KỲ THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA NĂM 2020
Bài thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
ĐỀ ÔN THI SỐ 28
I. ĐỌC - HIỂU (3đ)
Đọc đoạn văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
(1) Người ta gọi ông là “Hiệp khùng”. Ông có một chuỗi phòng trọ ở cổng viện
Nhi TW - và chỉ thu 15.000 đồng/người/ngày. Nhà trọ của ông Hiệp dành cho
những gia đình bệnh nhi khó khăn, những đồng bào dân tộc hay người từ quê lên
phải điều trị dài ngày. Nếu có ai khó khăn quá, ông sẽ miễn luôn cả tiền trọ, rồi tự
đi chạy vạy quyên góp để giúp đỡ các cháu điều trị. Mà ông Hiệp vẫn tự hào, rằng
dù chỉ thu 15.000 đồng, nhưng nhà trọ của ông không thiếu thứ gì, có quạt điện, wifi,
nước lạnh, bếp đun... người ở chỉ còn phải mua mỗi xà phòng.
(2) ...Có một điểm đặc biệt ở ông Hiệp: người chủ nhà trọ thừa nhận rằng mình
đang kinh doanh. Còn
chỉnh những người ở trọ nghèo khó cũng nói về ông như một
nhà từ thiện. Nhưng không, ông có một bài toán
kinh doanh rất rạch ròi.
(3) Ông vừa dùng nhà mình, vừa đi thuê nhà khác làm phòng trọ, mướn người
làm, một tháng hết 80 triệu. Nhưng ông tính, nếu lúc nào phòng cũng kín, thì một
tháng ông thu về hơn 80 triệu một chút...Dư ra một chút để ông Hiệp tự sống trong
căn phòng 6 mét vuông ông dành lại cho bản thân...Đó là một bài toán
kinh doanh
rất thực tế. Nó chỉ khác những bài toán kinh doanh phổ biến khác, ở một điểm, là
chủ doanh nghiệp không đặt lợi nhuận lên trước. Ông đặt lợi ích của “khách
hàng” - tức là những bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn - lên đầu. Ông gần như
không lấy lãi.
(4) Mười lăm nghìn đồng ấy, nằm chênh vênh giữa ranh giới của một cuộc kinh
doanh và một sự giúp đỡ. Mười lăm nghìn đồng ấy, nằm giữa đường biên của một
thương nhân lão luyện và một nhà hoạt động xã hội.
(5) Tôi không nói với ông, nhưng cái ông đang làm, là một mô hình doanh nghiệp
xã hội mẫu mực. Đó là
một mô hình phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng
vẫn còn rất hiếm ở nước ta: những cuộc từ thiện thường chỉ trông vào nguồn tài
trợ mà không thể tự nuôi sống được mình lâu dài; còn những cuộc kinh
doanh,
thì hay rơi vào cảnh cực đoan chạy theo lợi nhuận.
(6) Trong sự nghiệp của mình, chúng ta sẽ rất nhiều lần gặp một “điểm cân
bằng” như 15 nghìn đồng của ông Hiệp. Đó là lúc ta sẽ lựa chọn giữa lợi ích tuyệt
đối của bản thân, và việc san sẻ lợi ích với cộng đồng.
Đức Hoàng (vnexpress.net 03/05/2017)
Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Câu 2: Dựa vào văn bản, hãy giải thích thế nào là “doanh nghiệp xã hội”?
Câu 3: Theo anh/ chị, vì sao nhân vật chính được nói đến trong đoạn văn bản lại
có biệt danh là “Hiệp khùng”?
Câu 4: Thông điệp mà tác giả muốn đưa ra khi nói tới số tiền mười lăm nghìn đồng
trong đoạn văn (4) là gì?
II. LÀM VĂN
Câu 1 (2,0 điểm):
Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) thể hiện suy nghĩ của anh/chị về việc
“lựa chọn giữa lợi ích tuyệt đối của bản thân và san sẻ lợi ích với cộng đồng”.
Câu 2 (5,0 điểm):
Cảm nhận về hình ảnh người phụ nữ Việt Nam thời xưa qua hai bài thơ “Tự tình
II” (Hồ Xuân Hương) và “Thương vợ” (Tú Xương) (SGK Ngữ văn 11, tập Một).
Vẻ đẹp xưa của người phụ nữ đã được tiếp nối ở nhân vật người đàn bà hàng chài
trong tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” như thế nào?
GỢI Ý ĐÁP ÁN
I. ĐỌC HIỂU
Câu 1 (0,5 điểm): Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận/ Phương thức nghị luận.
