 16 tu i không trái v i ý mu n c a n n nhân.

Ủ Ộ Ạ Ấ Ấ Ớ Ộ 23. T I GIAO C U V I TR  EM  ấ Giao c u v i tr  em là hành vi c a m t ng ổ ế ướ ườ ừ ủ i t Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ứ ề ườ

ở ể ư i đã thành niên, t c là ng ữ ớ ớ i ph m này có th  là n  gi ổ   ủ i đã đ  18 tu i ố i. ườ ộ tr  lên. Ch  th  c a t

ệ ự ồ

ườ ự ạ ộ 1. V  phía ng i  i ph m t ạ ườ ả i ph m t Ng i ph i là ng ạ ủ ể ủ ộ ườ ướ ớ ấ Vi c giao c u v i ng i d ộ i không bên nào ép bu c bên nào. S  tho  thu n này có tr

ữ ả  m t s  vùng nông thôn, t ấ i, nh t là

ậ ở ộ ố ộ ố ườ i, nh ng đa s  là nam gi ủ i 16 là hoàn toàn có s  đ ng tình c a hai   ợ   ng h p là ườ ệ ả    t o ủ   ng h p do cu c s ng, do hoàn c nh éo le c a

ộ ố ề

ư ủ ị ệ ấ

ườ ướ i d ệ ự ổ ằ ể ườ ự  ề

ườ ng ố ươ ng gi a hai ng m i tình yêu đ ả ợ ườ ổ ế hôn còn ph  bi n, cũng có tr ơ ể ế ổ m t s  em gái ch a đ  16 tu i đã bán dâm cho khách làng ch i đ  ki m ti n. ậ ớ Vi c tr ng tr  hành vi giao c u v i ng i 16 tu i b ng lu t hình s ả c ta cũng ch  y u nh m b o v  s  phát tri n bình th ng v ổ ườ ừ ướ ủ c a Nhà n ụ ố ớ ặ m t tình d c đ i v i ng ủ ế ằ ư ủ i ch a đ  16 tu i.

ườ ị ạ

ấ i b  h i trong v  án giao c u v i ng

ổ ế i b  h i  ụ ướ ườ ủ ế ư ể ổ ổ ườ ướ ớ i 16 tu i là ng i có đ i d ớ i nh ng ch  y u là n i 16 tu i, có th  là nam gi ộ  ữ

ố ớ 2. Đ i v i ng ườ ị ạ Ng ổ ừ ủ tu i t  đ  13 tu i đ n d i.ớ gi

ấ ệ ể ườ ạ i ph m t i giao c u là hoàn toàn có s  t

ự ự ệ nguy n và có nhi u tr

ộ

ườ ố ượ ộ ọ ự ộ ng b c hay ép bu c nào. M c dù h  t ạ i ph m t ng mà Nhà n

ử ậ ấ ườ ộ Ch  coi là t

Vi c đ  ng ặ ứ ự ưỡ có s  c ố ớ ầ ọ ợ h p h  yêu c u không x  lý đ i v i ng ọ ấ ượ ọ h  không đ c ch p nh n vì h  là đ i t ớ ẻ i giao c u v i tr  em khi ng ỉ ế

ỉ ệ ệ ệ ệ ấ ộ em mà tu

ể ị ứ ệ ẻ ợ

ấ i giao c u v i tr ự ề ộ ng h p có th  b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ạ ộ ậ ề ề   nguyên, không h ề ườ   ng ủ   ầ ư i, nh ng yêu c u này c a ệ   ướ ả ả ộ c bu c ph i b o v . ườ ị ạ ộ ạ i b  h i đã i và ng   i ph m t ự ư   ấ ữ ấ th c hi n vi c giao c u, n u ch  có nh ng hành vi có tính ch t dâm ô mà ch a ỳ  ự ớ ẻ ấ th c hi n vi c giao c u thì không c u thành t ườ tr    em quy i dâm ô tr ị đ nh t ự i Đi u 116 B  lu t hình s .

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ạ B. CÁC TR Ể NG H P PH M T I C  TH

ấ ớ ộ ổ ế ướ ổ ( kho n 1ả 1. Giao c u v i m t ng ườ ừ ủ i t đ  13 tu i đ n d i 16 tu i

ề Đi u 115)

135

ỉ ớ ộ ộ ườ ấ i ch  giao c u v i m t ng

Tr ướ ườ ừ ủ i t ả ạ ườ i ph m t ứ ị

ợ ng h p ng ổ ự

ự ế ầ

ệ ộ

ườ

ụ

ố ớ ả ầ ệ ủ ổ    đ  13 tu i ề ệ ế i 16 tu i thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 115   đ n d ế   ạ ừ ộ ộ ậ  m t năm đ n năm năm tù. Khi quy t B  lu t hình s  có khung hình ph t t ả ộ ạ ợ ộ ạ ố ớ ườ ị   i này, c n ph i xem xét m t cách ng h p ph m t đ nh hình ph t đ i v i tr ế ủ ụ ườ ệ   ặ ạ ầ ủ t i, đ c bi t c a v  án, nhân thân ng i ph m t toàn di n đ y đ  các tình ti ệ ệ ữ ả   ộ ạ ườ ị ạ ớ ố i i ph m t i b  h i v i ng là m i quan h  gi a ng i. Thông qua vi c gi ườ   ỉ ụ ầ ố ụ ơ ế ế ụ  t ng c n giáo d c không ch  ng i quy t v  án các c  quan ti n hành t ứ   ậ ườ ị ạ ể ọ ả ố ớ ộ ạ i b  h i đ  h  nh n th c ph m t i mà c n giáo d c ngay c  đ i v i ng ộ ượ c trách nhi m c a mình đ i v i b n thân và xã h i. đ

ề ề ầ ( đi m a kho n 2 Đi u 115)

ề ầ ạ ộ ộ

ở

ầ i b  h i

ạ ườ i ph m t ế ổ ộ ẻ ấ ả  đ  tu i t ộ ầ

ủ ổ

ứ ệ ỉ ị

ầ ả ị ấ ứ ề ộ ườ ộ ậ ổ i 13 tu i thì ng i ph i b  truy c u v  hai t

ẻ ấ ộ ả ể i nhi u l n  2. Ph m t ừ  ớ ợ ấ ườ ạ ng h p này là giao c u v i m t tr  em t i nhi u l n trong tr Ph m t ầ   ộ ạ ế ị ầ i này c n chú ý: T t c  các l n t ph m t hai l n tr  lên. Khi xác đ nh tình ti ủ ổ ườ ị ạ ở ộ ổ ừ ủ ộ ấ  đ  13 i đã đ  18 tu i và ng giao c u, ng   ầ ườ   ư ấ ướ ế i i 16 tu i, n u có hai l n giao c u nh ng trong đó coa m t l n ng đ n d ư ộ ặ ườ ị ạ ổ ủ ạ i b  h i đã đ  16 tu i thì không coi là i ch a đ  18 tu i ho c ng ph m t   ự  ộ ạ ề ầ ộ ạ i nhi u l n và ng ph m t i ch  b  truy c u trách nhi m hình s i ph m t ộ   ự ế ề ả theo kho n 1 Đi u 115 B  lu t hình s . N u trong các l n giao c u mà có m t ườ ộ   ườ ị ạ ướ ầ l n ng i: i b  h i d ớ ẻ ế ộ i hi p dâm tr  em và t t ạ i ph m t i giao c u v i tr  em.

ề ố ớ i

ợ ườ ấ i đ i v i nhi u ng

ng h p này là giao c u v i t  đ  tu i t

ộ

ề

ườ ( đi m b kho n 2 Đi u 115) ể ả ề ườ i trong tr ấ ả ườ ị ạ ề ở ộ ổ ừ ủ t c  ng i b  h i đ u  ườ ủ ườ ị ạ i b  h i, trong đó có m t ng ả ứ ế ỉ ườ ộ ệ ị ng h p n u có m t ng

ấ ớ ẻ ợ ứ ệ

ườ ấ ợ

ườ ợ ộ i thu c hai tr

ề ề 3. Đ i v i nhi u ng ạ ộ ố ớ ớ ừ  Ph m t ẻ ở ổ ế ướ   hai tr  em tr  lên và t  đ  13 tu i đ n d i ế ườ   ổ ổ 16 tu i, n u có hai ng i i đ  16 tu i thì ng ộ ậ   ộ ạ i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 115 B  lu t ph m t ườ   ự i hình s . Tr ộ   ộ ị ạ i ph m t ườ   ẻ ế i hi p dâm tr  em. Tr ầ ạ   ấ ừ ị b  giao c u t ng h p: ph m ố ớ ề ầ ộ t ự ổ ị ườ ướ i 13 tu i khi b  giao c u thì ng i d ấ ộ ộ ự i: t i giao c u v i tr  em và t i b  truy c u trách nhi m hình s  hai t ề ườ ị i b  giao c u, trong dó có ng ng h p có nhi u ng ườ ộ ạ ở  hai l n tr  lên thì ng i ph m t ườ i. i nhi u l n và đ i v i nhi u ng

ấ ớ ẻ ấ ạ ể ả ề    ( đi m c kho n 2 Đi u 4.  Giao c u v i tr  em có tính ch t lo n luân

115)

ạ ự ườ ươ ườ Tr ng t

ở ch

ợ ợ ạ ạ ế ư ng dâm có tính ch t lo n luân, ch  khác  ả nh  các tr ấ ườ ợ ỉ ự ộ ớ i này gi a n n nhân v i ng

ữ ạ ấ ấ

ợ ệ ự ệ ố ạ ấ

ỹ ụ ủ ằ ầ ườ ủ ệ ả ộ ộ ng h p ph m t i này cũng t   ng h p hi p dâm ạ ưỡ ấ ỗ  có tính ch t lo n luân, c ạ ườ ậ   ộ i ph m t ng h p ph m t tr i có s  tho  thu n, ớ   ườ ệ ử ớ ồ ng h p giao c u v i đ ng tình v i nhau khi giao c u. Vi c x  lý nghiêm tr ể   ả ả ẻ tr  em có tính ch t lo n luân là nh m b o v  gi ng nòi, b o v  s  phát tri n bình th ng c a các em, b o v  thu n phong m  t c c a gia đình và xã h i.

136

ấ ớ ẻ ạ ể ả ề   ( đi m d kho n 2 Đi u 5.  Giao c u v i tr  em làm n n nhân có thai

115)

ợ ợ Tr ng h p ph m t nh  tr

ng t ế ạ ỉ ư ườ ộ ưỡ i c

ườ ỗ ự ươ i hi p dâm, t ồ ạ ộ ạ i này cũng t ườ ố ớ ộ ợ ng h p đ i v i t ạ ộ ợ i này n n nhân đã đ ng tình đ  ng ng h p làm n n nhân ở  ng dâm, ch  khác  ộ   ạ ể ườ i ph m t i ng h p ph m t

ườ có thai trong các tr ch  trong tr giao c u.ấ

ộ ế ị ạ t ph m t

ầ ấ ườ ị ạ

ườ ế

ị ỉ Khi xác đ nh ttình ti ủ ộ ạ i ph m t i b  h i có thai do chính hành vi giao c u c a ng ế ườ ị ạ ở ộ ổ ừ ủ  đ  tu i t  đ  13 đ n d ớ ấ ộ ầ ầ ườ ấ ớ ộ

ạ i ph m t ổ ấ i này c n chú ý: Ch  khi nào xác đ nh ườ i làm cho ướ i b  h i  i 16. ả ủ i b  h i có thai do k t qu  c a m t l n giao c u v i ng i khác ư i nh ng do giao c u nhièu l n trong đó có i b  h i đã đ  16 tu i và cái thai đó là k t qu  c a l n giao c u khi

ườ ị ạ ườ ộ ợ ng ạ n n nhân có thai và khi có thai, ng ườ ị ạ ế N u ng ặ ho c tuy có thai v i ng ủ ườ ị ạ ầ l n ng ổ i b  h i đã tròn 16 tu i, thì không thu c tr ng ả ủ ầ ế ộ ạ ng h p ph m t i này.

l ng t ậ ừ   t t ỷ ệ ươ  th 6. Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t

ẻ ủ ạ ề

ộ

ợ ế l ự ng t ư ườ  nh  tr ậ ừ t t

ứ

ẻ ủ ỉ

ươ ng t ườ ị ạ i b  h i trong tr ả ớ

ự ế

ủ ạ

ạ ặ ươ 31% đ n 60% là th ậ ừ t t ng t

ứ ổ ạ ế ả ể  ( đi m đ kho n 2 Đi u 115) 31% đ n 60% ươ ợ ườ ạ ạ   ổ i này cũng t Tr ng t ng h p ph m t ng h p gây t n h i ỷ ệ ệ ươ ẻ ủ ạ ứ ố ớ   cho s c kho  c a n n nhân mà t  th  l  31% đ n 60% đ i v i ị ế ệ ạ   ạ ưỡ hành vi hi p dâm, c ng dâm và vi c xác đ nh tình tr ng s c kho  c a n n ộ ồ ơ ở ậ ủ ị ị nhân trên c  s  giám đ nh th   t c a H i đ ng giám đ nh pháp y, ch  khác ườ ợ ườ ườ   ồ ợ ng h p trên là ng các tr ng h p này đ ng tình cho ng i ấ ộ ạ ế ị ả ph m t i giao c u. Đây không ph i là tình ti t đ nh khung m i vì kho n 2   ổ ạ ặ   ị ộ ậ ề Đi u 114 B  lu t hình s  năm 1985 đã quy đ nh tình ti t "gây t n h i n ng ư ỷ  ẫ ế ướ ị ứ , ngh  quy t h cho s c khoe c a n n nhân" và theo các thông t ng d n thì t ế ứ   ặ ổ ặ ế ệ ươ ng tích n ng h c t n h i n ng đ n s c  th l kho . ẻ

ộ ộ ườ

ấ ớ ề ộ  em thu c m t trong các tr ườ

ng t

ế ạ i ph m t ề ầ ổ ị ấ i giao c u v i tr ố ớ ạ ế ứ ứ ự

ế ả

ự ộ ậ ườ ề ự

ướ ụ ệ ạ c áp d ng đ i v i hành vi ph m t

ố ớ ờ ườ ế ị ề ị ợ   ườ ẻ ng h p: Ng ạ   ạ ộ ạ i; có tính ch t lo n luân; làm n n Ph m t i nhi u l n; đ i v i nhi u ng ậ ừ  ỷ ệ ươ ẻ ủ ạ  l nhân có thai; gây t n h i đ n s c kho  c a n n nhân mà t  th t t ộ  ề ả ệ 31% đ n 60% thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 115 B ậ ớ ạ ừ ba năm đ n m i năm tù. So v i kho n 2   lu t hình s  có khung hình ph t t ẹ ơ ộ ề ả i nh  h n, nên Đi u 114 B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 2 Đi u 115 là t   ờ ượ ự ộ  00 ngày 1­7­ c 0 gi i th c hi n tr đ ợ   ừ ườ ử ệ ớ ị ng h p  tr  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý (tr 2000 mà sau 0 gi ớ ố ớ đ i v i nhi u ng t đ nh khung m i quy đ nh) i, vì đây là tình ti

ẻ ủ ạ ạ ứ 7. Gây t n h i cho s c kho  c a n n nhân mà t ỷ ệ ươ  th l ng t ậ ừ   t t

ể ề ổ ả  ( đi m a kho n 3 Đi u 115) 61% tr  lênở

137

ộ ườ

ở Tr ứ ợ ẻ ủ ng t  th ự ươ i này cũng t ỷ ệ ệ ươ  l

ẻ ủ ỉ

ợ ị ồ ng h p này đ ng tình cho ng

ườ ộ ự

ươ ng t ườ ị ạ i b  h i trong tr ề ả ứ ị ộ ồ ườ ộ ậ ạ ả

ạ ỉ

ờ 0 gi

ộ ộ ộ ượ i đ ự i th c tr

ự ề

ể ộ ớ ố ớ ạ ặ ườ ứ ổ i v i tình ti

ạ ạ   ổ ợ ư ườ ng h p ph m t ng h p gây t n h i  nh  tr ạ ố ớ   ậ ừ cho s c kho  c a n n nhân mà t  lên đ i v i  61% tr t t  l ng t ế ạ   ệ ứ ạ ưỡ hành vi hi p dâm, c ng dâm và vi c xác đ nh tình tr ng s c kho  c a n n ơ ở ậ ủ ị nhân trên c  s  giám đ nh th   t c a H i đ ng giám đ nh pháp y, ch  khác ợ ườ   các tr ng h p trên là ng i ạ ấ ph m t i giao c u. Vì kho n 3 Đi u 115 B  lu t hình s  năm 1985 không quy   ổ ị ườ   ẻ ủ ạ ấ ặ đ nh gây t n h i r t n ng cho s c kho  c a n n nhân, nên ph i coi tr ng ế ị ố ớ ụ ợ ớ   h p ph m t t đ nh khung m i. Do đó ch  áp d ng đ i v i hành i này là tình ti ự ệ ừ ế ở ạ c th c hi n t vi ph m t    đi, n u hành vi  00 ngày 1­7­2000 tr ờ ướ ờ ạ c 0 gi  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi    00 ngày 1­7­2000 ph m t ộ ậ ả ụ ệ ớ ị m i b  phát hi n thì áp d ng đi m d kho n 2 Đi u 114 B  lu t hình s  năm   ủ   ế ạ 1985 đ i v i ng i ph m t t "gây t n h i n ng cho s c khoe c a ạ n n nhân".

ế ễ ạ ẫ ị ể ả ề   ộ  ( đi m b kho n 3 Đi u 8. Bi t mình b  nhi m HIV mà v n ph m t i

115)

ợ ườ ự ế nh  các tr

Tr ễ ộ ng h p ph m t ế ị

ề ề ả

ườ ị ạ ườ ề ể i b  h i trong tr

ả  chõ ng ộ ẻ ấ ồ ươ ạ ợ ườ ư   t mình ng h p bi ng t i này cũng t ả ể ạ ẫ ưỡ ẫ ị   b  nhi m HIV mà v n hi p dâm, v n c i đi m b kho n 3 ng dâm quy đ nh t ề ả   ể ể Đi u 111; đi m c kho n 3 Đi u 112; đi m b kho n 3 Đi u 113; đi m đ kho n ườ ợ ợ   ở ỉ 3 Đi u 114, ch  khác các tr ng h p trên  ng h p ạ ể ườ i ph m t này là tr  em và đ ng tình đ  ng i giao c u.

ạ t đ nh khung hình ph t m i đ

Đây là tình ti ớ ẻ ớ ượ c quy đ nh đ i v i t ạ ự ố ớ ố ớ ộ c th c hi n t ị ộ ượ i đ i giao   ệ ừ    0

ụ ấ c u v i tr  em, nên ch  áp d ng đ i v i hành vi ph m t ờ gi 00 ngày 1­7­2000 tr  đi.

ị

ế ị ỉ ở ộ  th ườ ộ ợ ườ ở  61% tr  lên; bi ứ ng t ạ i ph m t

ế

ự ộ ậ ộ ề ượ ạ

ạ ờ c 0 gi

ạ ệ ệ ế ị

ự ẹ ơ i ph m nh  h n, nh ng l ướ ự ử ả

ề ế ạ ị ộ ớ ị ế ớ t quy đ nh t

ư ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ả ề t m i. Còn kho n 3 Đi u 114 ch  quy đ nh tr i kho n 2 đi u này nh ng tình ti ạ ư ấ ả ị t c  các t ở ộ  t

ẻ ủ   ứ ạ ổ ộ ộ ạ ng h p: gây t n h i  cho s c kho  c a i thu c m t trong các tr Ph m t ễ ế ậ ừ ỷ ệ ệ ươ ạ t mình b  nhi m HIV mà t t   n n nhân mà t  l  l ộ ị ả   ự ệ ạ ẫ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n v n ph m t i, thì ng ớ   ườ ạ ừ b yả   năm đ n m i lăm năm tù. So v i ề   3 Đi u 115 có khung hình ph t t ả ộ ậ   ề ả kho n 3 Đi u 114 B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 3 Đi u 115 B  lu t ố   ụ c áp d ng đ i hình s  năm 1999 là t i không đ ớ    00 i th c hi n tr v i hành vi ph m t ạ   t đ nh khung hình ph t ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý, vì c  hai tình ti ị ợ ườ ỉ ề   ng h p có này đ u là tình ti ộ ậ ế ư ề ả   t này B  lu t hình nhi u tình ti ộ ự s  năm 1999 đã không quy đ nh    i khác i ph m này cũng nh  t ự ộ ậ trong B  lu t hình s .

Ố Ớ Ộ Ẻ Ề ( ĐI U 116) 24. T I DÂM Ô Đ I V I TR  EM

138

ọ

ổ ả ấ

ủ ố ớ ị

ị ộ ượ

ượ ề

ộ ng VIII ( các t

ụ ệ ạ ạ

Đây là t ộ ậ ự ộ ộ ữ

ớ

ở ữ ố ớ ớ ạ ẻ

ề ơ

ườ ẩ ị

ẻ ạ ẩ ạ ộ ẻ ươ ng các t

ườ ợ ố ớ ẻ ủ  ườ ủ i đã thành niên dùng m i th Dâm ô đ i v i tr  em là hành vi c a ng ằ ạ ụ   ườ ướ ụ đo n có tính ch t dâm d c đ i v i ng i 16 tu i nh m tho  mãn d c i d ư ọ ấ ớ ạ v ng c a mình nh ng không có ý đ nh giao c u v i n n nhân ộ ố ề   ổ ạ ậ ử ổ c quy đ nh theo Lu t s a đ i, b  sung m t s  đi u i ph m đ ạ ị ộ ậ   ự ủ i Đi u 202b B  lu t c a B  lu t hình s  ngày 10­5­1997 và đ c quy đ nh t ậ ự  ạ ươ ạ ộ i ph m xâm ph m tr t t hình s  năm 1985 thu c m c B Ch ậ ự  ế ộ ị i ph m này xâm ph m đ n tr n t công c ng). Tuy nhiên, vi c xác đ nh t ữ ườ ỉ ế   công c ng là không chính xác vì n u ch  có hành vi dâm gi a nh ng ng i đã ạ ơ ậ ự ộ    h ng n i công c ng thì m i xâm ph m đén tr t t thành niên v i nhau   công ộ ể ế ộ    em thì đã xâm ph m đ n m t khách th  quan c ng, còn dâm ô đ i v i tr ụ ủ ẻ ườ ể ự ọ   tr ng h n đó là s  phát tri n bình th ng v  tình d c c a tr  em, nên coi hành ủ ạ   vi dâm ô tr  em là hành vi xâm ph m nhân ph m c a con ng i và quy đ nh ứ ạ   i ph m xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh trong Ch ự d  con ng i là hoàn toàn h p lý.

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ườ i ph m t ạ ộ   i

ể ặ ữ ủ ể ủ ộ

ổ ở t ph i là ng ạ ườ ừ ủ i t

đ  18 tu i tr  lên. So v i t ộ ậ

ộ ậ ề ổ ự ạ ổ

ự

ườ ứ ứ

ườ ụ ể "ng ự ố ớ ườ ẹ ệ ộ ạ i ph m t

ố ớ 1. Đ i v i ng ư ủ ế Ch  th  c a t i ph m này có th  là nam ho c n , nh ng ch  y u là nam   ả ớ ộ ế ấ ố ớ ẻ  i dâm ô đ i v i tr và nh t thi ự ạ ủ ể ủ ộ   ị i Đi u 202b B  lu t hình s  năm 1985 thì ch  th  c a t i em quy đ nh t ỉ  ề ử ph m này có s a đ i, b  sung. Vì Đi u 202b B  lu t hình s  năm 1985 ch ề ị ộ ậ quy đ nh ng   i nào có hành vi dâm ô, còn Đi u 116 B  lu t hình s  năm 1999 ạ ị i nào đã thành niên"   , t c là ph m vi truy c u trách quy đ nh c  th   ộ ậ   ề ơ ị nhi m hình s  đ i v i ng i này b  thu h p h n Đi u 202b B  lu t hình s  năm 1985.

ượ ư ờ ự Hành vi dâm ô đ

ạ ụ ủ ờ ể ệ ộ ậ ắ ạ ộ

ằ ộ ớ ộ ậ ấ ặ ụ ọ ớ ạ ư ả ị

ư ấ ị

ế ả

ấ ườ ng h p c  th  mà ng ế ớ ạ ỳ ừ ự ề ộ ợ ụ ể ẻ i hi p dâm tr  em, t ộ ưỡ i c

ớ ẻ ấ ậ   c th  hi n đa d ng nh : s  mó, hôn hít b  ph n sinh ụ ủ ạ ậ d c c a n n nhân; dùng b  ph n sinh d c c a mình chà xát v i b  ph n sinh   ụ ủ   ạ ụ ủ d c c a n n nhân ho c b t n n nhân s  mó, hôn hít b  ph n sinh d c c a   mình nh m tho  mãn d c v ng, nh ng không có ý đ nh giao c u v i n n nhân. ượ c thì không N u có ý đ nh giao c u v i n n nhân nh ng không giao c u đ   ộ ị  ườ ạ i b ph i là hành vi dâm ô mà tu  t ng tr i ph m t ẻ ệ ứ truy c u trách nhi m hình s  v  t   ng dâm tr  em ặ ộ i giao c u v i tr  em. ho c t

ổ ữ ặ ể ườ ướ i d ư   i 16 tu i, có th  là n  ho c là nam, nh ng

ự N n nhân có th  b  ng ạ i ph m t

ườ ể ồ ư ố ớ ườ ị ạ 2.  Đ i v i ng i b  h i ườ ị ạ ả i b  h i ph i là ng Ng ữ ẻ ủ ế ch  y u là tr  em n .  ộ ưỡ ể ị ạ i c ớ vi dâm ô, nh ng cũng có th  đ ng tình v i ng ả ng ép bu c ph i th c hi n hành   ộ   ộ ể ườ ườ i i đ  ng ệ ạ i ph m t ộ ạ i ph m t

139

ặ ự ự ệ ệ ớ nguy n th c hi n hành vi dâm ô v i ng ườ   i

ự th c hi n hành vi dâm ô ho c t ạ ph m t ệ ộ i.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ề ả ố ớ ộ

ườ ( kho n 1 Đi u 116)  ộ ẻ ộ ộ

1. Dâm ô đ i v i m t ng ộ ầ ạ Ph m t ả ợ i  ố ớ ề ị ạ ứ ự ị

ả ề ự

ế ộ ậ ề ớ

ự ộ ậ ệ ư ạ

ấ ẻ ị

ậ ợ ẹ ộ i. Vì v y, n u có ng

ườ ướ ệ ờ ạ i ph m t c 0 gi

ơ ị ộ ộ   i dâm ô m t l n đ i v i m t tr  em không thu c m t trong các ộ ậ ườ i kho n 2 Đi u 116 B  lu t hình s  thì b  truy c u trách   ng h p quy đ nh t t ạ ừ  ệ nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 116 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ả ự   sáu tháng đ n ba năm tù. So v i khon  1 Đi u 202b B  lu t hình s  năm 1985 ớ   ổ ề ủ ể tuy khung hình ph t không có gì thay đ i nh ng d u hi u v  ch  th  so v i ộ ậ ơ ự ả ề B  lu t hình s  năm 1985 b  thu h p h n, nên có th  coi kho n 1 Đi u 116 là   ự   ổ ườ ướ ế ị i 18 tu i th c i cho ng quy đ nh có l i d ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi hi n hành vi dâm ô tr  00 ngày 1­7­ ạ ị ệ 2000 m í b  phát hi n thì không b  coi là t i ph m.

ề

ề ầ ( đi m a kho n 2 Đi u 116) ở ể ề ầ ầ ạ ộ ộ ả  có t

ừ  em. N u ch  có hai l n dâm ô, trong đó có m t l n ng

i dâm ô tr  em nhi u l n là ầ ộ ầ ườ ị ạ ủ ộ ầ ổ ỉ ặ ẻ ư ủ hai l n tr  lên có hành vi dâm ô ườ   i   i b  h i đ  16 tu i thì không i ch a đ  18 tu i ho c có m t l n ng

ề ầ i nhi u l n  2. Ph m t ẻ ạ Ph m t ế ố ớ ộ đ i v i m t tr ổ ộ ạ ph m t ị b  coi là dâm ô nhi u l n.

ể ề ả ( đi m b kho n 2 Đi u 116)

ườ ề ợ ộ

ẻ ế ư ủ ườ ẻ ộ ộ

i dâm ô đ i v i nhi u tr  em là tr ở ạ i ph m t ị ạ i ph m t ả ộ ẻ ề ố ớ ườ   i có hành vi ng h p m t ng ẻ ộ   ư ị ẻ  hai tr  em tr  lên. N u có hai tr  em b  dâm ô, nh ng có m t ị  ỉ ổ ườ i ch  b i ch a đ  18 tu i thì ng ề   ự ệ ứ i và b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u

ộ ậ ố ớ 3. Đ i v i nhi u tr  em  ộ ạ Ph m t ố ớ ừ dâm ô đ i v i t ị tr  em b  dâm ô khi ng ườ coi là dâm ô m t ng ự 116 B  lu t hình s .

