ƯỜ

Ạ Ọ

ƯỜ

TR

NG Đ I H C TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR

Ộ NG HÀ N I

ƯỢ

KHOA KHÍ T

Ủ NG TH Y VĂN

­­­­­­­­­­­­­­­­­­o0o­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Đ NG THANH MAI

Ệ   NGHIÊN C U D  BÁO S  XU T HI N

ƯƠ

Ắ Ộ

S

NG MU I TRÊN KHU V C TÂY B C B

Hà N i – 2016

ƯỜ

Ạ Ọ

ƯỜ

TR

NG Đ I H C TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR

Ộ NG HÀ N I

ƯỢ

KHOA KHÍ T

Ủ NG TH Y VĂN

­­­­­­­­­­­­­­­­­­o0o­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Đ NG THANH MAI

Ệ   NGHIÊN C U D  BÁO S  XU T HI N

ƯƠ

Ắ Ộ

S

NG MU I TRÊN KHU V C TÂY B C B

ượ Chuyên ngành :  Khí t ọ ng h c

Mã ngành :  D440221

NG

ƯỜ ƯỚ I H

NG D N : PGS. TS. NGUY N VI T LÀNH

ộ Hà N i ­2016

Ờ L I CAM ĐOAN

ứ ủ Tôi xin cam đoan đây là bài nghiên c u c a riêng tôi và đ ượ ự ướ   ng c s  h

ọ ủ ễ ế ứ ộ ẫ d n khoa h c c a PGS. TS. Nguy n Vi ế   t Lành. Các n i dung nghiên c u, k t

ư ượ ự ề ả ố ướ ấ ỳ ứ qu  trong đ  tài là trung th c và ch a đ c công b  d i b t k  hình th c nào

ụ ụ ố ệ ữ ể ệ ả ậ ướ d i đây. Nh ng s  li u trong b ng bi u ph c v  cho vi c phân tích, nh n xét,

ượ ả ậ ừ ồ ố ệ đánh giá đ c chính tác gi thu th p t các ngu n s  li u khác nhau. Ngoài ra đ ồ

ộ ố ủ ả ả ậ án còn tham kh o m t s  nh n xét đánh giá c a các tác gi ơ  khác, c  quan t ổ ứ    ch c

ấ ứ ề ế ệ ẫ ố ậ   ồ khác đ u có trích d n và chú thích ngu n g c. N u phát hi n có b t c  gian l n

ề ộ ủ ệ ồ ị nào tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v  n i dung đ  án c a mình.

ộ Hà N i, ngày 06 tháng 06 năm 2016

ự ệ Sinh viên th c hi n

ặ Đ ng Thanh Mai

Ờ Ả Ơ L I C M  N

ự ế ấ ứ ộ ấ ằ ề ượ ạ Th c t cho th y r ng b t c  m t thành công nào đ u đ c t o ra không

ự ỗ ự ủ ả ớ ự ộ ỉ ự ề ắ ch  d a trên s  n  l c c a b n thân mà còn g n li n v i s  đ ng viên, giúp đ  t ỡ ừ

ườ ự ừ ề ế ế ướ ng i khác dù ít hay nhi u, dù gián ti p hay tr c ti p. T  lúc b c chân cũng

ư ắ ầ ọ ậ ạ ườ ạ ọ ườ nh  b t đ u h c t p t i Tr ng Đ i h c Tài nguyên Môi tr ộ ng Hà N i cho t ớ   i

ậ ượ ấ ề ự ỡ ủ ầ nay, em đã nh n đ c r t nhi u s  quan tâm, giúp đ  c a các quý th y cô, gia

ạ đình và b n bè.

ử ờ ả ơ ắ ố ớ ự ầ Em xin g i l i c m  n chân thành và s  tri ân sâu s c đ i v i các th y cô

ượ ủ ườ ạ ọ ườ ủ c a Khoa Khí t ng Th y văn­ Tr ng Đ i h c Tài nguyên và Môi tr ng Hà

ớ ố ọ ậ ứ ữ ề ế ậ ạ ộ ế   N i, đã t n tình truy n đ t ki n th c trong nh ng năm em h c t p. V i v n ki n

ứ ượ ề ả ế ọ ỉ th c đ c ti p thu trong quá trình h c không ch  là n n t ng cho quá trình nghiên

ể ồ ướ ữ ờ ộ ứ c u đ  án mà còn là hành trang quý báu đ  em b ắ   c vào đ i m t cách v ng ch c

ự và t tin.

ể ỏ ế ơ ế ồ Đ   hoàn   thành   đ   án   này,   em   xin   t lòng   bi ầ   ắ t   n   sâu   s c   đ n   Th y

ễ ế ườ ự ế ướ ầ ẫ ậ PGS.TS Nguy n Vi t Lành, ng i th y đã tr c ti p h ỉ ả   ng d n, t n tình ch  b o,

ướ ư ạ ậ ợ ề ề ệ ọ ố ị đ nh h ng đ  tài cũng nh  t o m i đi u ki n thu n l i cho em trong su t quá

ế ồ trình vi t đ  án.

ư ệ ậ ồ ự   ộ Trong quá trình làm đ  án, do trình đ  lý lu n cũng nh  kinh nghi m th c

ữ ễ ế ế ấ ạ ồ ỏ ti n còn h n ch  nên bài đ  án không tránh kh i nh ng thi u sót, em r t mong

ượ ủ ế ể ọ ượ ậ nh n   đ ầ c   ý   ki n   đóng   góp   c a   th y   cô   đ   em   h c   thêm   đ ề c   nhi u   kinh

ệ ố ơ ồ ẽ nghi m và s  hoàn thành t t h n bài đ  án.

ầ ượ Sau cùng, em xin kính chúc quý Th y Cô trong Khoa Khí t ủ ng Th y văn

ễ ầ ế ậ ồ ứ ỏ ệ và Th y Nguy n Vi t Lành th t d i dào s c kh e, nhi t huy t đ  ti p t c s ế ể ế ụ ứ

ẹ ủ ế ệ ứ ệ ề ế ạ ạ   m nh cao đ p c a mình là truy n đ t ki n th c cho th  h  mai sau và luôn đ t

ệ ủ ữ ự nh ng thành công trong s  nghi p c a mình.

Em xin chân thành cám  n!ơ

ộ Hà N i, ngày 06 tháng 06 năm 2016

ự ệ Sinh viên th c hi n

ặ Đ ng Thanh Mai

Ụ Ụ M C L C

Ụ Ụ M C L C

5                                                                                                                                           ...................................................................................................................................

Ụ  8       DANH M C HÌNH  ................................................................................................

Ả Ụ  11        DANH M C B NG ..............................................................................................

Ở Ầ  1       M  Đ U ..................................................................................................................

ƯƠ Ề ƯƠ Ổ CH NG I. T NG QUAN V  S Ố NG MU I 2                                                         ................................................

ạ ươ ị 1.1 Đ nh nghĩa và phân lo i s ố ng mu i

ị  2       1.1.1 Đ nh nghĩa .......................................................................................................

ươ ố 1.1.2 Nguyên nhân hình thành s 2       ng mu i  ........................................................

ạ ươ 1.1.3 Phân lo i s ố  2       ng mu i ...................................................................................

ệ ự ủ ự ứ ề   1.2 Đi u ki n t 3        nhiên c a khu v c nghiên c u .................................................

ị ị 3       1.2.1 V  trí đ a lý ......................................................................................................

ặ ậ ể  4       1.2.2 Đ c đi m khí h u ..........................................................................................

ấ ằ ườ ấ ề Do n m khu t bên s n tây dãy Hoàng Liên S n l ơ ạ ở ị i v  trí xa nh t v  phía

ổ ắ ậ ệ ệ ớ ầ ạ tây lãnh th , vùng núi Tây B c có khí h u khác bi t rõ r t v i ph n còn l i

ậ ượ ể ủ ề ủ ắ ộ c a B c B . Có th  nói, trong các vùng khí h u đ c phân chia c a mi n

ể ệ ị ườ ề ậ ắ ắ khí h u phía B c, vùng Tây B c th  hi n nhi u nét d  th ấ ớ ng nh t v i khí

ể ể ề ậ ậ ắ h u chung toàn mi n. Vùng khí h u Tây B c có th  chia làm 2 ti u vùng:

ạ ộ ậ ỉ ể ắ ắ ừ ỳ ồ ti u vùng B c Tây B c bao g m đ i b  ph n t nh Lai Châu t Qu nh Nhai

ắ ầ ở ể ạ tr  lên và ti u vùng Nam Tây B c là ph n còn l 4       i. ............................................

