UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ
BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ
TÍN NGƯỠNG THỜ THÁNH NGUYỄN Ở NINH BÌNH
Chủ nhiệm đề tài: TS. ĐINH VĂN VIỄN
Đơn vị: KHOA VĂN HÓA – DU LỊCH
NINH BÌNH, 2023
UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ
BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ
TÍN NGƯỠNG THỜ THÁNH NGUYỄN Ở NINH BÌNH
Chủ nhiệm đề tài:
Đơn vị:
TS. ĐINH VĂN VIỄN
KHOA VĂN HÓA - DU LỊCH
Các thành viên:
THS. LƯƠNG DUY QUYỀN
THS. LÊ THỊ HUỆ
THS. PHẠM THỊ LOAN
THS. NGUYỄN THANH HÒA
Xác nhận của chủ tịch HĐ nghiệm thu
ThS. Tạ Hoàng Minh
Chủ nhiệm nhiệm vụ
TS. Lê Thị Tâm
NINH BÌNH, 2023
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ....................................................................... 1
2. Tính cấp thiết của nhiệm vụ KH&CN .............................................................. 3
3. Mục tiêu của nhiệm vụ KH&CN ...................................................................... 4
4. Đối tượng nghiên cứu của nhiệm vụ KH&CN ................................................. 4
5. Phạm vi nghiên cứu của nhiệm vụ KH&CN ..................................................... 4
6. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ....................................................... 4
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ............................................................................... 5
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ NINH BÌNH VÀ THÁNH NGUYỄN .............. 5
1.1. Khái quát về Ninh Bình .................................................................................. 5
1.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội .......................................... 5
1.2.1.2. Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa ............................................ 6
Chính trị ................................................................................................................. 6
1.1.2. Ninh Bình thời Lý ..................................................................................... 13
1.2. Thánh Nguyễn .............................................................................................. 16
1.2.1. Quê hương, gia đình .................................................................................. 16
1.2.2. Nguyễn Minh Không - vị Quốc sư triều Lý .............................................. 18
1.2.3. Nguyễn Minh Không – Thầy thuốc tài ba................................................. 22
1.2.4. Nguyễn Minh Không - vị tổ sư nghề đúc đồng ......................................... 26
Tiểu kết chương 1 ................................................................................................ 29
Chương 2: TÍN NGƯỠNG THỜ THÁNH NGUYỄN Ở NINH BÌNH ........ 31
2.1. Một số vấn đề lý luận về tín ngưỡng, tín ngưỡng thờ Thánh. ..................... 31
2.1.1. Một số khái niệm ....................................................................................... 31
2.1.2. Nguồn gốc của tín ngưỡng ........................................................................ 33
2.1.3. Phân loại tín ngưỡng, tín ngưỡng dân gian Việt Nam .............................. 35
2.1.2. Vai trò của tín ngưỡng trong đời sống con người ..................................... 36
2.1.2.1. Vai trò cố kết cộng đồng ........................................................................ 36
2.1.2.2. Vai trò an ủi tinh thần ............................................................................. 36
2.1.2.3. Vai trò thúc đẩy sự hướng thiện ............................................................. 37
2.1.2.4. Vai trò nâng cao trách nhiệm của cá nhân và cộng đồng ...................... 37
2.1.2.5. Vai trò gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam ......................... 38
2.2. Tín ngưỡng thờ Thánh Nguyễn ở Ninh Bình ............................................... 38
2.2.1. Thống kê các cơ sở thờ Thánh Nguyễn .................................................... 38
2.2.2. Một số đặc điểm của tín ngưỡng thờ Thánh Nguyễn ở Ninh Bình ........... 47
2.2.2.1. Một số di tích thờ Nguyễn Minh Không ở Ninh Bình ........................... 47
2.2.2.2. Một số đặc điểm ..................................................................................... 58
2.3. Một số lễ hội thờ Thánh Nguyễn ở Ninh Bình ............................................ 61
2.2.1. Lễ hội ở đền Thánh Nguyễn, xã Gia Thắng, xã Gia Tiến, huyện Gia Viễn .......... 61