Đề phòng gãy xương bánh chè
Xương bánh chè là một xương vừng lớn nhất cơ thể, nằm
trong hệ thống duỗi đầu gối, che chở mặt trước khớp gối.
Theo một nghiên cứu, gãy xương bánh chè chiếm từ 2 - 4
% các trường hợp gãy xương. Việc điều trị gãy xương bánh
chè sớm và đúng phương pháp thường cho kết quả tốt.
Gãy xương bánh chè xảy ra trong trường hợp nào?
Những trường hợp sau đây có thể dẫn đến gãy xương bánh
chè: chấn thương trực tiếp, hay gặp ngã đập đầu gối xuống
nền đất cứng; đập đầu gối vào vật cứng khi gối đang ở tư
thế gấp; bị đánh, ném bằng vật cứng trực tiếp vào xương
bánh chè. Chấn thương gián tiếp thì ít gặp hơn, chẳng hạn
người tập thể thao co gấp cẳng chân đột ngột. Bị vũ khí sát
thương như bom, mìn, đạn bắn…
Vị trí gãy xương bánh chè thường gặp là gãy ngang chính
giữa xương, gãy ở bờ trên hoặc bờ dưới cũng hay gặp.
Hiếm gặp gãy theo chiều dọc chi hoặc chiều dày xương
bánh chè. Di lệch xương: nếu gãy ngang thì hay gặp di lệch
giãn cách, do đầu trên xương bánh chè bị kéo lên trên và
hơi chếch ra ngoài bởi cơ tứ đầu đùi.
Hình ảnh gãy xương bánh chè trên phim
Xquang.
Triệu chứng gãy xương bánh chè
Khi bị một chấn thương nặng như ngã, va đập vào vật
cứng, bị đánh… có thể bị gãy vỡ xương bánh chè với các
biểu hiện như sau: đau chói vị trí khớp gối; không nâng
chân lên được khỏi mặt ngang nhưng vẫn gấp gối được và
đi lại được khi chân duỗi thẳng; chi tổn thương bị biến
dạng; ấn có điểm đau chói, có tiếng lạo xạo xương gãy; có
dấu hiệu giãn cách xương bánh chè, cử động bất thường;
tràn dịch khớp gối; không cử động được động tác duỗi gối.
Chụp Xquang thấy xương bánh chè bị gãy.
Bệnh cần phân biệt với các trường hợp: bong gân khớp gối,
trường hợp này bệnh nhân vẫn nhấc gót chân lên được khỏi
mặt giường. Tổn thương sụn chêm: bệnh nhân vẫn đi lại
được, nhưng có hiện tượng kẹt khớp tái diễn như đang đi tự
nhiên khớp gối bị mắc cứng lại, không gấp duỗi được, phải
ngồi nghỉ 2-3 phút, xoa bóp tại chỗ sau đó lại đi được bình
thường. Đứt dây chằng chéo: có dấu hiệu đau vùng khớp
gối; bất lực vận động khớp gối gần như hoàn toàn; biến
dạng khớp gối; dấu hiệu ngăn kéo ( +).
Biến chứng của gãy xương bánh chè gồm: teo cơ tứ đầu
đùi, xơ hoá,vôi hoá dây chằng bao khớp. Hạn chế cử động
gấp duỗi khớp gối gây ảnh hưởng xấu tới phục hồi chức
năng chi tổn thương. Can lệch xương, gây thoái hoá khớp
gối. Viêm mủ khớp gối. Khớp giả.
Chữa trị và phòng bệnh
Trường hợp gãy xương bánh chè có di lệch giãn cách dưới
3mm và chênh diện khớp ở mắt sau xương bánh chè dưới
1mm; gãy rạn xương bánh chè. Điều trị bằng cách: chọc
hút hết máu tụ trong khớp; bó bột đùi - cổ chân - bàn chân
trong tư thế gối duỗi hoàn toàn, thời gian từ 8-10 ngày. Tập
vận động theo hướng dẫn của bác sĩ.
Nếu gãy xương bánh chè có giãn cách trên 3mm và gãy
ngang thì dùng phương pháp phẫu thuật để điều trị. Kết hợp
xương bằng cách xuyên 2 đinh Kirscher song song và buộc
néo ép số 8 dựa trên nguyên lý cột trụ của Pauwels. Phương
pháp này có ưu điểm là đơn giản, cố định vững chắc ổ gãy,
tập vận động được sớm, càng tập càng nhanh liền xương và
thường tập vận động 2 ngày sau mổ. Khâu cố định xương
bánh chè bằng chỉ thép: buộc vòng thép quanh chu vi
xương của Berger, dùng cho trường hợp gãy xương bánh
chè thành nhiều mảnh.
Phòng bệnh bằng cách phối hợp nhiều biện pháp như: khởi
động tốt trước khi vận động, luyện tập, lao động nặng.
Dùng băng thun quấn bảo vệ đầu gối trong khi vận động
như đá bóng, thi đấu điền kinh, trượt tuyết... Tránh các tư
thế gây hại cho khớp gối như: ngồi xổm, quỳ gối hay tập cử
tạ mà gánh tạ quá thấp, khuân vác vật nặng… Đi giày dép
có đế rộng, độ cao vừa phải khoảng 3cm.