ứ ổ 1.3 T ng quan tình hình nghiên c u trong và ngoài n ướ  7                                          .................................   c

ứ 1.3.1 Tình hình nghiên c u ngoài n ướ  7       c ................................................................

ứ 1.3.2 Tình hình nghiên c u trong n ướ  9       c ................................................................

ƯƠ ƯƠ Ứ CH Ơ Ở Ố Ệ NG II. C  S  S  LI U VÀ PH 13        NG PHÁP NGHIÊN C U .........

ơ ở ố ệ 13        2.1 C  s  s  li u ...................................................................................................

ố ệ ắ   2.1.1 S  li u quan tr c 13                                                                                                   .........................................................................................

ố ệ 14         2.1.2 S  li u tái phân tích ....................................................................................

ứ ơ 15        2.2 Phu ng pháp nghiên c u ...............................................................................

ươ 2.2.1 Ph 15        ng pháp synop. ....................................................................................

ươ ậ ơ ả ố 2.2.2 Ph 16        ng pháp th ng kê khí h u c  b n ....................................................

ươ ố ọ ố 2.2.2.1 Ph ng pháp th ng kê và l c nhân t 16          ..................................................

ươ ố ượ ử ụ ấ ộ ứ Ph ng pháp th ng kê đ c s  d ng r t r ng rãi trong nghiên c u khí

ứ ự ờ ế ậ ượ t ng, khí h u nói chung và nghiên c u d  bào th i ti t nói riêng. Trong

ố ề ấ ươ ượ ử ụ ự ươ th ng kê có r t nhi u ph ng pháp đ ể c s  d ng d  xây d ng ph ng

ệ ủ ệ ượ ự ả ấ ượ trình d  báo kh  năng xu t hi n c a hi n t ng khí t ồ ng. Trong bài đ

ươ ừ ồ ướ ự ể ươ án này, em dùng “ph ng pháp h i quy t ng b c” đ  xây d ng ph ng

ươ ự ố ắ ự   trình d  báo s 16        ng mu i trên khu v c Tây B c. .............................................

18                                                                                                                       .............................................................................................................

ị ưỡ 2.2.2.2 Xác đ nh ng ự  18        ng d  báo .........................................................................

ủ ươ ộ   2.2.2.3 Đánh giá đ  chính xác c a ph 19        ng trình ...............................................

ƯƠ Ộ Ố Ế Ứ Ả CH 21        NG III. M T S  K T QU  NGHIÊN C U ........................................

ế ờ ế ể ươ ố ệ ộ ự 3.1 Hình th  th i ti t đi n hình gây s ng mu i di n r ng khu v c Tây

B c Bắ ộ  21        ...................................................................................................................

ợ ươ ệ ộ ở ầ ế ố ễ ự 3.1.1 Đ t s ng mu i di n ra trên di n r ng h u h t các khu v c Tây

ắ ừ B c t 22         ngày 23/12/1999­28/12/1999 .....................................................................

ệ ươ ấ ư ố ấ 3.1.2 Phân tích ngày xu t hi n s ng mu i nh ng nhi ệ ộ ố t đ  t i th p >50C 30

ế ố ả ượ ạ ộ ố ị ệ ố B ng 3.3. Th ng kê các y u t khí t ng t i m t s  ngày mà giá tr  nhi t

ộ   30        đ  >50C ..................................................................................................................

ự ươ ự ươ ố ể 3.2 Xây d ng ph ng trình d  báo s ộ ố ạ ng mu i cho m t s  tr m đi n hình

ự ắ  34        khu v c Tây B c ...................................................................................................

ậ ố ự 3.2.1 T p các nhân t 34         d  báo ..............................................................................

ươ ự 3.2.2 Ph 36        ng trình d  báo  .................................................................................

ươ ố ố ệ ự ự ụ 3.2.3 Đánh giá các ph ộ ng trình d  báo d a trên chu i s  li u ph  thu c .  38

ươ ỗ ố ệ ộ ậ ự ự 3.2.4 Đánh giá các ph 40        ng trình d  báo d a trên chu i s  li u đ c l p ......

Ế Ậ 42        K T LU N ............................................................................................................

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O: 43                                                                                             ...................................................................................

ụ ụ ệ ế ạ ạ ả ể   Ph  l c 1. K t qu  ki m nghi m tháng 1, t i tr m Sìn H ồ  45                                    ..........................

49                                                                                                                                            ................................................................................................................................

Ụ DANH M C HÌNH

Ụ Ụ M C L C

................................................................................................................................... 5

Ụ DANH M C HÌNH ................................................................................................8

Ụ DANH M C B NG Ả ..............................................................................................11

M  Đ U Ở Ầ .................................................................................................................. 1

ƯƠ Ề ƯƠ Ổ CH NG I. T NG QUAN V  S NG MU I Ố ................................................2

ạ ươ ị 1.1 Đ nh nghĩa và phân lo i s ố ng mu i

ị 1.1.1 Đ nh nghĩa .......................................................................................................2

ươ 1.1.2 Nguyên nhân hình thành s ng mu i ố ........................................................2

ạ ươ 1.1.3 Phân lo i s ng mu i ố ...................................................................................2

ệ ự ủ ự ề 1.2 Đi u ki n t nhiên c a khu v c nghiên c u ứ .................................................3

ị ị 1.2.1 V  trí đ a lý ......................................................................................................3

ặ ể 1.2.2 Đ c đi m khí h u ậ ..........................................................................................4

ấ ằ ườ ấ ề Do n m khu t bên s n tây dãy Hoàng Liên S n l ơ ạ ở ị i v  trí xa nh t v  phía

ổ ắ ậ ệ ệ ớ ầ ạ tây lãnh th , vùng núi Tây B c có khí h u khác bi t rõ r t v i ph n còn l i

ậ ượ ể ủ ề ủ ắ ộ c a B c B . Có th  nói, trong các vùng khí h u đ c phân chia c a mi n

ể ệ ị ườ ề ậ ắ ắ khí h u phía B c, vùng Tây B c th  hi n nhi u nét d  th ấ ớ ng nh t v i khí

ể ể ề ậ ắ ậ h u chung toàn mi n. Vùng khí h u Tây B c có th  chia làm 2 ti u vùng:

ạ ộ ậ ỉ ể ắ ắ ừ ỳ ồ ti u vùng B c Tây B c bao g m đ i b  ph n t nh Lai Châu t Qu nh Nhai

ở ể ắ ầ tr  lên và ti u vùng Nam Tây B c là ph n còn l ạ ............................................4 i.

ứ ổ 1.3 T ng quan tình hình nghiên c u trong và ngoài n ướ .................................7 c

ứ 1.3.1 Tình hình nghiên c u ngoài n ướ ................................................................7 c

ứ 1.3.2 Tình hình nghiên c u trong n ướ ................................................................9 c

ƯƠ ƯƠ CH Ơ Ở Ố Ệ NG II. C  S  S  LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U Ứ .........13

2.1 C  s  s  li u ơ ở ố ệ ...................................................................................................13

ố ệ 2.1.1 S  li u quan tr c ắ .........................................................................................13

ố ệ 2.1.2 S  li u tái phân tích ....................................................................................14

ơ 2.2 Phu ng pháp nghiên c u ứ ...............................................................................15

ươ 2.2.1 Ph ng pháp synop. ....................................................................................15

ươ ố 2.2.2 Ph ng pháp th ng kê khí h u c  b n ậ ơ ả ....................................................16

ươ ố ọ 2.2.2.1 Ph ng pháp th ng kê và l c nhân t ố ..................................................16

ươ ố ượ ử ụ ấ ộ ứ Ph ng pháp th ng kê đ c s  d ng r t r ng rãi trong nghiên c u khí

ứ ự ờ ế ậ ượ t ng, khí h u nói chung và nghiên c u d  bào th i ti t nói riêng. Trong

ố ề ấ ươ ượ ử ụ ự ươ th ng kê có r t nhi u ph ng pháp đ ể c s  d ng d  xây d ng ph ng

ệ ủ ệ ượ ự ấ ả ượ trình d  báo kh  năng xu t hi n c a hi n t ng khí t ồ ng. Trong bài đ

ươ ừ ồ ướ ự ể ươ án này, em dùng “ph ng pháp h i quy t ng b c” đ  xây d ng ph ng

ươ ự ố ự trình d  báo s ng mu i trên khu v c Tây B c. ắ .............................................16