Câu 2 (0,5 điểm):
Học sinh căn cứ vào nội dung văn bản và hiểu biết của bản thân để đưa ra định nghĩa
phù hợp.
Gợi ý: Doanh nghiệp xã hội là mô hình kinh doanh không đặt lợi nhuận lên trước
mà đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu.
Câu 3 (1,0 điểm):
Học sinh cần đưa ra lí lẽ và dẫn chứng để giải thích một cách hợp lí, chặt chẽ. Gợi ý:
Ông có nhiều suy nghĩ, hành động khác thường, không giống với số đông như:
cho thuê phòng với mức giá
quá rẻ, không chạy theo lợi nhuận như nhiều người
khác; chỉ sống trong một phòng 6 mét vuông trong khi có
rất nhiều phòng để cho
thuê; miễn tiền trọ cho nhiều người nghèo...
Câu 4 (1,0 điểm):
Học sinh có thể đưa ra thông điệp theo quan điểm của bản thân, đảm bảo tính hợp lí,
thuyết phục. Gợi ý:
- Những điều nhỏ bé, giản dị đôi khi lại có ý nghĩa rất lớn lao, có thể giúp đỡ cho
nhiều người trong những hoàn cảnh khó khăn, khốn cùng nhất.
- Ranh giới giữa tốt và xấu, lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng có lúc rất mong
manh, mỗi người đều cần có ý thức về ranh giới đó.
- Mỗi người cần có những hành động thiết thực để giúp đỡ cộng đồng dù là nhỏ
bé. Nhiều hành động, nhiều người cùng chung tay sẽ mang lại những lợi ích vô cùng
lớn lao.
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2đ)
1. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn (0,25 điểm):
Có thể trình bày đoạn văn theo nhiều cách: diễn dịch, quy nạp, móc xích, song hành...
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):
Vấn đề lựa chọn cách sống phù hợp cho bản thân
3. Triển khai vấn đề nghị luận (1,0 điểm):
Có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo
nhiều cách nhưng cầnlàm rõ được suy nghĩ về việc lựa chọn cách sống vì cá nhân hay
vì cộng đồng. Có thể theo hướng sau:
- Đảm bảo lợi ích của bản thân có ý nghĩa quan trọng để mỗi cá nhân có cuộc sống
tốt đẹp, có điều kiệnphát triển. Mỗi cá nhân cần quan tâm, cần rèn giũa trước hết
chính là bản thân mình.
- San sẻ lợi ích với cộng đồng là ý thức, là trách nhiệm của mọi người, bởi vì không
ai tồn tại một cách độc lập, riêng rẽ. Cộng đồng phát triển sẽ tạo điều kiện cho cá nhân
phát triển, (dẫn chứng từ các hoạt động từ thiện, hoạt động ủng hộ, quyên góp giúp đỡ
cộng đồng...)
- Cần có sự cân bằng, hài hoà giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng tuỳ vào điều
kiện, hoàn cảnh cụ thể.
- Liên hệ thực tế, rút ra bài học chân thành, thiết thực cho bản thân: là một người trẻ
tuổi đã rèn luyện cá nhân như thế nào; đã giúp đỡ cộng đồng bằng những hành động
gì...
4. Chính tả, dùng từ, đặt câu (0,25 điểm):
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa Tiếng Việt.
5. Sáng tạo (0,25 điểm):
Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.
Một số dẫn chứng về các hoạt động từ thiện, hoạt động cộng đồng:
- Anh Nguyễn Quang Thạch đã dành tâm huyết 20 năm thực hiện chương trình
“Sách hóa nông thôn”, mang tủ sách miễn phí đến nhiều vùng quê.
- Chương trình “Trái tim cho em” với sự tham gia quyên góp của hàng vạn người đã
mang lại cơ hội mổ tim miễn phí cho hơn 3500 em nhỏ.
- Chương trình “Cặp lá yêu thương” đã nhận được sự sẻ chia của hơn 2000 “lá lành”
đến với những mảnh đời bất hạnh, cho các em cơ hội được đến trường....
Câu 2 (5đ):
1. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận (0,25 điểm):
Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài. Phần Mở bài biết dẫn dắt hợp lí
và nêu được vấn đề; phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ
với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề; phần Kết bài khái quát được vấn đề và thể hiện
được nhận thức của cá nhân.
2. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm):
Cảm nhận về hình tượng người phụ nữ Việt Nam thời xưa qua hai bài thơ: Tự tình II
của Hồ Xuân Hương và Thương vợ của Tú Xương; sự tiếp nối vẻ đẹp xưa ở nhân vật
người đàn bà hàng chài.
3. Triển khai vấn đề nghị luận:
Cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp dẫn chứng và lí lẽ.
a. Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm (0,5 điểm):
Hồ Xuân Hương đuợc mệnh danh là bà Chúa thơ Nôm. Thơ của Hồ Xuân Hương vừa
trào phúng, vừa trữ tình, vừa thanh, vừa tục, là tiếng nói tâm hồn của người phụ nữ tài
sắc mà bạc mệnh, khát khao đòi quyền sống, tự do, bình đẳng, quyền hưởng tình yêu
và hạnh phúc. “Tự tình II” là một trong ba bài thơ thuộc chùm thơ “Tự tình” thể hiện
nỗi đau đớn, buồn tủi về duyên phận và khát khao hạnh phúc mãnh liệt của Hồ Xuân
Hương. Tú Xương là nhà thơ của thành Nam, là nhà thơ trào phúng – trữ tình lớn của
nước ta cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX. “Thương vợ” là một trong những bài thơ hay
nhất mà Tú Xương viết về vợ của mình ngay khi bà còn sống.
b. Cảm nhận về hình ảnh người phụ nữ thời xưa qua hai bài thơ (2 điểm)
CHÚ Ý
- Hình ảnh người phụ nữ trong bài thơ Tự tình: cô đơn, đau khổ, bẽ bàng duyên
phận, khát khao hạnh phúc mãnh liệt
- Hình ảnh người phụ nữ trong bài thơ Thương vợ: vất vả, cay đắng, đảm đang,
chung thủy, hết lòng hi sinh vì gia đình.
- Sự tiếp nối ở nhân vật người đàn bà hàng chài: người phụ nữ của xã hội hiện đại;
giàu lòng vị tha, đức hi sinh, giàu tình yêu thương; tần tảo, lam lũ.
Có thể cảm nhận theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần đáp ứng những nội dung sau:
- Hình ảnh người phụ nữ trong bài thơ “Tự tình” - Hồ Xuân Hương:
+ Khái quát về bài thơ:
Thơ của Hồ Xuân Hương là những lời than thân từ nỗi niềm riêng của một cá thể, chất
chứa những vấn đề mang tầm phổ quát của thân phận người phụ nữ. Hay nói cách
khác, bằng việc viết lên tiếng nói cá nhân, Hồ Xuân Hương làm sống lên hình ảnh
người phụ nữ Việt Nam xưa. Bài thơ Tự tình II là những nỗi niềm thầm kín, riêng tư
của tác giả thể hiện nỗi thương mình trong cô đơn, lẽ mọn, khao khát hạnh phúc tuổi
xuân, đó cũng là nỗi thương người, sự sẻ chia với bao người phụ nữ khác cùng cảnh
ngộ.
+ Bài thơ đã khắc họa hình ảnh một người phụ nữ với tâm trạng đầy âu lo, trăn trở,
với nỗi xót xa trong cảnh cô đơn lẻ loi.
Người phụ nữ đối diện với thời gian đêm khuya, không gian vắng lặng, chỉ có tiếng
trống canh. Không – thời gian gợi tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình. Thời gian
đêm khuya cũng là thời gian tâm trạng. Nữ sĩ cảm nhận sự cô đơn trước thời gian.
Nhà thơ nghe “văng vẳng trống canh dồn”, đó không chỉ đơn thuần là cảm nhận âm
thanh mà còn là nghe thời gian trôi. Cái nhịp gấp gáp, liên hồi của tiếng trống vừa là
sự cảm nhận vừa là sự thể hiện bước đi dồn dập của thời gian và sự rối bời của tâm
trạng. Trước không gian, thời gian đó, người phụ nữ càng thấy được sự tủi hổ, bẽ
bàng của duyên phận, lại càng thêm đau xót. Ngậm ngùi mang số phận hồng nhan ra
để mà đay đả, cụm từ “cái hồng nhan” hàm nghĩa mỉa mai, chua chát. Tìm lãng quên
trong men rượu nhưng "say lại tỉnh", tỉnh ra còn đớn đau hơn. Tìm vầng trăng bầu bạn
thì chỉ thấy "bóng xế", "khuyết, chưa tròn" xoáy thêm vào sự lỡ dở, dang dở. Cuối
cùng, còn lại chỉ là một nỗi niềm ngao ngán, đắng chát khi tuổi xuân đang âm thầm