Cách điều trị suy thận mạn – Phần 5
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH ÐIỀU TRỊ THIẾU MÁU DO SUY THẬN
MẠN tính
Nhập đề
Ða số bệnh nhân (BN) suy thận mạn đều có thiếu máu đẳng sắc với hồng cầu
bình thường. Nguyên nhân chủ yếu của thiếu máu là sự thiếu hụt sản sinh
erythropoietin do suy thận mạn. Ngoài ra còn do những yếu tố góp phần như
thiếu sắt, các yếu tố liên quan đến mất máu, bệnh viêm, nhiễm khuẩn.
Erythropoietin tái tổ hợp người được dùng để điều trị thiếu máu ở BN suy
thận mạn từ năm 1986 dưới tên là Epo, Epoetin, Eprex.Sắt cũng rất cần thiết
cho sự thành lập hemoglobin. Bổ sung sắt trước khi điều trị Epoetin để đảm
bảo có đáp ứng đầy đủ của BN đối với điều trị Epoetin. Sắt dùng đường tĩnh
mạch (TM) dưới dạng sắt dextran hoặc ferric sodium gluconat. Ðiều trị thiếu
máu ở BN suy thận mạn đã được chứng tỏ là cải thiện khả năng còn sống
của BN suy thận mạn (Mocks J,et al. 1997), giảm tần suất biến chứng (Ann
Intern Med 121:62-70, 1994) và nâng cao chất lượng cuộc sống (Delano BG,
1989). Hướng dẫn thực hành lâm sàng sau đây của Hiệp hội Thận học Hoa
Kỳ nhằm cung cấp tóm tắt về chẩn đoán, xét nghiệm cận lâm sàng và điều trị
bệnh thiếu máu trên BN suy thận mạn. Các khuyến cáo này dựa vào những
bằng chứng thử nghiệm lâm sàng (Bằng chứng) hoặc từ ý kiến của nhóm
chuyên gia soạn thảo hướng dẫn (Ý?kiến).
Hướng dẫn 1:
Bắt đầu điều trị thiếu máu do suy thận mạn tính khi:
? Hct <33% (Hgb <11 g/dL) ở BN trước tuổi? dậy thì và phụ nữ chưa mãn
kinh. (Bằng chứng)
? Hct < 37% (Hgb <12 g/dL) ở nam giới trưởng thành và phụ nữ mãn kinh.
(Bằng chứng)
Hướng dẫn 2:
Ðánh giá thiếu máu
Ðể đánh giá thiếu máu, tối thiểu cần phải làm các xét nghiệm sau: (Bằng
chứng)
? Dung tích hồng cầu (Hct-Hematocrit) và /hoặc Hemoglobin (Hgb)
? Các chỉ số về hồng cầu,
? Hồng cầu mạng (reticulocyte)
? Các thông số về sắt: Sắt huyết thanh, Khả năng gắn sắt tổng cộng (total
iron binding capacity- TIBC), phần trăm bão hoà transferrin, ferritin huyết
thanh.
? Test tìm máu ẩn trong phân
Hướng dẫn 3:
Sự thiếu hụt erythropoietin
Nếu không có nguyên nhân nào khác ngoài suy thận mạn được phát hiện,
dựa vào hướng dẫn 2 để đánh giá tình trạng thiếu máu và nồng độ creatinin
huyết thanh >2 mg/dL, hầu hết thiếu máu là do thiếu erythropoietin. Thông
thường không cần đo nồng độ erythropoietin. Sơ đồ sau đây hướng dẫn xử
trí thiếu máu ở BN có creatinin huyết thanh >2 mg/dL, và kể cả ở một số BN
suy thận mạn có creatinin huyết thanh thấp hơn và tổn thương chức năng
thận là những BN thiếu máu đẳng sắc, hồng cầu bình thường.
Creatinin huyết
thanh >2mg%?
có
Kiểm tra Hct
có
? 37% (nam và nữ mãn kinh)
? 33% (nữ hoặc BN trước dậy thì)
có
Chỉ số HC, HC mạng, Sắt,
TIBC ferritin, Máu ẩn
trong phân
BÌNH
THƯờNG
không
Thiếu
Sắt
không Tìm
nguyên
nhân
huyết
học
có có
ÐIềU TRị ÐIềU