.............................................................................................................18

ị ưỡ 2.2.2.2 Xác đ nh ng ự ng d  báo .........................................................................18

ủ ươ ộ 2.2.2.3 Đánh giá đ  chính xác c a ph ng trình ...............................................19

ƯƠ Ộ Ố Ế Ả CH NG III. M T S  K T QU  NGHIÊN C U Ứ ........................................21

ế ờ ế ể ươ ố ệ ộ ự 3.1 Hình th  th i ti t đi n hình gây s ng mu i di n r ng khu v c Tây

B c Bắ ộ................................................................................................................... 21

ợ ươ ệ ộ ở ầ ế ố ễ ự 3.1.1 Đ t s ng mu i di n ra trên di n r ng h u h t các khu v c Tây

ắ ừ B c t ngày 23/12/1999­28/12/1999 .....................................................................22

ệ ươ ấ ư ố ấ 3.1.2 Phân tích ngày xu t hi n s ng mu i nh ng nhi ệ ộ ố t đ  t i th p >50C 30

ế ố ả ượ ạ ộ ố ị ệ ố B ng 3.3. Th ng kê các y u t khí t ng t i m t s  ngày mà giá tr  nhi t

ộ đ  >50C .................................................................................................................. 30

ự ươ ự ươ ố ể 3.2 Xây d ng ph ng trình d  báo s ộ ố ạ ng mu i cho m t s  tr m đi n hình

ự khu v c Tây B c ắ ...................................................................................................34

ậ ố ự 3.2.1 T p các nhân t d  báo ..............................................................................34

ươ ự 3.2.2 Ph ng trình d  báo .................................................................................36

ươ ố ố ệ ụ ự ự 3.2.3 Đánh giá các ph ng trình d  báo d a trên chu i s  li u ph  thu c ộ . 38

ươ ự ự 3.2.4 Đánh giá các ph ng trình d  báo d a trên chu i s  li u đ c l p ỗ ố ệ ộ ậ ......40

Ế K T LU N Ậ ............................................................................................................42

Ệ TÀI LI U THAM KH O: Ả ...................................................................................43

ụ ụ ệ ế ạ ạ ả ể Ph  l c 1. K t qu  ki m nghi m tháng 1, t i tr m Sìn H ồ..........................45

................................................................................................................................ 49

Ả Ụ DANH M C B NG

ự ả ổ ợ B ng 2.1. T ng h p đánh giá d  báo ...................Error: Reference source not found

ả ươ ố ừ B ng 3.1. Nhi ệ ộ ự ể ạ t đ  c c ti u t i các ngày có s ng mu i t 23­28/12/1999 . Error:

Reference source not found

ộ ố ế ố ả ượ B ng 3.2. M t s  y u t khí t ng lúc 13 gi ờ....Error: Reference source not found

ế ố ả ượ ạ ộ ố ị ố B ng 3.3. Th ng kê các y u t khí t ng t i m t s  ngày mà giá tr  nhi ệ ộ t đ

>50C.......................................................................Error: Reference source not found

ế ố ả ể ọ ầ B ng 3.4. Các y u t ban đ u đ  l c nhân t ố.....Error: Reference source not found

ả ươ ủ ừ ự ừ B ng 3.5. Ph ng trình d  báo cho t ng tháng c a t ng tr m ạ .....Error: Reference

source not found

ỗ ố ệ ầ ố ự ụ ế ả ả ộ ố B ng 3.6. K t qu  đánh giá d  báo theo t n s  trên chu i s  li u ph  thu c (s

ờ ỳ ệ li u th i k  2005­2012) ........................................Error: Reference source not found

ỗ ố ệ ả ự ệ ế ả ả ụ B ng 3.7. K t qu  đánh giá hi u qu  d  báo theo U và H trên chu i s  li u ph

ờ ỳ ộ thu c th i k  2005­2012 .......................................Error: Reference source not found

ố ố ệ ả ử ờ ỳ ộ ậ ự ế ệ ả B ng 3.8. K t qu  th  nghi m d a trên chu i s  li u đ c l p th i k  2013­

2015.......................................................................Error: Reference source not found

M  Đ UỞ Ầ

ề ắ ệ ộ ệ ớ Mi n B c Vi ự ằ t Nam là m t khu v c n m trong vùng nhi t đ i gió mùa có

ạ ạ ạ ữ mùa đông l nh.Vào mùa đông, trong nh ng ngày có không khí l nh m nh xâm

ậ ố ổ ệ ặ ệ ữ ạ nh p xu ng lãnh th  Vi t Nam, đ c bi t là nh ng ngày có không khí l nh tăng

ụ ấ ố ạ ữ ậ ợ ườ c ng liên t c, nhi ệ ộ ở t đ ấ  đây xu ng r t th p, mang l i nh ng đ t rét đ m rét

ữ ế ầ ậ ổ ề   ạ h i kéo dài. Thêm vào đó, trong nh ng năm g n đây, bi n đ i khí h u có chi u

ữ ễ ế ế ộ ướ h ứ ạ ng làm cho di n bi n ngày càng ph c t p, gây ra nh ng bi n đ ng th i ti ờ ế   t

ướ ệ ượ ầ ấ ờ ế ặ ệ ả ề ự khó d  đoán tr c, t n su t các hi n t ng th i ti t đ c bi t x y ra càng nhi u.

ự ắ ộ ớ ơ ườ ộ Tây B c là m t khu v c có đ  cao khá l n nên n i đây th ng có mùa

ấ ặ ư ữ ạ ạ ạ ợ đông l nh r t đ c tr ng. Vào mùa đông, khi nh ng đ t không khí l nh m nh xâm

ổ ướ ậ ố ở ắ ườ ợ ươ ữ ả nh p xu ng lãnh th  n c ta, Tây B c th ng x y ra nh ng đ t s ố   ng mu i,

ệ ộ ợ ả ữ ả ưở ế ả ấ ớ ế ấ có nh ng đ t x y ra trên di n r ng, làm  nh h ng r t l n đ n đ n s n xu t và

ứ ấ ắ ệ ộ ở t đ ố    vùng núi Tây B c xu ng

ừ ệ ượ ế ả ươ ố ờ ố ề đ i s ng. Nhi u nghiên c u cho th y, khi nhi i 5ướ 0C và đ   m không khí t ộ ẩ d 75 đ n 95% thì x y ra hi n t ng s ng mu i.

ươ ả ố ưở ấ ớ ớ ả ờ ố ủ ấ S ng mu i có  nh h ng r t l n t i s n xu t và đ i s ng c a ng ườ   i

ươ ị ả ệ ấ ố ồ ưở ề dân. Khi s ng mu i xu t hi n, cây tr ng b   nh h ộ   ấ ng nhi u nh t, qua m t

ệ ươ ặ ố ồ ệ ữ ấ đêm xu t hi n s ng mu i, hàng ngàn hecta cây tr ng, đ c bi ứ   t nh ng cây ch a

ướ ể ị ể ậ ả ề nhi u n c, có th  b  “cháy” c  lá và thân. Vì v y, hi u bi ế ượ t đ ế ờ   c hình th  th i

ế ươ ự ố ướ ượ ự ấ ệ ươ ố ti t gây nên s ng mu i và d  báo tr c s  xu t hi n s c đ ng mu i cho khu

ể ả ắ ệ ạ ươ ộ ố ằ ự v c Tây B c nh m gi m thi u thi t h i do s ng mu i gây ra có m t ý nghĩa vô

ớ ượ ủ ệ ừ ố ớ cùng to l n đ i v i ngành Khí t ng Th y văn Vi ữ t Nam. T  nh ng lí do đó em

ượ ự ứ ề ọ ồ ố ệ ủ xin đ c l a ch n đ  tài nghiên c u cho đ  án t t nghi p c a mình là: “Nghiên

ự ấ ệ ươ ự ự ố ắ ứ c u d  báo s  xu t hi n s ng mu i trên khu v c Tây B c B ụ   ộ” v i m c ớ

tiêu:

(1) Xác đ nh đ

ị ượ ậ ợ ế ệ ươ ố c hình th  synop thu n l ự ấ i cho s  xu t hi n s ng mu i;

(2)  Xây d ng ph

ự ươ ự ấ ệ ươ ự ố ớ ng trình d  báo s  xu t hi n s ờ ạ   ng mu i v i th i h n

ờ ự ắ 24 gi ộ  cho khu v c Tây B c B .

