1
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG THUỶ SẢN VÀ CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN 13: ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP CHO CUA
NGHỀ NUÔI CUA BIỂN TUẦN HOÀN SINH HỌC
TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP III
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ ......... ngày......tháng........ năm........
của Hiệu Trưởng........
HẢI PHÒNG, 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Trong những năm gần đây, nghề nuôi cua biển đã trở thành một trong những
lĩnh vực nuôi trồng thủy sản có tiềm năng kinh tế cao ở nhiều vùng ven biển nước
ta. Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng diện tích và gia tăng mật độ nuôi, các vấn đề về
dịch bệnh trên cua biển ngày càng trở nên phức tạp, gây thiệt hại đáng kể cho
người nuôi và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành.
Giáo trình “Điều trị bệnh một số bệnh thường gặp cho cua” được biên soạn
với mục tiêu cung cấp những kiến thức cơ bản và cập nhật về nguyên nhân, triệu
chứng, quy trình chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị các bệnh thường gặp ở cua
biển.
Nội dung giáo trình được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, có sự kết hợp giữa cơ
sở khoa học và thực tiễn sản xuất. Ngoài việc giúp người học nắm bắt được các
dấu hiệu bệnh lý và xử lý hiệu quả các bệnh thường gặp, giáo trình còn hướng đến
việc nâng cao ý thức về quản lý sức khỏe thủy sản, sử dụng thuốc và chế phẩm
sinh học hợp lý, hướng tới nuôi cua an toàn và bền vững.
Trong chương trình đào tạo nghề nuôi cua biển tuần hoàn sinh học nhằm đáp
ứng kịp thời các yêu cầu của thực tiễn sản xuất thì mô đun “Điều trị một số bệnh
thường gặp cho cua” là một trong những mô đun chuyên ngành rất quan trọng, có
mục tiêu cung cấp cho các học viên các kiến thức cơ bản về lĩnh vực: Điều kiện
phát sinh ra bệnh ở cua; Thu mẫu, xác định tác nhân gây bệnh; Chẩn đoán bệnh;
Trị một số bệnh thường gặp trong nuôi cua biển...
Trong thời gian xây dựng và hoàn thiện giáo trình tôi đã nhận được sự giúp
đỡ quý báu của các bạn bè đồng nghiệp. Tuy nhiên dù đã rất cố gắng, song đây là
lĩnh vực khoa học rộng, lại đòi hỏi chuyên môn cao, do vậy chắc chắn giáo trình sẽ
còn nhiều thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp của các đồng
nghiệp và của các học viên.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hải Phòng, ngày tháng năm 2025
Tham gia biên soạn
1.Ths. Nguyễn Thuý Hằng – Chủ biên
2. Ths. Hoàng Thị Linh – Thành viên
3
3. Ks. Lê Xuân Đài – thành viên
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN...........................................................................................7
ĐIỀU TRỊ MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP CHO CUA........................................7
I. Vị trí, tính chất của mô đun:...................................................................................7
II. Mục tiêu mô đun...................................................................................................8
1. Kiến thức...............................................................................................................8
2. Kỹ năng.................................................................................................................8
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm.............................................................................8
BÀI 1: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH BỆNH Ở CUA....................................................8
A. Giới thiệu..............................................................................................................9
B. Mục tiêu................................................................................................................9
C. Nội dung bài học...................................................................................................9
I. Lý thuyết:...............................................................................................................9
1. Các tác nhân gây bệnh...........................................................................................9
1.1. Vi rút...................................................................................................................9
1.2. Vi khuẩn...........................................................................................................11
1.3. Nấm..................................................................................................................12
1.4. Kí sinh trùng.....................................................................................................13
2. Môi trường sống..................................................................................................15
2.1. Điều kiện môi trường sống thích hợp...............................................................15
2.2. Điều kiện môi trường sống không thích hợp....................................................15
3. Sức đề kháng.......................................................................................................16
3.1. Các giai đoạn sống............................................................................................16
3.2. Chế độ dinh dưỡng...........................................................................................16
3.3. Các yếu tố môi trường......................................................................................18
4. Nguyên nhân gây bệnh ở cua..............................................................................18
4.1. Các nhân tố gây bệnh.......................................................................................18
4.2. Sơ đồ nguyên nhân gây bệnh............................................................................20
II. Thực hành:..........................................................................................................21
4
BÀI THỰC HÀNH SỐ 1: XÁC ĐỊNH CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH Ở
CUA BIỂN..............................................................................................................21
1.1. Điều kiện thực hành..........................................................................................21
1.2. Trình tự thực hiện.............................................................................................21
1.3. Các lỗi thường gặp và cách phòng tránh..........................................................23
1.4. Kiểm tra đánh giá.............................................................................................24
BÀI 2: CHẨN ĐOÁN TÁC NHÂN GÂY BỆNH..................................................25
A. Giới thiệu............................................................................................................25
B. Mục tiêu..............................................................................................................25
C. Nội dung bài học.................................................................................................26
I. Lý thuyết..............................................................................................................26
1. Thu mẫu bệnh phẩm............................................................................................26
1.1. Chuẩn bị dụng cụ..............................................................................................26
1.2. Thu mẫu............................................................................................................26
1.3. Vận chuyển.......................................................................................................27
2. Xác định tác nhân gây bệnh.................................................................................27
2.1. Quan sát dấu hiệu bệnh lý................................................................................27
2.2. Giải phẫu bệnh..................................................................................................28
2.3. Soi kính hiển vi.................................................................................................30
2.4. Kiểm tra PCR trong phòng thí nghiệm.............................................................33
3. Chẩn đoán bệnh...................................................................................................35
3.1. Bệnh do virus....................................................................................................35
3.2. Bệnh do vi khuẩn..............................................................................................37
3.4. Bệnh do kí sinh trùng.......................................................................................40
3.5. Bệnh do nguyên sinh động vật.........................................................................42
3.6. Bệnh do dinh dưỡng.........................................................................................44
3.7. Bệnh do môi trường..........................................................................................45
II. Thực hành:..........................................................................................................46
BÀI THỰC HÀNH SỐ 1: THU MẪU BỆNH PHẨM VÀ ĐÓNG TÚI VẬN
CHUYỂN................................................................................................................46
1.1. Điều kiện thực hành..........................................................................................47
5
