i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .............................................................................................................. i
DANH MỤC HÌNH VẼ ....................................................................................... iii
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................. 1
2. Mục đích của đề tài ........................................................................................ 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 2
4. Phương pháp nghiên cứu................................................................................ 2
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ....................................................... 2
6. Kết cấu của đề tài ........................................................................................... 3
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN ................................................................................. 4
1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước và thế giới ............................................. 4
1.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. ......................................................... 4
1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước ............................................................ 4
1.2. Ứng dụng của đề tài .................................................................................... 5
CHƯƠNG II: ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC CỦA TÀU CÁ ...................................... 6
CHƯƠNG III: ĐÁNH GIÁ SỰ ẢNH HƯỞNG GIỮA CÁC THÔNG SỐ KÍCH
THƯỚC VÀ HÌNH DẠNG TÀU TỚI CHÒNG CHÀNH TÀU CÁ. .................. 9
3.1. Khảo sát một số mẫu tàu cá vỏ thép ........................................................... 9
3.2. Yêu cầu cần đảm bảo tính lắc cho tàu cá. ................................................. 12
3.1. Sự ảnh hưởng các thông số kích thước. .................................................... 15
3.2. Sự ảnh hưởng của hình dáng tàu ............................................................... 20
CHƯƠNG IV: PHÂN TÍCH CÁC VẤN ĐỀ VÀ ĐƯA RA KHUYẾN NGHỊ
CHO NGƯỜI THIẾT KẾ ................................................................................... 22
ii
4.5. Một số khuyến nghị cho người thiết kế .................................................... 22
4.5.1. Sử dụng vây giảm lắc ............................................................................ 22
4.5.2. Sử dụng dằn rắn đảm bảo ổn định cho tàu, tăng tốc độ khai thác. ....... 23
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................................. 24
1. Kết luận ........................................................................................................ 24
2. Kiến nghị ...................................................................................................... 24
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................... 25
1. Tiếng Việt ..................................................................................................... 25
2. Tiếng Anh ..................................................................................................... 25
iii
DANH MỤC HÌNH VẼ
STT
HÌNH VẼ
TRANG
Hình 2.1
Điều kiện môi trường thường gặp của tàu cá khi
khai thác
6
Hình 2.2
Những tổn thất ứng với cỡ tàu khác nhau
7
Hình 3.1
Phân bố tải trọng và sự thay đổi GM trong quá
trình khai thác
16
Hình 3.2
17
Hình 3.3
Chu kỳ chòng chành ngang
18
Hình 3.4
Mối quan hệ giữa chiều rộng tàu B, GM và chu
kỳ chòng chành
18
Hình 3.5
Mặt cắt ngang tàu cá có độ cất đáy
20
Hình 3.5
Keel nghiêng phía lái tàu
21
Hình 3.6
Keel nghiêng phía mũi tàu
21
Hình 3.7
Tuyến hình vị trí vách lái tàu cá
21
Hình 4.1
Ky hông (vây giảm lắc)
22
Hình 4.2
Hình chiếu đứng vây giảm lắc
23
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tàu cá thuộc loại tàu cỡ nhỏ, tốc độ trung bình. Đối với loại này, những
yêu cầu đặc biệt về tính ổn định và tính chòng chành cũng như những yêu cầu
thao tác khác, đều phải suy xét nhiều hơn so với các loại tàu khác.
Những câu hỏi được đưa ra nhằm thiết lập độ dự trữ ổn định cho vật thể nổi
đã được đề cập từ rất lâu. Tuy nhiên, những câu trả lời đều được đúc rút ra từ
kinh nghiệm khai thác là chính. Ngày nay, với sự hỗ trợ của các công cụ hiện
đại, những vấn đề liên quan tới ổn định, chòng chành đã được nghiên cứu cho
rất nhiều các loại tàu như thử nghiệm mô hình. Tuy nhiên, những phương pháp
này khá mất thời gian và đòi hỏi những tính toán phức tạp, ngoài ra, còn do yếu
tố chi phí cao vì vậy nhìn chung chúng chỉ được ứng dụng cho những tàu cỡ lớn.
Còn những tàu cỡ nhỏ như tàu cá hiện vẫn dựa trên những phân tích đơn giản,
những kinh nghiệm của người thiết kế.
Bên cạnh đó, gần đây, với chính sách phát triển đội tàu đánh cá của Chính
phủ bằng việc ban hành Nghị định số 67/2014/NĐ-CP về một số chính sách phát
triển thủy sản, nâng cấp tàu (thay máy mới; gia cố bọc vỏ thép; bọc vỏ vật liệu
mới; mua ngư lưới cụ, trang thiết bị hàng hải; trang thiết bị bảo quản hải sản,
bốc xếp hàng hóa) phục vụ hoạt động khai thác hải sản. Nghị định được ban
hành nhằm hiện đại hóa đội tàu cá, chuyển đổi từ tàu cá vỏ gỗ sang vỏ thép cùng
với các thiết bị hiện đại khác. Để nắm bắt được cơ hội phát triển, các nhà thiết
kế cần phải hỗ trợ để đưa ra các mẫu tàu phù hợp với ngư dân. Một trong những
vấn đề quan trọng được ngư dân quan tâm hàng đầu của tàu cá đó chính là tính
ổn định và tính chòng chành. Vì vậy, bằng những nhận định ban đầu cùng với
tìm hiểu cơ sở lý thuyết, tính toán, so sánh, nhóm tác giả đã quyết định thực hiện
đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của các kích thước chủ yếu và dạng tuyến hình
tới tính chòng chành của tàu cá” để đưa ra cơ sở lý thuyết để hỗ trợ những nhà
thiết kế, sinh viên chuyên ngành thiết kế tàu trong việc lựa chọn kích thước và
dạng tuyến hình tàu cá một cách hợp lý.
2
2. Mục đích của đề tài
Nghiên cứu tính chòng chành của tàu cá, các yếu tố ảnh hưởng tới chòng
chành tàu cá;đánh giá ảnh hưởng giữa các kích thước chủ yếu và hình dạng tàu
tới chòng chành tàu cá trong mối tương quan với tính ổn định của tàu cá.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu tàu đánh cá cỡ trung để đánh giá sự ảnh
hưởng của kích thước chủ yếu và hình dáng tới tính chòng chành của tàu cá.
Phạm vi nghiên cứu: Nhóm tác giả thực hiện đề tài trong phạm vi đặt vấn
đề nghiên cứu chòng chành của tàu cá, với mong muốn học hỏi, tìm hiểu và đưa
ra khuyến nghị cho việc thiết kế tàu cá sao cho đảm bảo, phù hợp với điều kiện
khai thác của tàu cá. Nhóm tác giả sẽ đi nghiên cứu tính chòng chành của tàu cá
trong mối quan hệ với tính ổn định để dung hòa được hai yêu cầu quan trọng này
của tàu cá. Ngoài ra, nhóm tác giả chủ yếu tập trung đi vào khảo sát đặc trưng
hình dáng của tàu.
4. Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên phương pháp nghiên cứu lý thuyết, thống kê và phân tích số liệu.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa khoa học:
Đề tài đã chỉ ra sự cấp thiết của việc xem xét sự ảnh hưởng của kích thước
và hình dạng tới tính chòng chành của tàu cá từ đó lựa chọn được hình dáng tàu
phù hợp. Đây là yếu tố quan trọng, được quan tâm và ảnh hưởng tới sức khỏe,
quá trình làm việc của ngư dân.
Ý nghĩa thực tiễn:
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu học tập, tham khảo cho
các cán bộ, giảng viên, sinh viên ngành thiết kế.