ủ ồ ở ầ ế ệ ầ ậ ả ộ N i dung c a đ  án, ngoài ph n m  đ u, k t lu n, tài li u tham kh o và

ượ ố ụ ươ ụ ụ ph  l c, đ c b  c c thành 3 ch ng:

ươ ề ươ ổ Ch ng I: T ng quan v  s ố ng mu i

ươ ươ ứ Ch ố ệ ng II: S  li u và ph ng pháp nghiên c u

ươ ộ ố ế ứ ả Ch ng III: M t s  k t qu  nghiên c u

1

ƯƠ Ề ƯƠ Ổ CH NG I. T NG QUAN V  S Ố NG MU I

ạ ươ ị 1.1 Đ nh nghĩa và phân lo i s ố ng mu i

ị 1.1.1 Đ nh nghĩa

ộ ẩ ạ ờ ế ư ỏ ấ Mùa đông do đ   m th p, ngoài lo i hình th i ti ư   t gây m a nh , m a

ộ ố ờ ế ặ ạ ệ ư ươ phùn còn có m t s  các lo i hình th i ti t đ c bi t khác nh : s ng mù, s ươ   ng

ệ ề ươ ệ ượ ố ờ ế ể ấ giá,... cũng xu t hi n nhi u. S ng mu i là hi n t ng th i ti t nguy hi m vì

ệ ộ ấ ẽ ế ả ồ ưở ớ ớ ậ nhi t đ  quá th p s  làm ch t cây tr ng và  nh h ng l n t i v t nuôi.

ươ ệ ượ ơ ướ ạ S ng mu i ố   là hi n t ng h i n ỏ ắ   c đóng băng thành các h t nh , r n,

ề ặ ư ặ ậ ắ ố ỏ ặ ấ ố x p và tr ng nh  mu i ngay trên m t đ t hay b  m t cây c  ho c các v t th ể

ạ ẩ khác khi không khí trên đó  m và l nh.

ươ ố ườ ặ ầ ệ ấ S ng mu i th ặ ấ   ng xu t hi n vào ban đêm ho c g n sáng khi mà m t đ t

ộ ạ ề ấ ệ ộ ơ ướ ấ ứ ứ ạ b c x  và ngu i l nh đi nhi u nh t. Do nhi t đ  quá th p h i n c ch a trong

ế ở ề ặ ạ ư ẽ ụ ở ạ ứ ạ không khí ti p giáp b  m t l nh s  ng ng t tr ng thái băng, d oi d ng các

ể ấ ả ở ư ữ ư ể ỏ ố ố ạ h t nh  nh  nh ng tinh th  mu i. Do đó s ong mu i có th  th y c ặ    trên m t

ậ ớ ướ d i các l p lá khô và trên các v t khác.

ươ ố 1.1.2 Nguyên nhân hình thành s ng mu i

ươ ố ườ ờ ặ ữ S ng mu i th ng hình thành vào nh ng đêm đông, tr i l ng gió, quang

ủ ế ủ ứ ạ ủ ạ mây, khi mà b c x  là nguyên nhân ch  y u c a quá trình l nh đi c a không khí

ệ ộ ấ ệ ộ ề ặ và các v t thậ ể, nhi ố t đ  không khí xu ng th p làm cho nhi ậ   t đ  b  m t các v t

ỏ ở ặ ấ ạ ớ ể ươ ơ ướ ủ ư ế th  hay cây c m t đ t đ t t ể i đi m s ng đ  cho h i n c ng ng k t, và

ộ ẩ ớ ằ ề ệ ặ đi u ki n đ   m không khí thích h p. ỉ ắ   ợ  Nên nh  r ng nó không m n mà ch  tr ng

ớ ớ ế ở ư ầ ố ủ ủ ạ ạ ố nh  mu i, g n gi ng v i l p tuy t trong  khoang l nh c a t l nh.

ươ ữ ể ượ S ng mu i ố  là nh ng tinh th  băng đ c hình thành do h i n ư   c ng ng

ệ ộ ề ặ ệ ố ề ệ ươ hoa khi nhi t đ  b  m t đ m xu ng d i 0 ng t ự

ư ề ươ ứ ơ ướ ướ 0C trong nh ng đi u ki n t ữ ấ ệ ộ ặ ệ ệ nh  đi u ki n hình thành s ng, t c là khi nhi ề   ạ t đ  m t đ m l nh đi r t nhi u

ứ ệ ạ ượ ậ ợ ươ ố ờ ề do b c x . Đi u ki n khí t ng thu n l i cho s ng mu i hình thành là tr i ít

ẹ ế đ n quang mây, gió nh ,...

ạ ươ 1.1.3 Phân lo i s ố ng mu i

ươ ố ượ ạ ạ ồ ố ồ S ng mu i đ c phân lo i theo ngu n g c hình thành bao g m có 3 lo i:

ươ ặ ấ ứ ố ứ ạ ạ ạ S

ệ ộ ặ ấ ệ ộ ạ ạ ả ố ộ ộ ố ng mu i b c x : Hình thành do m t đ t b c x  quá m nh làm cho ướ 0C. Lo i này t đ  m t đ t gi m xu ng đ t ng t, nhi t đ  h  xu ng d i 0 nhi

2

ườ ượ ẹ ộ ẩ ờ th ng đ c hình thành khi tr i quang mây, gió nh , đ   m không khí không cao

l m.ắ

ươ ạ ươ ư ố ố ượ S ng mu i bình l u: Là lo i s ng mu i đ c hình thành khi có bình

ề ệ ộ ố ư ạ l u l nh tràn v  làm cho nhi ặ ấ ạ t đ  không khí và m t đ t h  xu ng nhanh chóng,

ố ạ ươ ạ ấ ộ ố ph m vi phân b  lo i s ng mu i này r t r ng.

ươ ố ỗ ợ ươ ố ượ ỉ S ng mu i h n h p: Là s ng mu i đ c hình thành không ch  do s ự

ậ ủ ặ ấ ạ ủ ự ạ ứ ạ xâm nh p c a không khí l nh mà còn do s  l nh đi vì b c x  c a m t đ t, sau

ề ộ ữ ẹ ế ạ ợ ờ nh ng đ t gió l nh tràn v  đ  1 – 2 ngày, n u tr i quang mây, gió nh , nhi ệ ộ  t đ

ế ụ ấ ễ ệ ươ ấ ả ấ ố không khí ti p t c gi m th p, thì r t d  xu t hi n s ng mu i.

ệ ự ủ ự ứ ề 1.2 Đi u ki n t nhiên c a khu v c nghiên c u

ị ị 1.2.1 V  trí đ a lý

ắ ộ ộ Tây B c, m t trong 7 vùng khí h u thu c mi n khí h u phía B c c a n

ế ượ ớ ạ ạ ừ ậ 047’N đ n 22 ề ậ 048’N và t 102ừ ắ ủ ướ   c 0  009’E đ n 105 ế ta, đ c gi i h n trong ph m vi t 20

ắ ắ ố ỉ 52’E. Phía b c và tây b c giáp t nh Vân Nam (Trung Qu c), phía tây và tây nam

ắ ạ giáp Lào, phía đông giáp Hà Giang, B c K n và Thái Nguyên, phía nam và đông

ề ặ ắ ộ nam giáp Thanh Hóa, Hà N i (Hà Tây cũ). V  m t hành chính, vùng Tây B c bao

ỉ ệ ơ ồ g m các t nh Lai Châu, Đi n Biên, S n La, Hòa Bình, Yên Bái và Lào Cai (hình

1.1).

ể ạ ắ ở ố ị ề Đ a hình Tây B c hi m tr , có nhi u kh i núi và dãy núi cao ch y theo

ắ ơ ớ ộ ướ h ng tây b c­đông nam. Dãy Hoàng Liên S n dài t ớ   i 180 km, r ng 30 km, v i

ộ ố ỉ ừ ế m t s  đ nh núi cao trên t 2800 đ n 3000m. Dãy núi Sông Mã dài 500 km, có

ấ ư ữ ữ ồ ỉ ự   nh ng đ nh cao trên 1800m. Gi a hai dãy núi này là vùng đ i núi th p l u v c

ị ọ sông Đà (còn g i là đ a máng sông Đà).

