Ứng dụng các Peptide đối kháng vi khuẩn gây
bệnh trong nuôi trồng thủy sản
ỨNG DụNG CÁC PEPTIDE ĐốI KHÁNG VI KHUẩN GÂY BệNH TRONG NUÔI TRồNG
THủY SảNĐể điều trị và xử lý tác nhân gây bệnh trên động vật nuôi thủy sản, thuốc kháng sinh
và hóa chất là phương pháp chính yếu được dùng trong nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, có một
số vấn đề chính với phương pháp này, bao gồm chi phí tiền mua thuốc, dư lượng kháng sinh và
chúng có thể đe dọa đến sức khỏe cộng đồng, ảnh hưởng đến môi trường, và cuối cùng sự phát
triển của mầm bệnh kháng thuốc và chúng có thể lây nhiễm cho con người. Vì vậy, cần thiết tìm
ra một chất mới có thể thay thế mà có thể chống lại mầm bệnh trên thủy sản. Trên nhiều vật nuôi
thủy sản, có rất nhiều loài có khả năng sản sinh petide kháng sinh (AMPs) khác nhau. Những
loại AMPs này sẽ được sử dụng trong công nghiệp dược liệu và được sử dụng như những loại
kháng sinh có thể kháng vi sinh vật kháng kháng sinh.
Peptide kháng sinh (AMPs) bao gồm một đoạn peptide hoặc một protein nhỏ có khả năng kháng
lại vi sinh vật. AMPs có vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch bẩm sinh và chúng được tìm thấy
hầu hết trên tất cả sinh vật sống. AMPs có kích thước phân tử và cấu trúc khác nhau từ 20-100
amino acid. AMPs có phổ kháng lại vi sinh rất lớn bao gồm nấm, vi khuẩn, vi rút và kí sinh
trùng, thậm chí vi khuẩn kháng thuốc. Gần 1000 (AMPs) đã được xác định trên r
ất nhiều sinh vật
khác nhau.
Ở loài giáp xác một số AMPs đã được xác định như carcinin ở cua biển Carcinus maenas,
protein kháng sinh này có kích thước khoảng 11.5 kDa. Peptide này có khả năng kháng lại vi
khuẩn Gram dương
Một loại AMPs khác cũng được phát hiện ở tôm thẻ chân trắng, tôm thẻ đại tây dương, tôm sú
và tôm he Trung Quốc là Penaeidin có khả năng kháng nấm và vi khuẩn Gram dương. Họ hàng
với AMP ở trên tôm có nguồn gốc từ cua biển là Crustin. AMPs này được xác định trên tôm thẻ
chân trắng, tôm sú và tôm chân trắng Đại tây Dương có trình tự tương đồng rất cao với carcinin.
Trên cá, có rất nhiều nghiên cứu và đã xác định được nhiều loại AMPs hiện diện nhiều loài cá
khác nhau như pardaxin, pleurocidin, misgurin, chrysophsins, defensins và cathelicidins. Ở cá
bơn Nhật bản tiết ra AMP hepcidin có kích thước khoảng 26 amino acid có tên là JF2. Peptide
kháng sinh này có phổ kháng sinh rất rộng trên vi khuẩn gram âm và gram dương như
Escherichia coli, Staphylococcus aureus và Lactococcus garvieae. AMPs Piscidins được phân
lập trên cá chẽm lai (cá cái Morone chrysops x cá đực Morone saxatilis) có khả năng kháng
virus, vi khuẩn, nấm và kí sinh trùng. Trên cá rô phi, một số AMP được phát hiện và định danh
bởi các nhà khoa học đó là hepcidin (TH)2-3, pepetide kháng sinh này khả năng chống lại vi
khuẩn Gram âm như Vibrio vulnificus. Trên cá nheo ở Mỹ, peptide AMP được phát hiện là
hepcidin, LEAP-2, NK-lysin và HbßP-1 có khả năng kháng kí sinh trùng Ichthyophthirius
multifiliis và vi khuẩn Aeromonas hydrophila . TH1-5 tiết ra từ cá rô phi và epinecidin-1 từ cá
mú có chức năng kháng lại vi rút hoại tử thần kinh (VNN). Ở cá hồi có thể tiết ra peptide kháng
sinh đó là ß-defensin (BD)-1 có khả năng kháng vi rút hoại tử đường huyết (VHSV). …Bên c
ạnh
đó, AMPs còn được sử dụng trong điều chế vaccine bất hoạt thay thế các hóa chất bất hoạt khác
như formol, nhiệt mà không làm thay đổi tính sinh hóa của vaccine bất hoạt. AMPs còn là chất
chống lại khối u và kích thích tố trong hệ miễn dịch.
Công nghệ sinh học đang phát triển một cách vược bậc, các gene mã hóa cho peptide kháng sinh
ở động vật thủy sản nuôi được phân lập và ứng dụng chúng vào sản xuất khối lượng lớn pepetide
kháng sinh trong thuốc điều trị bệnh truyền nhiễm. Nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và tăng hiệu
quả kinh tế trong nuôi trồng thủy sản. Đây là một bước tiến mới trong việc tìm ra và thay thế hóa
chất, kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản.