Các loại bệnh thường gặp nơi cá
Salmonid
Để phân định rõ ràng các bệnh của loài cá Salmonid, chúng ta tạm chia các bệnh tật của loài
cá Salmonid làm 5 loại khác nhau.
- Bệnh do vi khuẩn (Bacterial diseases)
- Bệnh do virus (Viral diseases)
- Bệnh nấm (Fungal diseases)
- Ký sinh Protozoan (Protozoan parasites)
- Ký sinh Metazoan (Metazoan parasites)
1/ Bệnh do vi khuẩn (Bacterial diseases):
Với cá Salmonids thì các bệnh do vi khuẩn gây nên khá nhiều, một số bệnh thường gặp:
Furunculosis: Bệnh gây ra bởi vi khuẩn Aeromonas salmonicida. Trong môi trường nước
ngọt, bệnh Furunculosis thường xuất hiện nhiều vào thời gian nhiệt độ gia tăng.
Triệu chứng rõ rệt nhất của bệnh Furunculosis cấp tính là xuất huyết trên thân cá. Các triệu
chứng khác là biếng ăn, đờ đẫn. Hình thức mãn tính của bệnh này thường thấy ở những cá
đã trưởng thành với triệu chứng chảy máu cấp tính, lá lách lớn rộng, thận bị hóa lỏng.
Đề phòng và trị liệu:
- Furazolidone, 35mg/kg cá mỗi ngày, liên tục trong 21 ngày.
- Sulfamerazine (NF-180 hoặc Furozone), 0,26gr/kg cá mỗi ngày, trong 3 ngày liên tục, sau
đó dùng 0.15gr/kg cá trong 11 ngày tiếp theo.
Các loại thuốc trụ sinh như Oxytetracycline hoặc Sulphonamides pha trộn trong thức ăn có
thể ngăn ngừa được Furunculosis nhưng khó khăn là cá thường rất biếng ăn trong thời gian
mang bệnh Furunculosis, vì vậy cần kiên nhẫn trong khi chữa trị. Hiện nay người ta sử
dụng vaccine cho bệnh Furunculosis trong thời gian cá còn nhỏ hơn là trị liệu khi cá đã lớn.
Bacterial gill disease (Bệnh vi khuẩn ở mang)
Bệnh có tên như vậy vì thường xảy ra ở mang cá. Có nhiều triệu chứng cho biết các sản
phẩm của sự biến dưỡng, đặc biệt là Ammonia, là những yếu tố về môi trường chính yếu
đưa tới bệnh vi khuẩn ở mang.
Triệu chứng: Triệu chứng đầu tiên của bệnh vi khuẩn ở mang là cá trồi lên trên mặt nước để
hít không khí. Chúng bơi chậm chạp và vô định. Mang bắt đầu sưng lên, mang trở nên trắng
rồi có những điểm xám xuất hiện.
Trị liệu:
- Potassium permanganate > 5mg/l trong 1 giờ, 2-3 ngày liên tiếp.
- Aureomycin, 55mg/kg cá mỗi ngày, trong 10nga2y liên tiếp.
- Kanamycin, 20mg/kg mỗi ngày cho tới 20 ngày.
Bacterial kidney disease (BKD). Bệnh gây ra bởi vi khuẩn Renibacterium salmoninarum.
Triệu chứng rõ rệt nhất là sau khi phá phách một số nội tạng cơ thể cá Salmonid, bệnh BKD
sẽ tạo nên các mụn nhỏ xuất hiện trên các bắp cơ và sau đó tạo thành cá hố sâu tại đây. Cá
mắc bệnh, cơ thể có màu đậm hơn thường lệ, mắt lồi ra và có các đốm máu ở phía dưới các
vi ngực. Trong nội tạng, thận sưng lên và có thể chứa những nốt màu trắng như sữa.
Trị liệu: Bệnh BKD là 1 trong những bệnh khó trị liệu với thuốc men vì là bệnh kinh niên
trong môi trường và vi khuẩn lại nằm sâu trong tế bào. Hiện tại người ta chỉ thấy:
- Erythromycin là tương đối có khả năng ngăn ngừa được sự phát triển của BKD, với 190-
220mg/kg cá mỗi ngày và trị liệu như vậy liên tục trong 21 ngày.
- Sulfadiazine, 0,26gr/kg cá mỗi ngày, cho 7 ngày, sau đó dùng 0,13gr/kg cá cho 21 ngày
tiếp theo.
Vibriosis: Bệnh gây ra bởi vi khuẩn Vibrio anguillarum, một loại vi khuẩn có liên hệ rất gần
với loại vi khuẩn gây bệnh dịch tả và vi khuẩn Vibrio salmonicida. Bệnh không xuất hiện
triệu chứng rõ rệt bên ngoài nhưng lại gây thiệt hại nhanh cho nhà sản xuất. Vì vậy, việc sử
dụng thuốc trụ sinh phối hợp thuốc chủng ngừa và công việc điều hành hoàn hảo (vệ sinh
ao hồ nuôi, di chuyển cá, thức ăn thích hợp...) ngay từ lúc cá còn nhỏ là phương pháp hữu
hiệu nhất. Bệnh thường xảy ra khi nhiệt độ cao (>10 độ C). Cá bị bệnh nặng thường có
những vết thương trên da sưng lên, gây lở loét và tiết ra những chất nhầy có máu. Trong nội
tạng, lá lách bị lớn rộng và thận bị mềm nhũn. Mang và cá bắp thịt trở nên nhợt nhạt.
Trên da và trong các bắp thịt thường xuất hiện những vết thương giống như bị bỏng, không
khác bệnh Furunculosis.
Trị liệu: Sulfonamide và thuốc trụ sinh có tác dụng với bệnh Vibriosis, tương tự
Sulfamerazine và Oxytetracycline.
Bệnh Columnasis: do vi khuẩn Flexibacter Columnaris gây nên.
Triệu chứng bệnh là sự xuất hiện các chất nhầy ở các điểm trên đầu, trong mang, vi và xung
quanh các vết thương.