UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: BỆNH ĐỘNG VẬT THỦY SẢN
NGÀNH/NGHỀ: NUÔI TRỒNG THỦY SẢN NƯỚC MẶN, NƯỚC LỢ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ- CĐNN ngày … tháng.... năm 20
của Trường CĐ Nông Nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
LỜI GIỚI THIỆU
Để có năng suất nuôi các đối tượng động vật thủy sản cao, lợi nhuận người
nuôi có thể tăng mật độ giống thả, tăng cường thức ăn, áp dụng pháp kỹ thuật cao,
mở rộng diện tích... Tuy nhiên khi thực hiện công việc này có thể làm cho môi
trường bị dơ, khó quản lý. Sinh vật hại động vật thủy sản có điều kiện phát triển và
có nhiều tác hại khác nhau đối với đối tượng nuôi, trong đó có dịch bệnh. Hiện nay
việc nghiên cứu vẫn còn rời rạc, việc đầu tư của nhà nước còn hạn chế. Vì vậy một
trong những nhân tố sinh học làm hạn chế việc phát triển nghề nuôi động vật thủy
sản đó là dịch bệnh. Dịch bệnh phát sinh và lây lan trên qui mô rộng đã gây nhiều
tổn thất nuôi nói riêng và ngành thủy sản nói chung. Mục đích biên soạn của cuốn
giáo trình này nhằm giới thiệu với người đọc một số cơ bản về các loại bệnh, nắm
bắt một số đặc điểm lý hóa của một số l nguyên tắc chọn thuốc và phương pháp
phòng trị bệnh cho động vật thủy sản đạt hiệu quả cao.
Trong suốt quá trình xây dựng giáo trình “Bệnh động vật thủy sản” tôi đã
nhận được sự giúp đỡ tận tình của Bộ môn Nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ.
Bên cạnh đó tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Khoa Công
nghệ thủy sản và các phòng ban đã hỗ trợ tôi trong thời gian qua.
Chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Thị Ánh- Chủ biên
2. Hoàng Thị Tâm
2
MỤC LỤC
Trang
L I GI I THIỆUỜ Ớ ................................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CHẨN ĐOÁN BỆNH Đ NG V T TH Y SẢNỘ Ậ Ủ ...............................................................................11
1. Điều tra tình hình thời tiết:...................................................................................................................11
2. Điều tra sự biến đổi của môi trường:...................................................................................................11
3. Điều tra sự biến đổi của ĐVTS nuôi:.....................................................................................................13
4. Điều tra tình hình chăm sóc quản lý:....................................................................................................14
5. Kiểm tra cơ thể ĐVTS:...........................................................................................................................14
5.1. Kiểm tra da, vỏ ĐVTS:....................................................................................................................14
5.2. Kiểm tra mang:...............................................................................................................................15
5.3. Kiểm tra bên trong cơ thể ĐVTS:...................................................................................................15
6. Kết luận bệnh........................................................................................................................................15
6.1. Tổng hợp các kết quả điều tra, quan sát:......................................................................................15
6.2. Đối chiếu với dấu hiệu bệnh lý, hình ảnh mô tả đã được trình bày:.............................................15
6.3. Xác định nguyên nhân, nguồn gốc gây bệnh:................................................................................15
7. Thực hành.............................................................................................................................................15
CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP PH NG BỆNH T NG HỢPÒ Ổ ......................................................................................17
1. Lựa chọn vị trí, tiêu chuẩn kỹ thuật ao, lồng nuôi:...............................................................................17
2. Tẩy trùng, diệt tạp trước khi nuôi:........................................................................................................18
3. Xử lý nước trước khi đưa vào ao..........................................................................................................19
4. Tắm phòng cho ĐVTS............................................................................................................................21
5. Quản lý môi trường ao nuôi:................................................................................................................22
5.1. Quản lý các yếu tố thủy lý, thủy hóa:............................................................................................22
5.2. Ngăn chặn ô nhiễm hữu cơ:..........................................................................................................23
6. Nâng cao sức đề kháng cho ĐVTS:........................................................................................................24
7. Tiêu diệt nguồn gốc gây bệnh cho ĐVTS...............................................................................................25
8. Câu hỏi ôn tập:......................................................................................................................................26
CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG THUỐC PH NG V TR BỆNH ĐVTSÒ À Ị .........................................................................27
3
1. Nhận dạng các loại thuốc:.....................................................................................................................27
1.1. Nhân dạng thuốc sát trùng:...........................................................................................................34
1.2. Nhận dạng thuốc sát khuẩn :.........................................................................................................34
1.3. Nhận dạng thuốc kháng sinh:........................................................................................................35
1.4. Nhận dạng thuốc tăng cường sức đề kháng:.................................................................................35
1.5. Nhận dạng chế phẩm sinh học:.....................................................................................................36
2. Phương pháp sử dụng thuốc:...............................................................................................................36
2.1. Tắm thuốc cho ĐVTS:.....................................................................................................................36
2.2. Ngâm thuốc cho ĐVTS:..................................................................................................................37
2.3. Phun thuốc vào môi trường nuôi ĐVTS:........................................................................................37
2.4. Treo túi thuốc:...............................................................................................................................38
2.5. Trộn thuốc vào thức ăn:................................................................................................................38
3. Thực hành.............................................................................................................................................39
4. Câu hỏi ôn tập.......................................................................................................................................39
CHƯƠNG 4: PH NG V TR BỆNH DO K SINH TR NGÒ À Ị Ý Ù ................................................................................40
1. Thu mẫu bệnh phẩm.............................................................................................................................40
2. Xác định ký sinh trùng gây bệnh:..........................................................................................................40
3. Phòng và trị bệnh:.................................................................................................................................55
3.1. Xác định điều kiện và qui mô trang trại:........................................................................................56
3.2. Xác định loại thuốc phòng trị bệnh:...............................................................................................56
3.3. Thực hiện biện pháp phòng trị:.....................................................................................................56
4. Thực hành.............................................................................................................................................57
5. Câu hỏi ôn tập:......................................................................................................................................57
CHƯƠNG 5: PH NG V TR BỆNH DO VI KHUẨNÒ À Ị .........................................................................................58
1. Thu mẫu bệnh phẩm:............................................................................................................................58
2. Xác định loài vi khuẩn gây bệnh:..........................................................................................................59
2.1. Chuẩn bị dụng cụ:..........................................................................................................................70
2.2. Xác định loài ĐVTS bị bệnh:...........................................................................................................71
2.3. Xác định mùa vụ ĐVTS bị bệnh:.....................................................................................................71
2.4. Xác định mức độ nhiễm bệnh và tốc độ phát triển của bệnh:......................................................71