3

ự ả ồ ắ Hình 1.1. B n đ  hành chính khu v c Tây B c

ố ồ ắ ỏ ớ Ngoài sông Đà là sông l n, vùng Tây B c còn có sông nh  và su i g m c ả

ượ ư ộ ị th ng l u sông Mã. Trong đ a máng sông Đà còn có m t dãy cao nguyên đá vôi

ố ừ ạ ế ể ỏ ch y su t t Phông Th ổ đ n Thanh Hóa, và có th  chia nh  thành các cao nguyên

ư ệ ả ộ Tà Phình, M c Châu, Nà S n. Ngoài ra còn có các lòng ch o ả  nh  Đi n Biên,

ườ ộ ớ ắ Nghĩa L , M ng Thanh.Vùng Tây B c có hai con sông l n, đó là sông Đà và

ứ ồ ượ ủ ồ ở sông Thao (t c sông H ng). Th ng ngu n c a sông Mã cũng ấ    trên vùng đ t

ườ ị ở ệ ắ ồ ắ ộ Tây B c. Đi n Biên, Nghĩa L , M ng Thanh là các b n đ a Tây B c, còn Tà

ộ ả Phình, M c Châu và Nà S n là các cao nguyên [3].

ặ ậ ể 1.2.2 Đ c đi m khí h u

ằ ấ ườ ấ ề Do n m khu t bên s n tây dãy Hoàng Liên S n l ơ ạ ở ị i v  trí xa nh t v  phía

ắ ậ ổ ệ ệ ớ ầ tây lãnh th , vùng núi Tây B c có khí h u khác bi t rõ r t v i ph n còn l ạ ủ   i c a

ậ ượ ể ắ ộ ủ ề ậ B c B . Có th  nói, trong các vùng khí h u đ c phân chia c a mi n khí h u phía

ể ệ ị ườ ề ắ ắ ấ ớ ậ B c, vùng Tây B c th  hi n nhi u nét d  th ng nh t v i khí h u chung toàn

ề ể ể ể ắ ậ ắ ắ   mi n. Vùng khí h u Tây B c có th  chia làm 2 ti u vùng: ti u vùng B c Tây B c

ạ ộ ậ ỉ ồ ừ ể ở ỳ bao g m đ i b  ph n t nh Lai Châu t Qu nh Nhai tr  lên và ti u vùng Nam Tây

ắ ầ ạ B c là ph n còn l i.

a) Nhi t đệ ộ

0C trong các thung lũng d

ệ ộ ả Nhi t đ  trung bình năm vào kho ng 23

0C

0C

ộ ở ở (đ  cao 200­300m), 20­22 500­700m, 18­19 1000m và 16 ướ ấ   i th p 0C. Mùa đông

4

ớ ố ướ nhi ệ ộ ươ t đ  t ng đ i cao so v i vùng núi khác và trong các thung lũng d ấ   i th p

0C.

ệ ộ ậ ằ ồ ơ (cao 200­300m) nhi t đ  th m chí cao h n đ ng b ng 1

ề ủ ự ệ ộ ệ ộ ả   t đ  trung bình vào kho ng

ở ở ở ở 17­18oC Tháng c c ti u c a nhi 0C ấ  vùng th p, 14­16 500­700m, 12­13 1500m.

0C  ở

ấ ớ ệ ộ ố t đ  t ữ i th p trung bình nh ng tháng này xu ng t ấ    vùng th p, i 12­13

ở ộ ở ở đ  cao trung bình, 7­8 1000m và 5­6 1500m. Gi ấ   i th p

0C  0C trong các thung lũng d

ệ ộ t đ  là tháng 1, có nhi 0C  ố 0C  ấ ướ ố ừ t đ  là 2­4 1000m và 10 0C  ớ ạ ố i h n t ướ 0C t i 0 500­ i th p và xu ng d Còn nhi 9­110C  ủ c a nhi

ở 600m tr  lên.

ừ ệ ộ ứ ấ ạ tháng 4 nhi t đ  đã lên cao, trung bình đã đ t m c x p x ỉ

ướ ừ ấ ệ ộ ế Mùa hè: ngay t 250C trong các thung lũng d i th p. T  tháng 5 đ n h t tháng 9, nhi t đ  trung

ề ượ ệ ộ bình tháng trong các thung lũng đ u v t quá 26 ấ   t đ  cao nh t

ấ ỉ ườ ế 0C. Ba tháng có nhi ệ ộ ự ạ và x p x  nhau là các tháng 6, 7 và 8, trong đó nhi ả   ng x y

ệ ộ ở ộ đ  cao

ở t đ  c c đ i năm th 0C trong thung lũng, 24­250C  ở 1000m, 20 1500m. Tuy nhiên, nhi ệ ộ ố t đ  t

ị 33­34 i cao oC trong các thung lũng,

ở ở ở ra vào tháng 6. Nhi trung bình 500­700m, 230C  ấ 0C t đ  trung bình là 26­27 0C  ớ ị ố ừ trung bình có giá tr  cao nh t và tháng 5 v i tr  s  t 0C  30­310C 500­700m, 27­28 1000m và 24­25 1500m.

ị ố ệ ộ ệ ố ắ Các giá tr  t i cao nhi ạ   t đ  tuy t đ i trong thung lũng Tây B c cũng đ t

0C, th m chí có n i nh

ứ ự ằ ồ ườ ượ ậ ơ ơ m c c c đoan h n đ ng b ng, th ng v ư

ườ ừ ớ M ng Nhé đã t ng đo nhi ệ ộ ố t đ  t i cao lên t t quá 41­42 0C. i 43

ệ ộ ủ ệ ộ ắ ộ Dao đ ng nhi t đ  ngày đêm c a nhi

ắ ấ ớ ủ ớ B c r t l n, trung bình năm c a biên đ  ngày lên t i 10­13

ộ ả ư ớ ớ ồ ữ ằ biên đ  gi m nh ng cũng lên t i 8­9 t đ  trong các thung lũng B c Tây   0C. Trên vùng núi cao  ộ 0C (so v i đ ng b ng). Nh ng tháng mùa

ồ ờ ệ ộ ấ ữ đông đ ng th i là nh ng tháng mùa khô nhi ạ t đ  dao đông m nh nh t, trong đó

ườ ậ ộ 0C trong các thung lũng sâu (M ng Nhé 18,1

ị ự ạ tháng 3 là tháng biên đ  có giá tr  c c đ i. Trong tháng 3 biên đ  ngày đ t t 150C, th m chí 16­17 ờ ạ ớ i 13­ 0C). Ba tháng  ộ ệ ộ ộ ữ ấ t đ  ngày đêm ít nh t song biên đ  ngày

ư gi a mùa m a là th i kì dao đ ng nhi 0C trong các thung lũng [3]. ạ cũng đ t 8­9

b) M aư

ự ự ắ ắ ượ ư ­ Khu v c B c Tây B c: Là khu v c có l ng m a khá phong phú. Trên

ư ượ ặ ự khu v c thu đ ượ ượ c l ng m a trung bình năm v t quá 1800­2000mm. Đ c bi ệ   t,

ầ ự ắ ủ ườ ữ ự ộ ư   ph n c c Tây B c c a khu v c (M ng Tè) là m t trong nh ng trung tâm m a

ướ ớ ượ ư ộ ủ ớ l n c a n c ta v i l ng m a 2500­3000mm/năm. Tuy nhiên trong m t vài

5

ư ả thung lũng cá bi ệ ượ t l ế   ể ng m a cũng gi m đáng k , trung bình năm không đ n

1500mm.

ư ở ắ ầ ớ ế Mùa m a đây b t đ u s m vào tháng 4 và k t thúc vào tháng 9, trong đó

ượ ư ớ ấ ượ ư ư ế ế ba tháng 6, 7 và 8 có l ng m a l n nh t. L ng m a mùa m a chi m đ n 90%

ượ ư ừ ư ế ặ ệ ổ t ng l ng m a năm. T  tháng 10 đ n tháng 3 là mùa ít m a, đ c bi t là tháng 1

ố ỉ ừ ư ổ ượ và tháng 12. Su t 6 tháng đó ch  có t 20­30 ngày m a, t ng l ư ng m a vào

ế ả ượ kho ng 150­250mm, chi m 10% l ư ả ng m a c  năm.

ự ươ ự ắ ớ ượ ư ố ­ Khu v c Nam Tây B c: Là khu v c t ng đ i ít m a v i l ư   ng m a

ữ ậ ả ố ỉ ư   trung bình năm ch  vào kho ng 1400­1600mm, không nh ng v y s  ngày m a

ả ỉ cũng khá ít, trung bình năm ch  có kho ng 110­130 ngày.