ệ ố ớ ẻ i có trách nhi m chăm sóc, giáo

ể ườ 4. Đ i v i tr  em mà ng ả ụ d c, ch a b nh

ệ ườ ữ i và ng

ố ớ ẻ Dâm ô đ i v i tr  em mà ng ườ ườ ộ ụ ố ớ ườ ị ạ ợ ạ

ố ệ ườ ị ạ i b  h i. Nghĩa v  quan h  huy t th ng nh  b  m  đ i v i con cái, quan h

ư ố ẹ ố ớ ệ ữ ệ ừ ư ầ

ề

ợ

ươ i này cũng t ỉ ề ạ ả ạ ộ i ph m t ữ ệ  ( đi m c kho n 2 Đi u 116) ề ạ ộ i ph m t   i có trách nhi m chăm sóc, giáo ườ ữ ụ ố   ạ ng h p gi a ng d c, ch a b nh là tr i b  h i có m i i ph m t ệ ụ  i ph m tôi có nghĩa v  đ i v i ng quan h , trong đó ng ế ệ ệ  ấ này xu t phát t ư ầ ố ớ ọ ố   ụ giáo d c nh  th y giáo đ i v i h c sinh, quan h  ch a b nh nh  th y thu c ệ ườ ạ ộ   ỉ ế ố ớ ệ đ i v i b nh nhân v.v... N u ch  xét riêng v  mói quan h  giã ng i ph m t i ợ   ư ườ ự ộ ươ ớ ng t ng h p  nh  tr ng h p ph m t v i ng ủ   ỗ ở ể ạ  ch , hành vi c a ph m t i đi m d kho n 2 Đi u 112, ch  khác ườ ị ạ i b  h i thì tr ạ ị ộ i quy đ nh t

140

ườ ộ ườ ứ ả ợ i trong tr ng h p này là hành vi dâm ô ch  không ph i   là

ạ i ph m t ng ế hành vi hi p dâm.

ả ề ọ ( đi m d kho n 2 Đi u 116)

ọ ậ ậ ả

ộ ợ ạ ườ ậ ậ

ệ ọ ọ ấ ả ể ả 5. Gây h u qu  nghiêm tr ng  ố H u qu  nghiêm tr ng do hành vi dâm ô gây ra không gi ng h u qu ng h p dâm ô gây h u qu i khác gây ra. Tr t c  các tình ti

ậ ụ ọ

ụ ơ ở ườ ớ ẻ

ả ố ẹ

ệ ỏ ờ ượ ả ấ ạ c ng

ườ ạ

ườ ủ ộ

ặ i thân c a ng ặ ổ

ế ợ ẻ ươ ng h p này ng

ng tích ho c gây t n h i đ n s c kho  có t ườ ệ ự ạ

ươ ươ ề ộ ậ ườ ự ậ ị i có hành vi dâm ô b  coi là gây h u qu

ả  ả  nghiêm tr ng do hành vi ph m t ế   ộ ầ t nghiêm tr ng c n đánh giá m t cách toàn di n khách quan t ả ủ c a v  án, tren c  s  đó mà đánh giá có gây ra h u qu  nghiêm tr ng hay   ạ ự ộ ị ắ   i ph m t không. Ví d : Do ng i th c hi n hành vi dâm ô v i tr  em b  b t ườ ị ạ ổ ấ   qu  tang, vì x u h  nên ng i b  h i đã b  nhà đi lang thang, b  m  và gia ườ ị ạ   ề ớ ạ ề đình n n nhân ph i m t nhi u ti n b c, th i gian m i tìm đ i b  h i, ặ ế ư ng, không dám g p b n bè ho c do hành vi dâm ô nh ng không dám đ n tr   ạ ườ ữ ộ ạ ườ ủ   i ph m t i ghen tuông, i ph m t i mà nh ng ng c a ng ỷ ệ  ạ ạ ế ứ ươ ạ đánh đ p n n nhân gây th  l ấ ậ ừ  31%  đ n 61%. T t nhiên trong tr   id gây t t ng t th ả ứ ả ị ng tích cho n n nhân ph i b  truy c  trách nhi m hình s  theo kho n 3 th   ả  Đi u 104 B  lu t hình s , còn ng nghiêm tr ng.ọ

ề ể ể ( đi m đ kho n 2 Đi u 116)

ộ ạ ườ ườ

ộ ả ợ ạ

ng h p tái ph m nguy hi m là ng i dâm ô, b i l i ph m ít nghiêm tr ng còn kho n 2 c a Đi u 116 là t

ị ọ ể ườ

ợ ế ạ i ph m t

ị ứ

ị ạ ể ự ế ỉ

ạ ế ị ộ ậ ọ ộ ậ ệ ạ ạ ả

ứ ạ ị

ế ả ợ ộ

ề ườ ề ể ế ể ả ẫ ị t ng v n ph i xác đ nh đ  làm căn c

ạ

ộ ộ

ớ ộ ạ 6. Tái ph m nguy hi m  ể ộ ạ ườ   i đã Ng i dâm ô thu c tr i ph m t ề   ả ở ẽ ư ượ ạ  kho n 1 Đi u c xoá án tích mà còn ph m t tái ph m, ch a đ ả ọ ề ạ ộ ủ ạ ộ   i ph m nghiêm 116 là t ạ ợ ề   ả ạ ẽ ng h p tái ph m quy đ nh t i đi m a kho n 2 Đi u tr ng nên s  không có tr ậ ả ấ   ộ ườ ườ ự i dâm ô gây h u qu  r t ng h p n u ng 49 B  lu t hình s . Tr ề   ả ọ ệ ặ ặ t nghiêm tr ng thì đã b  truy c u theo kho n 3 Đi u nghiêm tr ng ho c đ c bi 116 B  lu t hình s , n u có xác đ nh tái ph m nguy hi m cũng ch  có ý nghĩa   trong vi c quy t đ nh hình ph t trong ph m vi khung hình ph t theo kho n 3   ộ   Đi u 116 ch  không có ý nghĩa xác đ nh khung hình ph t. Tuy nhiên n u thu c ạ ủ   ư ng h p tái ph m nguy hi m cũng nh  các tình tiét khác thu c kho n 2 c a tr ứ  ố ụ ơ Đi u 116 thì các c  quan ti n hành t khi quy t đ nh hình ph t. ộ ộ  em; đói v i tr

i thu c m t trong các tr ẻ  em mà ng ả ể ậ

ợ ng h p: ph m t ạ i ph m t ọ ự ạ ả ứ ề

ả

ạ ừ ủ

ụ ề ạ ặ ề ị

ộ ậ ề ế ạ ả ỉ ế ị ố ớ   ề ầ ườ ạ ạ Ph m t i nhi u l n; đ i v i ệ ườ ẻ ề nhi u tr   i có trách nhi m chăm sóc, ệ ữ ụ   giáo d c, ch a b nh; gây h u qu  nghiêm tr ng; tái ph m nguy hi m  thì ộ  ệ ộ ị ạ ườ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 116 B ng i ph m t ế ị ế ự ậ  ba năm đ n b y năm tù. Khi quy t d nh lu t hình s  có khung hình ph t t   ạ ộ ư ườ ế ạ ế i ph m t   t khác c a v  án nh  nhau thì ng i có hình ph t n u các tình ti ạ ộ   ạ ườ ẽ ị ả ế i kho n 2 Đi u 116 s  b  ph t n ng ng nhi u tình ti i i ph m t t quy đ nh t ự ị ộ ch  có m t tình ti i kho n 2 Đi u 116 B  lu t hình s . t quy đ nh t

141

ả ấ ạ ộ ọ ( kho n 3 Đi u 116)

ả ợ ấ ậ 8. Ph m t ả ấ Dâm ô gây h u qu  r t nghiêm tr ng là tr

ặ ề i gây h u qu  r t nghiêm tr ng  ườ ng h p dâm ô r t nhi u tr ệ ề ạ ề

ặ

ạ ư ậ ẻ  ọ ấ ế   t là d u hi u đ nh khung hình ph t theo ươ ứ   ổ ng tích ho c gây t n h i cho s c ấ   ậ ừ  60% tr  lên, gây d  lu n x u t t

ậ ị ậ em, ho c dâm ô t p trung nhi u tình ti ặ ẫ ề ả ế kho n 2 Đi u 116, ho c d n đ n gây th ở ỷ ệ ươ ườ ị ạ ỏ ủ ng t  th  l i b  h i mà t kh e c a ng ỹ ụ ầ ế ấ ưở ả ng x u đ n thu n phong m  t c. trong nhân dân,  nh h

ị ệ ư ẹ ọ

ậ ả ộ

ệ ấ ả ả ứ

t c  các tình ti ữ ạ ộ ậ ả ấ Vi c xác đ nh dâm ô gây h u qu  r t nghiêm tr ng cũng nh  vi c xác   ọ ầ ị   đ nh dâm ô gây h u qu  nghiêm tr ng c n ph i đánh giá m t cách khách quan, ộ ơ ụ   ế ủ ụ toàn di n t t c a v  án, căn c  vào tình hình xã h i n i v  án ả x y ra và nh ng tác h i cho xã h i do hành vi dâm ô gây ra.

ậ ả ặ ( kho n 3 Đi u 116)

ọ i gây h u qu  đ c bi ậ ề ợ ng h p ng ệ ạ ộ 9. Ph m t ẻ Dâm ô tr  em gây h u qu  đ c bi

ộ

ộ ậ ố ố i s ng tr y l c ho c ph m t

ặ ề ề ậ ề ặ ề

ọ ị ọ ị ư ậ ẻ ị ặ ấ ả ọ ườ t nghiêm tr ng là tr ẻ ạ ậ ộ

ọ ậ ầ ấ ư ệ

ị ọ ầ ả ọ

ậ ả ạ t c a v  án nh ng h u qu  do hành vi ph m t

ả ấ ệ ậ ặ ặ ọ ọ

i gây h u qu  r t nghiêm tr ng ho c đ c bi ả ộ ị ự ứ ề t nghiêm tr ng   ườ   ệ ả ặ i ố ớ ấ ạ   i đã có hành vi dâm ô đ i v i r t nhi u tr  em, do hành vi dâm ô mà ph m t ẫ ụ ạ ề ế i t p trung nhi u tình   d n đ n nhi u tr  em có l ả  ế t tăng n ng đ nh khung quy đ nh trong đi u lu t, gây ra nhi u h u qu ti   nghiêm tr ng ho c r t nghiêm tr ng khác cho xác h i, b  d  lu n qu n chúng ị nhân dân lên án. Cũng nh  vi c xác đ nh h u qu  nghiêm tr ng, r t nghiêm   ộ   ệ ả ặ ậ t nghiêm tr ng, c n chú ý đánh giá m t tr ng, khi xác đ nh gây h u qu  đ c bi ộ ủ   ữ ế ủ ụ ệ cách toàn di n các tình ti i c a ị b  cáo gây ra. ộ ạ Ph m t ạ i ph m t

i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 3 Đi u 116 B ộ ứ ạ

ả ế ị ứ ạ ợ ộ ị ự ộ ng h p ph m t

ủ ể ạ

ể ứ ộ ế ườ ặ ấ i, các tình ti

i, nhân thân ng ệ ộ

ứ ạ i ph m t ự ể ậ ả

ả ặ ườ ậ

ạ ụ ả ị ậ ọ ơ ọ

ư ạ ặ ạ ườ ườ

ứ ụ ấ ấ ị ả ặ ể  ừ

ả ấ ố ớ ẻ ệ ộ ậ ế ề ả ị t nghiêm tr ng, ộ  ệ ườ ng ậ   lu t hình s . Do b  truy c u cùng chung m t khung hình ph t   cho c  hai ườ i mà m c đ  nguy hi m khác nhau, nên khi quy t đ nh tr   ạ   hình ph t, Toà án căn c  vào tính ch t, m c đ  nguy hi m c a hành vi ph m ẹ  ộ ả ế ộ t t gi m nh t tăng n ng và tình ti ớ   ứ ứ ươ ạ ế ị trách nhi m hình s  đ  quy t đ nh m t m c hình ph t cho t ng x ng v i ế ộ ủ ị ạ ộ   i và h u qu  do hành vi ph m t hành vi ph m t i c a b  cáo gây ra. u các tình ệ ộ ạ ủ   i ph m t t nghiêm i gây h u qu  đ c bi khác c a v  án nh  nhau, thì ng ộ ạ i ph m t i gây h u qu  r t nghiêm tr ng. tr ng  ph i b  ph t n ng h n ng ộ ạ i dâm ô đ i v i tr  em còn có th Ngoài hình ph t chính, ng i ph m t ề ệ ị ấ b  c m đ m nhi m ch c v , c m hành nh  ho c làm công vi c nh t đ nh t ạ ộ m t năm đ n năm năm theo quy đ nh t ự i kho n 4 Đi u 116 B  lu t hình s .

Ộ Ề ƯỜ Ề ( ĐI U 117 ) 25. T I LÂY TRUY N HIV CHO NG I KHÁC

142

ề

Lây truy n HIV cho ng ố ườ ề i khác là hành vi c a m t ng ườ ệ ườ ộ ủ i bi ướ ấ ỳ i khác d ị  ế t mình b ứ   i b t k  hình th c

ễ nhi m HIV mà c  ý lây truy n b nh cho ng nào.

"Human Immunodeficiency Virus" có nghĩa là vi rút

ả ệ ế HIV theo ti ng Anh là:  ị ở ườ ễ  ng i, là vi rút gây b nh SIDA.

làm suy gi m mi n d ch  ế Còn SIDA theo ti ng Pháp là:

ứ ả ắ ộ "Syndrome Immuno Deficitaire Acquis" có  ế ắ   t là AIDS, là căn t t

ử ễ ấ ễ ả nghĩa là h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i, vi ị ệ b nh m t kh  năng mi n d ch, gây t

ở ề ạ ả ị  vong. ệ ấ ặ  giai đo n AIDS là b nh r t n ng có nhi u kh  năng gây ả ễ B  nhi m HIV

ử ị  vong t

ộ ớ ầ ị i danh m i l n đ u tiên đ

ứ

c quy đ nh trong B  lu t hình s ố ố ặ ể ư i, nh ng ch a tìm ra ph

ầ ầ ủ ư ử ố ớ ộ

ườ ứ ẻ ạ ự  ượ ộ ậ Đây là t ệ   ệ ấ ằ ướ ộ c ta nh m đáp  ng yêu c u c a vi c đ u tranh phòng ch ng m t căn b nh n ờ   ươ ườ ị ồ ng thu c đ c tr , đ ng th i nguy hi m cho loài ng ừ ữ ễ ự ượ ứ c th c ti n xét x  trong nh ng năm v a qua đ i v i các t đáp  ng đ   i xâm ạ ph m tính m ng, s c kho  con ng i.

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ườ ạ ộ ố ớ 1. Đ i v i ng i ph m t i

ạ ể ủ ể ặ

ộ ớ ể

ậ ế i này. Ng ượ ủ ể ủ ộ Ch  th  c a t ườ ị ế ị c các c  quan Y t ỉ  ệ ứ i ph m này có th  nói là ch  th  đ c bi t, t c là ch ễ ườ ị ạ   i b  nhi m HIV là i b  nhi m HIV m i có th  ph m t ơ ơ ể    xét

ế

ố ộ ễ ề ườ

ễ ạ i ph m t ớ

ế ễ ạ i  ph m t ườ ư ấ ữ nh ng ng ườ i đã b  vi rút HIV xâm nh p vào c  th  và đ ng ễ ị ậ ệ nghi m và k t lu n đã b  nhi m HIV. ị ế ả t mình b  nhi m HIV mà c  ý lây truy n cho i ph i bi Ng   ư   ộ ị ườ ế ộ ạ i, n u ng i b  nhi m HIV, nh ng i khác thì  m i ph m t ề   i khác thì ch a c u thành t mình nhi m mà lây truy n HIV cho ng

ế ườ ng không bi ạ tôi ph m này. ề ề Theo đi u văn c a đi u lu t thì ch  c n bi

ị ứ ấ ễ i ph m ch  không c n ph i bi

ộ ả ầ ậ i. Vì v y, ch

ạ ầ ườ ứ ị ị ố   t mình b  nhi m HIV mà c  ý ế   ạ t ỉ  ườ   i

ở ị ệ i đã b  b nh

ườ ố ề C  ý lây truy n HIV cho ng

ế ạ

ễ ư ị ộ

ỉ ầ ậ ủ ề ộ ườ i khác là đã c u thành t lây truy n cho ng ố ớ ườ ề ị mình b  AIDS mà c  ý lây tuy n cho ng i khác m i ph m t ễ ộ ị ạ ầ i ph m t c n xác đ nh ng i b  nhi m HIV ch  không c n xác đ nh ng ạ ộ ạ ph m t  giai đo n AIDS. ố ị nhân b  nhi m HIV. N u do vô tình làm cho n n nhân b  nhi m HIV thì ng ề ộ ạ ph m t ự ạ   ặ ể ặ i khác là mong mu n ho c đ  m c cho n n ườ   ễ ị i ườ i khác. ề ượ ướ ư ệ ề

ữ ụ ặ

ườ i lây truy n HIV cho ng i ch a b  coi là có t ứ i nhi u hình th c nh : thông c th c hi n d Hành vi lây truy n HIV đ ấ ệ ệ qua vi c quan h  tình d c ( giao c u), tiêm chích ho c nh ng hành vi khác lây ầ ệ ố qua h  th ng tu n hoàn ( qua đ ng máu).

143

ườ ị ạ i b  h i  ạ i b  h i ( n n nhân) là ng

ườ ị ề i gây ra. Ng

ộ ệ ứ

ộ ớ ị ộ ề ị i b  lây truy n HIV b  nhi m HIV thì ng ự ề ộ ề ườ i đã th c hi n hành vi lây truy n HIV cho ng

ạ ứ

ộ ạ i ph m t ữ ệ ễ ườ ộ ạ ợ

ứ

ệ ễ ề ệ ư ạ i ph m này nh ng

ườ ư ở ị ứ

ố ớ 2. Đ i v i ng ườ ị ạ ủ   Ng i b  lây truy n HIV do hành vi c a ạ ườ ị ườ ườ   ễ i ph m t ng i ạ ế   ề i m i b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ph m t i lây truy n HIV, n u ạ ườ ư   ự ng i ph m t i khác nh ng ạ ị n n nhân l i không b  nhi m HIV thì nói chung không nên truy c u trách   ạ ị  ư ự ố ớ ế nhi m hình s  đ i v i ng i. Tuy nhiên, n u n n nhân ch a b ị ườ ả ạ ạ   i ph m t nhi m HIV mà l i kho n 2 ng h p quy đ nh t ể ị ộ ẫ ự ộ ậ i v n có th  b  truy c u trách Đi u 117 B  lu t hình s  thì ng   ạ ự ề ộ nhi m hình s  v  t ị Vi c xác đ nh ng ộ ồ ườ ị ạ ị ế ậ ị

ệ ủ ị ề ư ữ ấ ạ ầ ị i trong nh ng tr ạ i ph m t ạ  giai đo n ch a đ t. ế ế   i b  h i có b  nhi m HIV hay không là căn c  vào k t ộ ồ   ả ế lu n c a H i đ ng giám đ nh pháp y, n u k t qu  giám đ nh c a H i đ ng giám đ nh còn có nh ng v n đ  ch a rõ thì yêu c u giám đ nh l ủ i.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể Ữ B. NH NG TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ề ườ ợ ng h p quy

ả ộ ề i và không thu c tr ả

ỉ ộ

ườ ự ( kho n 1 Đi u 117) i ch  lây truy n HIV cho m t ng ể ừ

ự ứ ệ

ạ ế ạ i ph m t ề i có nhi u tình ti

ọ i ít nghiêm tr ng, n u ng ạ ộ ự ả ị

ệ ạ ạ ị

ộ ậ ự ộ 1. Lây truy n HIV cho m t ng ộ ậ ề ạ ị i kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s   đ nh t ườ ề ườ ạ ộ ườ ợ i và không   i ph m t ng h p ng Tr ề   ạ ả ế ườ ị ộ ạ ợ ộ i các đi m t  a đ n d kho n 2 Đi u i quy đ nh t ng h p ph m t thu c tr ộ ị ạ ườ ự ộ ậ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo i ph m t 117 B  lu t hình s  thì ng ả ạ ừ ộ ề  m t năm đ n ba năm tù. Đây là kho n 1 Đi u 117 có khung hình ph t t   ợ ườ ế   ế ộ tr t ng h p ph m t ề ể   ể ẹ ả i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  thì có th  chuy n gi m nh  quy đ nh t ẹ ơ ề ặ ế sang hình ph t khác nh  h n ho c n u có đ  đi u ki n quy đ nh t   i Đi u 60 ườ ể ng án treo. B  lu t hình s  thì có th  cho ng ườ ộ ậ ủ ề ộ ượ ưở i đ ạ i ph m t c h

ạ ộ ố ớ ề ề ả ườ ( đi m a kho n 2 Đi u 117 )

i đ i v i nhi u ng ề ố ớ ễ ị

ề ừ 2. Ph m t ề Lây truy n HIV đ i v i nhi u ng  hai ng

ể ế i là bi ỉ ố ỉ i tr  lên, n u ch  c  ý truy n HIV cho m t ng ị ộ ệ ứ ị i  ườ ế ạ i ph m t ố   t mình b  nhi m HIV mà c  ý ườ   i   i ch  b  b  truy c u trách nhi m hình

ả

ề lây truy n cho t ộ ườ i khác là vô tình ng còn ng ự ề ự s  theo kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s . ố ườ ườ ỉ ườ ở ườ ộ ậ ề ng h p c  ý lây truy n HIV cho nhi u ng

ườ ề ễ ư i khác không b  nhi m HIV thì ng

ễ ứ ợ Tr ườ ị i b  nhi m còn các ng ệ ị

ả

ợ ể ạ ạ ầ ị ự ề ườ ạ ộ i vì hành vi ph m t

ộ   i nh ng ch  có m t ạ ườ ộ   i ph m t ng i ề ố ớ ườ   ầ ng h p" đ i v i nhi u ng i". v n b  truy c u trách nhi m hình s  v  tr ẹ ộ   ắ ế ị Tuy nhiên, khi quy t đ nh hình ph t Toà án có th  cân nh c gi m nh  m t ỉ ộ ủ i c a b  cáo ch  hoàn ph n hình ph t cho ng   ộ ườ ộ ố ớ thành đ i v i m t ng ữ ế ấ ả t c  nh ng ng

ề ộ ố ớ ộ ẫ ườ ư ề ạ ị ị ư ạ ạ i ch a đ t.  ị ễ i b  lây truy n HIV đ u không b  nhi m HIV thì ườ i, nh ng tính i đ i v i nhi u ng ạ ườ i ph m t ườ ữ i khác là ph m t i còn nh ng ng ề ườ ị i v n b  truy coi là ph m t N u t ạ i ph m t ng

144

ộ ộ ợ

ng h p có m t ng ộ ế ễ

ấ ặ ả ề i có nhi u tình ti ể ượ ả

ườ ằ i không b ng tr ườ ạ i ph m t ộ ậ ự i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  thì có th  đ ả ạ ạ ị ườ   i ế   t c Toà   ạ   i kho n 1 Đi u 117 ( là khung hình ph t

ề ộ ậ ụ ề ớ ạ ở ự ề ề ạ ủ ể ch t nguy hi m c a hành vi ph m t ườ ị ề ho c nhi u ng i b  nhi m HIV và n u ng ề ạ ị ẹ gi m nh  quy đ nh t ứ án áp d ng m c hình ph t quy đ nh t ả li n k  v i khung hình ph t kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s ).

ề ể i đ i v i ng i ch a thành niên

ễ i b  h i) là ng ườ i này, ng 3. Ph m t ợ ườ Tr ạ ộ ố ớ ng h p ph m t

ợ i cũng nh  đ i v i các tr

ườ ng h p ph m t ư ạ

ẩ

ạ ạ ứ ườ ị ạ ổ ỉ

ụ ậ ủ ặ ứ ị

ế ợ

ắ ổ ị

ướ ườ ộ ả ư ( đi m b kho n 2 Đi u 117) ườ ị ạ ườ   ườ ị ạ ộ i i b  nhi m HIV ( ng ị ổ ủ ườ ị ạ   ổ ệ ườ ướ ư i b  h i i 18 tu i). Vi c xác đ nh tu i c a ng i d ch a thành niên ( ng ườ ộ ố ớ   ợ ư ố ớ ộ ạ i đ i v i ng h p ph m t trong tr ạ ẻ   ứ ộ ườ i ph m xâm ph m tính m ng, s c kho , i ch a thành niên trong các t ng ủ ộ ủ   ườ ự i khác không ph  thu c vào ý th c ch  quan c a nhân ph m, danh d  con ng ậ ủ   ổ ứ ạ ườ ộ i ph m t i mà ch  căn c  vào tu i th t c a ng i b  h i. Tu i th t c a ng ườ ị ạ ấ ổ   ấ ờ  có căn c  xác đ nh tu i i b  h i là căn c  vào gi y khai sinh ho c gi y t ng ị ọ ườ ậ ủ   ng h p đã làm h t m i cách mà không xác đ nh th t c a ng ườ ị ạ ượ ổ ủ   i b  h i thì áp d ng nguyên t c xác đ nh tu i c a đ ợ ườ ị ạ i. ng ứ ườ ị ạ i b  h i. Tr ậ ủ c tu i th t c a ng i b  h i theo h ụ ạ i ph m t i cho ng ng có l

ế ự ế ữ    tr c ti p ch a i đ i v i th y thu c ho c nhân viên y t

ố ề ạ 4. Ph m t ệ b nh cho mình

ườ ự ạ ườ ị ạ ng h p ph m t

ộ ườ

ộ ố

ề ự ế

ứ ự ị ộ ầ ộ ố ớ ặ ả ể  ( đi m c kho n 2 Đi u 117) ợ ữ   ế ộ ườ i tr c ti p ch a i này là ng i b  h i trong tr ộ ọ ỹ ỹ ể ạ   i h  có th  là Bác s , Y s , Y tá, H  lý hoăc nhân i ph m t ặ ạ ầ i lây truy n HIV cho th y thu c ho c nhân i ph m t   ạ   ườ ữ ệ ườ i ph m i này không tr c ti p ch a b nh cho ng ể ệ   i không b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m c ế ế i thì ng

ả

Ng ệ b nh cho ng ườ ế  khác. N u ng viên y t ữ ư , nh ng nh ng ng viên y t ườ ạ ộ t i ph m t ề kho n 2 Đi u 117. ầ ạ i ph m t

ườ ể ữ

ữ ệ  tr c ti p ch a b nh cho ng ư ộ ạ ố ườ i l

i mà ng ế ữ ố ch a các b nh đó cho mình thì ng

ạ i ph m t ộ ậ ặ ứ ự ể ề ệ ả

ố ặ ộ   ế ự ế i Th y thu c ho c nhân viên y t ệ ệ   ữ ể có th  ch a b nh AIDS do vi rút HIV gây ra nh ng cũng có th  ch a b nh ầ   ề ạ ộ ạ ườ i c  ý lây truy n HIV cho th y i ph m t i ph m t khác cho ng ộ ẫ   ườ ệ thu c ho c nhân viên y t i v n ị b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m c kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình   s ) .ự

ụ ặ i đ i v i ng ụ ủ   i thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a

ạ ườ ề

ự ạ ạ ộ ố ớ ả ( đi m d kho n 2 Đi u 117) ng   h p   ph m   t ng   t

ươ ỏ ủ ợ ị ươ ứ

ự ạ

ở ườ ườ

5. Ph m t ể ợ ặ ề ộ i không vì đ ng c  c n tr  ng ơ ơ ả ế ụ ủ ạ n n nhân  ộ ườ   nh   tr i   này   cũng   t Tr ườ ạ ổ ng tích ho c gây t n h i cho s c kh e c a ng th ộ ậ ả k kho n 1 Đi u 104 B  lu t hình s . Tuy nhiên, tr ộ ạ ng i ph m t ấ ứ ộ b t c  đ ng c  nào. Tuy nhiên, n u vì lý do công v  c a n n nhân mà ng ố ư ườ ng   h p   c   ý   gây   ạ ể   i đi m i khác quy đ nh t ộ ợ ườ   i này ng h p ph m t ể   ụ i thi hành công v  mà có th  vì ườ   i

145

ọ ộ ạ ườ ầ i có ý truy n HIV cho h  thì c n xác đ nh n n nhân ph i là ng

ề ụ ả ạ ườ i ph m t

ộ ọ ườ ị ứ ệ i đã ộ ố  i c   i m i b  truy c u trách nhi m hình

ề

ộ ả ộ ạ ị ph m t ệ ụ thi hành m t công v  và vì vi c thi hành công v  đó mà b  ng ớ ị ý lây truy n HIV cho h  thì ng ự ự s  theo đi m d kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s . ộ i thu c m t trong các tr

ườ ườ ế ữ ệ ố ớ ợ ặ

ạ i ph m t ộ ậ ố ớ ườ ng h p: đ i v i nhi u ng ố ặ ụ

ụ ủ ạ ề ả ứ ệ

ố ớ   i; đ i v i    ch c b nh cho   i thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a n n nhân thì ộ  ự ả ườ ụ Ng

ộ i lây truy n HIV cho ng ở ẽ ọ ườ ị ệ ộ ề ể ề ạ Ph m t ư ầ i ch a thành niên; đ i v i th y thu c ho c nhân viên y t ng ố ớ ườ mình; đ i v i ng ạ ộ ị ườ i ph m t ng i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 117 B ự ạ ừ ậ lu t hình s  có khung hình ph t t  ba năm đén b y năm tù. ề ạ ườ i ph m t ạ ổ  h  ng ị   i khác không b  áp d ng các ạ   i b  nhi m HIV, vi c áp d ngcác hình ph t

ễ ố ớ ố ớ ọ ệ ụ hình ph t b  sung, b i l ừ ộ ổ b  sung đ i v i h  không có ý nghĩa đ i v i vi c phòng ng a t ạ i ph m.

Ộ Ố Ề ƯỜ Ề ( ĐI U 118) 26. T I C  Ý TRUY N HIV CHO NG I KHÁC

ố i khác là hành vi c a m t ng i không b ị

ườ C  ý truy n HIV cho ng ề ề ư ễ ố nhi m HIV nh ng đã c  ý truy n HIV t ộ ủ ườ i này sang ng ườ i khác. ừ ườ  ng

Ệ Ạ

ườ

ố ề ề i nào c  ý truy n HIV cho ng ủ ạ

ườ ộ ợ ị ủ

Ủ Ộ A. CÁC DÂU HI U C A T I PH M  ỉ ườ ị Đi u lu t ch  quy đ nh ng ị ợ ng h p quy đ nh t ạ i quy đ nh t ấ ườ

ề ư i truy n HIV cho ng ế   i khác, n u ộ   ự ộ ậ i Đi u 117 c a B  lu t hình s  thì thu c ề ư i Đi u 118 c a B  lu t hình s , nh ng xem   ớ   ữ ộ i khác v i ủ ể    cách ch  th  mà

ộ

ườ ở ả  c  hành vi ph m t ề ế ở ộ ề ậ ề ườ không thu c tr ộ ạ ng h p ph m t tr ụ ể ộ xét m t cách c  th  chúng ta th y gi a t ề ộ t còn khác nhau  ­ N u ạ  Đi u 117 có tên t

ễ ỏ

ớ

ộ ậ ự ề i lây truy n HIV cho ng ỉ i khác không ch  khác nhau v  t ữ ể i. Nh ng đi m khác nhau đó là : ề "lây truy n..." i danh là  ỉ  ừ "lây" ch ng t ứ  ch  có ng ườ ệ c ( lây b nh cho ng ơ ể ủ ệ ề i khác, còn

ủ ộ ỉ ộ   ở i  Đi u 118 tên t  thì  ườ ị   i b  nhi m HIV thì "lây truy n"ề  t c làứ   "truy n"ề   ề ả   i vi

ệ ườ ệ danh là "truy n",ề  không có t ườ ượ i khác đ m i lây cho ng ừ ơ ể ủ  c  th  c a mình sang c  th  c a ng truy n b nh t không bao hàm n i dung c a khái ni m  i có b nh sang ng rút HIV t

i khác);  ườ ệ "lây" nó ch  có nghĩa là truy n t i ch a b  nhi m b nh. ề ườ ớ ừ ơ ể ườ  c  th  ng ề ­ Hành vi truy n HIV cho ng

ề ậ ườ

ặ ặ ệ ọ ề ạ ộ ấ ọ i r t nghiêm tr ng ho c đ c bi

ọ ộ ỉ ậ ễ ư ị ơ ể   i khác nguy hi m h n nhi u so v i hành   i khác nên nhà làm lu t coi hành vi truy n HIV là t nghiêm tr ng, còn hành vi lây   ặ   ạ i ít nghiêm tr ng ho c

vi lây truy n HIV cho ng hành vi ph m t ề truy n HIV nhà làm lu t ch  coi là hành vi ph m t ạ ph m t

ề ễ ộ

t ph i là ng ườ ị ườ ị ế

ọ ọ ộ i nghiêm tr ng. ế ạ ấ ả ủ ể ủ ộ ề ế ở i ph m nh t thi  Đi u 117 ch  th  c a t   ­ N u  ể ạ ủ ể ủ ộ ở i có th  là ng i ph m t  Đi u 118 ch  th  c a t nhi m HIV, thì  ị ườ ủ ế ư i không b  nhi m HIV, n u là ng HIV nh ng ch  y u là ng ườ ề HIV thì vi rút HIV mà h  truy n cho ng ườ ị  i b ễ   i b  nhi m ễ   ễ i b  nhi m ả   i khác không ph i vi rút HIV trong

146

ừ ơ ể ủ c  th  c a ng

ộ ề ườ ị ậ ỉ t gi a hai t ấ i khác. Đây là d u hi u c  b n đ i này và cũng v  v y mà đi u lu t ch  dùng đ ng t

ộ ề ừ ệ ơ ả ậ ộ ế ừ ể  đi n ti ng Vi

ề ơ ể ủ ọ c  th  c a h  mà vi rút t ữ ệ phân bi "truy n" mà không dùng đ ng t ề ừ ơ ể "lây" là truy n t khác cũng có nghĩa là truy n HIV t

ườ ị ạ ạ ị

Ng ề ấ ọ t ng

ị

ườ ạ ạ ộ ợ ể  ừ  ệ ề t thì    "lây truy n". Theo t ườ   ơ ể i  c  th  này sang c  th  khác, nên  khi nói lây HIV cho ng ơ ể ườ ồ ừ ơ ể  c  th  mình sang c  th  ng i khác r i. ườ ề ườ i có hành vi i đã b  truy n HIV là ng i b  h i (n n nhân) là ng   ườ ị  ế ầ ồ ạ ộ i ph m này r i, không c n bi truy n HIV cho h  đã c u thành t i b ườ ị ạ ễ ị ế ễ ạ h i có b  nhi m HIV hay không. N u ng i b  h i không b  nhi m HIV thì   ư ạ ộ ộ i ch a đ t. ng h p ph m t i thu c tr hành vi ph m t

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ườ ộ ề i và không thu c tr

ố 1. C  ý truy n HIV cho m t ng ế ạ ừ ể ọ ộ ậ ề ể ả ợ ng h p quy ự ( kho n 1ả ườ  đi m a đ n đi m đ kho n 2 Đi u 118 B  lu t hình s

ị đ nh t i t ề Đi u 118)

ộ ườ ườ ề i khác truy n HIV, ng

i b  ng ề ườ ị ị ữ ể

ư ộ ẫ ợ ể ị ườ ứ ệ ị

Đây là tr ề ễ ề ộ ậ

ấ ạ ự ườ ế ề i có nhi u tình ti ạ i ph m t

ộ ấ ủ ẹ ỉ

ụ ứ ụ ể ệ ấ ặ ứ i m c th p nh t, đ c bi

ẹ ơ ạ ỉ ườ ị  ng h p ch  có m t ng i b ễ ị  truy n HIV có th  b  nhi m HIV do b  truy n nh ng cũng có th  không b ả   ạ i ph m t i v n b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n nhi m, nh ng ng ạ ừ ự  ba năm đ n m i năm tù, là 1 Đi u 118 B  lu t hình s  có khung hình ph t t   ườ ế   ế ọ ộ i ph m r t nghiêm tr ng. Do đó, n u ng t t ạ   ấ ạ ả gi m nh  cũng ch  nên áp d ng m c hình ph t th p nh t c a khung hình ph t ộ   ấ ướ không nên áp d ng d t không nên chuy n sang m t hình ph t khác nh  h n.

i có t ch c

ộ ề ổ i có t

ợ ch c trong các t ặ ạ ế

ạ ạ ộ 2. Ph m t ố Cũng gi ng nh  tr ườ ng h p nhi u ng ạ ổ ứ  ( đi m a kho n 2 Đi u 118) ạ   ứ ạ ư ườ i ph m ẽ ớ   ề i c  ý cùng bàn b c, c u k t ch t ch  v i ơ ể

ườ ấ ủ ầ ả ể ộ ợ ng h p ph m t ườ ố khác,   là tr ệ nhau, v ch ra k  ho ch đ  th c hi n hành vi c  ý truy n HIV vào c  th ng

ướ ự ề ườ ị ộ

ấ ề i c m đ u. i này c n chú ý phân bi ề ừ ặ ố ế ể ự ườ ầ ố ể i s  đi u khi n th ng nh t c a ng ợ ạ ng h p ph m t ườ ng có t

ườ ế ế ự ườ ặ ạ ấ ạ ủ ỗ ệ ớ ườ   ầ ng t v i tr ề   ố i cùng c  ý truy n  hai ho c nhi u ng ẽ ớ ạ   i khác nh ng không có s  bàn b c, c u k t ch t ch  v i nhau;   i, không v ch k  ho ch và không có

ườ ầ ầ i khác, d Khi xác đ nh tr ạ ồ ợ h p đ ng ph m thông th ư ườ HIV cho ng không có phân công vai trò c a m i ng ng i c m đ u.

ề

i đ i v i nhi u ng ộ ề ợ ự ng h p ph m t ể ng t

ạ ộ ố ớ ng h p ph m t ể i này cũng t ề i  ươ ộ ậ

ề ả ợ i lây truy n HIV trong c i trong tr

ườ ( đi m b kho n 2 Đi u 118) ả ư ườ ạ ạ  nh  tr ỉ ự ả  ch  ng ườ ườ ng h p này không ph i là ng ề ễ ườ ườ ủ 3. Ph m t ườ ợ Tr ạ ị đ nh t i đi m a kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s , ch  khác nhau  ộ ạ ph m t ị ể th  mình đã b  nhi m cho ng ộ i qua   ở ỗ ườ   i ơ    i khác cho i khác mà là truy n HIV c a ng

147

ị ế ệ ễ ụ ườ

ể

i khác. Ví d : A bi ề ủ ả ộ

ề ầ ế ớ

ấ ớ

ợ ụ ơ ộ ậ ồ

ị

ể ừ ơ ể ủ ị ề   ề t B b  nhi m HIV. Vì là con nghi n nên nhi u nhi u ng ư ầ l n A xin ti n c a C và D mua ma tuý đ  tiêm chích nh ng C và D không cho,   ế   A tìm cách tr  thù C và D. M t hôm A đang chích ma tuý cho B thì C và D đ n. ạ   B th y C và D đ n và cũng là b n tiêm chích ma tuý v i B nhi u l n, nên B ấ   ả nói v i C và D: "có chích thì b o A nó chích cho, ma tuý tao mua còn đ y".   i d ng c  h i này A đã dùng kim tiêm và xi Nghe B nói v y, C và D đ ng ý, l ớ   lanh đã chích ma tuý cho B đ  chích ma tuý cho C và D v i ý đ nh làm cho C và ễ D b  nhi m HIV t c  th  c a B.

ư ườ i đ i v i ng i ch a thành niên

ợ ộ ự ng t

ươ ộ ậ i này cũng t ề ạ ộ ố ớ ng h p ph m t ể

ợ ả ề i trong tr i lây truy n HIV trong c

ườ ủ

ổ

i khác mà là truy n HIV c a ng ọ ớ ớ ư ả ề ạ

ệ ễ ọ ộ

ị ế ả ơ ớ ố

ể ệ ơ ồ

ể ớ ố

ư ễ ề ả ẻ ( đi m c kho n 2 Đi u 118) 4. Ph m t ư ườ ộ ạ ạ ườ ợ i quy  nh  tr   ng h p ph m t Tr ự ả ở ỗ ườ   ỉ ạ ị i  ch  ng i đi m b kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s , ch  khác nhau  đ nh t ơ  ườ ườ ộ ạ ng h p này không ph i là ng ph m t ề ễ ể ườ ị   i khác cho th  mình đã b  nhi m cho ng ớ ề ụ ườ   i ch a thành niên. Ví d : H và K đ u m i 17 tu i là h c sinh l p 11, ng ế ề ư   nh ng c  hai đ u nghi n ma tuý và đ u yêu T b n h c cùng l p. H bi t anh trai mình là B đã b  nhi m HIV vì tiêm chích ma tuý. M t hôm H dang chích ma   ộ   tuý cho B thì K đ n nhà ch i, vì mu n tr  thù K nên H nói v i K: "có làm m t tý không ?". Đang lên c n nghi n nên K đ ng ý đ  cho H dùng kim và xi lanh   ẽ ị  ừ v a chích ma tuý cho anh mình đ  chích ma tuý cho K v i mong mu n K s  b nhi m HIV nh  anh mình.

ụ ặ i đ i v i ng

ạ

5. Ph m t ể ợ ự ợ ng h p ph m t ng t

ạ ộ ố ớ ụ ủ   ườ i thi hành công v  ho c vì lý do công v  c a ề ả   ( đi m d kho n 2 Đi u 118) ộ i này cũng t ng h p ph m t ề ể ươ ộ ậ

ề ả ợ i lây truy n HIV trong c i trong tr

ườ ườ n n nhân ườ Tr ạ ị i đi m c kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s , ch  khác nhau  đ nh t ộ ạ ph m t ườ ị ể th  mình đã b  nhi m cho ng ủ ạ n n nhân mà là truy n HIV c a ng ư ườ ạ  nh  tr ỉ ự ả ườ ườ ng h p này không ph i là ng ụ ễ ườ ề i khác cho ng ộ ạ i quy   ở ỗ ườ   i  ch  ng ơ  ụ ủ   ặ i thi hành công v  ho c vì lý do công v  v a ụ i thi hành công v . i ng

ể ề ề ợ ụ i

ườ ả i khác là tr

ề ộ i đã l ậ ợ ệ ể ạ ộ  ( đi m đ kho n 2 Đi u 118) ể ố ề ự ề ề ệ

ố ể ề ệ

ệ ữ ệ ị ụ ệ

ạ i d ng vi c ch a b nh cho n n nhân đ  truy n HIV cho ng ệ Ví d : Vũ Th  C là y tá Trung tâm cai nghi n. C bi ễ ẫ ớ i b  nhi m HIV. Do có mâu thu n v i K là ng

ệ ị

ủ

ệ ợ ụ i cho vi c th c hi n hành vi c  ý truy n HIV cho ng ườ ế ị ư ượ ỹ ề ị ườ ộ ầ ỉ ị ơ ộ ề ố ợ ụ ấ ả ự ề ị ả ố 6. L i d ng ngh  nghi p đ  ph m t ề ợ ụ ợ   ườ L i d ng ngh  nghi p đ  c  ý truy n HIV cho ng ng h p ệ ủ ạ ườ ả ng i ph m t i d ng ngh  nghi p c a mình mà ngh  đó có kh  năng,   ệ ề ườ   đi u ki n thu n l i ư ợ ụ khác nh  l   i mà ữ mình ch a b nh.     t H là ườ ị   ng i yêu cũ cũng b  đ a vào ị ả   trung tâm cai nghi n, nên C có ý đ nh tr  thù K. M t l n Vũ Th  C đ c phân ị ơ ố   công tr c, th y K và H đ u b  lên c n s t, theo ch  đ nh c a bác s  đi u tr , K   và H đ u ph i tiêm thu c gi m s t. L i d ng c  h i này, Vũ Th  C đã dùng

148

ị ớ ố ố ẻ

ị

ộ ề ườ ổ ứ ể   kim tiêm và xi lanh tiêm thu c cho H đ  tiêm thu c cho K v i ý đ nh đ  K cũng b  nhi m HIV. ộ ố ớ  ch c; đ i v i nhi u ng

ư

ạ ộ ị ợ ụ ườ ố ớ ề ễ ợ ạ ng h p: có t Ph m t i thu c các tr ườ i ch a thành niên; đ i v i ng ệ ụ ặ i thi hành công v  o c vì lý do công v ườ ạ i ph m t

ệ ề ự ự ộ i thì ng ộ ậ i d ng ngh  nghi p đ  ph m t ả

ặ ế ươ

ạ ử ộ ấ ộ ạ i ph m t i, nhân thân ng

ụ

ớ ộ ẹ ứ ả

ắ ườ ộ ự ể i ph m do b  cáo gây ra. N u ng ư ụ ể

ộ ậ ứ ế i t p trung nhièu tình ti

ề

ề ộ ậ ề ộ ậ i kho n 2 Đi u 118 B  lu t hình s  l i Đi u 48 B  lu t hình s , h u qu  gây ra làm ng

ự ậ ế ẹ ề ả

ạ

ạ ộ ươ ạ i ph m t

ừ ộ ệ ố ớ   i; đ i v i ụ  ườ ng ể ủ ạ   c a n n nhân; l i b  truy ứ c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 118 B  lu t hình s  có khung hình   ạ   ạ ừ ườ ộ i ph m  m i năm đ n hai m i năm tù ho c tù chung thân. đây là t ph t t ọ ệ ặ ứ ộ t nghiêm tr ng nên khi xét x  Toà án cân nh c tính ch t m c đ  nguy đ c bi   ộ ủ ể ế   hi m cho xã h i c a hành vi ph m t t i, các tình ti ệ ứ ặ ế ẹ ả   t tăng n ng trách nhi m hình s  đ  áp d ng m t m c hình gi m nh  và tình ti ạ   ế ị ươ ạ ụ ể ườ ạ i ph m ph t c  th  hco t ng x ng v i t ề ườ ị ả ậ ế ề ộ i b  truy n HIV i có nhi u tình ti t   t gi m nh , ch a gây ra h u qu  ( ng ườ ứ ạ ướ ễ ư ị   i m c m i năm tù. ch a b  nhi m HIV) thì có th  áp d ng m c hình ph t d ạ   ị ệ ấ ạ ườ ế t là d u hi u đ nh khung hình ph t i ph m t n u ng ặ   ự ạ ả ạ ị i có nhi u tình tiét tăng n ng quy đ nh t ườ ị ả ạ ị i b  truyên HIV quy đ nh t   ạ   ụ ả ễ nhi m HIV và không có nhi u tình ti t gi m nh  thì ph i áp d ng hình ph t ặ cao trong khung hình ph t ( hai m i năm ho c tù chung thân). ệ   ả ể ị ấ ườ i còn có th  b  c m đ mm nhi m ế ấ ị    m t năm đ n năm năm

ứ ụ ấ ả ề Ngoài hình ph t chính ng ặ ề ch c v , c m hành ngh  ho c công vi c nh t đ nh t ự ộ ậ the kho n 3 Đi u 118 B  lu t hình s .

Ộ Ề Ụ Ữ ( ĐI U 119) 27. T I MUA BÁN PH  N

ườ ụ ữ ụ ữ ư ộ ể i ph  n  nh  m t món hàng đ  trao

ậ

ề ạ

Mua bán ph  n  là hành vi coi ng ấ ặ ợ i ích v t ch t khác ụ ữ i mua bán ph  n  quy đ nh t ớ ề ổ ấ đ i l y ti n ho c l ớ ộ So v i t ề ơ ả ộ ố ế

ạ ổ ạ ị

ự ộ ậ ị i Đi u 115 B  lu t hình s  năm   ế ố  ỉ ổ t là y u t 1985 v  c  b n không có gì m i, ch  b  sung thêm m t s  tình ti ề   ộ ị đ nh khung hình ph t và quy đ nh hình ph t b  sung ngay trong cùng m t đi u lu t.ậ

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ườ ộ ể ặ i bán ho c có th  h i mua, có th  là ng

ườ ọ ử i dùng m i th ự ạ i ph m t

ừ ạ ừ ỉ

ộ ủ ế ụ ữ ả ố ướ ệ ợ ở ạ ộ ố ớ i ph m t i  1. Đ i v i ng ể ạ ườ i có th  là ng i ph m t Ng ừ ườ ườ ừ i mua, v a là ng v a là ng ộ ặ ườ ng g p ng năm v a qua, chúng t i th ướ ụ ữ ể đo n l a ph nh ph  n  đ  đem ra n c ngoài làm v . Vi c mua bán ph  n  x y ra  cho ng ể ọ  ườ ườ ễ ữ   ụ ữ i bán ph  n . Th c ti n xét x  trong nh ng ườ ủ  i là ng   c ngoài (ch  y u là Trung Qu c) bán ế   c, n u ườ ướ i n trong n

149

ủ i trong các khâu c a quá trình

ữ ự có cũng ch  y u là s  móc n i c a nh ng ng ố mua bán ph  n  và cu i cùng là đ a ra n ườ c ngoài.

ủ ế ụ ữ ệ ố ủ ư ụ ữ

ệ c ư  th i k

ặ ộ ố ườ

ấ ườ ụ ữ

ườ ợ c đó là hành vi mua bán ph  n , th m chí ng ạ

ị ổ ườ

ườ ạ ả t đ

ị ế ố ấ ộ ố

ỡ ạ

ồ ượ ư ậ ệ

ồ ế ằ ộ

ơ ị ư ề ị ị i cám  n M đã giúp ch .

ề ệ ư

ệ ườ ề ư ủ hi n nay, các doanh nghi p t ạ ế ệ ườ ướ i n i Vi

c ngoài t ề ườ ặ

ả ươ ữ ữ ườ ậ ọ ấ ng cao th m chí r t cao và không ít tr

ặ

ọ ề ệ ệ ể ượ ả ng này không ph i là hành vi ph m t ng. Vi c chuy n nh

ủ ả ộ ậ i ph i nh n th c đ Ng

ứ ượ ượ ế ộ ọ i, n u h  không nh n th c đ

ạ

ả ố ể ấ ồ ớ

ễ ạ ướ ấ ồ

ườ ở i th

ườ ồ ả ạ ị ị

ư ề ầ ị

ẫ ả ố ượ ườ ư

ị ủ ng th ồ ồ

ị ứ ư ố ấ ặ ố

ư ệ ề ị

ụ ữ ủ ị ủ ả

ạ ướ ố Quan ni m mua và bán ph  n  cũng không hoàn toàn gi ng nh  mua và   ư ộ ố ướ ở ờ ỳ  ữ  nh  m t s  n bán nh ng hàng hoá khác ho c mua bán nô l ứ ổ ng h p nhìn hình th c bên ngoài chúng ta   trung c , do đó trong m t s  tr ụ ữ ị  ậ ượ i ph  n  b không th y đ ị ị ụ ả ơ   i đã mua bán mình. Ví d : Ch  Ph m Th  H đã 30 đem bán còn c m  n ng ơ   ườ ồ ư ư ễ ng đi lên L ng S n i th tu i nh ng ch a có ch ng, Nguy n Th  M là ng ụ ữ ế ượ ở ạ ơ i tìm ph  n  có hoàn c nh éo le  L ng S n có ng buôn bán nên bi   c  ị ể ị ề ặ ố ể ư   đ  đ a sang Trung Qu c bán. M đã v  g p ch  H và k  cho ch  H nghe là sang ẽ  ồ ướ ố ng, n u ch  H đ ng ý thì M s Trung Qu c l y ch ng có cu c s ng sung s ơ   ồ ị ả giúp đ . Vì hoàn c nh nh  v y nên ch  H đã đ ng ý và theo M lên L ng S n ọ ố ể   c đ ng b n chia cho đ  sangTrung Qu c, b ng vi c làm này th  M đã đ ồ   1.000.000 đ ng. Sau m t năm, ch  H vi t th  v  gia đình báo tin là đã có ch ng ở ờ và không quên g i l ủ   ệ  nhân c a Trong đi u ki n n n kinh t ệ ử ụ t nam có s  d ng các   ng i Vi t Nam cũng nh  c a ng ụ ữ ộ   i này cán b  khoa h c ho c công nhân có tay ngh  cao là ph  n . Nh ng ng ủ   ợ ượ ng h p nh ng "ông ch " c tr  l đ ư ể   ố mu n lôi kéo h  v  làm vi c cho mình nên  đã "mua ho c bán" nh  ki u ộ   ạ ể ượ chuy n nh i ụ ữ mua bán ph  n . ườ ứ ạ c hành vi c a mình là hành vi mua   i ph m t ậ ạ ớ ụ ữ   c hành vi bán ph  n  thì m i là hành vi ph m t ụ ị ộ ụ ữ ủ i ph m. Ví d : Ch  K   c a mình là hành vi mua bán ph  n  thì không ph i là t ụ  ị ồ ố đã ly hôn v i ch ng mu n sang Trung Qu c đ  l y ch ng vì ch  nghe nói ph ộ ố ị ệ ữ   ng. Ch  K t Nam sang bên đó l y ch ng d , l n  Vi i có cu c s ng sung s ả ị ờ  Qu ng Ninh xem có cách nào nh  ch  L là ng   ng xuyên đi buôn bán  ệ   ớ ị i thi u giúp ch , ch  L đ ng ý và d n ch  K ra Qu ng Ninh. T i đây, ch  L gi ế ị ầ ớ v i Tr n Văn Q v  hoàn c nh c a ch  K, Tr n Văn Q đã đ a ch  K đ n nhà   ố   ụ ữ ng xuyên đ a ph  n  sang Trung Qu c Hoàng Công T (T là đ i t ề ặ   ả bán), T đã tr  cho Q 500.000 đ ng, Q đêm v  cho ch  L 100.000 đ ng và d n ị  ồ ầ l n sau có ai mu n sang Trung Qu c l y ch ng thì c  đ a ra đây. M c dù ch ượ   L có đ c Q cho ti n nh ng ch  L không biét vi c làm c a mình là hành vi ứ   giúp s c cho k  khác mua bán ph  n , nên hành vi c a ch  L không ph i là hành vi ph m t ẻ ộ i.

ợ Vì là buôn bán nên d u hi u thu l

ư ệ ệ ệ ả ắ ọ i có thu l

ề ộ ỉ

ạ ượ ề ệ ụ ấ ấ nh ng nó không ph i là d u hi u b t bu c, vi c ng hay không, đi u đó không có ý nghĩa v  m t đ nh t nghĩa v  vi c áp d ng hình ph t (l ệ ộ ấ i cũng là m t d u hi u quan tr ng,   ợ   ộ ạ ườ ộ i ph m t i ề ặ ị ế   i, n u có thì cũng ch  có ý ng hình).

