1
SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỈNH KIÊN GIANG
TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ VÙNG U MINH THƯỢNG
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY
MÔN HỌC: BỆNH ĐỘNG VẬT THỦY SẢN
NGHỀ: NUÔI TRỒNG THỦY SẢN NƯỚC MẶN, NƯỚC LỢ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCNVUMT ngày… tháng….năm 2021
của trường trung cấp nghề vùng U Minh Thượng
U MINH THƯỢNG, NĂM 2021
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Trong nuôi trồng thủy sản, phòng và trị bệnh là vấn đề được quan tâm hàng
đầu, khi phòng bệnh tốt, vật nuôi khỏe mạnh cho năng suất cao, chất lượng sản
phẩm tốt, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Để giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh và môi
trường gây ra, bảo đảm các điều kiện cần thiết cho nuôi trồng thủy sản phát triển
bền vững
" Bệnh động vật thủy sản" là một tài liệu giảng dạy cơ sở nghề được biên
soạn theo Chương trình đào tạo của nghề Nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ.
Tài liệu này là cơ sở cho các giáo viên soạn bài giảng để giảng dạy, đồng thời là tài
liệu học tập của học viên. Nội dung của tài liệu giới thiệu về các quy trình kỹ thuật
sản xuất thức ăn tươi sống và sử dụng thức ăn trong nuôi thủy sản nước mặn, nước
lợ.
Trong quá trình biên soạn dù đã nhận được những góp ý của bạn bè, đồng
nghiệp trong ngành, của Lãnh đạo trường trung cấp nghề vùng U Minh Thượng,
Kiên Giang, việc biên soạn tài liệu giảng dạy hiện tại không tránh khỏi thiếu sót, rất
mong nhận được các ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp và bạn đọc để tài liệu
giảng dạy này ngày càng hoàn thiện hơn.
Tham gia biên soạn: Nguyễn Thị Ngọc Trân
4
MỤC LỤC
Trang
TÀI LIỆU MÔN HỌC …………………………………………………………….8
BÀI MỞ ĐẦU ……………………………………………………………..............10
1. Vai trò của môn học đối với nghề NTTS nước mặn, nước lợ..........................10
2. Giới thiệu chương trình môn học.....................................................................10
3. Phương pháp đánh giá kết quả đào tạo môn học..............................................10
CHƯƠNG I : BỆNH VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO ĐỘNG VẬT THỦY
SẢN...........................................................................................................................11
1. Những khái niệm cơ bản về bệnh động vật thủy sản.......................................11
1.1. Bệnh truyền nhiễm và bệnh ký sinh trùng....................................................11
1.2. Bệnh lý..........................................................................................................14
1.3. Mối quan hệ giữa các nhân tố gây bệnh cho động vật thủy sản...................16
1.4. Phương pháp chẩn đoán bệnh.......................................................................18
2. Phng trị bệnh cho động vật thủy sản.............................................................20
2.1. Nguyên lý phng trị bệnh cho động vật thủy sản.........................................20
2.2. Biện pháp phng trị bệnh tng hợp cho động vật thủy sản..........................20
CHƯƠNG II : THUỐC DÙNG TRONG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN ………31
1. Hóa chất và thuốc dùng phng trị bệnh cho nuôi trồng thủy sản..........................31
1.1. Hóa dược............................................................................................................31
1.2. Thuốc kháng sinh...............................................................................................36
1.3. Sulphamid(Sulfonamides)..................................................................................37
1.4. Vitamin...............................................................................................................38
1.5. Chế phẩm vi sinh................................................................................................39
1.6. Thuốc và cây thảo mộc.......................................................................................39
2. Tác dụng của thuốc và các yếu tố ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc..................44
2.1. Tác dụng của thuốc.............................................................................................44
2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc...................................................46
3. Phương pháp sử dụng thuốc.................................................................................49
3.1. Phương pháp cho thuốc vào môi trường nước...................................................49
3.2. Trộn thuốc vào thức ăn.......................................................................................52
3.3. Treo ti thuốc cho ĐVTS...................................................................................53
3.4. Tiêm thuốc cho ĐVTS........................................................................................55
5
CHƯƠNG III : CHN ĐON, PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH DO K SINH
TRÙNG.....................................................................................................................57
1. 1. Đặc điểm của bệnh ký sinh trùng trên ĐVTS....................................................57
1.1. Phương thức ký sinh…………………………………………………………...57
1.2. Tác dụng của điều kiện môi trường đối với ký sinh trùng.................................58
2. Xác định bệnh ký sinh trùng trên ĐVTS...............................................................59
2.1. Bệnh trùng bánh xe trên cá.................................................................................59
2.2. Bệnh do trùng quả dưa trên cá............................................................................63
2.3. Bệnh rận cá .......................................................................................................65
2.4. Bệnh do trùng mỏ neo........................................................................................67
2.5. Bệnh sán lá đơn chủ ở cá nuôi nước mặn...........................................................69
2.6. Bệnh sinh vật bám ở tôm, cua nước mặn, lợ:.....................................................72
3. Phng và trị bệnh...................................................................................................77
3.1. Bệnh trùng bánh xe.............................................................................................77
3.2. Bệnh trùng quả dưa.............................................................................................78
3.3. Bệnh rận cá.........................................................................................................78
3.4. Bệnh trùng mỏ neo.............................................................................................79
3.5. Bệnh sán lá đơn chủ............................................................................................80
3.6. Bệnh sinh vật bám..............................................................................................80
CHƯƠNG IV: PHÒNG TRỊ BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHO ĐỘNG VẬT
THỦY SẢN...............................................................................................................82
1. Phng và xử lý bệnh do virus................................................................................82
1.1. Chẩn đoán và xử lý bệnh hoại tử thần kinh cá biển-VNN.................................82
1.2. Chẩn đoán và xử lý bệnh Indivirus ở cá biển.....................................................90
1. 3. Chẩn đoán và xử lý bệnh đốm trắng ở tôm he- WSSV.....................................93
2. Phng và trị bệnh do vi khuẩn.............................................................................101
2.1. Chẩn đoán và trị bệnh phát sáng ở ấu trùng giáp xác.......................................101
2.2. Chẩn đoán và trị bệnh đốm trắng do vi khuẩn ở tôm he...................................105
2.3. Chẩn đoán và trị bệnh lở loét do vi khuẩn ở cá................................................108
2.4. Chẩn đoán và trị bệnh do vi khuẩn dạng sợi....................................................112
3. Phng và trị bệnh do nấm....................................................................................116
3.1. Chẩn đoán và trị bệnh nấm hạt Dermocystidiosis............................................116
3. 2. Chẩn đoán và trị bệnh nấm hạt- Ichthyophonosis...........................................124