UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
Mô đun: THỦY SINH VẬT
NGÀNH/NGHỀ: NUÔI TRỒNG THỦY SẢN NƯỚC MẶN, NƯỚC LỢ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CDNN ngày ………tháng.... năm 202
của Trường CĐ Nông nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Thủy sinh vật là mô đun cơ sở giới thiệu về đặc điểm sinh học, cấu tạo cơ thể,
quá trình sinh trưởng phát triển, sinh sản của động thực vật dưới nước, từ đó giúp các
em học sinh sinh viên có kiến thức tốt hơn để tiếp cận và vận dụng học các mô đun, mô
đun chuyên ngành trong giáo trình đào tạo Nghề.
Nội dung của giáo trình “Thủy sinh vật” được xây dựng trên cở sở kế thừa
những nội dung đã được giảng dạy ở các cơ sở giáo dục nghề nghiệp kết hợp với các
nội dung mới để đáp ứng được yêu cầu học nghề thực tế tại địa phương. Nhằm mang lại
hiệu quả cao nhất cho người dạy và học trong quá trình đào tạo nghề.
Giáo trình được biên soạn với nội dung ngắn gọn, rõ ràng, sát với thực tế và điều
chỉnh theo đúng quy định nhà trường.
Nội dung mô đun được biên soạn gồm 4 chương:
Chương 1: Phương pháp nghiên cứu thủy sinh vật nước mặn, nước lợ
Chương 2: Sinh vật phù du Plankton
Chương 3: Sinh vật tự bơi Nekton
Chương 4: Sinh vật đáy Benthos
Trong suốt quá trình xây dựng giáo trình “Thủy sinh vật” tôi đã nhận được sự
giúp đỡ tận tình của Bộ môn Nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó tôi xin bày tỏ lòng biết
ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Khoa Công nghệ thủy sản và các phòng ban đã hỗ
trợ tôi trong thời gian qua.
Chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
Nguyễn Thị Ánh- Chủ biên
Hoàng thị Tâm
1
MỤC LỤC
Trang
L I GI I THIỆUỜ Ớ ............................................................................................................................................1
CHƯƠNG I: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TH Y SINH V T NƯ C M N,Ủ Ậ Ớ Ặ ..................................................6
NƯ C LỢỚ.....................................................................................................................................................6
2 Thu mẫu sinh vật nổi penlagos:..........................................................................................................12
3. Thu mẫu sinh vật đáy Benthos:.....................................................................................................12
4.Thực hành:..........................................................................................................................................13
CHƯƠNG II: NH N DẠNG SINH V T PH DU PLANKTONẬ Ậ Ù .........................................................................17
1. Đặc điểm của sinh vật phù du Plankton............................................................................................18
2. Thực vật phù du Phytoplankton........................................................................................................19
3. Động vật phù du zooplankton...........................................................................................................29
4. Thực hành:.........................................................................................................................................41
CHƯƠNG III: PH N LOẠI SINH V T T BƠI NEKTONÂ Ậ Ự ................................................................................44
1. Đặc điểm sinh vật tự bơi Neckton nước ngọt...................................................................................45
2. Lớp chân đầu Cephalopoda...............................................................................................................45
3. Cá:......................................................................................................................................................49
3.1. Cá nước mặn:.............................................................................................................................49
3.2. Cá nước lợ:.................................................................................................................................50
Cấu tạo ngoài:........................................................................................................................................51
1. Hình dạng ngoài.............................................................................................................................51
1.1. Kích thước và hình dạng cá:.......................................................................................................51
1.2. Các cơ quan bên ngoài cơ thể cá:..............................................................................................52
2. Da và các sản phẩm của da................................................................................................................55
2.1. Cấu tạo da cá..............................................................................................................................56
2.1. Các sản phẩm của da..................................................................................................................56
Các hệ cơ quan bên trong :....................................................................................................................58
3. Hệ xương...........................................................................................................................................58
3.1. Xương trục chính:.......................................................................................................................58
3.2. Xương chi:...................................................................................................................................60
4. Hệ cơ:.................................................................................................................................................61
2
4.1. Phân loại cơ................................................................................................................................61
4.2. Phân loại và nhiệm vụ của cơ vân.............................................................................................61
5. Hệ tiêu hóa:.......................................................................................................................................64
6.2. Cơ quan hô hấp phụ của cá........................................................................................................69
7. Hệ tuần hoàn:....................................................................................................................................70
7.1. Máu.............................................................................................................................................70
7.2. Hệ thống ống mạch máu:...........................................................................................................72
8. Hệ niệu sinh dục:...............................................................................................................................75
8.1 Nguồn gốc chung.........................................................................................................................75
8.2. Hệ tiết niệu:................................................................................................................................75
8.3. Chức năng của thận....................................................................................................................76
8.4. Hệ sinh dục:................................................................................................................................76
9. Hệ thần kinh:.....................................................................................................................................78
9.1. Thần kinh trung ương:................................................................................................................78
9.2. Thần kinh ngoại biên:................................................................................................................79
10. Cơ quan cảm giác............................................................................................................................79
10.1. Da cá:........................................................................................................................................79
10.2. Cơ quan thị giác:.......................................................................................................................79
10.3. Cơ quan thính giác:...................................................................................................................80
10.4. Cơ quan khứu giác:...................................................................................................................81
10.5. Cơ quan vị giác:........................................................................................................................81
11. Tuyến nội tiết:.................................................................................................................................81
11.1. Não thùy thể............................................................................................................................81
11.2. Tuyến giáp trạng:......................................................................................................................82
11.3 Tuyến trên thận.........................................................................................................................83
11.4. Tuyến tụy (đảo tụy, đảo Langerhans)......................................................................................83
11.5. Tuyến sinh dục:.........................................................................................................................85
4. Thực hành:.........................................................................................................................................85
C U H I N T PÂ Ỏ Ô Ậ ....................................................................................................................................92
CHƯƠNG IV: NH N DẠNG V Đ NH LƯỢNG SINH V T ĐÁYẬ À Ị Ậ BENTHOS....................................................93
1. Đặc điểm của sinh vật đáy Benthos...................................................................................................93
2. Thực vật đáy Phytobenthos...............................................................................................................94
3