150

ậ ụ ữ ườ ị

ườ ệ ằ H u qu  c a hành vi mua bán ph  n  là ng ạ i ph m t

ả ủ ế ệ ế

ộ ư ả ườ ư ư ộ ụ ữ ạ ạ ộ ộ ụ ữ ị  i ph  n  đó đã b  mua, b ằ   ự i đã th c hi n các hành vi nh m mua, nh m bán. Nh ng n u ng ằ ư   bán, nh ng vi c mua bán ch a x y ra thì cũng không vì th  mà cho r ng ch a ư ạ ợ ạ ph m t i ch a đ t. i mua bán ph  n  mà tr i này là ph m t ng h p ph m t

ụ ữ i ph  n  t

ườ ụ ữ ướ ế ườ

i b  h i trong v  án mua bán ph  n  là ng i ng i không b  truy c u trách nhi m hình s  v  t

ự ề ộ ẻ ự ề ộ ề ườ ị ạ i b  h i là ph  n  d ệ i mua bán tr ổ ở  ụ ữ ừ  16 tu i tr ườ   ổ i i 16 tu i thì ng ị  ụ ữ i mau bán ph  n  mà b ộ ậ    em theo Đi u 120 B  lu t

ạ ộ

ườ ị ạ ố ớ i b  h i 2. Đ i v i ng ụ ườ ị ạ Ng ị ị lên b  mua, b  bán. N u ng ị ứ ộ ạ ph m t ệ ứ truy c u trách nhi m hình s  v  t hình s .  ự ệ ử ơ ố ụ

ng xác đ nh ng ọ ề ườ ị ạ ẹ

ấ i ph  n  b  mua, b  bán, nh t là đ i v i các tr

ệ ị c ngoài. Vi c xác đ nh thân nhân c a ng

ụ ữ

ườ ị ạ ủ ợ ng h p ng ườ ị ạ ủ i b  h i tham gia t

ố ớ ườ ự ấ ổ ế Hi n nay có m t tình tr ng khá ph  bi n là trong quá trình đi u tra, truy   ị ườ   i b  h i trong  t ng th ủ ủ   ư ố i là thân nhân c a h  nh : b , m , anh, em c a ườ ị ạ ị  ườ ố ớ i b  h i b ị ạ ủ ụ  i b  h i là b  h i trong v ộ ậ ố ụ   ị ớ  t ng ố  ợ ng h p không   ườ ị ạ   i b  h i ườ ợ ng h p ng i c a các đ

ướ ế ố t , xét x , các c  quan ti n hành t ụ ụ ữ ạ v  án mua bán ph  n  l ị ụ ữ ị ườ ng ướ ư đ a ra n án mua bán ph  n  rõ ràng là không đúng v i quy đ nh c a B  lu t t ự ị hình s . Tuy nhiên, n u không xác đ nh thân nhân c a ng ớ ư ữ ụ ườ ị ạ i b  h i thì có không ít nh ng tr t ng v i t ươ ả ả b o đ m quy n l ng s  nh t là đ i v i tr ị ư b  đ a ra n

ị ườ ụ ữ ị Vi c xác đ nh thân nhân c a ng

ị ủ ườ ị ạ ế ư  cách nh  ng ề ợ ủ c ngoài.  ị  cách là ng i ph  n  b  mua, b  bán tham gia t ớ i b  h i rõ ràng là không đúng v i quy đ nh c a B

ủ ọ

ự ự ườ ạ  cách là ng ả ầ ộ ậ ố ụ

ệ t ng hình s  thì ch  trong tr i đ i di n h p pháp c a h  m i tham gia t

ị ế

ư ẫ

ố  ệ ụ ớ ư ộ  t ng v i t ậ ố ụ ử ộ ố ơ ễ lu t t    t ng hình s . Tuy nhiên, th c ti n xét x  m t s  n i đã cho h  tham ố ụ ả  ủ ư ườ ị ạ ệ ớ ư gia t i b  h i, nh ng ngay c i đ i di n c a ng  t ng v i t ụ ể ở ẽ ẫ ướ ợ ườ trong tr    theo quy ng d n c  th , b i l ng h p này cũng c n ph i có h ự ạ ị ườ ị ạ   ườ ề ợ ỉ đ nh t i b  h i i Đi u 39 B  lu t t ng h p ng ủ ọ ớ ợ ườ ạ ế ọ ố ụ ch t thì ng    t ng thay cho h  còn ọ ư ẳ ướ ụ ữ ị ữ c ngoài ch a h n h  đã b  ch t. nh ng ph  n  b  bán ra n ặ ử ổ ổ ộ ậ ố ụ ướ ng d n ho c s a đ i b  sung B  lu t t Trong khi ch a có h ụ ữ ụ ể ượ ị ế ặ ỉ ị c đ a ch  nh ng không th  triêu t p h

ượ ị ỉ ậ ườ ủ cách ng

c thì ch  cho thân nhân c a h  tham gia t ề ợ ụ ế i, nghĩa v  liên quan và ch  gi

ườ ị ạ ả

ậ t ng hình ườ ị ạ i b  h i trong v  án mua bán ph  n  không xác   ọ  ỉ ư c đ a ch  ho c tuy xác đ nh đ ớ ư ố ụ ọ i có  t ng v i t   ỉ ả ế   ề ấ ữ i quy t nh ng v n đ  có liên quan đ n ả ấ ệ ạ ậ ữ   t h i v t ch t do ph i đi i b  h i. Ví d : Nh ng kho n thi ượ   ướ ặ c c ngoài không nh n đ

ủ

ườ ị ạ ị ườ ị ạ ổ ị

ự s , theo chúng tôi n u ng ị đ nh đ ượ đ quy n l ủ thân nhân c a ng ườ ị ạ tìm ng i b  h i ho c do ng ứ tin t c mà thân nhân c a ng ườ ị ạ i b  h i có th  bi Ng ị ị ể ườ ườ ệ ể ế ụ i b  h i b  bán ra n ấ ề i b  h i t n th t v  tinh th n. ị ể ế t mình b  mua, b  bán nh ng cũng có th  không ự ậ i khác i còn t ầ ư  nguy n đ  ng t mình b  mua, b  bán. Th m chí có ng bi

151

ườ ộ ẫ ự ề ộ ứ ệ ị ạ i ph m t i v n b  truy c u trách nhi m hình s  v  t i mua

mua bán, thì ng ụ ữ bán ph  n .

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ộ ợ ị ng h p quy  đ nh t ạ   i

ề ườ ả ề ng h p m t ng i ho c nhi u ng

ụ ữ ạ ụ ườ ự ( kho n 1 Đi u 119) ặ i:

ệ ộ ụ ữ i có tính ch t chuyên nghi p; đ  đ a ra n

ể ư ứ ị i; mua bán nhi u l n

ộ ậ ạ ừ ự ả ộ   i mua bán m t ph  n  mà ộ Mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm;   ướ   ấ c ệ   ề ầ , thì b  truy c u trách nhi m    hai năm

ự ả ụ ữ ộ 1. Mua bán m t ph  n  và không thu c tr ề ả ộ ậ kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình s ườ ườ ộ ợ Là tr ộ ườ ạ ợ không thu c tr ng h p ph m t ạ ộ ạ ổ ứ ph m t i có t  ch c; ph m t ườ ề ngoài; mua bán nhi u ng ề hình s  theo kho n1 Đi u 119 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ế đ n b y năm tù.

ạ ụ ụ ữ

ạ ụ ữ

ạ 2. Mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm  ụ Mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm là tr ệ

ị ườ ng, ng ạ i môi gi

ạ ể ợ ư

ộ ụ ữ t ng

ộ ủ

ạ ộ ộ ị ng h p này còn b  truy c u thêm t ứ ạ ườ i ph m t ụ c s  d ng vào m c đích m i dâm. ườ ị ầ ả ộ i, do đó các c i bi

ề ả ể ( đi m a kho n 2 Đi u 119) ụ  ườ ợ ử ụ ườ i ph ng h p s  d ng ng ạ   ườ ườ ữ ị i ph m n  b  mua, b  bán vào vi c ho t đ ng m i dâm. Thông th ặ ộ   ớ ứ ộ i i m i dâm ho c t i trong tr t ự ề ộ   ệ ỉ ứ ị i ch a m i dâm, nh ng cũng có th  ch  b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ụ  ườ ỉ ế ạ ụ ế i ch  bi mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm n u ng i ph ạ ữ ẽ ượ ử ụ n  mà mình mua, mình bán s  đ ế ạ ứ i ph m t t thu c ý th c ch  quan c a ng ố ụ ườ  t ng c n ph i có căn c  xác đ nh ng ọ ộ ạ i ph m t ạ ụ ữ ườ ụ

ụ ứ

ị ộ ạ ợ

ế i này. ạ ế

ơ  ủ Đây là tình ti ế ế   ứ quan ti n hành t t ế   ể ử ụ ng i ph  n  mà h  mua bán là đ  s  d ng vào m c đích m i dâm, n u ườ ụ ữ ộ ạ không có căn c  xác đ nh ng i bi i ph m t   t mua bán ph  n  vì m c đích ườ ộ ạ m i dâm thì không thu c tr ng h p ph m t ụ ụ ữ ế t mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm là tình ti ả ự

ộ ậ ụ ướ ự ệ ạ ờ

00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý thì ng

ớ ượ t m i đ ữ c 0 gi ử ề ề ụ ữ ờ ứ ớ ị ự ệ ả ị ỉ

Tình ti c quy ạ ị   i kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình s  năm 1999, do đó nh ng hành vi đ nh t ộ ạ    00 ngày i mua bán ph  n  vì m c đích m i dâm th c hi n tr ph m t ườ   ệ 1­7­2000 mà sau 0 gi i ộ ậ   ộ ạ ph m t i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 119 B  lu t hình s .ự

ạ ổ ứ  ( đi m b kho n 2 Đi u 119) ộ ề ạ

ự ạ

ả ổ ứ  ch c, ph m t i có t i tham gia, trong đó có ng i ph m, có ng ế ườ

ề ệ ộ ườ ự i tr c ti p th c hi n t ụ ấ ả ề t c  đ u chung m t m c đích là làm th  nào đ ụ ữ ườ ư ượ c ph  n . Mua bán ph  n  có t ạ ơ ộ ợ ể ụ ữ  ch c 3. Mua bán ph  n  có t ộ ợ ư ườ ố ng h p ph m t Cũng gi ng nh  tr ườ ứ ợ ườ ổ ữ  ch c là tr n  có t ng h p nhi u ng ỉ ế ầ ầ ư m u, c m đ u, ch  huy có ng ứ ặ ụ gi c, ho c giúp s c, nh ng t ượ ể mua đ c, đ  bán đ ể ộ ạ i nguy hi m h n tr ph m t ụ  i mua bán ph ủ  ườ i ch ườ i xúi   ể  ợ   ng h p ộ   ạ i ứ  ch c là tr ổ ứ  ch c, vì ph m t ộ ụ ữ ổ i không có t ng h p ph m t

152

ẽ ữ ườ

ữ ụ ữ ế ệ ặ ệ ệ   ự i th c hi n ễ   i ph m nên chúng d  dàng th c hi n vi c mua bán ph  n  và cũng d  dàng

ấ ổ ứ  ch c do có s  ph n công, c u k t ch t ch  gi a nh ng ng ạ ấ ộ ủ ạ ự ậ có t ễ ộ t che gi u hành vi ph m t ự i c a mình.

ụ ữ ể ả ấ ề   ệ  ( đi m c kho n 2 Đi u 4. Mua bán ph  n  có tính ch t chuyên nghi p

119)

ộ ấ ệ ườ ộ   i ạ i ph m t i mua bán ph  n  có tính ch t chuyên nghi p là ng

ườ ụ ữ ự ồ ố ư ụ ữ ấ l y vi c mua bán ph  n  là ngu n s ng chính cho mình.  ạ ộ

ế ị

ạ ườ ộ

ủ ả ồ ổ

ậ ấ

ệ   là tình ti ụ ữ ộ i có tính ch t chuyên nghi p" i ph m, trong đó có t

ế ị ệ ế ạ ộ ấ

i có tính ch t chuyên nghi p là tình ti ầ ầ ự ạ ộ ệ ế  đ nh khung hình ph t là m t yêu c u c n thi

ạ Ph m t ệ ộ ậ ế   ợ i này là tình ti B  lu t hình s  năm 1985 ch a coi tr ng h p ph m t t ễ ự ặ ử   ư ạ ặ tăng n ng ho c là tình ti t đ nh khung hình ph t. Nh ng qua th c ti n xét x , ấ   ộ ạ ộ ố ộ ụ ữ i ph m t i ph m, trong đó có t có m t s  t i đã l y i mua bán ph  n , ng ố ộ ộ ạ ệ i là ngu n thu nh p chính c a b n thân, nên Qu c h i đã b  sung vi c ph m t   ộ ạ t  ế "ph m t   t đ nh khung tăng tình ti ộ ố ộ ủ ậ   ặ i mua bán ph  n . Vi c nhà làm lu t n ng c a m t s  t ặ ạ ợ ườ   t tăng n ng là ng h p ph m t coi tr ử ặ   ễ ế ố ị y u t t do th c ti n xét x  đ t ra.

ệ ế ụ Khi áp d ng tình ti

ộ ủ ằ ệ ể ở ầ ư ớ

ố ể ệ ấ

ệ ượ ặ ươ ệ  đây không đ ng nghĩa v i khái ni m ngh  nghi p c a m t ng ề ế ạ i ph m đó đ ộ i đó là ph

ề ệ ng t

ả ư

ữ ệ ấ

ươ ế ộ ớ ố ề ề i coi đó là ph

ế ệ

ự ả

ụ ữ ề ụ ữ ự

ệ ớ ị ệ ệ ờ

ự ứ ề ệ ả ộ ị ỉ

ộ ậ ượ   t này, c n l u ý r ng khái ni m chuyên nghi p đ c ườ ề ồ   i, vì hi u  ệ ủ   ạ ộ ộ i là m t ngh  ki m s ng, tính ch t chuyên nghi p c a không th  coi ph m t ề ầ   ặ ạ ỗ ộ ể ệ ở ộ ạ i nhi u l n c l p đi, l p l i th  hi n   ch  t hành vi ph m t ố ụ   ế ạ ệ ộ ạ ườ ng ti n ki m s ng. Ví d : i coi vi c ph m t mà ng i ph m t ụ ậ   ườ ộ ẻ ố  t p Hoàng Văn N là m t k  s ng lang thang không ngh  nghi p, th ườ ướ   ụ ữ ể ư ộ ộ ố c i cùng c nh ng  nh  mình chuyên tìm ph  n  đ  đ a ra n m t s  ng ể ấ ứ ặ ộ ạ ả   i nào c  l p đi, ngoài bán đ  l y ti n. Tuy nhiên, không ph i hành vi ph m t ề ầ ỉ ặ ạ   i nhi u l n đ u coi là có tính ch t chuyên nghi p, mà ch  nh ng hành vi l p l ấ   ệ ạ ườ mà ng ng ti n ki m s ng thì m i là có tính ch t i ph m t chuyên nghi p. ệ ớ   ế ấ t m i Tình ti t mua bán ph  n  có tính ch t chuyên nghi p là tình ti ộ ậ ữ   ạ ị ượ i kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình s  năm 1999, do đó nh ng c quy đ nh t đ ướ   ấ ộ ạ c hành vi ph m t i mua bán ph  n  có tính ch t chuyên nghi p th c hi n tr ử   ờ  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý 0 gi ạ ườ thì ng   i ph m t i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 119 ự B  lu t hình s .

ụ ữ ể ư ề ả  ( đi m d kho n 2 Đi u 119)

c ngoài ướ ể c ngoài đ

ượ ầ ữ ế

ướ 5. Mua bán ph  n  đ  đ a ra n ụ ữ ể ư Hành vi mua bán ph  n  đ  đ a ra n ự ễ ướ ạ   c coi là hành vi ph m ụ   i nghiêm tr ng. Th c ti n trong nh ng năm v a qua h u h t các v  mua bán ụ ữ ừ ủ ế ọ ể ư ư ố c ngoài và cũng ch  y u là đ a sang Trung Qu c. ộ t ph  n  là đ  đ a ra n

153

ộ ộ ư ồ ườ ứ ườ ườ

ọ ộ c ngoài trót l ộ ạ i có ý đ nh đ a ng i ph m t ạ ợ ng h p ph m t ượ ướ c n ứ Ch  c n ch ng mình ng c ngoài là thu c tr i ph  n  b  mua bán ra đ ụ ữ ị ị   i ph  n  b  mua ả   ầ i này r i, ch  không c n ph i ườ   ớ ng t m i thu c tr

bán ra n ư đ a ng ợ h p ph m t

ạ ợ ộ ch c, c

ợ ổ ứ ng h p t ề

i thu đ

ườ ướ

i này v i tr ề ướ ụ ữ ố i ph  n  tr n đi n ặ ề c ngoài, vì ti n ho c vàng mà ng ườ ườ ủ i khác mà c a chính ng

ỉ ầ ướ ườ ụ ữ ị ạ ộ i này. ớ ườ ưỡ   ệ ườ ầ ng C n phân bi t tr ng h p ph m t ườ   ụ ữ ế ướ c ngoài có thu ti n, vàng. N u ti n, vàng mà ng ép ph  n  trón đi n i ượ ả ủ ộ ạ   ph m t c ngoài thì không ph i là c là c a ng ộ   ạ ườ ụ ữ ể ư i mua bán ph  n  đ  đ a ra n i ph m t ướ   ụ ữ ị ư ả ủ có không ph i c a ng i ph  n  b  đ a ra n c ngoài.

ề

ườ ể ườ ề ợ ng h p có t ạ i ph m t

ả ụ ữ ở ướ ể

ướ hai ng ườ ị ư i b  đ a ra n t c  b  đ a ra n c ngoài, có ng ế c ngoài. N u có ng

ườ ừ ể ư ướ ề ộ ừ ụ ữ ( đi m đ kho n 2 Đi u 119) 6. Mua bán nhi u ph  n ị ườ ừ i ph  n  tr  lên b  ng Đây là tr ườ ườ ị ư i v a đ  đ a ra n i v a mua bán nhi u ng ộ   i mua ị ư i không b  đ a ra   ướ   c i b  đ a ra n   c ngoài

bán, trong đó có th  có ng ướ n ngoài thì ng (hai tình ti

ụ ữ ợ ộ ng h p m t l n ng

ườ ề ườ ộ ộ ầ ề

ộ

ợ ể ề ị ạ ườ i ph m t   i mua bán ỉ  ư ỗ ầ ụ ữ i mua bán nhi u ph  n  nh ng m i l n ch ộ   ộ ạ ườ i này mà thu c ng h p ph m t ộ  ả ạ ề ầ  quy đ nh t i đi m e kho n 2 Đi u 119 B

ườ ậ ặ ấ ả ị ư c ngoài ho c t ườ ạ i ph m t ế ị t đ nh khung). ề Mua bán nhi u ph  n  là tr ụ ữ ế ạ nhi u ph  n , n u ng i ph m t ụ ữ ộ mua bán m t ph  n  thì không thu c tr ợ "mua bán nhi u l n" ng h p  tr ự lu t hình s )

ề ạ ề ầ ề ầ ườ

7. Mua bán nhi u l n  Mua bán nhi u l n là tr ỗ ầ ụ ữ ấ ộ i ph m nhi u l n th c hi n hành   ụ ự ệ i mua bán ph

ả ể ề ầ (đi m e kho n 2 Đi u 119) ợ ườ ng h p ng vi mua bán ph  n  và m i l n hành vi mua bán đã c u thành t n .ữ

ộ ể ỗ ầ

ể

ề ứ ườ ườ

ể ự ớ

ề ầ ầ i thì ng ả ề

ợ ườ ụ ữ ị ườ Tr

ư   ụ ữ ườ i ph  n , nh ng Mua bán nhi u l n, có th  m i l n mua bán m t ng ầ   ế ườ ầ ề i, n u có l n cũng có th  trong các l n mua bán đó có l n mua bán nhi u ng ự ệ ộ ị ạ   i b  truy c u trách nhi m hình s  theo i ph m t mua bán nhi u ng ề ế ị ộ ậ ể đi m đ và đi m e kh n 2 Đi u 119 B  lu t hình s  v i hai tình ti   t đ nh ườ i và mua bán nhi u l n".  khung là " mua bán nhi u ng ộ ố ớ ề ầ ặ ị ụ ữ ỉ ề ầ ư ị ộ

ộ ng h p: Mua bán ph  n

ổ ứ ạ ạ ng m i; ph m t

ợ ườ ướ ể ư  ch c; đ  đ a ra n ứ ạ i ph m t ươ ặ ườ ị

ụ ữ i mua bán ph  n  trong các tr ộ i có t ề ầ ự ộ ậ ạ ừ ự ế

ạ   i ph m ng h p, ch  có m t ph  n  b  bán ho c b  mua nh ng ng ộ i đã mua bán nhi u l n đ i v i cùng m t ph  n  thì cũng b  coi là mua bán t   ề ầ nhi u l n ụ ữ  ườ Ng ụ   c ngoài; mua bán vì m c đích th ệ ề   i ho c mua bán nhi u l n thì b  truy c u trách nhi m hình s  theo nhi u ng ả ề kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình s  có khung hình ph t t    năm năm đ n hai ươ m i năm tù.

154

ị ể ế ự

ờ ạ ố ớ ộ ướ c th c hi n tr ộ ậ B  lu t hình s  năm 1999 không quy đ nh tình ti ế ị t đ nh khung hình ph t đ i v i t ệ ộ ượ i đ

ể ớ ị

ộ ộ ả

ỉ ị ứ ộ ậ ự ạ   t tái ph m nguy hi m là ụ ữ ữ   i mua bán ph  n  n a, nên hành vi ờ    00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi  00 ngày ạ ợ ườ   ng h p tái ph m nguy hi m và không ề ạ ị   i kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình ệ   i ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo

ả ề tình ti ự ạ c 0 gi ph m t ộ 1­7­2000 m i b  phát hi n thu c tr thu c m t trong các tr ườ ự s  năm 1999 thì ng ộ ậ kho n 1 Đi u 119 B  lu t hình s .

ầ ệ ườ ợ ng h p quy đ nh t ộ ạ i ph m t ự ạ ụ ể

ạ ả

ơ ề ườ ộ ậ ộ ạ i ph m t ệ   ộ  Khi quy t đ nh hình ph t c  th , toà án c n xem xét m t cách toàn di n, i kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình   ộ   i có m t

ự ư nh  nhau. t c a v  án t ạ ế n u ph m t ườ ự s  thì ng ế tình ti

ế ị ề ị ế ộ i có nhi u tình ti ộ ẽ ị ứ ạ i s  b  m c hình ph m cao h n ng i ph m t ươ ế ủ ụ t, n u các tình ti ạ ệ

ề ư ướ ọ ợ

ọ ị ườ t th  v  gia đình k  l

ụ ữ ị ị ị

i, b  mua đi bán l ụ ữ ổ

sát; b n mua bán ph  n  t c ngoài và đ a r t nhi u ph  n  ra n ư ề ề ầ ườ c ngoài bán thu l

ư ấ ỏ ư ậ ầ

ư ạ

ề ả ạ ố ệ ọ ươ ấ ể ạ

ộ

i mua bán ph  n  là không tho  đáng, vì t ể

i nguy hi m và d  lu n đang quan tâm, ng ơ ạ

ợ

ể ợ ạ ấ ườ

ạ ặ ả ụ ữ ư ộ ậ ả

ả ộ ậ ự

ị ệ

ề ươ ủ ộ ạ

t quy đ nh t ạ ế ng t ụ ữ ả ấ Hi n nay, tình tr ng mua bán ph  n  x y ra khá nghiêm tr ng, nh t là   ệ   ặ ể ạ t c ngoài đ  bán, có tr ng h p đ c bi tình tr ng đ a nhi u ph  n  ra n ộ   ể ạ ế ư i cu c nghiêm tr ng nh  sau khi b  bán, có ch  em vi ị ạ ườ ơ ự ở ứ ố   i qua nhi u l n, có ch  không ch u  x  ng s ng c  c c  ố ớ   ứ ả ự ọ ổ ng dây móc n i v i  ch c thành đ n i ph i t ợ ấ   ướ ụ ữ ườ ướ i b t ng i n ộ ỉ ầ ữ ị   chính, d  lu n xã h i đòi h i ph i nghiêm tr  nh ng tên c m đ u, ch  huy ứ ỉ ủ ộ ồ i ph m này cao nh t cũng ch  có i đa c a t đ ng b n. Nh ng m c hình ph t t   ế ế   ỏ ặ t tái ph m nguy hi m là tình ti hai m i năm tù. M t khác, vi c b  tình ti t ộ ả ụ ữ ạ ị   i mua đ nh khung hình ph t trong t ụ ữ ạ ộ   ộ ộ ư ậ ườ i i ph m t bán ph  n  là m t t ợ   ả ị ợ ườ ườ ộ ể mà thu c tr ng h p ng h p tái ph m nguy hi m ph i b  ph t n ng h n tr ớ ườ ộ   ng h p tái ph m nguy hi m m i tho  đáng. Ngoài ra, qua không thu c tr ử ự ễ ng h p ua bán ph  n  ch a thành niên th c ti n xét x  chúng tôi còn th y tr   ườ ự ố   ề ụ ợ ẽ  ra ph i áp d ng kho n 2 Đi u 119 B  lu t hình s  đ i ng h p l cũng là tr ộ ư ạ ườ ớ   v i ng i nh ng B  lu t hình s  năm 1999 cũng không quy đ nh tình i ph m t ọ ạ ằ ế ị ế t đ nh khung hình ph t. Hy v ng r ng, khi có đi u ki n hình t này là tình ti ti   ổ ổ ẽ ượ ử ạ ố   ng nghiêm c s a đ i b  sung theo h i ph m này s  đ i đa c a t ph t t ắ ơ kh c h n.

ạ ộ

ươ ư ế ệ ồ năm   ừ ộ    m t

Ngoài hình ph t chính, ng ệ ị ả ề ả ạ ề ừ ể ị i còn có th  b  ph t ti n t ặ ấ tri u đ ng đ n năm m i tri u đ ng, ph t qu n ch  ho c c m c  trú t ộ ậ năm đén năm năm theo quy đ nh t ạ ườ i ph m t ế ạ ồ ự ạ i kho n 3 Đi u 119 B  lu t hình s .

Ặ Ạ Ẻ Ế 28. T I MUA BÁN,  ĐÁNH TRÁO HO C CHI M  ĐO T TR  EM

Ề Ộ (ĐI U 120)

ộ ồ Đây  là  t

ộ ộ ậ ạ ộ

ươ ự ưộ  nh

i ph m bao g m  nhi u  hành  vi  ph m t ộ ố ượ ạ ạ ộ ậ ề ng t ị ự ớ ạ ề ạ ư nh ng cùng xâm ph m đ n m t đ i t cũng t t só t ề ậ lu t quy đ nh nhi u hành vi ph m t ớ ạ   i  đ c l p v i  nhau ạ ẻ ế   i ph m này ng, đó là tr  em. Lo i t ự ộ i ph m khác quy đ nh trong B  lu t hình s , nhà làm   ứ ọ  ấ v i nhau v  tính ch t m c đ ị ng t ộ ươ i t

155

ộ ầ

ộ ố ấ ứ ử

ộ ừ ằ ễ ừ ề ạ ế ậ ự ạ i v a có hành vi chi m đo t, v a có hành vi mua bán, l

ể ế ứ

ộ ự ề ừ

ườ ệ ậ

ế ố ụ ể ủ   ộ nguy hi m cho xã h i trong cùng m t đi u lu t, nh m đáp  ng yêu c u c a ấ ề   ễ ự i ph m. Th c ti n xét x  cho th y nhi u th c ti n đ u tranh phòng ch ng t ạ   ạ ườ ụ v  án, ng i i ph m t ẻ ừ   v a có hành vi đánh tráo tr  em, n u tách các hành vi đó ra đ  truy c u trách ả ạ i ph m riêng thì cũng không tho  đáng, nên nhà làm nhi m hình s  v  t ng t   ợ ụ ể   ị lu t quy đ nh chung trong cùng m t đi u lu t đ  tu  t ng tr ng h p c  th , các c  quan ti n hành t

ộ ạ ậ ể ỳ ừ ợ ẻ ề  t ng v n d ng cho phù h p. ế em là t

ị ộ ậ ụ ặ ộ ậ ơ T i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr c quy đ nh t

ư ạ

ạ ế ộ ộ ộ ắ ộ

ứ ạ c đ a v  ch

ẻ ặ

ế ử

ứ ạ

ế ẻ ạ

i b  xâm ph m là tr  em. N u tr ề ự ườ ị ư ườ ắ ộ ự ễ

ỉ ợ ng h p ng ả ậ

ủ ừ ắ ộ ạ ẻ ừ ế ậ ử ạ ề ẻ  b t tr m tr  em thành t

ạ ộ ướ c đây i ph m tr   ự ề ượ ộ   ươ ộ đ i Đi u 149 B  lu t hình s  năm 1985 thu c Ch ng các t i ộ ạ ườ ố ớ xâm ph m ch  đ  hôn nhân gia đình và các t   i ch a thành i ph m đ i v i ng ớ ẻ ặ niên, v i tên t i danh là "t i b t tr m, mua bán ho c đánh tráo tr  em". Nay   ư ề ượ ươ ẩ   ạ ộ đ ng các t i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, ự ạ   ộ ộ ườ ớ danh d  con ng i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t i danh là "t i v i tên t ẻ ậ ậ ề ỹ ộ   ự ễ tr  em" là hoàn toàn chính xác v  k  thu t l p pháp và th c ti n xét x . Vì, t i ạ ự  ạ ế ẩ ẻ ph m này đích th c xâm ph m đ n tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d ướ ị i mà ng con ng c đây ch  quy đ nh hành   ẻ ạ   ườ ườ i ph m vi b t tr m tr  em, nh ng th c ti n xét x  có nhi u tr ự ể ắ   ắ ộ ộ t i không b t tr m mà dùng nhi u th  đo n, th m chí dùng c  vũ l c đ  b t ẻ tr  em, nên nhà làm lu t thay t    chi m đo t tr  em là hoàn toàn chính xác.

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ườ

i  ậ ườ

ạ ộ ố ớ 1. Đ i v i ng i ph m t ủ ề ề Theo đi u văn c a đi u lu t thì   ướ ấ ỳ "ng ứ ề ạ ộ ế i b t k  hình th c nào" ặ   i nào mua bán, đánh tráo ho c   i ph m. Quy ị   đ u b  coi là t

ẻ ể ạ chi m đo t tr  em d ầ ị đ nh này c n hi u là:

ẻ ể ư ộ

ậ ẻ ặ ợ ẻ ư ậ

ệ ủ ụ ẻ

ợ ừ ườ ấ ụ ữ ấ ụ tình c m. Ví d : Vì không có con nên v

ị ề ư ữ ồ ng h p xu t phát t ộ ặ

ư

i n i dõi t

ườ ớ ẻ ả ằ

tiên. Có tr ồ ợ ề ẽ ồ ộ ị

ể ươ ứ

ụ ề

ườ ẫ ộ ị ổ ấ   ­ Mua bán tr  em là hành vi coi tr  em nh  m t món hàng đ  trao đ i l y ố   i ích v t ch t khác. Nh  v y, hành vi mua bán tr  em cũng gi ng ti n ho c l nh  hành vi mua bán ph  n . Tuy nhiên, m c đích c a vi c mua bán tr  em có   ả ợ  nh ng tr ề ụ ậ   ch ng anh D ch  K đã mua m t bé gái v  làm con nuôi ho c vì phong t c t p ộ ợ ồ ị quán nh : Do không có con trai, nên v  ch ng anh T ch  N đã mua m t bé trai   ị  ườ ỗ ổ ề ợ ạ v  làm con nuôi đ  có ng i do mê tín d ng h p l ượ ộ   c con trai, nên đoan cho r ng ph i nuôi m t bé trai thì v  ch ng m i sinh đ ọ ợ   v  ch ng anh B ch  H đã mua m t bé trai v  nuôi đ  hy v ng mình s  sinh ầ ạ ượ ng m i thu n tuý. Cho c con trai. v.v... ch  không hoàn toàn mang tính th đ   ậ   ị ẻ ớ ộ dùv i đ ng c , m c đích nào thì hành vi mua bán tr  em cũng đ u b  pháp lu t ạ ấ i ph m. c m và ng ơ i có hành vi này v n b  coi là t

156

ẻ ể ổ ấ

ộ ả

ố ư ố ủ

ạ ặ ể ượ ạ c l

ầ ệ ế

ặ ặ ệ ư ộ ố ủ ẻ i sinh ra con gái ho c ng ẻ ự ệ ự i khác th c hi n.

ế ự ứ ạ ẻ ộ ẻ ẻ   ­ Đánh tráo tr  em là dùng tr  em này đ  đ i l y m t tr  em khác theo ý ườ ệ   mu n c a mình. Vi c đánh tráo này th ng x y ra trong các nhà h  sinh, khi ẹ ứ đ a tr  sinh ra ngoài ý mu n c a cha m  chúng nh : mong mu n có con trai   ố ẹ  thì l i. Hành vi đánh tráo có th  do chính b  m ố ứ ặ ể đ a tr  th c hi n nh ng cũng có th  do th y thu c ho c nhân viên y t    trong ườ ệ ệ B nh vi n ho c nhà h  sinh th c hi n ho c do ng ướ ấ ỳ

ố ặ ạ ­ Chi m đo t tr  em d ủ ự

ậ ạ ế ủ ớ ạ ẻ

ứ

ặ

ể ướ ấ ỳ ệ ớ ườ t v i tr

ứ ỉ ớ ướ  có nhi u v

ỉ ắ ộ ự ạ

ể ắ ứ ố

ự ố ớ

ầ

ế ộ ị

ệ Khi xác đ nh trách nhi m hình s  đ i v i ng ứ ố ớ ọ i danh đ i v i h . N u ng ộ ườ ẻ ộ

ế ế

ơ i, các c  quan   ộ   ạ ườ i i ph m t   i ch  có hành vi mua bán ộ ạ i là i ph m t   ườ   ủ ộ i là "chi m đo t tr  em", n u hành vi c a ng i ạ ộ ạ ườ i ph m t i c  th  c a ng ỉ ủ ế ạ ẻ ộ ị

ị

ộ ườ ề ể ị

ẻ ặ

ư ậ ẻ ế ế ặ ạ em" vì đ nh t ị t ng

i có hành vi nào.

ộ ườ ế ự   i b t k  hình th c nào là hành vi dùng vũ l c, đe ạ   ạ do  dùng vũ l c, dùng th  đo n gian d i, lén lút, công nhiên ho c th  đo n ể ế ỉ khác đ  chi m đo t tr  em. Ch  có hình vi chi m đo t nhà làm lu t m i quy   ướ ấ ỳ ị   i b t k  hình th c nào, còn hành vi mua bán và hành vi đánh tráo đ nh d ế   ứ ị ể i b t k  hình th c nào. Chi m không th  quy đ nh mua bán ho c đánh tráo d ạ ướ ấ ỳ ợ c đây quy ng h p tr i b t k  hình th c nào là đ  phân bi đo t d   ề ụ  ự ế ứ ẻ ắ ộ ị đ nh b t tr m tr  em ch  m i nói lên hình th c lén lút, còn th c t ộ ạ ườ i ph m t án ng   i không ch  b t tr m mà còn dùng vũ l c, đe do  dùng vũ ẻ ủ ạ ự l c, dùng th  đo n gian d i... đ  b t đ a tr . ị ạ ộ ụ ể ủ ố ụ ế  t ng c n căn c  vào hành vi ph m t ti n hành t ạ ườ ộ ể i ph m t đ  xác đ nh t ế ủ ọ i "mua bán tr  em", n u hành vi c a ng thì t i danh c a h  là t ạ ẻ ị ạ hành vi chi m đo t thì đ nh t ế ế ạ i là "chi m đo t tr  em".  i là hành vi chi m đo t thì đ nh t ph m t ặ ả ườ ộ ạ ợ i có hai hành vi ho c c  ba hành vi quy đ nh i ph m t   Tr ng h p ng ộ ợ ườ ỳ ừ ậ ng h p có th  đ nh t i " mua bán và đánh tráo trong đi u lu t thì tu  t ng tr   ộ   ạ ẻ ế i tr  em "ho c" mua bán, đánh tráo và chi m đo t tr  em", không nên đ nh t ườ   ộ ị "mua bán ho c chi m đo t tr i i nh  v y, không bi ạ ph m t Tr i mua bán m t tr  em và chi m đo t m t tr

ộ ề i v  hai t ụ

ạ ộ i ph m t ườ ạ i ph m t ạ ẻ ườ ợ ng h p ng ứ ế ư ề ộ ạ ợ ộ ườ ộ ẻ  ạ ộ i mua bán em khác thì truy c u ng   ự ể ổ   ộ ẻ tr  em và  t i chi m đo t tr  em và áp d ng Đi u 50 B  lu t hình s  đ  t ng ườ ạ ợ h p hình ph t nh  trong tr ộ ẻ ộ i danh khác nhau: t ộ ậ ề i ph m nhi u t ng h p m t ng i.

ổ ủ ộ i b  h i là ng ườ ị ạ i b  h i  ườ ướ i d

khách quan không ph  thu c vào ý th c ch  quan c a ng

ủ ườ ị i; ch  c n xác đ nh ng

ồ ố ớ 2. Đ i v i ng ườ ị ạ ổ ườ ị ạ i 16 tu i. Tu i c a ng i b  h i là m t tình   Ng ủ ộ ộ ế ố ụ ứ ườ   ế t thu c y u t i ti ạ   ổ ườ ướ ườ ị ạ ỉ ầ ộ ạ i ph m i 16 tu i mà ng i d i b  h i là ng ph m t ặ   ộ ạ ạ ế ặ ộ i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t là ph m t t i mua bán, đánh tráo ho c ạ ẻ ế chi m đo t tr  em r i.

ổ ế ướ ẻ ợ ng h p tr em t

ừ ủ  đ  13 tu i đ n d ố ớ ấ

ố ớ ườ ườ ườ ườ ườ Nói chung đ i v i tr ộ ạ i ph m t ộ ạ i ph m t ổ   i 16 tu i, ẻ ữ ng có hành vi mua bán, nh t là đ i v i nh ng tr  em gái,   ườ   ổ ướ ố ớ ẻ i i 13 tu i ng ng có hành vi mua bán, đ i v i tr  em d i th i th ng ng

157

ộ ườ i th

ể ẻ ng có hành vi mua bán đ  giao cho ng ớ ẻ ộ ườ ố ớ c ngoài làm con nuôi, đ i v i các tr  em m i đ  ng ấ ạ i ph m t i th

ạ ế i khác, nh t là ng ườ ầ ủ ằ ả

ườ ườ   ạ i ph m t ườ   ướ n ng ặ ủ   có hành vi chi m đo t, đánh tráo nh m tho  mãn nhu c u c a mình ho c c a ng

ứ ắ ị

ứ ệ ả

ộ ẽ ị ả ự ộ ậ ạ ị i khác. ế N u tr ạ i b t cóc nh m chi m do t tài s n quy đ nh t ằ    em b  chi m  đo t b ng hình th c b t cóc làm con tin nh m   i s  b  truy c u trách nhi m hình s  hình ề   i Đi u 134 B  lu t hình

ằ ứ ề ộ ạ ằ ế ẻ ạ ườ ế i ph m t chi m đo t tài s n thì ng ế ự ề ộ ắ s  v  t ị ự s  mà không b  truy c u v  t ạ i này.

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ộ ẻ ặ ạ

ộ ậ ế ề ợ ả ạ ị ộ   1. Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t m t tr  em và không thu c ề   ả ự ( kho n 2 Đi u ng h p quy đ nh t i kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s

ườ tr 120)

ộ ạ ế ị i không có các tình tình ti

ị ạ ề ườ ạ ộ ị ườ ự ng h p ph m t i kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s  và ng

ợ ả ự ộ ậ ề

ế ộ ọ

i ph m r t nghiêm tr ng, n u ng ả ề ả

ườ ụ ụ

ườ ộ ậ ợ ẹ ơ ể ặ ạ

ệ ọ t đ nh khung hình Đây là tr   ạ ph t quy đ nh t i b  truy i ph m t   ả ệ ạ ừ ứ  ba năm c  trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 120 có khung hình ph t t   ộ ạ ấ ạ ườ ế ế i có i ph m t đ n đ n m i năm tù, là t   ế ự ề ạ ị ẹ   i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s , thì nhi u tình ti t gi m nh  quy đ nh t ạ ứ ể ng h p áp d ng hình Toà án có th  áp d ng m c hình ph t ba năm tù, tr   ả ế ứ   ạ ướ i ba năm tù ho c chuy n sang hình ph t khác nh  h n ph i h t s c ph t d ậ th n tr ng và là cá bi t.

ề i có t

ạ ư ườ ổ ứ ( đi m a kho n 2 Đi u 120) i có t

ộ ườ

ầ ặ ườ ệ ộ i tr c ti p th c hi n t ụ ứ ể  ch c  ợ ng h p ph m t ổ ứ  ch c là tr ỉ ầ i ch  m u, c m đ u, ch  huy có ng i xúi gi c, ho c giúp s c, nh ng t

ể

ạ ẻ ộ ạ ặ ườ i không có t ạ i có t

ẻ ng h p ph m t ộ ệ ộ ế ợ ấ ẽ ữ ạ ự ườ

i th c hi n t ặ ự ế

ộ ủ ạ ả ạ ộ 2. Ph m t ặ   ổ ứ  ch c khác, mua bán, đánh tráo ho c Cũng nh  tr ề ợ ế ạ ẻ   i tham gia, trong đó có ng h p nhi u ng chi m đo t tr  em có t ườ ự ạ ự ế ủ ư ườ   i ph m, có ng ộ ấ ả ề ư ụ ườ   t c  đ u chung m t m c đích là làm ng ạ ượ ế ặ ế   c tr  em. Mua bán, đánh th  nào đ  mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t đ ộ ứ ể   ợ ườ ổ i nguy hi m  ch c là tr tráo ho c chi m đo t tr  em có t ự  ổ ứ ổ ứ ơ  ch c do có s ng h p ph m t h n tr  ch c, vì ph m t ế ạ ữ ặ ậ   i ph m nên chúng ph n công, c u k t ch t ch  gi a nh ng ng ạ ẻ ệ ệ ễ d  dàng th c hi n vi c mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em và cũng   ấ ễ d  dàng che gi u hành vi ph m t i c a mình.

ấ ể ề

ư ườ ạ ạ ộ 3. Ph m t ố Cũng gi n nh  tr

ộ i có tính ch t chuyên nghi p  ợ i  mua   bán,   đánh   tráo   ho c  chi m   đo t   đ

ộ ng h p ph m t ế ệ ườ ệ ( đi m b kho n 2 Đi u 120) ả ấ ệ i có tính ch t chuyên nghi p khác,   ấ   ẻ ạ ượ ặ   em   có   tính   ch t c   tr ế   ặ ộ ấ i l y vi c mua bán, đánh tráo ho c chi m

ệ ẻ ạ ượ ạ i ph m t ồ ố c tr  em là ngu n s ng chính cho mình. ạ ph m  t chuyên nghi p là ng đo t đ

158

ế ộ

ể ộ ộ ạ Ph m t ạ i ph m t ẻ  ng ng

ạ ộ

ặ ặ i này mà không có  ổ ứ i có t ấ ng h p có tính ch t chuyên nghi p, ch

ụ ộ ố ả ấ ả ế t thu c đ c đi m cá nhân ạ   ườ ở i ph m ể ỉ  ch c có th  ch  có   ứ  ệ   t có

ườ ữ t c  nh ng ng ệ ớ ấ ườ ở i, có th  có  ng ồ ộ i khác. Trong v  án co đ ng ph m ho c ph m t t ộ m t ho c m t s  ng không ph i t ấ tính ch t chuyên nghi p v i ng ệ i có tính ch t chuyên nghi p là tình ti ạ ườ ộ i ph m t ạ ườ ộ i thu c tr ả ườ ồ ề i đ ng ph m đ u ph i ch u chung tình ti ế ườ i có tình ti ặ ợ ạ ộ ạ i ph m t ị t này.

ể ộ ơ ạ ộ

ạ ẻ ề ộ

ộ ộ ng t

ạ ặ ạ ộ ạ i l

ế ườ ầ ủ ả ố ạ ạ i ph m t

ặ i mà ng ế ụ ụ ố ỉ

ị ấ ở ộ ơ ồ ớ ả ế ị

ắ ị ể ồ ị

ề ặ ế ị

ướ ự ụ ộ ả ờ ớ ớ ượ t đ nh khung tăng n ng m i đ ờ c 0 gi i th c hi n tr

ệ ệ ử ờ ả ( đi m c kho n 2 Đi u 120) i vì đ ng c  đê hèn  4. Ph m t ế ơ  em vì đ ng c  đê hèn cũng   Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr   ự ư ườ ươ ở ỗ ự  ỉ ơ ợ  nh  tr t  ch , s i vì đ ng c  đê hèn khác, ch  khác  ng h p ph m t ủ   ạ ủ ể ế ế ự ạ ườ hèn h  c a ng i không tr c ti p xâm ph m đ n th  xác c a i ph m t ả ườ ị ng   i đ nh tr  thù mà thông qua hành mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t con ộ   ườ ườ ủ i i mu n tr  thù, làm cho tinh th n c a ng em c a ng ị ồ ả mu n tr  thù b  suy s p. Ví d : Ch  vì ch  H không đ ng ý k t hôn v i T, nên   ể ủ    v  tìm ki m đ  gây c m tình  m t n i r i gi T đã b t con c a ch  H gi u  ự  ộ ậ ớ ế ớ v i ch  H, đ  ch  H đ ng ý k t hôn v i T. So v i Đi u 149 B  lu t hình s c quy đ nh, năm 1985 thì tình ti    00 ngày 1­ nên không áp d ng đ i v i hành vi ph m t ớ 7­2000 mà sau 0 gi ế ị t này là tình ti ạ ố ớ  00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý.

ề ẻ ế ạ ể ả    ( đi m d kho n ặ 5. Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t nhi u tr  em

ề Đi u 120)

ế ườ

ặ ề ườ ẻ ộ ề ề ầ em là tr ạ

ườ ạ ừ ề ầ

ạ ặ

ị ộ ị ư ở

ệ ẻ ng tr ạ i ph m t ộ ậ ề ả

ộ ẻ

ế ­ N u m t ng ỉ ộ ẻ ớ ế ẻ i " mua bán, đánh tráo tr  em" v i tình ti ườ   i   t " mua

ộ ẻ ế ạ ­ N u mua bán m t tr  em, đánh tráo m t tr  em và chi m đo t m t tr

ự ỉ

ệ ả ị ự ư ộ ặ ộ   ạ ợ Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t nhi u tr ng h p m t ặ ộ ầ i ho c nhi u ng   i đã mua bán, đánh i m t l n ho c nhi u l n c ng l ng ẻ ế ở ặ ị ậ ề  hai tr  em tr  lên. Do đi u lu t không quy đ nh tình   tráo ho c chi m đo t t ư ố ớ ộ ạ ế ả   ầ ạ ộ ố ộ i nhi u l n" nh  đ i v i m t s  t t "ph m t i ph m khác nên c n ph i ti ả ườ   ẻ ế ồ ề ề hi u mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t nhi u tr ng  em bao g m c  tr ố ượ ợ ề ầ ườ ộ ầ ợ  em b  mua bán, ng h p nhi u l n, nh ng s  l h p m t l n và tr   ứ   ườ ẻ ạ ừ ế ặ đánh tráo ho c chi m đo t t i b  truy c u  hai tr  em tr  lên là ng ự ự Khi áp  ể trách nhi m hình s  theo đi m d kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s .  ầ ụ t này c n chú ý:  d ng tình ti ườ ộ ế i mua bán m t tr  em và đánh tráo m t tr  em thì ng ứ ề ộ ị ộ ạ i ch  b  truy c u v  t ph m t ẻ ề bán, đánh tráo nhi u tr  em;  ộ ẻ  ộ ẻ ể   i cũng ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m d   i danh ph i ghi là "mua bán, đánh

ạ ườ i ph m t ề ế ạ ẻ ế ộ ứ em thì ng ộ ậ ả kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s  nh ng t tráo và chi m đo t tr  em";

159

ề ầ ườ ộ ­ N u mua bán nhi u l n và m i l n m t tr  em thì ng

ệ ạ i ph m t ộ ậ ộ ẻ ả ề i cũng ự

ế ự ẻ ề t " mua bán nhi u tr  em";

ỉ

ế ỗ ầ ể ứ ị b  truy c u trách nhi m hình s  theo đi m d kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s ớ v i tình ti ế ị ề ầ ườ ặ ặ ị ạ ạ ộ ỉ ộ   ế ­ N u mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t nhi u l n, nh ng ch  có m t ị ế   i ch  b  truy ư ạ i ph m t

ộ ậ ả ẻ tr  em b  mua bán, đánh tráo ho c b  chi m đo t thì ng ự ề ứ c u theo kho n 1 Đi u 120 B  lu t hình s .

ề ướ c ngoài

ạ ặ ể ế

ặ ẻ c, trong ho c sau khi mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t  tr

ặ ị ướ ư ẻ

ứ ế ườ ư ộ i có ý đ nh đ a đ a tr  đó ra n c ngoài, nh ng n u có căn c  xác đ nh ng

ứ ẫ c ngoài, thìnpt v n b  truy c u trách nhi m hình s ra n

ứ ị ự ớ ộ ướ ẻ ả ướ ề ộ ậ ế ướ c ngoài là   ẻ  ế ạ ẻ ứ ế c ngoài. N u đ a tr  đó   ị ạ i có ý i ph m t   ự  ệ ứ ướ   ể ư c t "đ  đ a ra n

ả ể ư ( đi m đ kho n 2 Đi u 120) 6. Đ  đ a ra n ể ư Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em đ  đ a ra n ướ ợ ườ ng h p tr tr ạ ườ em ng i ph m t ư ị ư ch a b  đ a ra n ư ị đ nh đ a đ a tr ể theo đi m đ kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s  v i tình ti ngoài".

ủ ướ ệ ư ứ

M c đích c a vi c đ a đ a tr  ra n ể ườ c ngoài làm gì, ng ạ i ph m t

ẻ t (không bu c ng ướ ườ ứ t đ a đ a tr ộ  ra n

ế ế ư ụ ạ

ườ ả ẻ ạ ặ ể ệ

ậ ạ ộ ụ i có i ph m t   ế   ườ ả ộ ể ế i ph i bi t), t và cũng có th  không bi th  bi ể ử ụ ộ ạ ế ư   c ngoài đ  s  d ng vào i ph m t i bi nh ng n u ng ị  ộ ạ ặ ụ i ph m t m c đích vô nhân đ o ho c vào m c đích m i dâm thì ng i còn b ộ  ề ể ự ứ truy c u trách nhi m hình s  theo đi m e ho c đi m g kho n 2 Đi u 120 B ự lu t hình s .

ể ử ụ ả ạ ( đi m e kho n 2 Đi u 120)

ế ề ụ

ứ ườ ng h p s  d ng đ a tr

ụ ẻ ể ử ụ ị ẻ ứ ệ ạ

ớ ọ ể ấ ặ ử ụ ứ ự ẻ ộ

ự

ề ặ ị

ướ ự ờ

ụ 7. Đ  s  d ng vào m c đích vô nhân đ o  ạ ẻ ặ    ua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em đ  s  d ng vào m c đích vô ị ế   ẻ ị ợ ử ụ ạ  b  mua bán, b  đánh tráo, b  chi m nhân đ o là tr ộ ắ   ư ử ụ ạ đo t vào m c đích trái v i nhân đ o nh : s  d ng đ a tr  vào vi c tr m c p, ụ   ữ ề ừ ả l a đ o, lao đ ng c c nh c đ  l y ti n ho c s  d ng đ a tr  vào nh ng m c ớ ế ộ ậ t này là đích tàn ác khác. So v i Đi u 149 B  lu t hình s  năm 1985 thì tình ti   ớ ượ ố ớ   ụ ế ị t đ nh khung tăng n ng m i đ c quy đ nh, nên không áp d ng đ i v i tình ti ạ ờ ệ ộ i th c hi n tr hành vi ph m t    00 ngày  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi ệ ử ớ 1­7­2000 m i phát hi n x  lý.

ề ạ ể ử ụ

ế

ợ ử ụ ả (đi m g kho n 2 Đi u 120) ụ ể ử ụ ẻ ị ị 8. Đ  s  d ng vào m c đích m i dâm  ạ Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr ẻ ị ứ

ạ ạ ả ộ

ế

ế ạ ớ ụ ặ ườ ng h p s  d ng đ a tr ạ ư ổ ạ  m i dâm. N u ng  em đ  s  d ng vào vi c ch a m i dâm ho c môi gi

ặ ạ ệ

ứ ộ ậ ặ ộ ự ề ạ ớ ể  em đ  s  d ng vào m c đích   ế    b  mua bán, b  đánh tráo, b  chi m m i dâm là tr ệ ề đo t vào vi c m i dâm nh : Mua các em gái v  bu c ph i bán dâm, bán các   ặ   ộ ạ ườ i ph m t i mua bán, đánh tráo ho c em gái cho các  ạ   ạ ứ ệ ể ử ụ ẻ i m i chi m đo t tr ứ ề   ự ề ộ ị i ch a m i dâm theo Đi u dâm thì còn b  truy c u trách nhi m hình s  v  t ề   ớ i m i dâm theo Đi u 255 B  lu t hình s . So v i Đi u i môi gi 254  ho c t

160

ế ị ế

ạ ị

ụ c quy đ nh, nên không áp d ng đ i v i hành vi ph m t ờ t này cũng là tình ti ố ớ ờ t đ nh khung tăng ự   ộ i th c ớ    00 ngày 1­7­2000 m i phát 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi

ự ộ ậ 149 B  lu t hình s  năm 1985 thì tình ti ớ ượ ặ n ng m i đ ướ ệ hi n tr c 0 gi ệ ử hi n x  lý.

ườ ườ ợ ộ ộ i thu c tr ể   ạ ng h p tái ph m nguy hi m 9. Ng ạ i ph m t i là ng

ể

ườ ả (đi m h kho n 2 Đi u 120) ườ ể ư ề ự  nh  các tr ng t

ợ ế Cũng t ộ em thu c tr

ườ

ọ ố ộ ọ ộ

ạ ẻ c xoá án tích mà l ườ   ng h p tái ph m nguy hi m khác, ng i ợ ng h p tái   ệ   ộ ặ t i đ c bi i mua bán, đánh   ạ   i

ế ạ ạ ẻ ạ ph m t ể ạ ph m nguy hi m là ng nghiêm tr ng do c  ý, ch a đ ế tráo ho c chi m đo t tr  em ho c đã tái ph m, ch a đ ạ ph m t

ườ ạ ặ ạ ườ ẻ i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr ề ộ ấ ị ế i đã b  k t án v  t i r t nghiêm tr ng, t ạ ạ ư ượ c xoá án tích mà l i ph m t ặ ư ượ ặ i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em.  ộ ạ ẻ ạ ặ ộ Vì t

ọ ề ọ

ả ọ i đ c bi

ề ộ ặ ư ượ ạ i ph m t ố ộ ư ượ ế ặ i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em là t ệ ộ ặ ả i đ c bi ị ế i đã b  k t án v  t c xoá án tích ho c đã tái ph m, ch a đ

ạ ặ ộ ạ i ph m t

i r t nghiêm tr ng, t ặ i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em thì  ng ộ ạ ạ ẻ ợ ề ạ

ủ ộ ả ộ ể

ệ ả

ể

t đ nh khung hình ph t là tái ph m nguy hi m và các tình ti ể ừ ề ể ế ặ ả ấ ộ   i ph m r t nghiêm   t nghiêm tr ng ( kho n 2 Đi u 120). ệ   ề ộ ấ t c xoá   ườ   i ườ   ng h p tái ph m nguy ạ i các đi m a, b, c, d, t quy đ nh t   ứ ộ ị   i b  truy c u trách nhi m hình ế   ạ t ộ ậ    a đ n g ho c đi m i kho n 2 Đi u 120 B  lu t ng  ng theo các đi m t

tr ng ( kho n 1 Đi u 120) là t ế ườ Do đó, n u ng ọ nghiêm tr ng do c  ý, ch a đ ế án tích mà l ạ ộ i theo kho n nào c a Đi u 120 cũng thu c tr ph m t ạ ế ị ế ể i có m t trong các tình ti hi m, n u ph m t ạ ườ ể ặ i ph m t đ, e, g ho c đi m i kho n 2 thì ng ạ ế ị ự ề s  v  hai tình ti ứ ươ t hình s  .ự

ả ể ậ ạ ộ ề ả i gây h u qu  nghiêm tr ng

ọ ( đi m i kho n 2 Đi u 120) ọ ả

ả

ọ ườ ậ  vong; làm cho ng

ứ

ợ ư ẻ ề ả ỏ ạ ả

ố ộ ủ ướ ẻ

10. Ph m t ặ ậ ạ ẻ ế   Mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em gây h u qu  nghiêm tr ng là ạ ộ ữ ườ   ng h p do hành vi ph m t i mà gây ra nh ng h u qu  nghiêm tr ng cho tr ẫ ẻ ị ố ế ử ộ ứ   i thân xã h i nh : làm cho đ a tr  b   m đau d n đ n t ế   ứ ệ ủ ề ẻ ấ c a đ a tr  ph i b  công vi c đi tìm đ a tr  m t nhi u ngày, t n kém đ n ế ớ ả ưở ờ   ng l n đ n các chính sách xã h i c a Đ ng và th i gian, ti n b c; làm  nh h ậ ườ ướ ư ướ   c ngoài nh n tr  em n c ta làm con i n c nh  chính sách cho ng Nhà n nuôi v.v...

ế ặ

ọ ả ườ ừ ứ

ộ

ụ ể ợ ệ ấ ả ặ

ụ ể ậ ị ả ủ ả ậ ườ ự ộ ạ i ph m t

ư ọ ậ   ạ ẻ Khi đánh giá hành vi mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em gây h u ộ ầ   ng h p c  th , trong m t hoàn qu  nghiêm tr ng c n căn c  vào t ng tr ế ủ   ả t c  các tình ti c nh c  th , xem xét m t cách khách quan toàn di n t t c a ạ ẻ ế ụ   v  án và h u qu  do hành vi mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em gây ệ ể   i th c hi n đã nghiêm ra  đ  xác đ nh h u qu  c a hành vi do ng tr ng ch a.

