UBND TỈNH NINH BÌNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ
BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ
BIẾN ĐỔI VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ ĐÁ MỸ NGHỆ
NINH VÂN, HUYỆN HOA LƯ, TỈNH NINH BÌNH TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
CHỦ NHIỆM NHIỆM VỤ: ThS. NGUYỄN HỒNG THUỶ
ĐƠN VỊ: KHOA VĂN HOÁ – DU LỊCH
NINH BÌNH, 2024
UBND TỈNH NINH BÌNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ
BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ
BIẾN ĐỔI VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ ĐÁ MỸ NGHỆ
NINH VÂN, HUYỆN HOA LƯ, TỈNH NINH BÌNH TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
CHỦ NHIỆM NHIỆM VỤ: ThS. NGUYỄN HỒNG THUỶ
CÁC THÀNH VIÊN: ThS. NGUYỄN THỊ HẰNG
ĐƠN VỊ: KHOA VĂN HOÁ – DU LỊCH
Xác nhận của Chủ tịch HĐ nghiệm thu Chủ nhiệm nhiệm vụ
NINH BÌNH, 2024
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC……………………………………………………………………i
DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ…………………………………….iv
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... v
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ................................................................... v
2. Tính cấp thiết của nhiệm vụ KH&CN ......................................................... ix
3. Mục tiêu của nhiệm vụ KH&CN ................................................................. xi
4. Đối tượng nghiên cứu................................................................................... xi
5. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................... xi
6. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu .................................................. xi
PHẦN NỘI DUNG .......................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BIẾN ĐỔI VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ
VÀ TỔNG QUAN VỀ LÀNG NGHỀ ĐÁ MỸ NGHỆ NINH VÂN ........... 1
1.1 Cơ sở lý luận chung về văn hóa làng nghề truyền thốngError! Bookmark
not defined.
1.1.1 Một số khái niệm ...................................................................................... 1
1.1.1.1 Làng nghề truyền thống ........................................................................ 1
1.1.1.2 Văn hóa làng nghề truyền thống ........................................................... 3
1.1.2 Khái niệm biến đổi văn hóa làng nghề truyền thống ............................... 3
1.2 Tổng quan về làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân. ......................................... 5
1.2.1 Vị trí đị lý, điều kiện kinh tế - xã hội ........................................................ 5
1.2.1.1 Vị trí địa lý ............................................................................................ 5
1.2.1.2 Điều kiện tự nhiên ................................................................................. 6
1.2.1.3 Đặc điểm về kinh tế - xã hội .................................................................. 7
1.2.2 Lịch sử làng nghề đá Ninh Vân ................................................................ 8
1.2.2.1 Khái lược sự hình thành và phát triển của làng nghề Ninh Vân .......... 8
1.2.2.2 Nghề đá mỹ nghệ truyền thống ........................................................... 10
1.2.3 Một số di sản văn hoá làng nghề ........................................................... 12
1.2.3.1 Văn hóa vật thể .................................................................................... 12
1.2.3.2 Văn hóa phi vật thể ............................................................................. 23
ii
Tiểu kết chương 1 ............................................................................................ 28
Chương 2: THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ ĐÁ MỸ
NGHỆ NINH VÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ............................ 28
2.1 Yếu tố tác động đến sự biến đổi văn hóa truyền thống làng nghề đá mỹ nghệ
Ninh Vân ......................................................................................................... 29
2.2 Biến đổi của lĩnh vực văn hóa vật chất ..................................................... 31
2.2.1 Biến đổi diện mạo kiến trúc di tích ........................................................ 31
2.2.2 Biến đổi trong kiến trúc nhà ở ............................................................... 34
2.1.3 Biến đổi không gian, cảnh quan môi trường ......................................... 35
2.3. Biến đổi của lĩnh vực văn hóa tinh thần ................................................... 38
2.3.1 Biến đổi sinh hoạt văn hoá tinh thần ..................................................... 38
2.3.1.1 Biến đổi tín ngưỡng thờ thánh, thần ................................................... 38
2.3.1.2 Biến đổi trong lễ hội ............................................................................ 42
2.3.2 Biến đổi phong tục, tập quán ................................................................. 48
2.3.2.1 Biến đổi trong việc hôn nhân .............................................................. 48
2.3.2.2 Biến đổi trong việc tang ma ................................................................ 50
2.4 Biến đổi nghề đá mỹ nghệ truyền thống ................................................... 51
2.4.1 Biến đổi quy trình sản xuất đá mỹ nghệ ................................................. 51
2.4.2 Biến đổi công cụ làm nghề ..................................................................... 53
Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI
VĂN HOÁ LÀNG NGHỀ ĐÁ MỸ NGHỆ NINH VÂN TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY ........................................................................................ 60
3.1 Quan điểm của Đảng, nhà nước trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị
văn hóa làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân, huyện Hoa Lư, Ninh Bình. .......... 60
3.2 Những vấn đề đặt ra trong quá trình biến đổi văn hóa làng nghề đá mỹ nghệ
Ninh Vân, huyện Hoa Lư, Ninh Bình. ............................................................ 63
3.2.1 Ưu điểm .................................................................................................. 63
3.2.2 Hạn chế .................................................................................................. 64
3.3 Một số giải pháp phát huy giá trị văn hóa làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân,
huyện Hoa Lư, Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay. ...................................... 65
iii
3.3.1 Giải pháp từ chính quyền địa phương ................................................... 65
3.3.2 Giải pháp từ ngành văn hóa .................................................................. 67
3.3.3 Giải pháp từ phía người dân……………………………………..……72
Tiểu kết chương 3 ............................................................................................ 73
KẾT LUẬN .................................................................................................... 74
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 76
PHỤ LỤC