ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
------------------
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: NGƯ LOẠI
NGHỀ: NUÔI TRỒNG THỦY SẢN NƯỚC MẶN, NƯỚC LỢ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CDNN ngày ………tháng.... năm 202
của Trường CĐ Nông nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
LỜI GIỚI THIỆU
Để đáp ứng công tác đổi mới về đào tạo, phù hợp với nhu cầu thực tế kiến thức
cho học sinh, sinh viên sau khi ra trường, qua nhiều năm giảng dạy khoa học và đúc
kết kinh nghiệm từ thực tế qua tiếp xúc với các cán bộ trẻ mới ra trường. Chúng tôi
biên soạn giáo trình “Ngư loại” . Ý nghĩa của cuốn giáo trình này là trang bị cho học
sinh, sinh viên cũng như bạn đọc những kiến thức cơ bản về cá, qua những kiến thức
này giúp cho các bạn trong công tác phân loại cá, bảo vệ nguồn lợi và xa hơn nữa hiểu
được tính đa dạng sinh học cá từ đó có ý thức cũng như đề ra các biện pháp bảo vệ và
phát triển nguồn lợi. Mặt khác qua kiến thức này giúp các bạn hiểu được những
nguyên lý, những yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng, sinh sản...trong công tác nuôi
trồng thuỷ sản nhằm đem lại năng suất và hiệu quả cao phát triển ngành thuỷ sản bền
vững.
Trong suốt quá trình xây dựng giáo trình “Ngư loại” tôi đã nhận được sự giúp
đỡ tận tình của Bộ môn Nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó tôi xin bày tỏ lòng biết ơn
chân thành đến Ban Giám hiệu, Khoa Công nghệ Thủy sản và các phòng ban đã hỗ trợ
tôi trong thời gian qua.
Chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
. Nguyễn Thị Ánh- Chủ biên
Hoàng Thị Tâm
2
MỤC LỤC
Trang
L I GI I THIỆUỜ Ớ ....................................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: H NH THÁI GIẢI PHẨU CÁÌ...............................................................................................................7
1. Hình thái bên ngoài:....................................................................................................................................7
1.1. Kích thước và hình dạng cá:............................................................................7
1.2. Các cơ quan bên ngoài cơ thể cá:.....................................................................9
2. Da và các sản phẩm của da.......................................................................................................................11
2.1. Cấu tạo da cá..................................................................................................12
2.1. Các sản phẩm của da......................................................................................12
3. Hệ xương...................................................................................................................................................14
3.1. Xương trục chính:..........................................................................................14
3.2. Xương chi:..................................................................................................... 15
4. Hệ cơ:........................................................................................................................................................16
4.1. Phân loại cơ....................................................................................................16
4.2. Phân loại và nhiệm vụ của cơ vân.................................................................17
5. Hệ tiêu hóa:...............................................................................................................................................19
6. Hệ hô hấp:.................................................................................................................................................25
6.1. Mang..............................................................................................................25
6.2. Cơ quan hô hấp phụ của cá............................................................................25
7. Hệ tuần hoàn:...........................................................................................................................................26
7.1. Máu................................................................................................................26
7.2. Hệ thống ống mạch máu:...............................................................................28
8. Hệ niệu sinh dục:......................................................................................................................................32
8.1 Nguồn gốc chung............................................................................................32
8.2. Hệ tiết niệu:....................................................................................................32
8.3. Chức năng của thận........................................................................................34
8.4. Hệ sinh dục:................................................................................................... 34
9. Hệ thần kinh:.............................................................................................................................................36
3
9.1. Thần kinh trung ương:...................................................................................36
9.2. Thần kinh ngoại biên:...................................................................................37
10. Cơ quan cảm giác....................................................................................................................................37
10.1. Da cá:...........................................................................................................37
10.2. Cơ quan thị giác:..........................................................................................37
10.3. Cơ quan thính giác:......................................................................................38
10.4. Cơ quan khứu giác:......................................................................................39
10.5. Cơ quan vị giác:...........................................................................................39
11. Tuyến nội tiết:.........................................................................................................................................39
11.1. Não thùy thể................................................................................................39
11.2. Tuyến giáp trạng:.........................................................................................40
11.3 Tuyến trên thận.............................................................................................41
11.4. Tuyến tụy (đảo tụy, đảo Langerhans)..........................................................41
11.5. Tuyến sinh dục:............................................................................................43
12. Thực hành:..............................................................................................................................................43
13. Câu hỏi ôn tập.........................................................................................................................................44
CHƯƠNG 2: SINH THÁI H C CÁỌ........................................................................................................................45
1. Nước là môi trường sống thuận lợi cho cá...............................................................................................45
1.1. Những đặc tính chung của nước:...................................................................45
1.2 Ảnh hưởng của các nhân tố vô sinh lên đời sống của cá................................47
1.3. Ảnh hưởng của các nhân tố sinh học lên cá...................................................50
2. Các khâu chủ yếu trong chu kì sống của cá:.............................................................................................54
2.1. Sinh thái học dinh dưỡng ở cá.......................................................................54
2.2. Sự sinh trưởng và phát triển của cá................................................................60
2.3. Sinh sản của cá...............................................................................................64
2.4. Sự di cư của cá...............................................................................................70
3. Thực hành:................................................................................................................................................73
4. Câu hỏi ôn tập...........................................................................................................................................73
CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG PH N LOẠI CÁÂ............................................................................................................73
1. Vị trí của cá trong hệ thống phân loại động vật có dây sống...................................................................74