161

ộ ặ

ạ ẻ ơ

ẻ ướ ộ ổ ứ ế ộ ệ ẻ ư  em; đ  đ a ra n

ụ ạ ạ ể ử ụ ạ

ả ậ ứ ườ ụ ể ạ ộ ị ấ ề ẻ ử ụ ọ

ả ề ự ạ i ph m t ự

ộ ươ i ph m đ c bi

ế ườ i ch  có m t tình ti

ả ề

ườ i m i lăm năm tù, nh ng không đ

ự ứ ạ ề ộ ậ

ư

ế ườ ạ ề ạ i ph m t

ạ ẹ ơ ủ ạ ạ ộ ề i có tình ti

ả ỉ ấ ủ ặ ứ ượ ạ ẹ t gi m nh  thì không đ

ộ ậ ự ả

ề ạ

ị ụ ự ạ ờ c 0 gi

ườ ạ ộ

ứ ế ệ ệ ả ồ

ạ ề ừ ể ị i còn có th  b  ph t ti n t ụ ấ ạ ặ ươ ệ ế

ề ạ ổ

ộ ậ ộ ậ ự ự ợ ị

ề ể ể ị

ả ị

ệ

ớ ạ ề ặ ụ ạ ộ

ố ớ i này không áp d ng đ i v i hành vi ph m t ờ ạ ấ ạ ng h p ph m t ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ợ c 0 gi

ườ   ế ạ ng i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr  em thu c các tr Ph m t ợ  ch c; có tính ch t chuyên nghi p; vì đ ng c  đe hèn; mua bán, đánh h p: có t   ặ   tráo ho c chi m đo t nhi u tr c ngoài; đ  s  d ng vào   m c đích vô nhân đ o; đ  s  d ng vào m c đích m i dâm; tái ph m nguy ệ   i b  truy c u trách nhi m hi m; gây h u qu  nghiêm tr ng thì ng ừ ườ   ạ ộ ậ  m i hình s  theo kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s  có khung hình ph t tù t ệ   ặ ạ ặ ế t lăm năm đ n hai m i năm ho c tù chung thân. Đây là t ỉ ộ ế ị ạ   ộ ạ ọ t đ nh khung hình ph t i ph m t nghiêm tr ng, n u ng ặ ạ ả ề ẹ  ế ế t tăng n ng mà l trong khi đó không có tình ti i có nhi u tình ti t gi m nh ự ộ ậ ụ ể ượ ạ ị i kho n 1 Đi u 46 B  lu t hình s  thì có th  đ   c áp d ng hình quy đ nh t ư ượ ướ ạ ướ i ba năm tù, vì theo ph t ph t d   c d ế ị ấ   ấ ạ ướ ộ Đi u 47 B  lu t hình s  khi quy t đ nh m t hình ph t d i m c th p nh t ả ị ậ ề ủ   c a khung hình ph t mà đi u lu t đã quy đ nh nh ng ph i trong khung hình ế   ậ ề ộ ề i có nhi u tình ti ph t li n k  nh  h n c a đi u lu t. N u ng t ặ ế ị   t tăng n ng, không có ho c ch  có m t tình đ nh khung hình ph t l ấ ế ị ế   c quy t đ nh m c hình ph t th p nh t c a khung ti ớ ề ạ   hình ph t. So v i kho n 2 Đi u 149 B  lu t hình s  năm 1985 thì khung hình ự ơ ặ ộ ậ ả ở    kho n 2 Đi u 120 B  lu t hình s  năm 1999 là n ng h n, nên ph t quy đ nh  ố ớ ướ ệ ộ i th c hi n tr không áp d ng đ i v i hành vi ph m t  00 ngày 1­7­ ớ ệ ử ờ  00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý. 2000 mà sau 0 gi ạ    năm i ph m t Ngoài hình ph t chính, ng ệ ấ ồ tri u đ ng đ n năm m i tri u đ ng, c m đ m nhi m ch c v , c m hành   ả   ừ ộ ấ ị ề ặ  m t năm đ n năm năm ho c ph t qu n ngh  ho c làm công vi c nh t đ nh t ớ   ự ộ ậ ả ế ế ừ ộ  m t năm đ n năm năm theo kho n 3 Đi u 120 B  lu t hình s . So v i ch  t ề ả ạ ị i kho n 3 Đi u 150 B  lu t hình s  năm 1985 thì hình ph t b  sung quy đ nh t   ạ   ườ ề i ph m i cho ng Đi u 120 B  lu t hình s  năm 1999 là quy đ nh không có l ở ỉ ố ớ ườ ộ ậ ự ợ   ộ ng h p i, b i vì theo Đi u 150 B  lu t hình s  năm 1985 thì ch  đ i v i tr t ạ ạ ế ừ ộ   ả ộ ạ ườ  m t tái ph m nguy hi m thì ng i m i có th  b  ph t qu n ch  t i ph m t ế ệ   ạ ấ năm đ n năm năm, không quy đ nh hình ph t ti n, hình ph t c m d m nhi m ố   ấ ị ề ứ ụ ch c v , hình ph t c m làm hành ngh  ho c công vi c nh t đ nh. Do đó đ i ự   ộ ớ ườ i th c v i tr ớ ướ ệ    00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n tr ệ ử hi n x  lý.

Ộ Ụ ƯỜ Ề ( ĐI U 121) 29. T I LÀM NH C NG I KHÁC

ụ ạ ọ

ườ ườ Làm nh c ng ự ủ danh d  c a con ng ẩ   i khác là hành vi xúc ph m nghiêm tr ng nhân ph m, i.

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

162

ộ ượ ườ ộ

ạ ộ i ph m t i ả i ph i là ng ộ

ữ ử ủ ạ i ph m t ặ ư ườ i có hành vi (hành đ ng) đ ẩ ọ ạ ầ ậ t qu n áo gi a đám đông ng

ị

ạ ế ưỡ ư ớ ườ ộ

ạ

ụ

ồ ư ề ạ

ườ ế ạ ộ ề ắ ng v ng l

ặ ồ ớ

ườ ứ ủ ố i là mong mu n cho ng

ể ả ề

ủ ơ ể ả ườ ị ạ ườ ể ả ầ ườ ị ạ ị  i b  h i b ườ   i   i b  h i, đ  tho  mãn thú ề ư ộ ư ể ả ủ i thân c a ng

ố ớ 1. Đ i v i ng ườ ể ệ   c th  hi n Ng ự ủ   ờ ằ i nói ho c hành đ ng xúc ph m nghiêm tr ng nhân ph m danh d  c a b ng l ườ   ệ ộ ạ ườ , l i khác nh : lăng m , ch i r a th m t i, ng ứ ấ   ủ ấ ả ữ ả i m c c u tho  mãn thú vui c a xác th t v.v...T t c  nh ng hành vi này ch a t ợ ư ộ   ng h p dâm ô ng dâm và không thu c tr i ph m nh : Hi p dâm, c thành t ự ủ   ẩ ế ọ ỉ ẻ ớ v i tr  em, mà ch  xúc ph m nghiêm tr ng  đ n nhân ph m, danh d  c a ộ ắ ườ ộ ọ ư i khác. Ví d : M t b n l u manh b t m t cô gái mà chúng nghi là cô này ng   ụ ậ ắ    t p đánh b c ăn ti n, r i đ a cô đã báo cho Công an b t chúng v  hành vi t ồ ộ ầ gái này đ n m t đo n đ   t tr n tru ng thay phiên nhau có hành vi ả dâm ô v i cô gái r i th  cho cô gái này v  nh ng không cho m c qu n áo. ạ Ý th c ch  quan c a ng i ph m t ộ ụ ớ nh c v i nhi u đ ng c  khác nhau nh : đ  tr  thù, có th  tr  thù chính ng ặ ị ạ b  h i ho c cũng có th  tr  thù ng vui xác th t.ị

ộ ể ụ ườ ạ i ph m t

ặ Đ  làm nh c ng ạ

ạ ệ ườ i khác, ng ư ắ ự ế

ỉ ằ ụ ể ư

ệ ụ

ị ạ ư ủ ợ

ươ ế ế

ị

ế ạ i ph m t ớ ứ ị ề ự t anh K đã có v , nên T r ệ i quy t vi c yêu đ ế ắ ế ậ ờ ế ầ ỗ ẹ ư ố ặ ọ

ượ ạ ầ ộ ị

ỏ ề ư ầ

ằ ả ư ủ ị ắ ườ

ị ị

ộ ậ ng h p này, ngoài t i làm nh c ng ỷ ệ ươ  th ề ng t

ợ ố ộ ậ ươ ả ự   ữ ể i có th  có nh ng hành vi vũ l c ặ ấ ả ậ ộ   ho c đe do  dùng vũ l c nh : b t trói, tra kh o, v t l n, đ m đá ho c dùng ươ ộ ố ả ườ ị ạ   ng ti n nguy hi m kh ng ch  đe do  bu c ng ph i b  h i ph i làm theo ý ố ủ ấ ả ạ ủ mu n c a mình, nh ng t t c  các hành vi, th  đo n đó ch  nh m m c đích là   ụ ạ ấ   ụ ằ ứ i c u làm nh c ch  không nh m m c đích khác. Tuy nhiên, n u hành vi đó l ụ ể ợ ườ ứ   ộ ẽ ị ỳ ườ ộ ộ i s  b  truy c u ng h p c  th  ng i riêng thì tu  tr thàh m t t ộ ươ ự   ụ ự ề ộ ệ i làm nh c và t trách nhi m hình s  v  t i t ng  ng v i hành vi đã th c ị  ế ề ộ hi n. Ví d : Phan Anh T là m t tên có nhi u ti n án ti n s , T yêu ch  Lê Th ế ỗ ạ   H nh ng ch  H l  thêm i yêu anh Đ  M nh K. Bi ể ả ỗ ắ ẹ   ng, anh K Bùi Công Q h n anh K đ n ch  v ng đ  gi ả   i đ n ch  h n thì b  T và Q dùng dao găm kh ng ch  b t anh K ph i nh n l ầ   ở ế c i h t qu n áo đ a cho b n chúng, anh K xin đ c m c chi c qu n lót (qu n ư ị   đùi) nh ng chúng không cho, anh K đ nh b  ch y thì b  T đâm m t nhát vào ợ ụ ồ b ng r i chúng ôm qu n áo c a anh K v  đ a cho v  anh K nói r ng anh K đã   ủ ớ ợ ệ   ị ươ ả ng ph i đ a vào b nh ng  v i v  ng i khác b  b t qu  tang. Anh K b  th ị ươ   ế ấ ứ ệ vi n c p c u và đi u tr  40 ngày. K t lu n pháp y xác đ nh anh K b  th ng ườ ườ   ụ ậ tích có t i t 35%. Trong tr  l ự ề ộ ố   ị khác, Phan Anh T và Bùi Công Q còn b  truy t i c  ý  trách nhi m hình s  v  t gây th ệ ự ề ng tích theo kho n 2 Đi u 104 B  lu t hình s .

ườ ị ạ

ườ ị i b  h i. ạ ệ ẩ ề 2. V  phía ng Là ng

ự ọ ạ

ư ế ề ẩ ở ứ ạ ư ư ạ ế ọ   i b  xâm ph m nghiêm tr ng đ n nhân ph m, danh d . Vi c xác ị ự ị đ nh nh  th  nào là nhân ph m, danh d  b  xâm ph m nghiêm tr ng cũng là   ườ   ị ộ ấ i m t v n đ  khá ph c t p, b i vì cùng b  xâm ph m nh  nhau, nh ng có ng

163

ụ ặ ấ

ọ ấ i th y bình th ứ ươ ng t

ườ ạ i l ậ ụ ẽ ụ

ữ ự ỉ

ứ ớ ườ ị ạ ạ i b  h i l ủ ứ ể ộ

ườ ị ạ ớ ế ố ư ư nh : trình đ

i hay ng ả ế ợ c mà ph i k t h p v i các y u t ị ộ ộ ị

ụ ậ ề

ố ọ ị

ứ ợ i b  h i b  xâm ph m t

ạ ấ ớ ạ ị ng h p này có ý nghĩa r t l n đ  xác đ nh hành vi ph m t

ụ ấ   ườ ư ụ ị ấ ng, không th y b  th y nh c ho c r t nh c, nh ng có ng ự ư ậ ườ ộ ạ ề ị ụ  nh  v y, h  cho   i cũng có nh n th c t b  nh c. V  phía ng i ph m t ư   ặ ấ ụ ư ế ườ ị ằ i b  làm nh c s  nh c ho c r t nh c, nh ng r ng v i hành vi nh  th  thì ng ế ẩ ư ị ụ ấ   i th y ch a b  nh c. Nh ng chu n m c này, n u ch  căn c  vào ng ạ ườ ủ i b  h i thì cũng ch a th  xác   i ph m t ý th c ch  quan c a ng ộ ộ  ượ ị đ nh m t cách chính xác đ ệ ạ ộ   ố ứ ậ nh n th c, m i quan h  gia đình và xã h i, đ a v  xã h i, quá trình ho t đ ng ư  ườ ị ạ ủ ả i b  h i, phong t c t p quán, truy n th ng gia đình v.v... D c a b n thân ng ể ậ ườ ộ lu n xã h i trong tr ng h p này cũng có ý nghĩa quan tr ng đ  xác đ nh nhân   ủ   ự ớ ườ ị ạ ị ự ủ ẩ i m c nào. S  đánh giá c a ph m, danh d  c a ng ộ   ể ợ ườ ộ xã h i trong tr i ườ ủ c a ng i có hành vi làm nh c.

Ạ NG H P PH M T I C  TH

ị ợ ườ ạ   i ng h p quy  đ nh t

ề

ộ ạ ế ế ố ị ƯỜ Ợ B. CÁC TR ụ 1. Làm nh c m t ng ả kho n  Đi u 121 B  lu t hình s   Đây là tr

ị

ộ ợ ị

ừ ạ

ườ ạ ườ ữ ế ọ ạ ớ

ề ộ

ơ

ế

ướ ự ộ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ạ i ph m t c 0 gi

ị ứ ậ i th c hi n hành vi tr ử ụ ệ ấ ớ Ộ Ụ Ể ộ ườ ộ i và  không thu c tr ự ( kho n 1 Đi u 121) ề ả ộ ậ ợ  đ nh khung hình t là y u t i không có tình ti ng h p ph m t   ơ ả ủ   ấ ự ộ ậ ề ả i kho n 2 Đi u 121 B  lu t hình s , là c u thành c  b n c a ạ ả ộ ả ạ   ạ ng h p này b  ph t c nh cáo, c i t o i ph m t i thu c tr ộ   ế ặ i  đ n hai năm ho c b  ph t tù t ự  ả ộ ậ ề ự  ề ả ộ ậ ớ    cao h n ( hai năm so v i ữ ố ớ    đ i v i ờ  ộ   c áp d ng cao nh t là m t

ạ ph t quy đ nh t ườ ạ ộ t i ph m. Ng ị không giam gi  ba tháng đ n hai năm, là t ph m ít nghiêm tr ng. Tuy nhiên so v i kho n 1 Đi u 116 B  lu t hình s ạ i ph m này thì kho n 1 Đi u 121 B  lu t hình s năm 1985 quy đ nh v  t ạ ả ạ ữ năm 1999 có m c hình ph t c i t o không giam gi ạ ả ạ ụ ộ m t năm). Vì v y, n u áp d ng hình ph t c i t o không giam gi ờ ệ ườ ng ỉ ượ 00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý thì ch  đ năm.

ề ộ ậ ố ụ ụ ạ

ườ ạ ả

i làm nh c ng ự ỉ ầ i b  h i. N u ng

Theo Đi u 88 B  lu t t ợ ng h p quy đ nh t ầ ủ ị ế ệ ộ ộ ự ườ i khác  t ng hình s  thì ph m t   ị ở   ị ộ ậ ề i kho n 1 Đi u 121 B  lu t hình s  ch  b  kh i ườ ị ạ ườ   ườ ị ạ i b  h i không yêu c u thì ng i ự ứ i không b  truy c u trách nhi m hình s . ộ thu c tr ố  theo yêu c u c a ng t ạ ph m t

ả ở ề ầ ( đi m a kho n 2 Đi u 121) ầ ườ ạ ộ 2. Ph m t ườ Là tr

ộ ẫ ự

ộ ậ ạ

ờ ờ ề ộ ế ố ớ i và n u tách   ườ ụ ộ   i khác theo i làm n c ng ạ ế ị ớ   t đ nh khung hình ph t m i ố   ụ ự i kho n 2 Đi u 121 B  lu t hình s  nên không áp d ng đ i  00 ngày 1­7­  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ề c 0 gi

ớ ể i nhi u l n  ụ ừ ợ ng h p làm nh c t  hai l n tr  lên đ i v i m t ng ạ ỗ ầ ấ i v n c u thành t m i l n ra thì hành vi ph m t ộ ậ ề ả kho n 1 Đi u 121 B  lu t hình s . Đây là tình ti ả ị ượ c quy đ nh t đ ướ ệ ự ớ v i hành vi th c hi n tr ệ ử 2000 m i phát hi n x  lý.

164

ả ề ề

ề

ộ ỉ

ườ ộ

ườ ị ườ ị ụ ụ ườ ộ ườ ị

ự ể

ị ề c quy đ nh t

ả ướ ụ ự 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ề ờ c 0 gi

ớ ố ớ ể ườ ( đi m b kho n 2 Đi u 121) i  3. Đ i v i nhi u ng ộ ườ ụ   ề ầ ặ ạ ợ ộ ườ i đã cùng m t lúc ho c nhi u l n làm nh c ng h p ng i ph m t Là tr ụ ề ầ   ộ ườ ở ế ừ i hoăc nhi u l n i tr  lên. N u cùng m t lúc làm nh c nhi u ng  hai ng t ụ   ỉ ườ ỗ ầ ư ụ i thì ch  b  coi là làm nh c làm nh c nh ng m i l n ch  làm nh c m t ng ụ ị  ữ ố ế ư ề i b  làm nh c b i, nh ng n u có m t ng nhi u ng i trong s  nh ng ng ề ầ ề ầ ụ ạ   i ph m t làm nh c nhi u l n thì ng i còn b  coi là làm nh c nhi u l n theo ế ị ộ ậ ả   t đ nh khung đi m a kho n 2 Đi u 121 B  lu t hình s . Đây cũng là tình ti ự ộ ậ ạ ớ ượ ạ i kho n 2 Đi u 121 B  lu t hình s  nên không hình ph t m i đ   ờ  ệ ố ớ áp d ng đ i v i hành vi th c hi n tr ệ ử 00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý.

ạ ể ề ụ ườ ứ ụ (đi m cể i khác 4. L i d ng ch c v , quy n h n đ  làm nh c ng

ả

kho n 2 Đi u 121) ườ

ứ ươ ệ ặ Ng ộ ồ ợ ượ ươ ng, đ

ạ ụ ườ ưở ấ ị ổ ng ho c không h ề

ự ệ

ể ứ ụ ườ

ự ườ ụ ề ườ ợ ụ ề ặ   ầ ử ứ ụ i do b  nhi m, do b u c , do h p đ ng ho c i có ch c v  là ng ưở   c giao ng l do m t hình th c khác, có h ng l ộ ự   ấ ị ệ th c hi n m t cong v  nh t đ nh và có quy n h n nh t đ nh trong khi th c ụ hi n công v . ạ ề ợ ụ L i d ng ch c v , quy n h n đ  làm nh c ng i có ch c v , quy n h n th c hi n và hành vi làm nh c ng

ạ ứ ụ ứ ụ ự ế

ề

ế ọ ề ệ ạ

ạ ề ộ

ớ ị ụ

ứ ụ ề ế

ề ạ ị

ớ ượ ạ ạ

ụ

Đây cũng là tình ti ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

i khác là hành vi do ụ ệ i khác đó có ng   ạ ủ ọ ế ứ ụ   ọ ề liên quan tr c ti p đ n ch c v , quy n h n c a h , n u h  không có ch c v , ệ ứ   ườ ị ạ ệ ể ự ụ i b  h i; ch c quy n h n đó thì h  khó có th  th c hi n vi c làm nh c ng ườ ụ ạ ệ ệ ự ậ ợ ể ộ i th c hi n vi c làm i đ  ng v , quy n h n là đi u ki n thu n l   i ph m t ộ ạ ứ ụ  ệ ợ ụ ườ ễ ụ i ph m t i d ng ch c v i  có vi c l nh c m t cách d  dàng. Tuy nhiên, ng ặ ọ ự   ạ ế ộ ế ể t tăng n ng. N u t i ph m do h  th c đ  làm nh c thì m i b  coi là có tình ti ứ ụ   ạ ủ ọ ọ ệ hi n không liên quan gì đ n ch c v , quy n h n c a h  thì dù h  có ch c v , ụ ể ạ ề ứ ụ ợ ụ i d ng ch c v , quy n h n đ  làm nh c. quy n h n thì cũng không b  coi là l ả ị ế ị i kho n 2 c quy đ nh t t đ nh khung hình ph t m i đ   ự   ề ố ớ ự Đi u 121 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n tr ệ ử hi n x  lý.

ả ụ ( đi m d kho n 2 Đi u 121)

5. Làm nh c ng Đây là tr

ụ ụ ườ ị ợ

ườ ị ạ ồ ụ ụ ụ ườ ượ i đ

i thi hành công v  là ng ụ ụ ể ụ ướ ự ứ ộ

ộ ụ ả ụ ệ ệ

ệ

ể ẩ

ộ ệ ơ ệ ặ ế ả ả ể ề ườ i thi hành công v   ụ ườ ợ i thi hành công v  và vì thi hành   ng h p ng i b  h i là ng ặ   ụ ả ườ ng h p đang thi hành công v  ho c công v  mà b  làm nh c, bao g m c  tr ị ườ   c các vì lý do công v  mà b  làm nh c. Ng ệ ệ   ổ ơ  ch c xã h i giao m t nhi m v  c  th  và th c hi n c, t c  quan nhà n ụ ả   ệ ệ ậ ự ư ả , làm nhi m v  b o nhi m v  đó nh : C nh sát làm nhi m v  b o v  tr t t ộ ụ ụ ề ề ả   đ m an toàn giao thông; Đi u tra viên làm nhi m v  đi u tra m t v  án hình ẩ   ậ ể ự s ; Ki m sát viên ki m sát vi c tuân theo pháp lu t; Th m phán, H i th m ộ ụ ử ụ   i quy t m t v  án; b o v  c  quan nhân dân đang xét x  v  án ho c đang gi

165

ứ ướ ự ệ   c đang th c hi n

ặ ệ ệ ụ ủ ơ ở

ụ ườ ọ

ơ ướ ụ

ườ ộ c, t i thi hành công v

ụ Làm nh c ng ườ ị ạ i khác vì khi thi hành công v , ng i b  h i thay m t Nhà n ụ ọ ả ố ớ ơ ủ ả ứ xí nghi p, các công ch c, viên ch c c a c  quan nhà n ở nhi m v  trong công s  ho c ngoài công s  v.v... ụ   i thi hành công v  là hành vi nghiêm tr ng h n làm nh c ổ ứ    ch c ụ  ướ   c

ộ ặ ng ườ xã h i ch  không ph i nhân danh cá nhân h , làm nh c ng là làm m t uy tín, làm gi m lòng tin c a nhân dân đ i v i c  quan Nhà n ổ ứ t ứ ấ  ch c xã h i.

ưỡ ữ ệ ườ ạ ỗ 6. Làm nh c ng ng, chăm sóc, ch a b nh cho

ầ ả ỗ i là th y, cô giáo trong các tr

ộ ụ ủ ụ i d y d , nuôi d ể ề mình (đi m đ kho n 2 Đi u 121) ạ ườ ạ i d y d  ng i ph m t ườ ng đào t o giáo d c c a Nhà n

ỉ

ộ ợ

ộ ấ ườ ườ ư ữ i là nh ng ng i th y mà ng ạ i ph m t i l

ườ ạ ả

ườ ườ ộ

ữ i là nh ng ng ể ệ ố ế ệ

ể

ườ

ồ ồ ể ả

ệ ệ

ộ ộ ườ ượ i đ ng tr  m  côi, nuôi d

ưỡ ườ ườ ợ ườ ợ ờ ố ệ ữ ư ưỡ ưỡ ng nh : nuôi d ổ i   cao   tu i   cô   đ n,   nuôi   d ng   ng ớ ng v i ng ệ ng   b nh   binh,   nuôi   d

ườ ệ  ườ Ng ng trong h ặ ủ ổ ứ ạ ố ướ ị   c ho c c a t th ng các tr  ch c chính tr , ị ộ   ạ ườ ỗ ườ ạ ể ộ ứ ổ i ph m t i  ch c chính tr  ­ xã h i, cũng có th  ch  là ng t i d y d  ng ệ ồ ữ   ư ự theo m t h p đ ng dân s  nh : gia s , hu n luy n viên... Nói chung nh ng ạ ườ ộ ẽ   ầ ỗ i ph m t  ra i d y d  ng ng ọ ễ  phép. ph i kính tr ng, l ạ ưỡ ườ i ph m t i có trách nhi m nuôi   ng ng i nuôi d Ng ệ ư  ộ ạ ườ ưỡ i. Trách nhi m này có th  do quan h  huy t th ng nh i ph m t ng ng d ị ố ớ ố ớ ố ẹ ố ớ   b  m  đ i v i con cái, ông bà đ i v i cháu, anh, ch  đ i v i các em; có th  do ườ ặ ợ ệ   i v  ho c ng quan h  hôn nhân trong tr i ch ng không còn ng h p ng ườ ặ ả ố   i v  ho c ng i ch ng; có th  do kh  năng lao đ ng ph i s ng nh  vào ng ườ ị i có trách nhi m nuôi quan h  xã h i mà phát s nh m i quan h  gi a ng   ẻ ồ ưỡ   ưỡ ng c nuôi d d ệ   ơ ưỡ ươ ng   b nh th nhân...

ườ ườ ạ i ph m t

ụ ặ ườ

ệ i chăm sóc ng ệ ồ ườ ờ ng đ ng th i là ng

ưỡ ỉ ệ ưỡ ng h p ch  chăm sóc mà không nuôi d

ặ ườ ự ế ườ i chăm sóc là ng

ữ ẻ ộ ườ ữ   i theo nghĩa v  ho c theo i là nh ng ng ộ ạ ườ   i ph m t i có trách i. Nói chung, ng   i có trách nhi m chăm sóc. Tuy nhiên ỉ   ng ho c ch  có nuôi ớ   ế i tr c ti p ti p xúc v i ạ   i nh  chăm sóc s c kho , chăm sóc nh ng sinh ho t hành ngày ợ ng mà không có chăm sóc. Ng ứ ư ạ i ph m t

ố ộ Ng ồ ợ h p đ ng có trách nhi m chăm sóc ng nhi m nuôi d ườ cũng có tr ưỡ d ườ ng ư nh  cho ăn, cho u ng...

ộ ườ ầ ệ i ch a b nh cho ng

ườ ữ ườ i là nh ng ng i này có th  là ng

ố ườ ệ ữ

ư   i th y thu c nh : ể   i nuôi ỉ ể ư   i nh ng cũng có th  ch  ch a b nh cho ạ i khác. ng l

i là ng ạ ạ ị c quy đ nh t

ữ ạ ườ i ph m t ữ ế ặ bác s , y tá ho c nhân viên y t ... nh ng ng ạ ườ ưỡ ộ i ph m t d ườ ườ ưỡ i còn chăm sóc nuôi d ng ớ ượ ế ị t đ nh khung hình ph t m i đ ố ớ ự Ng ỹ ng, chăm sóc cho ng ộ ạ i ph m t Đây cũng là tình ti ộ ậ ự ụ

ờ ớ ờ ả i kho n 2   ướ   ệ ề c Đi u 121 B  lu t hình s  nên không áp d ng đ i v i hành vi th c hi n tr ệ ử  00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý. 0 gi 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi

166

ộ ườ ố ớ i nhi u l n; đ i v i nhi u ng

ố ớ i; đ i v i ng ữ ườ ệ

ộ ị ề ầ ỗ i d y d , nuôi d ứ ự ả

ế ả

ự ộ ậ ự ạ ạ ị

ự ờ ờ ự c 0 gi

ề ạ   i thi hành công Ph m t ị  ườ ạ ưỡ ụ ố ớ ng, chăm sóc, ch a b nh cho mình th v ; đ i v i ng ề ộ  ệ ạ ườ i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 121 B ng i ph m t ớ ừ ộ ạ ậ    m t năm đ n ba năm. So v i kho n 2 lu t hình s  có khung hình ph t tù t ề   ả ề Đi u 116 B  lu t hình s  năm 1985 thì hình ph t quy đ nh t i kho n 2 Đi u ộ ậ ố ớ ụ ơ 121 B  lu t hình s  năm 1999 năng h n. Do đó không áp d ng đ i v i hành vi   ớ   ướ ệ  00 ngày 1­7­2000 m i  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi th c hi n tr ệ ử phát hi n x  lý.

ộ ườ ệ ả Ngài hình ph t chính ng

ặ ạ ề

ả ể ị ấ ừ ộ ự

ườ ớ

ộ

ộ ậ ố ớ ộ i khác tr ử ệ ượ ụ

ứ   ạ i còn có th  b  c m đ m nhi m ch c i ph m t ế ấ ị ệ ụ ấ    m t năm đ n năm năm v , c m hành ngh  ho c làm công vi c nh t đ nh t ự ộ ậ ề theo kho n 3 Đi u 121 B  lu t hình s . B  lu t hình s  năm 1985 không quy   ườ   ụ ạ ổ ị ậ i khác, vì v y đói v i ng i làm nh c ng i đ nh hình ph t b  sung đ i v i t ờ ờ ướ ườ ụ ạ   ph m t  00  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi i làm nh c ng ạ ổ ớ ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý thì không đ   c áp d ng hình ph t b  sung ố ớ ọ đ i v i h .

Ộ Ề Ố ( ĐI U 122 30. T I VU KH NG )

ặ ặ ố ị ề Vu kh ng là hành vi b a đ t ho c loan truy n nh ng đi u bi

ề ệ ạ ế ằ ạ ự ặ

ữ t h i đ n quy n l ọ ướ ơ ố ườ ạ ộ ị   ế t rõ là b a ề ợ ủ ườ   i i c a ng ẩ   c c  quan có th m cáo h  tr i khác ph m t i và t

ặ đ t nh m xúc ph m danh d  ho c gây thi ặ ị ặ khác, ho c b a đ t là ng quy n.ề

Ủ Ộ Ạ Ấ Ệ A. CÁC D U HI U C A T I PH M

ườ ộ ạ ộ i ộ

i ph m t ả ề

ế ố ớ 1. Đ i v i ng ạ ườ i ph i có m t trong các hành vi sau: i ph m t Ng ữ ự ạ ị ­ B a đ t nh ng đi u không có th c ộ ố Trong cu c s ng hàng ngày, chúng ta g p không bi

ề ề ặ ườ

ố ạ ườ ả ứ ữ ng có m t ph n  ng l

ạ

ờ ả ữ ề ạ ộ nh ng hành vi đó đ u coi là t

ườ ườ ế t ch  coi đó là hành vi m t đ o đ c, n u c n thì x

ấ ự i ph m hình s  mà nhi u tr ấ ạ ứ ườ ớ

ố i b  vu kh ng v i ng ư ệ ố ớ ỉ ườ ị i quan h  t

ẻ ợ ụ i d ng quy n t

ề ứ ụ ủ ố ự ừ ộ ữ ọ ệ ậ

do, dân ch  đ  vu kh ng m t s ơ ư ồ ấ ầ ự ặ ẻ ử ữ ữ ố ế ữ   t bao nhiêu nh ng ề ả i ta nói không đúng v  mình thì đi u man trá và khi ph i nghe nh ng đi u ng   ồ ị ặ   ộ i và coi đó là vu kh ng, vu cáo, đ  b a đ t, chúng ta th ư ệ ầ ồ ừ   đ  l a th y ph n b n và coi đó là hành vi x u xa, đê ti n v.v.. Nh ng không ườ   ề ả ng ph i bao gi ử  ế ầ ợ i bi h p ng i nghe, ng ữ ị ặ ặ   i có hành vi b a đ t g p lý hành chính, có khi gi a ng ữ   ọ ạ ả t v i nhau nh  cũ. Tuy nhiên, trong nh ng nhau thông c m và h  l ố ủ ể ộ ố  ề ự năm v a qua, nhi u k  l ằ   ướ ả c, nh m  các ch c v  ch  ch t trong các c  quan Đ ng và Nhà n cán b  gi ệ ư bôi nh  danh d  ho c th c hi n nh ng m u đ  khác. Vì v y, vi c đ a ra truy   ố t xét x  nh ng k  có hành vi vu kh ng là r t c n thi t.