ắ ầ ư ế Mùa m a b t đ u vào tháng 4 và k t thúc vào tháng 9, trong đó ba tháng

ượ ư ớ ấ ặ ệ ượ ư tháng 6, 7 và 8 có l ng m a l n nh t, đ c bi t là 6. L ng m a trung bình

ả ấ ố ỉ ở ữ ơ ố tháng 6 x p x  300mm và gi m xu ng 250mm ư   ư  nh ng n i ít m a. S  ngày m a

ề ớ cũng khá nhi u, lên t i 20­25 ngày/tháng. Sáu tháng còn l ạ ừ i (t tháng 10­ 3) là

ữ ư ặ ệ ớ ượ ư ừ nh ng tháng ít m a, đ c bi t là tháng 1 và 12 v i l ng m a trung bình t 10­

ừ ư 20mm và t 4­5 ngày m a.

c) Đ   mộ ẩ

ộ ẩ ở ươ ề ấ ố ớ Đ   m đây t ng đ i th p so v i nhi u vùng khác, trung bình năm vào

ả kho ng 82%, tăng lên 84­85% trên các đèo cao.

ữ ư ẩ ấ ự ạ                 Ba tháng  m nh t trong năm là các tháng gi a mùa m a, trong đó c c đ i

ườ ớ ị ố ả ớ ấ ườ th ng x y ra vào tháng 7 v i tr  s  lên t i 88­90%; còn khô nh t th ả ng x y ra

ớ ị ố ấ ỉ vào  tháng 3 v i tr  s  x p x  75%.

d) Mây

ắ ươ ữ ủ ắ ớ ộ ố So v i nh ng vùng khác c a B c B , vùng Tây B c t ng đ i ít mây,

ữ ả ỉ ượ l ng mây trung bình ch  vào kho ng 6,5­7/10. Ba tháng 6, 7 và 8 (nh ng tháng

ẩ ấ ượ ấ ớ ượ ớ ữ m nh t) là nh ng tháng có l ng mây l n nh t v i l ạ   ng mây trung bình đ t

ượ ấ ấ ỏ 8,5­9/10. Tháng có l ng mây nh  nh t là tháng 3 (tháng khô nh t) v i l ớ ượ   ng

ả mây trung bình vào kho ng 4­5/10.

f) Gió

ườ ở ụ ề ẽ ắ ạ Thông th ng gió ệ   ộ  vùng núi Tây B c ph  thu c m nh m  vào đi u ki n

ủ ị ươ ườ ổ ướ ị đ a hình c a đ a ph ng. Trong các thung lũng gió th ng th i theo h ng thung

6

ố ậ ớ ướ ớ ở ấ ặ ế ầ lũng, có khi đ i l p v i h ng gió quy mô l n, đây t n su t l ng gió chi m t ớ   i

ộ ố ở ữ 50­70% và t c đ  gió trung bình không quá 1m/s. Tuy nhiên, nh ng n i t ơ ươ   ng

ị ướ ắ ị ố đ i thoáng gió th nh hành h ng đông b c trong mùa đông và th nh hành h ướ   ng

ề ướ tây nam trong mùa hè, mùa hè thiên v  h ng tây và nam.

ứ ổ 1.3 T ng quan tình hình nghiên c u trong và ngoài n cướ

ứ 1.3.1 Tình hình nghiên c u ngoài n ướ c

ươ ố ở ứ ế ế ớ ề ư ế S ng mu i nhi u th  ti ng trên th  gi i, nh  ti ng Anh "hoar frost",

ư ế ạ ắ ươ trong đó "hoar" là "tr ng nh  tóc hoa râm" ti ng Trung là "b ch s ạ ng", b ch là

ế ằ ắ ắ ơ ạ   tr ng, ti ng Pháp là "gelée blanche", "blanche" là tr ng. Có n i cho r ng có 2 lo i

ư ẩ ố ớ ươ s ầ   ng mu i: "hoar frost" và "rime", nh ng v i "rime", không khí  m ban đ u

ạ ướ ư ế ể ở ị ạ ớ ng ng   k t   thành   các   h t   n c,   sau   đó   m i   b   l nh   đi   đ   tr ạ     thành   các   h t

ượ ở ự ủ ữ băng, đ c hình thành b i s  đóng băng c a nh ng gi ọ ướ t n ạ c siêu l nh trong

ể ắ ậ ươ ệ ượ ố ể ươ s ng mù lên các v t th  r n. S ng mu i là hi n t ố ớ ả   ng nguy hi m đ i v i s n

ệ ấ ướ ạ ủ ươ ứ ộ xu t nông nghi p. Tr c m c đ  nguy h i c a s ấ   ố ố ớ ả ng mu i đ i v i s n xu t

ề ướ ế ớ ư ố ỹ ệ nông nghi p nhi u n c trên th  gi i nh  Nga, Trung, Qu c, M , Brazil,... đã

ề ươ ứ ế ố ti n hành nghiên c u v  s ạ ủ ng mu i, đánh giá tác h i c a thiên tai trong đó có

ữ ệ ơ ở ố ượ ữ ệ ắ ươ s ng mu i, băng giá trên c  s  các d  li u khí t ễ   ng quan tr c, d  li u vi n

Ở ậ ả ở ố thám. Nh t B n (kurosu et al,1995), Trung Qu c (shao et al, 2001,Li et al,

ứ ướ 2003, Bingbai et al. 2005)... Các nhà nghiên c u đã trình bày theo các h ng bao

ữ ệ ủ ủ ễ ồ ố ồ g m phân tích d  li u vi n thám là hàm c a các thông s  sinh lí c a cây tr ng và

ủ ổ ờ ả thay đ i theo th i gian c a chúng, gi ế   ằ i thích các quan sát b ng mô hình lí thuy t

[23].

ạ ủ ươ ớ ư ậ ố ạ ướ ứ ộ              V i m c đ  nguy h i c a s ng mu i nh  v y nên t ề i nhi u n c trên

ế ớ ứ ư ế ố ỹ th  gi i nh  Nga, Trung Qu c, M , Brazil,…. đã ti n hành nghiên c u v  s ề ươ   ng

ạ ủ ươ ố ố ươ ữ ệ ơ ở mu i, đánh giá tác h i c a s ng mu i, s ng giá trên c  s  các d  li u khí

ễ ắ Ở ự ọ ượ t ữ ệ ng quan tr c, d  li u vi n thám. ả    Brazill, các nhà khoa h c đã xây d ng b n

ố ươ ố ệ ộ ồ đ  phân b  s ng mu i cho vùng Nam Brazill, vùng có nhi t đ  tháp nh t n ấ ướ   c

ệ ươ ữ ầ ấ ấ (hình 1.2); theo đó nh ng vùng có t n su t xu t hi n s ng mu i l n đ ố ớ ượ ả   c c nh

ộ báo m t cách rõ ràng.

7

ố ươ ố ở ng mu i Nam Brazill Hình 1.2 Phân b  s

ệ ằ ử ụ ố ệ ệ ả B ng   vi c   s d ng   s li u   nh   v   tinh   NOAA/AVHRR,   C.

ơ ươ ự ả ồ Domenikiotis, M. và cs. [22] cũng đã xây d ng b n đ  nguy c  s ố   ng mu i

ạ ổ ả ị ượ ệ ữ ố cho lãnh th  Hy L p. Các tác gi đã xác đ nh đ c m i quan h  gi a ng ưỡ   ng

ệ ộ ệ ươ ấ ổ ợ ủ ạ nhi t đ  làm xu t hi n s ố ớ ng mu i v i các t h p phát x  khác nhau c a các

ệ ồ ạ ừ ự ượ ố ươ ả ồ kênh nhi t h ng ngo i, t đó xây d ng đ c b n đ  phân b  s ố   ng mu i

ổ trong tháng 3 trên toàn lãnh th  (hình 1.3).

Hình 1.3. Bản đồ nguy cơ sư ngơ  mu iố  tháng 3 c aủ  Hy Lạp

ứ ơ ươ ố ở G. V. Đi­mi­t ­ri­ê­va khi nghiên c u tình hình băng giá­s ng mu i khu

ủ ể ặ ấ ấ ạ ị ủ ự v c Mátscova đã nh n m nh vai trò c a đ a hình và đ c đi m c a đ t. Bà cho

ả ầ ằ ị ượ ữ ể ề cho r ng, c n ph i xác đ nh đ c nh ng vùng nguy hi m v  băng giá­ s ươ   ng

ố ệ ủ ữ ề ạ ắ ấ ố mu i nh t. Bà đã dùng nh ng s  li u quan tr c nhi u năm c a m ng l ướ ạ   i tr m

ượ ề ặ ể ữ ự ả ộ ị khí t ng b  m t đ  xác đ nh nh ng khu v c trong đó x y ra m t cách có h ệ

ố th ng [24].

