Các bộ phận cơ bản của một hệ thống lái ô tô (Phần 1)
Hệ thống lái của các loại ô tô ngày nay hết sức đa dạng và phong phú về nguyên lý
cũng như về kết cấu,tuy nhiên về cơ bản chúng đều có 4 bộ phận chính sau đây:
Vành lái, trục lái, cơ cấu lái (hộp số lái), dẫn động lái.
Mặc dù hệ thống lái của các loại ô tô ngày nay hết sức đa dạng và phong phú về
nguyên lý cũng như về kết cấu, từ hệ thống lái của xe con, xe tải, hệ thống lái trên
các loại xe có hệ thống treo độc lập đến các xe có hệ thống treo phụ thuộc tuy
nhiên về cơ bản chúng đều có 4 bộ phận chính sau đây: Vành lái, trục lái, cơ cấu
lái (hộp số lái), dẫn động lái.
H.1. Sơ đồ kết cấu một hệ thống lái đơn giản.
1 - Vành tay lái. 4 - Khung xe.
2 - Trục lái. 5 - Các cơ cấu dẫn động lái.
3 - Hộp số lái.
H.2. Cách bố trí hệ thống lái trên xe.
1. Vành tay lái
Vành tay lái (Volant) là bộ phận đặt trên buồng lái có nhiệm vụ tiếp nhận mô men
quay của người lái và truyền cho trục lái. Vành tay lái có cấu tạo tương đối giống
nhau trên các loại xe ô tô, nó bao gồm một vành hình tròn lõi bằng thép bên ngoài
được bọc bằng vật liệu nhựa hoạc da, được lắp ghép với trục lái bằng then hoa, ren
và đai ốc. Bên trong vành lái thông thường có bố trí ba nan hoa. Ngoài chức năng
chính như trên vành tay lái còn là nơi bố trí một số bộ phận bắt buộc phải có khác
của ô tô như công tắc còi, công tắc signal, túi khí bảo vệ người lái khi xẩy ra sự cố
như tai nạn…v…v…
Mặc dù trên hầu hết các hệ thống lái ngày nay đều được trang bị bộ trợ lực lái
nhưng vành lái cũng cần phải đủ vững chắc để có thể truyền được mô men yêu cầu
lớn nhất kể cả khi bộ trợ lực bị hư hỏng. Ngoài ra vành lái cũng cân phải đảm bảo
tính thẩm mỹ
H.1. Vành tay lái.
H. 2. Cấu tạo củai vành tay lái..
1 – Xương bằng thép, 2 – Vỏ bọc bằng cao su.
2. Trục lái
Trục lái bao gồm trục lái chính làm nhiệm vụ truyền mô men quay từ vành lái đến
hộp số lái và ống đỡ trục lái để cố định trục lái vào thân xe. Đầu trên của trục lái
chính được làm thon và sẻ răng cưa và vành lái được siết chặt vào trục lái bằng đai
ốc. Đầu dưới của trục lái chính nối với cơ cấu lái bằng khớp nối mềm hoặc khớp
các đăng để giảm thiểu việc truyền chấn động từ mặt đường lên vành tay lái.
Ngoài chức năng truyền mô men quay từ vành lái xuống hộp số lái trục lái còn là
nơi lắp đặt nhiều bộ phận khác của ô tô như: Cần điều khiển hệ thống đèn, cần
điều khiển hệ thống gạt nước, cơ cấu nghiêng tay lái, cơ cấu hấp thụ va đập, cơ
cấu khoá tay lái, cơ cấu trượt tay lái…. Các cơ cấu này giúp cho người điều khiển
thoải mái khi di chuyển ra vào ghế lái và có thể điều chỉnh vị trí tay lái cho phù
hợp với khổ người .
Trục lái cần phải đảm bảo đủ cứng để truyền mô men điều khiển nhưng lại phải
đảm bảo giảm rung động trong hệ thống lái, không gây rung, ồn trong buồng điều
khiển cơ cấu điều khiển hệ thống lái cần có kết cấu gọn, bố trí hợp lí, đồng thời có
khả năng đàn hồi tốt theo phương dọc xe để hạn chế tổn thương có thể xẩy ra khi
gặp tai nạn. Hiện nay kết cấu trục lái rất đa dạng, đa số các xe sử dụng loại trục
gẫy được cấu tạo từ các trục có các khớp các đăng nối trục.[8]
H. 1 Cấu tạo một trục lái.
1 - Vành lái. 4 - Vỏ trục lái. 6 - Trục các đăng.
2 - Cụm công tắc gạt mưa. 5 - Khớp các đăng. 7 - Khớp cao su.
3 - Cụm khóa điện.
Kết cấu một số kiểu trục lái.