167

ề ự ị ặ B a đ t là t

ệ ấ ậ ố ớ  nghĩ ra m t đi u gì đó mà không có đ i v i ng ạ ố ả i t ườ i t

ư ậ ệ ậ cáo h  là b ng gi

ườ  cáo là quan h ố i đã t ọ ị ặ ấ không ít tr

ẻ ị

ườ ng h p này th ữ

ễ ặ ậ ổ ỷ

ỉ  qu c t nh, ch  vì không đ ấ ứ ử ể ạ ố

ố ỉ ấ

b t mãn vi

ơ ử ế ị ươ

ự ễ

ự ể

ữ ơ ự ế ị ườ  ng

ủ ị ụ

ườ ế ậ ộ i có hành vi ch ng ng ư i vô t

ắ ố ớ ể ố ấ ườ ộ

ườ ư   ộ i khác nh : ệ  không tham ô thì b o là tham ô, không quan h  b t chính l ố ộ ạ ố ệ   ố ộ ấ  l t nghi p , ng b t chính, không nh n h i l  cáo là nh n h i l ạ ỹ ế ỹ ả  ằ ạ ố ả ạ ọ i t đ i h c, đã b o v  lu n văn th c s , ti n s  nh ng l ẻ ế   ườ ợ ự ế ng h p k  có hành vi b a đ t r t tinh vi, n u v.v... Trong th c t ề ặ ự ậ ấ ễ ề   không đi u tra xác minh thì r t d  tin đi u đó là s  th t, k  b a đ t trong ự ệ ế ể ự ữ ợ ườ ử ụ ng s  d ng nh ng s  ki n có th c mà ai cũng bi   t đ  gài tr ề ự ệ ụ   ự ữ ự ặ đ t vào trong nh ng s  ki n có th c đó nh ng đi u không có th c. Ví d : ượ   ố ỉ ỷ Nguy n H nguyên là U  viên U  ban m t tr n t c ậ ạ   ộ ấ ch p nh n là  ng c  viên Đ i bi u Qu c h i vì H che gi u quá trình ho t ế   ủ ả ặ ậ ổ ừ ộ  qu c t nh, c u k t đ ng b n thân c a mình. T  đó, H nhân danh m t tr n t ề ầ ử ấ ả ơ ế ộ ố ớ t nhi u đ n g i đ n các c  quan Đ ng và Nhà v i m t s  ph n t   ố ủ ư ố  ủ ộ ộ ố ướ ơ c vu cáo m t s  cán b  ch  ch t c a đ a ph n ng. Trong các đ n th  t ế ả ư ưỡ ệ ả ữ i to , di cáo, Nguy n H đã d a vào nh ng vi c có th c nh : c   ng ch  gi ủ ủ   ắ ồ ợ i, quy t đ nh thu h i nhà v ng ch  c a dân đ  xây d ng công trình phúc l ắ ạ ườ ố   UBND, c  quan Công an có b t t m gi i thi ự ề ữ ặ ể hành công v  v.v.. đ  gài đ t nh ng đi u không có th c nh : ông T là ch  t ch   ạ   ỉ i, xâm ph m t nh đã cho quân càn qu t, b t trói đánh đ p dã man ng ủ ấ   nghiêm tr ng chính sách đ i v i ng i dân t c thi u s , l y nhà vô ch  c p cho ng ọ i nhà v.v..

ị ề ế

ộ ữ ề ạ i không b a đ t, nh ng l

ườ ị ặ ữ ề ­ Loan truy n nh ng đi u bi ạ i ph m t Tuy ng ệ

ể ạ

ề ở ệ

ặ t rõ là b a đ t ư ị ề ể ằ ơ ả i cho ng ạ ng ti n thông tin đ i chúng v.v... Ng ế ể ế ề ề ặ t rõ là b a đ t có th  bi

ữ ể ỉ ế ị ặ ế ặ ề   ặ i loan truy n nh ng đi u ứ ế   t rõ là b a đ t. Vi c loan truy n này có th  b ng nhi u hình th c khác nhau ườ ề ư   i khác nghe, ườ i có hành vi   ặ   ị t đi u đó do ai b a đ t t. t đó là b a đ t còn ai b a đ t thì không bi

ườ ề ả bi ề nh : sáo chép làm nhi u b n g i đi nhi u n i, k  l ươ đăng tin, bài trên các ph ề loan truy n nh ng đi u bi ho c cũng có th  ch  bi ề i loan truy n ph i bi ị ị ặ ự   ế t rõ đi u mình loan truy n là không có th c

ế n u h  còn bán tin bán nghi thì cũng ch a c u thành t i vu kh ng.

ộ ọ ướ ố ơ ườ ạ ộ ị ề ư ấ ố i và t i khác ph m t cáo h  tr ẩ   c c  quan có th m Ng ọ ặ ­ B a đ t là ng

quy nề

ẩ ề ợ ố ướ ơ cáo tr c c  quan có th m quy n v  m t t

ạ

ề ộ ướ

ạ

ặ

ở ố ụ ế

ậ ơ

ườ ạ ớ

ị ả ố ố ườ ạ   ề ộ ộ Đây là tr ng h p t i ph m ườ ả ự ự   ệ ộ ự x y ra và ng i ph m mà hoàn toàn không có th c. Trong th c i th c hi n t ề ườ ế ạ   ậ ượ ơ ợ c nh n đ  có nhi u tr t ng h p các c  quan nhà n i ph m c tin báo v  t ả ộ ấ ạ ườ ộ   i ph m t và ng i ph m x y ra đã không i, sau khi xác minh th y không có t ậ   ự ở ố ị ở ố ụ ự  b  can th m kh i t  v  án hình s , kh i t  v  án hình s  ho c tuy đã kh i t ườ ị ố ư ố ướ  cáo, nh ng sau chí đã truy t   i b  t c Toà án và Toà án đã k t án ng  ra tr ố ụ ế ộ ạ ể    t ng thu th p thì khi ki m tra l i toàn b  các tài li u do c  quan ti n hành t ư   ạ ị ố ự ộ i ph m và ng m i xác đ nh t  cáo là không có th c, nh ng ườ ằ ế    cáo đã có hành vi vu kh ng mà không ph i vì th  mà cho r ng ng ệ i ph m tôi b  t i đã t

168

ả ừ ườ ợ ụ ể ể ườ ố i t

ố ả

ề ườ ượ ư ự ị ng h p c  th  đ  xác đ nh ng ộ ấ ề i sau khi đ

ố cáo sai s  th t đã đ y h  t

ư ự ậ ặ

ủ c ph i tr ng tr  k  đã t ườ ữ

ố ế

ị ầ ủ ườ i có r t ít nh ng tr l

ệ ư ự ớ ữ ư

ạ ộ ể ạ ả

ộ ườ ệ ư ề i khai báo gian d i theo Đi u 307 B  lu t hình s

ườ ả

ạ i không ph i là d  dàng. Ng ể ệ ạ

ả

ế

ườ ng h p t

ự ậ ể ườ ố

ườ ể ề ử ả ằ ứ   ph i căn c  vào t ng tr  cáo không đúng ứ ạ ả ề   đó có ph i là vu kh ng không. Đây cũng là m t v n đ  khá ph c t p c  v  lý ậ ử ễ c minh oan, đã yêu lu n cũng nh  th c ti n xét x . Nhi u ng   ọ ớ   ẩ ị ẻ ơ ầ ả ừ ướ c u các c  quan nhà n i ộ ậ ộ ả ỗ i không yêu c u gì. M c dù B  lu t hình i, nh ng cũng có ng ch  ph i tù t   ữ   ủ ố ầ ươ ị ự ng đ i đ y đ  nh ng hành vi c a công dân và c a nh ng s  quy đ nh t ứ   ẽ ị ố ụ ườ ế i ngay thì s  b  truy c u i ti n hành t ng  t ng, n u c  tình làm oan ng ườ ợ ấ ự ế ạ ự ệ ng h p b  truy trách nhi m hình s , nh ng trên th c t   ề ằ   ủ ế ứ c u trách nhi m hình s  v i nhi u lý do khác nhau nh ng ch  y u cho r ng ố ụ ố ặ ệ ụ    t ng tình do trình đ  nghi p v  non kém ho c không c  ý. Trong ho t đ ng t ứ   ể ứ i làm ch ng man khai cũng không ph i ít, nh ng đ  có th  truy c u tr ng ng ộ ậ ố ự  ự ọ ề ộ trách nhi m hình s  h  v  t ủ   ể ư ứ ễ i làm ch ng man khai có th  đ a ra đ  lý thì l ố   ủ ọ ể ứ ờ i man khai c a h , đ  ch ng minh là mình không c  ý. do đ  bi n b ch cho l ề ạ ắ ệ ắ   Hi n nay và sau này ch c ch n tình tr ng này còn x y ra nhi u, chúng tôi hy ằ ố ụ ế ế   ự ế ầ ổ ọ ơ  t ng c n t ng k t th c ti n v ng r ng, đã đ n lúc các c  quan ti n hành t ự ậ   ợ ố ữ ử ề ộ ạ i ph m t i không đúng s  th t, xét x  v  nh ng tr  cáo ng ọ ế ị ị   t rõ là sai s  th t đ  có i phiên d ch đã c  tình d ch không đúng mà h  bi ng ộ ả ủ ươ th  đ  ra ch  tr ự ng x  lý b o đ m s  công b ng xã h i.

ữ ấ ả ề ề ế ị

ộ ớ ơ ữ ẩ ườ

ề ườ ị ạ ặ   ặ T t c  nh ng hành vi b a đ t, loan truy n nh ng đi u bi t rõ là b a đ t ằ ề i v i c  quan có th m quy n đ u nh m xúc   ệ   ữ t i b  h i. Nh ng hi t h i đ n quy n l

ề ợ ủ ể ư ả ả ị ạ ặ ố  cáo sai ng ho c t i ph m t ệ ạ ế ự ặ ạ ph m danh d  ho c gây thi i c a ng ặ ể ạ h i này có th  có x y ra ho c cũng có th  ch a x y ra.

ƯỜ Ị Ạ I B  H I

ố Ề 2. V  PHÍA NG ườ ị ạ Ng i b  h i chính là ng

ả ả

ườ

ả

ườ ị ặ ơ ổ ứ c, t ễ ư ứ ạ ng đ n gi n không có gì ph c t p, nh ng th c ti n có tr ạ ư ố i không xác đ nh đ i vu kh ng nh ng l ườ ị ạ ẫ ế i b  h i d n đ n gi ề ề ằ

ị ặ ự ủ ộ ủ ố ở ị ộ ố

ế ươ ườ ữ ỉ

ủ ầ ả ị

ậ Ch thì không ai nh n mình là ng

ườ ị ạ

ườ ụ ể   i b  vu kh ng, là công dân (con ng i c  th ) ướ ề ộ    ch c xã h i. Đi u này ườ ợ ự   ng h p có hành ườ ị ạ   ị ượ i b  h i c ng ế ụ   i quy t v  án không đúng. Ví ặ ị   t rõ là b a đ t nh m xúc ỉ  ư ng, nh ng Ch không ch ươ ị ạ ng".   i lãnh đ o đ a ph ườ ị ạ ể   i b  h i đ  yêu ơ ề ườ ị ạ   i b  h i, v y là c  quan đi u tra ỷ ệ i b  h i là U  ban nhân huy n và thay m t U  ban nhân dân   ở ố ệ ầ ố ứ ch  không ph i pháp nhân ho c c  quan nhà n ơ ưở t ố vi vu kh ng, có ng ặ là ai ho c xác đ nh sai ng ị ụ d : Ch đã b a đ t và loan truy n nhi u tin mà Ch bi ạ ph m danh d  c a m t s  cán b  ch  ch t   đ a ph đích danh ai mà ch  nói chung chung là "nh ng ng ệ Khi hành vi c a Ch b  phát hi n, c n ph i xác minh ai là ng ậ ở ố ầ c u kh i t ỷ ị xác đ nh luôn ng ủ ị huy n ông ch  t ch ký vào công văn yêu c u kh i t ặ ề ộ  Ch v  t i vu kh ng.

169

ườ ị ạ Ng

ự ầ ố ữ

ặ ệ ạ ề ủ ế ư ệ ạ ề ể ị th  b  thi ẻ kho  v.v..nh ng ch  y u là thi ạ ể ị ụ   i b  h i trong v  án vu kh ng có th  b  xúc ph m danh d , cũng có ề ệ ạ ề ứ   ả t h i khác v  tinh th n, v  s c t h i v  tài s n ho c nh ng thi ự ầ t h i v  tinh th n (danh d ).

ƯỜ Ộ Ụ Ợ Ể B. CÁC TR Ạ NG H P PH M T I C  TH

ị ộ ợ ườ ườ ạ   i ng h p   quy  đ nh   t

i  và  không  thu c  tr ề

ườ

ề ộ ậ ự

ả ự ( kho n 1 Đi u 112) ộ ế ị i không có các tình ti ườ i kho n 2 Đi u 112 B  lu t hình s . Ng ự ạ i ph m t ả ứ ị

ữ

ừ ạ ộ

ả ạ  ba tháng đ n hai năm. Đây là t ể ụ ế ố

ố

ả ủ ẹ ư ụ ề ả ặ ả ỉ

ộ ố 1.  Vu  kh ng  m t  ng ộ ậ ả ề kho n 2  Đi u 122 B  lu t hình s ạ ợ ng h p ph m t Đây là tr ả ị quy đ nh t ườ ợ trong tr ạ ả ộ ậ ự B  lu t hình s  có khung hình ph t c nh cáo, c i t o không giam gi ế ạ ặ ị năm ho c b  ph t tù t ệ ư ử ủ ế vi c đ a ra truy t ậ ặ tăng n ng và h u qu  c a hành vi vu kh ng gây ra ch a nghiêm tr ng l ế nhi u tình ti không giam gi ặ   t đ nh khung tăng n ng ố   ộ ạ i vu kh ng ề ệ   ng h p này b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 1 Đi u 122  đén hai   ọ   i ph m ít nghiêm tr ng, ế   ề t  xét x  ch  y u đ  giáo d c, n u không có nhi u tình ti ạ ọ   i có ạ ả ạ   t gi m nh  thì ch  nên c nh cáo ho c áp d ng hình ph t c i t o .ữ

ề ị ộ ự  t ng hình s  quy đ nh t

i b  h i nên ch  khi nào ng

Tuy nhiên, theo Đi u 88 B  lu t t ầ ủ ở ố ụ ớ ượ ườ ị ạ ườ ớ ị ỉ ộ ộ ậ ố ụ  v  án theo yêu c u c a ng c kh i t v  án. và ng ạ i ph m t ố   i vu kh ng ườ ị  i b ứ   i m i b  truy c u

ở ố ụ ỉ ượ ch  đ c kh i t ầ ạ h i có yêu c u thì m i đ ự ệ trách nhi m hình s .

i có t

ả ề ổ ứ  ch c khác, ph m t

ạ ộ 2. Ph m t Cũng nh  tr ườ

ạ

ộ

ổ

ạ ộ

ợ ấ ạ ự ế

ng h p ph m t ộ ệ ộ i th c hi n t ấ ẽ ữ ố ườ ễ ự ệ ạ

ổ ứ ( đi m a kho n 2 Đi u 122) ể  ch c  ộ ạ ộ ợ ạ ư ườ ổ  ố i có t ng h p ph m t i vu kh ng có t ườ ườ ề ợ ứ ầ   ủ ư i ch  m u, c m i tham gia, trong đó có ng ng h p có nhi u ng ch c là tr ặ   ụ ườ ệ ộ ự ế ườ ự ỉ ầ i ph m, có ng i tr c ti p th c hi n t đ u, ch  huy có ng i xúi gi c, ho c ế ấ ả ề ư ố   ể ụ ứ t c  đ u chung m t m c đích là làm th  nào đ  vu kh ng giúp s c, nh ng t ượ ứ ố ườ ể   ạ ợ ườ ộ i nguy hi m  ch c là tr c ng đ i khác. Vu kh ng có t ự  ổ ứ ườ ơ ổ ứ i có t  ch c, vì ph m t i không có t ng h p ph m t h n tr  ch c do có s ạ ữ ặ ậ i ph m nên chúng ph n công, c u k t ch t ch  gi a nh ng ng   ộ   ệ ễ d  dàng th c hi n vi c vu kh ng và cũng d  dàng che gi u hành vi ph m t i ủ c a mình.

ế ị ạ ạ Đây là tình ti t đ nh khung hình ph t m i đ

ớ ượ c quy đ nh t ụ ị ố ớ ự

ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ả i kho n 2   ự   ề Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n tr ệ ử hi n x  lý.

ạ ể ứ ụ ợ ụ ố ề ể ả ề   ( đi m b kho n 2 Đi u 3. L i d ng ch c v , quy n h n đ  vu kh ng

122)

170

ườ

Ng ộ ệ ặ ươ ứ ồ ợ ượ ươ ng, đ

ổ ng ho c không h ề ườ ưở ấ ị ụ ạ

ự ệ ặ   ầ ử ứ ụ i do b  nhi m, do b u c , do h p đ ng ho c i có ch c v  là ng ưở c giao do m t hình th c khác, có h   ng l ng l ộ ự   ấ ị ệ th c hi n m t cong v  nh t đ nh và có quy n h n nh t đ nh trong khi th c ụ 15 hi n công v .

ố ố ể

ố ạ ệ

ọ ế ề ứ ứ ụ ề ạ ụ

ố ứ ề ể ự ề ự ạ ủ ọ ế ệ ạ

ệ ứ ụ ề ộ ệ ễ

ố

ụ ề ạ

ủ ứ ụ ề ợ ụ ọ ạ ể ợ ụ ườ   i L i d ng ch c v , quy n h n đ  vu kh ng là hành vi vu kh ng do ng ứ ự   ụ có ch c v , quy n h n th c hi n và hành vi vu kh ng đó có liên quan tr c ạ   ế ti p đ n ch c v , quy n h n c a h , n u h  không có ch c v , quy n h n ề   ụ ệ ọ đó thì h  khó có th  th c hi n vi c vu kh ng; ch c v , quy n h n là đi u ạ ố ệ ự ộ ậ ợ ể ườ i th c hi n vi c vu kh ng m t cách d  dàng. ki n thu n l   i ph m t i đ  ng ớ ị  ứ ụ ể ệ ợ ụ ộ ạ ườ i d ng ch c v  đ  vu kh ng thì m i b i  có vi c l Tuy nhiên, ng i ph m t ọ ự ặ ệ ạ ế ộ ế   i ph m do h  th c hi n không liên quan gì t tăng n ng. N u t coi là có tình ti ứ ụ ứ ọ ạ ế đ n ch c v , quy n h n c a h  thì dù h  có ch c v , quy n h n thì cũng   ị không b  coi là l

ố ớ ượ ạ ạ

ị c quy đ nh t ố ớ ụ

Đây cũng là tình ti ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ề i d ng ch c v , quy n h n đ  vu kh ng. ả ế ị i kho n 2 t đ nh khung hình ph t m i đ   ự   ự ề Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ hi n tr    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát ệ ử hi n x  lý.

i

ư ườ ả ề ộ ố ớ ể ng h p ph m t

i đ i v i nhi u ng ợ

ố ặ

ườ ề ầ ố ố ị ừ ừ ộ ề

c kh i t ề ố ườ  ( đi m c kho n 2 Đi u 122) ạ ợ ư ề i, nh ng vì   ố ườ ị ng h p vu kh ng nhi u l n, nên vu   ợ ộ ầ ả ườ ồ ườ ng h p m t l n vu kh ng t  hai i bao g m c  tr   ườ ị ổ ố ề ầ  hai i tr  lên ho c nhi u l n vu kh ng mà t ng s  ng i b  vu kh ng t   ự ộ ậ ố ụ   i vu  t ng hình s  quy đ nh t i tr  lên. Tuy nhiên, do Đi u 88 B  lu t t ỉ ườ ị ạ i b  h i nên ch  coi là   ả ủ ầ ườ ở  hai ng ị ụ i tr  lên b  v  kh ng và c i khi có t

ườ ở ố ụ ố ề 4. Vu kh ng nhi u ng ươ ự  nh  tr ng t Cũng t ề ả kho n 2 Đi u 122 không có quy đ nh tr ề ố ớ ố kh ng đ i v i nhi u ng ườ ở ng ườ ở ng ố kh ng ch  đ ạ ph m t hai ng v  án theo yêu c u c a ng ừ  v  án. ỉ ượ ở ố ụ ộ ố ớ i đ i v i nhi u ng i đ u có yêu c u kh i t

ớ ượ ạ ạ

ị c quy đ nh t ố ớ ụ

ườ ề Đây cũng là tình ti ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ầ ả ế ị i kho n 2 t đ nh khung hình ph t m i đ   ự   ự ề Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ hi n tr    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát ệ ử hi n x  lý.

ưỡ ng, chăm sóc,

ẹ ẻ

ư ạ ộ ng h p ph m t

i này cũng t ẹ ươ ườ ạ

ỉ ườ ạ ỗ i d y d , nuôi d ả ề ( đi m d kho n 2 Đi u 122) ư ố ớ  nh  đ i v i các tr ng t ỗ ưỡ i d y d , nuôi d ườ ị ạ ở ỗ  ch  ng i b  h i trong tr ợ   ườ ng h p ng, chăm sóc, giáo   ợ   ườ ng h p

15 Xem Đinh Văn Quế " các tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự" NXB Chính trị Quốc gia. Hà Nội, Năm 2000. Tr. 18.

ườ ị ố 5. Vu kh ng ông, bà, cha, m , ng ụ ữ ệ giáo d c, ch a b nh cho mình  ợ ườ Tr ộ ố ớ ạ i đ i v i ông, bà, cha, m , ng ph m t ữ ệ ụ d c, ch a b nh cho mình, ch  khác nhau  ố này là ng i b  vu kh ng.

171

ớ ượ ạ ạ

ị c quy đ nh t ố ớ ụ

Đây cũng là tình ti ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ả ế ị   i kho n 2 t đ nh khung hình ph t m i đ ự   ề ự Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ hi n tr    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát ệ ử hi n x  lý.

ề

ườ ng h p ph m t

i thi hành công v ươ ộ i này cũng t ụ ỗ

ể ụ ( đi m đ kho n 2 Đi u 122) ả ự  nh  các tr ng t ỉ ư ậ ườ ị ườ 6. Vu kh ng ng ạ ng h p ph m t Tr ườ i thi hành công v , ch  khác  i b  vu kh ng. Nh  v y, l i d ng ch c v , quy n h n đ

ố ố

ườ i khác và vu kh ng ng ị ị ề ự ứ ệ ọ

ố ợ ườ ộ   ạ ợ ư i ố ớ ợ ườ ở khác đ i v i ng ng h p này    ch  trong tr ườ ị ạ ẻ  ạ ề ứ ụ ợ ụ i b  h i là ng ng ụ ề ườ ố   i thi hành công v  đ u b  coi là nghiêm vu kh ng ng ộ ậ   ả ơ tr ng h n và b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u 122 B  lu t hình s .ự

ớ ượ ạ ạ

ị c quy đ nh t ố ớ ụ

Đây cũng là tình ti ộ ậ ờ ớ ị ướ ờ 00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi c 0 gi

ả ế ị   i kho n 2 t đ nh khung hình ph t m i đ ự   ề ự Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999, nên không áp d ng đ i v i hành vi th c ệ    00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n tr ệ ử hi n x  lý.

ố ườ ộ ấ ặ ặ 7. Vu kh ng ng i khác ph m t ọ i r t nghiêm tr ng ho c đ c bi ệ   t

ạ ề ả ể

ả ề Theo quy  đ nh t

ọ ự ộ nghiêm tr ng ọ ( đi m e kho n 2 Đi u 122) ạ i kho n 3  Đi u 8 B  lu t hình s  thì  t ạ

ộ ế t ng

ụ ộ i  y là đ n m i lăm năm tù. Ví d : t ườ ộ ấ   ạ ộ ộ ậ i ph m r t ấ   ứ i ph m gây nguy h i r t l n cho xã h i mà m c cao nh t ạ ố ớ ộ ấ ườ i gián   ề ộ   ạ i thu c i gi i kho n 2 Đi u 80; t ng h p quy đ nh t ườ   ẻ ộ ưỡ ề ị ng ng dâm tr  em thu c tr i c ạ ấ ớ ế ả i kho n 2 Đi u 93; t

ạ ộ ợ ị

ọ ộ ạ ặ ị ộ nghiêm tr ng là t ủ c a khung hình ph t đ i v i t ợ ị ườ ệ đi p thu c tr ạ ườ ng h p quy đ nh t tr ả ợ h p quy đ nh t ệ ạ ộ T i ph m đ c bi ả ề i  kho n 2 Đi u 114. v.v... t nghiêm tr ng là t i ph m gây nguy h i đ c bi

ộ

ườ ạ ị

ả

ả ả

ế

ệ ớ   ạ ặ t l n ườ   ạ ố ớ ộ ấ ấ ủ ứ i  y là trên m i cho xã h i mà m c cao nh t c a khung hình ph t đ i v i t ố ả ụ ộ ộ ổ ộ   ặ ử  qu c thu c  hình. Ví d : T i ph n b i t lăm năm tù, tù chung thân ho c t ợ   ườ ộ ườ ế ộ ề ả ợ ng h p i thu c tr i gi t ng i kho n 1 Đi u 78; t tr ng h p quy đ nh t ị ợ ườ ộ ả ộ ướ ạ   ề ạ ị i i kho n 1 Đi u 93; t quy đ nh t ng h p quy đ nh t p tài s n thu c tr i c ề ả ạ   ị ợ ườ ộ ố ộ ậ ộ kho n 3, kho n 4 Đi u 133; t i ng h p quy đ nh t  thu c tr i nh n h i l ề ả kho n 3, kho n 4 Đi u 279.v.v... N u hành vi vu kh ng ng ườ ố ộ ạ ị ả ọ ỉ ặ ộ   ọ ộ ườ i ít nghiêm tr ng ho c t i khác ph m t i ộ ậ   ề ạ ợ i kho n 1 Đi u 122 B  lu t ng h p quy đ nh t

ứ  ch c; l

ộ ề

i thu c các tr ườ ụ ườ ườ

i khác ph m t

ộ ấ ứ ộ ị ườ ự ệ nghiêm tr ng thì ch  thu c tr hình s .ự ộ ạ Ph m t ớ ố ạ h n;  đ i  v i nhi u   ng ưỡ d ụ ố v ; vu kh ng ng ọ tr ng thì ng ề   ợ ườ ứ ợ ụ ổ i d ng ch c vu, quy n ng h p: có t ẹ ố ỗ ạ ớ   i   d y d ,  nuôi i;  đ i  v i   ông,  bà,  cha,  m ,  ng ố ớ ữ ệ   i thi hành công ng, chăm sóc, giáo d c, ch a b nh cho mình; đ i v i ng ặ ệ ặ ọ ạ t nghiêm   i r t nghiêm tr ng ho c đ cbi ề   ả i b  truy c u trách nhi m hình s  theo kho n 2 Đi u ườ ạ i ph m t

172

ự ộ ậ ạ ừ ộ

ả ề ự ế ả

ơ ấ ả ộ ậ ặ

ớ ạ ề t c  các tình ti ự

ờ ự ụ c 0 gi

ự

ộ ả ư ế ị ớ ị ố ộ ậ ỉ

ọ i vu kh ng cũng có kho n 2, nh ng ch  có m t tình ti ộ ữ ể ng h p nghiêm tr ng nên có th  coi nh ng tr

ự

ườ ệ ế ạ ọ ộ i th c hi n hành vi ph m t

ề ạ i ph m t ờ

ạ ộ ộ ớ ị ề i kho n 2 Đi u 122 B ng h p quy đ nh t

ườ ụ ị ề ự

ự ố ớ ộ ớ   ả  m t năm đ n b y năm tù. So v i 122 B  lu t hình s  có khung hình ph t t ộ ậ   ề kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s  năm 1985 thì kho n 2 Đi u 122 B  lu t ế ị ư ự   t đ nh khung hình hình s  năm 1999 không n ng h n, nh ng t ế ộ ậ ả ạ ị   t m i nên không i kho n 2 Đi u 122 B  lu t hình s  là tình ti ph t quy đ nh t ờ  ướ ệ ố ớ áp d ng đ i v i hành vi th c hi n tr  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi ệ ử   00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n x  lý. Tuy nhiên, B  lu t hình s  năm 1985 ề ộ ị   quy đ nh v  t t đ nh ườ   ợ ạ ườ i trong tr khung là ph m t ng ợ ộ ậ ả ạ ị ộ ạ i kho n 2 Đi u 122 B  lu t hình s  năm 1999 là h p ph m t   i quy đ nh t ộ   ự ợ ườ i ng h p nghiêm tr ng n u ng tr ệ   ờ ướ  00 ngày 1­7­2000 m i b  phát hi n  00 ngày 1­7­2000 mà sau 0 gi tr c 0 gi ộ  ả ợ ử x  lý mà thu c m t trong các tr ộ ậ ả ậ   lu t hình s  năm 1999 thì áp d ng kho n 2 Đi u 117 B  lu t hình s  năm 1985 đ i v i ng i.