8

ứ 1.3.2 Tình hình nghiên c u trong n ướ c

ề ắ ệ ơ ứ ữ ị ệ ạ ớ Mi n B c Vi t Nam là n i h ng ch u nh ng thi t h i to l n do s ươ   ng

ệ ượ ề ố ự ậ mu i gây ra nên trong nhi u năm qua, hi n t ng này đã thu hút s  t p trung

ủ ứ ề ượ ướ ượ nghiên c u c a nhi u nhà khí t ng trong n c nên cũng đã thu đ c m t s ộ ố

ấ ị ự thành t u nh t đ nh.

ớ ấ ả ắ ằ ấ ạ ọ Ph m Ng c Toàn và Phan T t Đ c cho r ng, so v i t t c  các vùng khác,

ơ ươ ằ ạ ơ ố ả ầ ấ vùng Cao B ng, L ng S n là n i s ọ   ề ng mu i x y ra nhi u nh t và tr m tr ng

ấ ở ấ ạ ẳ ạ nh t, vì mùa đông ữ  đây ch ng nh ng r t l nh, l i khô hanh, quang đãng và gió

ậ ợ ữ ệ ự ươ ấ ố ề ế y u là nh ng đi u ki n thu n l i cho s  hình thành s ng mu i. Nh t là trong

ấ ươ ữ ạ ị ấ ả ố nh ng d ng đ a hình trũng và khu t, s ng mu i càng có kh  năng xu t hi n. ệ Ở

ấ ườ ặ ươ ể ớ ấ ố vùng th p, hàng năm th ng g p 1­2 ngày s ng mu i năm rét nh t có th  t i 4­

ườ ậ Ở 5 ngày, th ng t p trung trong tháng 1 và tháng 12. ỗ    vùng cao, trung bình m i

ươ ơ ươ ữ ố ể ấ ố năm có 3­4 ngày s ng mu i, nh ng năm rét h n s ệ   ng mu i có th  xu t hi n

ụ ể ệ ấ ả hàng ch c ngày và ngay c  tháng 11 và tháng 2 cũng có th  xu t hi n s ươ   ng

ố mu i [15].

ễ ạ ế ươ Theo Ph m Vũ Anh và Nguy n Vi t Lành [1], băng giá, s ố ả   ng mu i x y

ưỡ ụ ị ả ạ ưở ướ ạ ố ra khi l i áp cao l nh l c đ a  nh h ế ng đ n n c ta là kh i không khí l nh và

ườ ữ ậ ố ố ồ khô. Chúng th ắ   ự ớ ng là nh ng kh i không khí c c đ i, th m chí có ngu n g c B c

ươ ặ ộ ườ ụ ế ị ả Băng D ng. Tr i qua m t ch ng đ ng đi dài và bi n tính trên l c đ a châu Á

ề ậ ắ ẫ ạ ố ệ chúng v n còn khá l nh và khô. Khi xâm nh p xu ng mi n B c Vi t Nam ở

ớ ắ ượ ả ướ vùng biên gi ị ố i phía b c tr  s  khí áp thu đ c khá cao, kho ng trên d i 1030mb,

ộ ẩ ờ ướ ờ ữ tr i quang mây, đ   m d ố ệ i 50% (s  li u lúc 7 gi sáng VN). Trong  nh ng ngày

ư ậ ự ể ấ ọ ệ nh  v y vi c d  báo nhi ệ ộ ố t đ  t i th p có vai trò quan tr ng đ  quy t đ nh d

ươ ế ố ệ ộ ự ố báo băng giá và s ng mu i. N u nhi t đ  không khí d  báo xu ng d i 5

ả ặ ệ ự ươ ố ầ c n ph i đ c bi t chú ý d  báo băng giá và s ng mu i và khi đó nhi ế ị ự  ướ 0C thì  ệ ộ ặ   t đ  m t

ặ ệ ệ ộ ủ ề ặ ư ấ đ t và đ c bi t nhi ẫ t đ  c a nh ng b  m t màu s m nh  lá cây, phân bón (phân

ế ể ố ồ chu ng) đã có th  xu ng đ n 0 ữ 0C.

ệ ươ ứ ề ả ấ ố ở ự Khi nghiên c u v  kh  năng xu t hi n s ng mu i ắ    khu v c Tây B c,

ậ ằ ễ ơ ồ ươ ấ ố Nguy n H ng S n và cs. đã xác nh n r ng, s ệ ng mu i xu t hi n và các tháng

ừ ủ ế ế ậ mùa đông t ư  tháng 11 đ n tháng 3 năm sau nh ng t p trung ch  y u vào tháng 12

ế ố ơ ộ ị ầ   ầ và tháng 1. Su ng mu i có xu th  tăng d n theo đ  cao đ a hình, càng lên cao t n

ệ ươ ấ ề Ở ộ ố ướ ả ấ su t xu t hi n s ng mu i càng nhi u. đ  cao d i 600m không  nh h ưở   ng

ả ố ưở ưở ở ấ ộ ở ươ b i s ặ ế ng mu i ho c n u có  nh h ỉ ả ng ch   nh h ng ẹ  c p đ  nh ; trên 800m

9

ứ ưở ủ ươ ố ở ấ ộ ặ ộ ả m c đ   nh h ng c a s ng mu i ấ ặ  c p đ  n ng và r t n ng. Khi gió mùa

ưở ướ ươ ấ ố ắ ầ ả đông b t đ u  nh h ế ng đ n n c ta thì sau 2­4 ngày, s ng mu i xu t hi n

ắ ườ ấ ạ ề ượ ệ ộ Tây B c. Thông th ng khi nhi ệ ộ ố t đ  t i th p t i l u khí t ng có nhi t đ  ≤ 5 ệ ở  0C

ệ ươ ệ ộ ề ặ ườ ấ ơ ệ ộ ấ thì xu t hi n s ố ng mu i do nhi t đ  b  m t th ng th p h n nhi t đ  không

ở ộ ầ ệ ể khí ộ  đ  cao 2m (đ  cao b u nhi t bi u) [12,13].

ộ ướ ữ ạ ứ ượ Bên c nh nh ng công trình trên, m t h ng nghiên c u đ ề c nhi u nhà

ượ ả ứ ự ế ằ ươ Khí t ng quan tâm gi i quy t,  đó là nghiên c u d  báo b ng ph ng pháp

ố ướ ứ ề ồ ả ư ễ th ng kê. Theo h ng nghiên c u này g m có nhi u tác gi nh : Nguy n Vi ế   t

ễ ế Lành, Nguy n Vi t Phong, Lèo Văn Xuân, Lê Thu Hà,…

ứ ầ ờ ươ Th i gian đ u, các công trình nghiên c u theo ph ố ng pháp th ng kê ch ủ

ủ ớ ươ ả ố ơ ấ ế y u mang tính ch t th  công, v i ph ng pháp th ng kê đ n gi n.

ự ươ ồ ự Năm 2000, Lèo Văn Xuân đã xây d ng ph ể ng trình và bi u đ  d  báo

ể ư ả ấ ươ ố ơ nhi ệ ộ ố t đ  t i th p đ  đ a ra c nh báo s ế   ự ng mu i cho khu v c S n La. Hai y u

ọ ươ ệ ộ ể ươ ờ ố t ch n vào ph ng trình là nhi t đ  (T) và đi m s ng (Td) lúc 13 gi ớ   . V i

ồ ố ệ ừ ự ượ ươ ư ngu n s  li u t năm 1961­1999, ông đã xây d ng đ c ph ng trình nh  sau:

0,88+ 0,1*T +0,02*Td=0

ộ ụ ứ ể ươ ờ ế ợ Sau đó căn c  vào đ  h t đi m s ng lúc 13 gi ớ , k t h p v i giá tr  đ ị ộ

ẩ ươ ồ ự ự ố ươ ế ơ ấ m t ể ng đ i xây d ng bi u đ  d a trên ph ể ng pháp ch m đi m. N u r i vào

ươ ự ố ừ ờ vùng có s ng mu i thì ta d  báo 24 gi ờ ớ  t i (tính t 19 gi cùng ngày) có s ươ   ng

ố mu i và ng ượ ạ c l i [21].