ườ ộ

ệ ế ồ

ấ ừ ộ ệ ặ ế

ườ i làm nh c ng

ụ ớ ộ ờ ụ ấ ộ ậ ụ c 0 gi ạ ổ i làm nh c ng

i khác tr ệ ướ ử ớ ạ ề ừ ộ   ể ị  m t i còn có th  b  ph t ti n t ề  ứ ự    m t năm đ n năm năm. B  lu t hình s  năm   i khác, vì  00 ngày 1­7­ ượ c áp

ạ ườ i ph m t ạ ạ Ngoài hình ph t chính, ng i ph m t ườ ệ ả ồ tri u đ ng đ n m i tri u đ ng, c m đ m nhi m ch c v , c m hành ngh ệ ấ ị ho c làm công vi c nh t đ nh t ố ớ ộ ị 1985 không quy đ nh hình ph t b  sung đ i v i t ườ ạ ườ ậ i ph m t v y đói v i ng ờ 2000 mà sau 0 gi  00 ngày 1­7­2000 m i phát hi n x  lý thì không đ ố ớ ọ ạ ổ ụ d ng hình ph t b  sung đ i v i h .

ng ba

ƯỜ Ệ TRÁCH NHI M B I TH Ạ Ệ NG THI T H I

Ạ Ẻ DO HÀNH VI XÂM PH M TÍNH M NG, S C KHO ,

Ự Ẩ ươ Ch Ồ Ạ  NHÂN PH M, DANH D  CON NG Ứ ƯỜ I

ạ ẩ ạ ứ

ỉ ệ ườ

ườ ị ả ồ

ấ

ẻ ự ủ ị ự ủ ạ ệ ạ ộ t h i do hành vi ph m t i gây ra. ặ   ả ử ộ ạ ườ ữ i ph m t i ph i s a ch a ho c ạ ị   i gây ra.   t h i v  tinh th n, Toà án

ườ ị ạ ệ ạ ề i b  h i.

i ng ệ ộ ậ ườ

ệ ạ ộ ứ Hành vi xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m danh d  c a con   ộ ậ   ứ i không ch  b  truy c u trách nhi m hình s  theo các quy đ nh c a B  lu t ng ự hình s  mà còn ph i b i th ề ộ ậ Theo Đi u 34 B  lu t hình s , thì ng ườ ồ ng thi b i th ườ Trong tr ộ có th  bu c ng ướ c đây, khi ch a có B  lu t dân s , vi c Toà án bu c ng ạ ườ ng thi t h i do hành vi ph m t

ườ ự ệ

ườ ạ ộ ữ ng nh ng thi ự ượ ệ ạ ậ ộ t h i v t ch t đã đ c xác đ nh do hành vi ph m t ạ ợ ầ ọ ộ i ít nghiêm tr ng, gây thi ng h p ph m t ạ ỗ ộ ườ i công khai xin l i ph m t ộ   ạ ự ư i ph m t i ư ố  ộ i gây nên căn c  vào Thông t  s ố ẩ i cao.   ộ   ạ ộ i i ph m t ả   ể ừ  ngày 1/7/1996 ph i i gây ra k  t ng thi

ủ ể Tr ồ b i th ủ Ủ 173/UBTP ngày 23/3/1972 c a  y ban Th m phán Toà án nhân dân t ộ ậ ệ Hi n nay, chúng ta đã có B  lu t dân s , do đó vi c bu c ng ệ ạ ả ồ t h i do hành vi ph m t ph i b i th ự ộ ậ ị ứ căn c  vào các quy đ nh c a B  lu t dân s .

173

ừ ề ự ế ề ị

ệ ạ ườ ạ ồ ườ ệ ợ ồ Theo các quy đ nh t ườ th ng thi ự ủ d  c a con ng ệ ồ   ộ ậ  Đi u 609 đ n Đi u 625 B  lu t dân s , thì vi c b i ứ ạ t h i do hành vi xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh   ệ ạ ng thi ẩ ẻ t h i ngoài h p đ ng. i là trách nhi m b i th

Ư Ị A.NH NG QUY Đ NH CHUNG

ệ ạ t h i ứ ắ ồ ườ ạ

ự ự ẩ ệ ẻ ườ ự ủ ề

ng ồ b i th

ng thi ạ ặ t h i. ườ ờ

ị ườ

ệ ườ ị ng cho ng ả ượ ệ ạ t h i ph i đ ể ệ ng toàn b  và k p th i. Ng ề ứ ệ ộ ồ ộ ự ệ ậ ặ ằ ộ ườ ạ i và   i ph m t ườ   ồ ứ ng, hình th c b i th ng ợ ừ ườ   ng h p pháp

ứ ồ ả ỗ t h i có th  đ ế ng, n u do l

ắ ườ   i vô ý ủ   c m t và lâu dài c a

ỗ 1. nguyên t c b i th Hành vi xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  c a con   ố ả   ườ ượ c th c hi n do c  ý ho c vô ý, ng i đ i th c hi n hành vi đó đ u ph i ệ ạ ườ i b  thi ồ c b i th Thi ườ ị ạ ậ ả ng i b  h i có th  tho  thu n v  m c b i th ề ằ b ng ti n, b ng hi n v t ho c th c hi n m t công vi c, tr  tr ị ậ lu t quy đ nh khác. ườ i gây thi Ng ệ ạ mà gây thi ặ mình, ho c ng ể ượ c gi m m c b i th ế ướ ả ớ  tr t h i quá l n so v i kh  năng kinh t i b  h i cũng có l i.

ớ ạ i ph m t

ườ , thì ng ườ ị ạ ứ ồ Khi m c b i th ườ ị ạ i b  h i, ho c ng ự ế ợ ủ ợ i đ i di n h p pháp c a ng ộ   i ề   i b  h i có quy n

ứ ồ ườ ầ ệ ạ ớ ườ ị ạ ườ ặ ổ ườ ạ ặ ho c ng yêu c u Toà án thay đ i m c b i th ng không còn phù h p v i th c t ệ ng.

ị ệ ng

ị ườ ổ ở ồ ườ ả ng thi 2. năng l c ch u trách nhi m b i th Ng ự  đ  18 tu i tr  lên ph i ch u trách nhi m b i th

ườ ừ ủ i t ủ

ẹ ẹ

ườ ả

ế ả ệ ạ ừ ườ ọ ng ph n còn thi u, tr  tr ườ ướ i d ộ ng toàn b  thi ạ ườ i con này l ợ ng h p thi

ả i trong vi c đ

ỗ ư ủ ườ ng mà ng ế ổ ứ ự ế  ch c khác đang tr c ti p qu n lý h  có l ườ ừ ủ ườ i t

ườ ủ

i khác. Ng ằ ế ầ ỗ

ườ

i khác, thì ng ộ ế ệ ệ ạ   ồ t h i ổ ẹ   ệ ạ i 15 tu i gây thi t h i mà còn cha m , ả ủ ệ ạ t h i; n u tài s n c a cha m  không   ồ   ấ i có tài s n riêng, thì l y tài s n đó b i ờ t h i mà h  gây ra trong th i gian   ệ ể  ọ ổ ổ ế    đ  15 tu i đ n ch a đ  18 tu i mà ế ả ủ ả ồ ng b ng tài s n c a mình, n u không đ  thì cha   ệ   ộ ế ườ i trong vi c i giám h  n u có l ng ph n còn thi u. Ng ườ   ệ ạ i t h i cho ng i ch a thành niên gây thi ườ   i mà mình giám h  không có

ư ườ ng, n u tài s n c a ng ườ ủ ể ồ ả ồ ư ặ do hành vi c a mình gây ra. Ng ả ồ thì cha m  ph i b i th ủ ể ồ đ  đ  b i th ầ ườ th ọ ở ườ ng h c, các t  tr ệ ạ ọ t h i cho ng h  gây thi ệ ạ t h i thì ph i b i th gây thi ườ ả ồ ẹ m  ph i b i th ườ ộ ể giám h  đ  ng ộ giám h  ph i b i th ho c có nh ng không đ  đ  b i th ả ủ ng.

Ệ Ị Ạ B. XÁC Đ NH THI T H I

ạ ị ạ t h i do tính m ng b  xâm ph m

ệ ạ ạ ạ ồ

ệ ạ ị t h i do tính m ng b  xâm ph m bao g m: ệ ứ ữ ợ ọ ế 1. thi Thi ­ Chi phí h p lý cho vi c c u ch a ng ườ ị ạ ướ i b  h i tr c khi h  ch t;

174

ạ

ườ ả ấ ưỡ ng.

i mà n n nhân lúc còn s ng ph i c p d ộ i gây thi

ộ ắ ổ ấ ề ệ ợ ­ Chi phí h p lý cho vi c mai táng n n nhân; ề ấ ưỡ ­ Ti n c p d ỳ ừ ế ị ườ ­ Tu  t ng tr ng m t kho n ti n bù đ p t n th t v  tinh th n cho nh ng ng

ườ ầ ạ ng cho ng ợ ng h p, Toà án quy t đ nh bu c ng ề ả ấ ủ ạ ố ườ ầ ớ ướ

ị ề ự ư ự

ứ ả ị

ườ ụ ẹ

ườ ỉ ộ ỹ

ế ị ế ạ ọ ươ ọ ộ ử ề ấ ể ư ậ i đòi h i ph i có quy đ nh nh  v y đ  đáp  ng yêu c u mà th c t ồ ạ i con, ch ng bà và ng ố ố t ch t. Vì quá th

ầ ả   ệ ạ t h i ph i ườ   ữ ồ i b i th ư   c đây ch a thân g n gũi nh t c a n n nhân. Đây là m t quy đ nh m i mà tr ễ   ễ ậ có, vì v y cũng ch a có th c ti n xét x  v  v n đ  này. Tuy nhiên, th c ti n ự ế  ử ạ ầ ỏ xét x  l ộ ặ   i con trai đã hy đ t ra. Ví d : M t bf m  có h i ng ườ   sinh trong cu c kháng chi n ch ng Pháp và ch ng M , bà ch  còn ng i con ế   ng xót con gái nên bà phát gái đang h c đ i h c thì b  gi ệ b nh tâm th n.

ạ ứ

ồ ứ ệ ạ t h a do s c kho  b  xâm ph m ẻ ị

ẻ ứ ụ ồ ứ ng, ph c h i s c kho  và ch c năng

i b  h i; ặ ủ

ậ ườ ị ạ ể ế ượ ổ ị i b  h i không  n đ nh và không th  xác đ nh đ i b  h i, n u thu c thì

2. thi ạ Thi ồ ưỡ ệ ứ ­ Chí phí cho vi c c u ch a, b i d ủ ị ấ ị ả b  m t b  gi m sút c a ng ự ế ị ấ ậ ­ Thu nh p th c t ườ ị ạ  c a ng ậ ủ ạ

ườ ợ

ậ ị ế ề ự ế ủ nh p th c t ụ ứ áp d ng m c thu nh p trung bình c a lao đ ng cùng lo i; ầ ­ Chi phí h p lý và ph n thu nh p th c t i b  h i trong th i gian đi u tr , n u ng

ầ i th

ườ ị ạ ụ ấ ẻ ị ệ ị t h i do s c kho  b  xâm ph m bao g m: ữ ườ ị ạ ị ả  b  m t ho c b  gi m sút c a ng ị ộ ự ế ị ấ ủ  b  m t c a ng   i chăm sóc ộ   ả ấ ườ ị ạ ờ i b  h i m t kh  năng lao đ ng ệ ạ ợ   ả ườ ồ t h i bao g m c  chi phí h p ng xuyên chăm sóc, thì thi ữ   ấ ả ưỡ ề ườ ị ạ ng cho nh ng i b  h i và kho n ti n c p d ị ươ ư ọ ưỡ   ng tích ng khi h  ch a b  th i b  h i có nghĩa vc  c p d ệ i mà ng

ườ ặ ổ ẻ ườ ị ạ ng ườ và c n có ng lý cho vi c chăm sóc cho ng ng ạ ế ứ ho c t n h i đ n s c kho ;

ườ ườ ợ ộ

ng h p Toà án quy t đ nh bu c ng ề ế ị ấ ề ạ ộ i ph m t ườ ị ạ ầ ườ ỳ ừ ­ Tu  t ng tr ắ ổ ả ộ ng m t kho n ti n bù đ p t n th t v  tinh th n mà ng ả ồ   i ph i b i ả   i b  h i ph i

th gánh ch u.ị

ườ ị ạ ượ ưở

ồ ng b i th ự ạ i gây nên

ườ ng do hành vi xâm i b  h i đ ườ ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh d  con ng ả ộ ấ i b  h i m t hoàn toàn kh  năng lao đ ng thì

ế đ

c h ẩ ườ ị ạ ệ ạ ế t h i đ n khi ch t. ườ ị ạ ườ ế

ố ườ ấ i mà ng ưỡ ề ẻ ợ ng h p ng ườ ng thi ợ ng h p ng ọ ng khi h  còn s ng đ i b  h i ch t thì nh ng ng ượ ưở c h ữ ng ti n c p d i này có ờ   ng trong th i

ặ ườ ờ ạ 3. th i h n ng ứ ạ ườ ­ Trong tr ồ ượ ưở c h ng b i th ườ ­ Trong tr ưỡ ụ ấ nghĩa v  c p d ạ h n sau: Ng i ch a thành niên ho c ng i đã thành thai là con c a ng

ườ ố ợ ấ ế ủ ủ ư mà còn s ng sau khi sinh ra đ ượ ưở c h ng tr  c p cho đ n khi đ  18 tu i, tr ế   ườ i ch t ừ  ổ

175

ườ ư ủ ổ ộ

ườ ủ i đ  15 tu i đ n ch a đ  18 tu i đã tham gia lao đ ng và có ố ả ổ ế tr thu nh p đ  nuôi s ng b n thân.

ư ả ộ i đã thành niên nh ng không có kh  năng lao đ ng, thì đ ượ ưở   ng c h

ế ợ ng h p ng ậ ủ ườ Ng ề ấ ưỡ ti n c p d ế ng cho đ n khi ch t.

ị ạ ẩ ự

ồ i b  h i bao g m:

ệ ạ ủ ệ ạ ề t h i v  danh d , nhân ph m, uy tín c a ng ệ ạ ế ợ t h i;

ụ ặ ị ả ệ ợ ộ

4. thi ự Thi ể ạ ­ Chi phí h p lý đ  h n ch  kh c ph c thi ự ế ị ấ ậ ­ Thu nh p th c t ườ ỳ ừ ­ Tu  t ng tr ỗ ườ ả ộ ạ i ph m t

ứ i, c i chính công khai, Toà án quy t đ nh ng ầ ổ ườ t h i do danh d  nhân ph m uy tín b  xâm ph m ườ ị ạ ẩ ắ  b  m t ho c b  gi m sút; ạ ấ   ng h p, ngoài vi c bu c ch m d t hành vi vi ph m, công ế ị ả ồ   i ph i b i ườ ị ạ i b  h i. ấ ề ng bù đáp t n th t v  tinh th n cho ng khai xin l th

ƯỜ Ộ Ố ƯỜ Ạ Ệ Ồ C. B I TH NG THI T H I TRONG M T S  TR NG H P C Ợ Ụ

THỂ

ợ ượ

ườ 1. trong tr N u gây thi ng h p v ệ ạ t h i trong tr

ệ ạ t h i không ph i b i th

ườ

ỉ

ườ ụ

ổ i h n phòng v t h i mà A gây cho B là 80 tri u đ ng, nh ng B có l ườ   i có ớ ạ   i h n ng. Tuy   ạ   i ph m i c a mình.   ệ  ỗ   i

ệ ạ ộ ả ồ ườ ệ ồ ớ ạ ệ i h n phòng v  chính đáng t quá gi ệ ế ợ ườ ng h p phòng v  chính đáng thì ng ế ả ồ ư ườ ượ ng, nh ng n u do v hành vi gây thi t quá gi ườ ệ ạ ệ ả ồ phòng v  chính đáng thì ng i có hành vi gây thi t h i ph i b i th ườ ứ ộ ỗ ủ ứ ả ứ ồ ỗ ườ ng ph i căn c  vào m c đ  l nhiên, m c b i th i c a m i bên, ng ứ ộ ỗ ủ ớ ứ ườ ệ ạ ươ ầ ả ồ ộ i ch  ph i b i th t ng  ng v i m c đ  l t h i t ng ph n thi ớ ạ ượ ợ ươ t quá gi Ví d : A gây th ng h p v ng tích cho B trong tr ư ồ ệ ố chính đáng; t ng s  thi ỉ ặ n ng nên Toà án ch  bu c A ph i b i th ng cho B 50 tri u đ ng.

ế ấ ế ấ ng h p v i do v

t h i. Tuy nhiên, n u có ng

ế t qú yêu c u c a tình th  c p thi

i do v ế 2. trong tr ườ Ng ườ ng cho ng ườ ế ể t đ  ng ườ

ượ ả ồ t ph i b i th ả ợ ượ ườ ượ ộ ạ i ph m t ệ ạ ườ ị i b  thi ạ ả i khác ph i ph m t ế ấ ượ ườ ệ

ộ i đã gây ra tình th  c p thi ụ ườ i đang xem phim thì T phát hi n ông K là ng ậ ử ệ ạ ế

ế

ầ ẽ ố ả ạ ẽ ể ế

ế ị

ẹ ố

ậ ử ư ề ệ

ạ ỏ ế ơ ậ ử  b t l a qu t, làm b t l a vào can xăng b c cháy. Sau khi s ơ ụ ằ ọ ầ ủ ế t t quá yêu c u c a tình th  c p thi ả ồ   ế ủ ầ t ph i b i t quá yêu c u c a tình th  c p thi ế ấ   ườ i đã gây ra tình th  c p th ế ấ ế   ầ ủ t thi ườ ị  ệ ạ t h i cho ng i b ng thi thì ng ế ạ   c phân công b o v  bãi chi u phim. Trong lúc h i. Ví d : T là dân quân đ ầ   ọ ườ ị ệ i b  b nh tâm th n m i ng ạ   ừ ế xách can xăng và c m chi c b t l a ch y vào trong bãi chi u phim v  ch y ầ   ườ ị ừ i b  tâm th n, v a hô: "Tao s  đ t c  nhà mày!". T cũng bi t ông K là ng ư ề   ể ế nh ng n u đ  ông K ch y vào bãi chi u phim thì s  gây nguy hi m cho nhi u ầ   ườ ẩ ng i nên T ch y đ n ôm ông K đ y ra kh i bãi chi u phim, vì b  tâm th n ự  ắ ử nên ông K gi ẹ ả vi c x y ra, c  quan đi u tra phát hi n là M đã đ a can xăng và b t l a cho   ông K nh m m c đích trêu ch c ông K.

176

ấ ợ

ấ

ả ể ề ứ

ế ườ ượ ậ ọ

ọ ườ ạ i l ả

ề ứ ườ

ồ

ặ ủ ng cho ng ổ ượ ệ ư

ượ u, nh ng đã đè A ra đ  r ấ ữ ữ ề ị

ơ ở ườ ổ

ộ ố ườ ẩ ạ ị

ươ ọ ố ị ị ng s  não có t

ươ ậ ườ ng h p do ng 3. trong tr i dùng ch t kích thích gây ra ố ộ ạ ườ ặ u ho c do dùng ch t kích thích khác mà lâm i do u ng r i ph m t Ng   ẫ   ả ạ ấ vào tình tr ng m t kh  năng nh n th c và đi u khi n hành vi c  mình thì v n ộ ạ ị  ạ ườ ả ồ ệ ạ i ph m t ph i b i th i b t h i do h  gây ra. Tuy nhiên, n u ng ng thi ấ ườ ố i khác c  ý làm cho h  say ho c lâm vào trong tình tr ng m t kh  năng ng   ả   ố ể ậ i có hành vi c  ý đó ph i nh n th c và đi u khi n hành vi c a mình, thì ng ế ườ ị ạ ụ ườ ị   ch u trách nhi m b i th i b  h i. Ví d : Q và N bi t A khong ị ế ệ ố u vào mi ng cho đ n khi A b  say không u ng r   ể   ư ế t gì n a, Q và N th y A b  say khong nh ng không đ a A v  mà còn đ  A bi ọ   voà trong tr ng ph  thông c  s  đu i đánh các em h c sinh còn mình thì ị ổ ứ t đu i m t s  em ch y khong k p nên đã b  A đ y ngã, đ ng c   ỷ ệ  ấ  l trong đó có m t em b  đ p đ u vào g c cây b  ch n th th ỏ ượ i. Do v  A r ầ ị ậ ộ ả ỏ ọ t 61% và ph i b  h c. ng t

ườ ệ ạ t h i

ữ ườ

ả ườ ườ ị ạ i cùng gây ra thi ệ ạ t h i, thì nh ng ng ớ ệ

ề ặ i khác, m c dù m i ng ng cho ng

ườ ề ợ ng h p nhi u ng ợ ề ng h p nhi u ng ườ ng cho ng ả ồ i cùng ph i b i th ủ

ư ơ

ề ộ ố i trong s  nh ng ng ồ c h

ả ồ ườ ỗ i đó i cùng gây ra thi   ệ   i b  h i, trách nhi m liên đ i là trách nhi m ườ ườ   i có ự ộ ỗ ủ ọ   i c a h , ườ   i đó ữ   ng, r i sau đó nh ng ườ   ng h p không xác ệ ạ   t h i theo ụ i c a m i ng ợ ng thi ứ c m c đ  l

4. Trong tr ườ trong tr ớ ồ ph i liên đ i b i th ườ ỗ ườ ủ c a nhi u ng ầ ớ ầ ươ ứ ệ ng  ng v i m c đ  l ph n trách nhi m riêng c a mình theo ph n t ư ườ ộ ộ ể nh ng c  quan thi hành án có th  bu c m t ng ả ả ưở ườ ị ạ ượ ả i b  h i đ ph i tr  toàn b  kho n ti n mà ng ọ ạ ườ i khác có nghĩa v  thanh toán l i cho h . Trong tr ng ọ ườ ộ ỗ ủ ượ ị i, thì h  ph i b i th đ nh đ ằ ầ ph n b ng nhau.

ợ ườ ủ ứ ng h p do ng i c a pháp nhân, do công ch c, viên

ứ 5. Trong tr ướ ch c Nhà n

ườ ệ ạ ườ ủ t h i do ng Pháp nhân ph i b i th

ệ ế ự

ầ ề ả ả i c a mình gây ra trong khi ng, thì có   ề   t h i ph i hoàn tr  kho n ti n

ng ti ườ ệ th c hi n nhi m v  do pháp nhân giao; n u pháp nhân đã bòi th ả ỗ quy n yêu c u ng mà pháp nhân đã b  ra b i th

ơ ệ ạ i b  h i. ệ ạ ướ ứ ườ c gây ra ả ồ ụ ườ ỏ C  quan Nhà n

ườ ị ạ ng thi ụ ệ

ầ ườ ề ả ằ ả ả ồ ơ  kho n ti n mà c  quan đã b i th

ệ i trong vi c gây thi i có l ườ ồ ng cho ng ứ   ườ ả ồ t h i do cong ch c, viên ch c c ph i b i th ủ   c a mình gây ra trong khi thi hành công v  và có trách nh m yêu c u công ứ ứ   ng cho ch c, viên ch c ph i ho n tr ườ ị ạ        i b  h i. ng

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Ụ Ụ Ầ PH N PH  L C

177

ộ ẻ ẩ

ươ ườ ừ ề ứ i xâm ph m tính m ng, s c kho , nhân ph m, danh ế ạ ộ ậ 1. Ch ự d  con ng ng XII các t i t

ạ  Đi u 93 đ n Đi u 122 B  lu t hình s ;  ế ế ự ố ộ ỷ ủ ủ ườ ị ị ề 2. Ngh  quy t sô 32/ 1999 ngày 21­12­1999 c a Qu c h i; 3. Ngh  quy t sô 229/2000 ngày 28­1­2000 c a U  ban Th ố   ụ ng v  Qu c

H i;ộ

ủ

ỳ ố ư ố ị ủ ỉ 4. Ch  th  s  04/2000 ng a 17­2­2000 c a Chính ph ; 5. Thông t

ị ố ư  lien tích s  01/ ngày 12­6­2000 và thông t ố ủ ể ệ liên t ch s  02 i cao, Vi n ki m sát nhân dân tói cao,

ộ ư ộ

ngày 5­7­2000 c a Toà án nhân dân t B  T  pháp, B  Công an; ị ộ ồ ế ố ẩ

ủ 6. Ngh  quy t s  01 ngày 4­8­2000 c a H i đ ng Th m phán Toà án nhân ố i cao. dân t

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Ả Ộ CÙNG M T TÁC GI

ự ố ớ ạ

kho  c a con ng i

ạ ệ ườ ( NXB Công an nhân dân – năm 1994) ề ố ự ữ ề ẩ ấ ẩ ậ ứ   1. Trách nhi m hình s  đ i v i hành vi xâm ph m tính m ng, s c ẻ ủ    2. Giám đ c th m, tái th m v  hình s ­ nh ng v n đ  lý lu n và

th c ti n

ị ự ễ ( NXB Chính tr  Qu c gia ­ năm 1995) ả ệ 3. Các tình ti t gi m nh  trách nhi m hình s ự

ố ế ặ t tăng n ng, tình ti ả ị ẹ (NXB Chính tr  Qu c gia năm 1995, tái b n năm 2000 )

ế ố ệ ự ố ớ ộ ạ ạ

ự ủ ẩ ố ị ứ   i xâm ph m tính m ng, s c ườ (NXB Chính tr  qu c gia – năm 4. Trách nhi m hình s    đ i v i các t ẻ i

kho , nhân ph m, danh d  c a con ng ả 1997, tái b n năm 1999)

ậ ố ồ

ự ệ ( NXB Chính

ị

ự ệ ủ ụ ố ụ ẩ ( NXB Chính trị ( NXB thành ph  H  Chí Minh ­ năm 1998) 5. Bình lu n án  ậ ử ơ ẩ ủ ụ 6. Th  t c xét x  s  th m trong lu t hình s  Vi t Nam  ả ố tr  Qu c gia ­ năm 2000, tái b n năm 2001 )  7. Th  t c phúc th m trong t t ng hình s  Vi t Nam

ố Qu c gia ­ năm 1998 )

ậ ố ụ ự ệ ( NXB ố 8. Th  t c giám đ c th m trong lu t t t ng hình s  Vi t Nam

ủ ụ ố ị ẩ Chính tr  Qu c gia ­ năm 1999 )

ạ ừ ợ ệ ự ( NXB Chính trị ng h p lo i tr  trách nhi m hình s

ố ườ ữ 9. Nh ng tr Qu c gia ­ năm 1998 )

ậ ự ễ

ự ệ ậ ế ị ự ễ ẵ ệ ( NXB Đà N ng ­ năm 1999 ) 10. Pháp lu t­ Th c ti n và án l ậ ử 11. Th c ti n xét x  và pháp lu t hình s ạ 12. Hình ph t và quy t đ nh hình ph t trong lu t hình s  Vi ự( NXB Đà N ng ­ năm 2000 ) ẵ t Nam

ị ạ ố (NXB Chính tr  Qu c gia ­ năm 2000 )

178

ộ ậ ự ậ ầ ( NXB thành phố 13. Bình lu n ph n chung B  lu t hình s  năm 1999

ồ H  Chí Minh ­ năm 2000 )

ộ ự ậ ố ồ ( NXB Thành ph  H  Chí 14. T i ph m trong lu t hình s  năm 1999

ộ ạ ậ ( NXB Đà 15. T i ph m và hình ph t trong lu t hình s ự ệ  Vi t Nam

ẵ ạ Minh ­ năm 2001 ) ạ N ng – năm 2001

ộ ậ ươ ự ầ 16. Bình lu n B  lu t hình s  1999 ( ph n riêng) ch ng XIV­ Các

ộ ậ ố ồ ở ữ ( NXB Thành ph  H  Chí Minh – năm 2001) ạ i xâm ph m s  h u t

179