ằ ươ ệ ễ ế ọ B ng ph ng pháp hàm phân bi t, Nguy n Vi ữ   t Phong đã ch n nh ng

ướ ự ể ươ ườ ẳ ngày gió có h ng E­NE đ  xây d ng ph ng trình đ ng th ng phân chia hai

ư ư ỏ ừ ự vùng vó và không có m a nh , m a phùn t tháng 12­3 cho khu v c thành ph ố

ế ự ớ ệ ộ ệ ộ ể ươ Vinh, v i các bi n d  báo là nhi t đ  không khí (T) và nhi t đ  đi m s ng (Td)

ờ ư lúc 13 gi nh  sau:

0,579340­0,0739*T + 0,0581*Td= 0

ấ ằ ể ậ ươ ữ ươ Có th  nh n th y r ng các ph ng pháp trên là nh ng ph ố   ng pháp th ng

ế ứ ậ ự ư ự ụ ệ ệ ậ ả ơ kê h t s c đ n gi n và ch a th t s  thu n ti n cho d  báo nghi p v  vì còn

ẽ ẫ ủ ế ể ấ ặ ố ữ mang tính th  công nên s  d n đ n nh ng sai s  khi ch m đi m có ho c không

ả ồ lên gi n đ  [11].

10

ữ ụ ể ể ề ấ ạ ắ ế Đ  kh c ph c nh ng đi m h n ch  trên, có r t nhi u công trình nghiên

ượ ả ự ọ ươ ạ ự ứ c u đ c các tác gi l a ch n ph ệ ng pháp thông kê hi n đ i d a trên c  s ơ ở

ỗ ố ệ ễ ẵ ừ ỉ chu i s  li u có s n, d  dàng khai thác t ự  các trung tâm d  báo t nh và v i s ớ ố

ế ể ự ế ạ ươ ươ ượ l ng bi n không h n ch  đ  sây d ng ph ự ng trình d  báo. Ph ố   ng pháp th ng

ạ ấ ị ệ kê này đã đem l ả i hi u qu  nh t đ nh.

ế ự ươ ự ệ ỉ ễ Nguy n Vi t Lành đã xây d ng ph ng trình d  báo dông nhi t cho t nh

ệ ệ ư ằ ươ ố ự ể ả Vi t Trì, b ng vi c đ a vào ph ng trình 25 nhân t ế  d  tuy n, k t qu  thu đ ượ   c

ươ ư ự ế ố ph ng trình d  báo cu i cùng là 6 bi n nh  sau:

PVT=1,41611­0,01297*T01p+0,06967*C1­0,00131*d85+0,00904*Td07p­

0,00144*TTd13v+0,00263*DtaP07p

VT < 0, ta

ự ư ế ề N u Pế 0 ta d  báo chi u tói ngày đó có m a dông, còn n u P

VT (cid:0) ự d  báo hôm đó không có m a.

ư

ả ủ ế ươ ố ố ệ ự ể K t   qu   c a   ph ệ ng   trình   đ oc   ki m   nghi m   trên   chu i   s   li u   ph ụ

ậ ộ ộ ộ ớ   thu c (1988­1999) có   đ  chính xác (U) là 75,5% và đ  tin c y H= 0,46%. V i

ỗ ố ệ ộ ậ ế ả ộ ớ chu i s  li u đ c l p (2000­2001) k t qu  có đ  chính xác chung lên t i 77,14%

[4].

ỗ ố ệ ừ ệ ằ ạ ạ ễ ơ B ng vi c khai thác chu i s  li u t 1991­2001 t i L ng S n, Nguy n Th ị

ử ụ ươ ự ế ể ề ồ Thuyên và cs. đã s  d ng ph ng trình h i quy nhi u bi n đ  xây d ng ph ươ   ng

ự ấ ạ ự trình d  báo nhi ệ ộ ố t đ  t ớ   ơ i th p cho khu v c L ng S n trong tháng 12, 1 và 2 v i

ệ ư ế ế ả ươ ạ ầ ư ế vi c đ a vào ban đ u các bi n không h n ch , k t qu  ph ng trình nh  sau:

Tmin_12 = 4,12906 + 0,48451*Td13 + 0,50573*Tmin ­ 0,34384*X2 +

0,15751*N13 ­ 0,29582*N7

Tmin_1 = 2,32319 + 0,37492*Td13 + 0,25828*X3 + 0,11036*N13­

0,02813*dd13 + 0,32648*Tmin + 0,23273*X10

Tmin_2 = 0,78367 + 0,48970*Td13 + 0,36749*X3 + 0,15742*X5­

0,19856*dtaP13 + 0,26515*Tmin

ế ả ươ ạ ộ K t qu  ph ng trình đ t đ  chính xác72,8%   vào tháng 12, 83,0% vào

tháng 1, và 83,4% vào tháng 1 [5].

11

ươ ự ế ề ồ ộ ằ Cũng b ng ph ng pháp h i quy nhi u bi n, Lê Thu Hà và c ng s  đã

ự ế ươ ự ơ ự ư ti n hành xây d ng ph ng trình d  báo m a cho khu v c S n La trong các tháng

ớ ố ả ươ ế ầ ượ ệ ư 1,2,3. V i vi c đ a vào 34 nhân t ban đ u, k t qu  ph ng trình thu đ c:

y=0,038861+0,014208*X1­0,000086*X2+0,004773*X3+0,000512*X4­

0,001312*X5+0,001502*X6

ị ươ ế Theo đó, n u giá tr  ph ự ng trình >0, thì ta d  báo trong vòng 24 gi ờ ớ  t i có

ị ủ ư ế ươ ự m a, còn n u giá tr  c a ph ng trình ≤ 0 thì ta d  báo trong 24 gi ờ ớ  t i không

ả ượ ư ỗ ố ệ ụ ự ộ ộ ế m a. K t qu  đ c đánh giá d a trên chu i s  li u ph  thu c là có đ  chính xác

ỗ ố ệ ự ế ậ ộ 90,8% và đ  tin c y H= 0,31. Đánh giá trên chu i s  li u th c t ế  cho k t qu ả

ớ ộ ố ộ ừ ươ t ng đ i cao v i đ  chính xác dao đ ng t 86,4­90,8% [6].

ứ ư ự ề ệ ắ   ề Trong   công  trình  nghiên  c u  v   đi u   ki n  gây  m a   trên  khu  v c   B c

ễ ộ ế ử ụ ươ Trung B  trong các tháng mùa đông, Nguy n Vi t Lành đã s  d ng ph ng pháp

ừ ướ ể ự ươ ự ư ố ồ h i quy t ng b c đ  xây d ng ph ng trình d  báo m a trong b n tháng, tháng

ạ ạ ự ắ 12, 1, 2 và 3 cho 10 tr m t ộ ự i khu v c B c Trung B  d a trên chu i s  li u t ỗ ố ệ ừ

ệ ư ầ ằ ố ớ ạ 1990­2003. B ng vi c đ a vào ban đ u các nhân t không gi i h n. Sau quá trình

ả ượ ế ỗ ố ệ ụ ự ộ tính toán, k t qu  đ c đánh giá d a trên chu i s  li u ph  thu c thì ph ươ   ng

ạ ộ ậ ộ ị ế ụ   trình đ t đ  chính xác trung bình 79,04%, và đ  tin c y có giá tr  là 0,50. Ti p t c

ỗ ố ệ ụ ế ả ộ ươ ộ đanh giá k t qu  trên chu i s  li u ph  thu c thì các ph ng trình có đ  chính

xác trung bình là trên 75% [7].

ấ ằ ừ ế ả ủ ứ ậ ệ   T  k t qu  c a các công trình nghiên c u trên em nh n th y r ng: vi c

ố ươ ỗ ố ệ ự ủ ệ ạ ồ th ng kê theo ph ờ   ng pháp hi n đ i, d a trên chu i s  li u đ  dài, đ ng th i

ươ ớ ạ ố ế ạ ấ ị ệ ả ư đ a vào ph ng trình không gi i h n s  bi n đem l i hi u qu  nh t đ nh, và có ý

ệ ự ớ nghĩa l n trong vi c d  báo.

ươ ứ ủ ệ ề ấ ồ ậ Nhìn nh n trên ph ng di n c a v n đ  nghiên c u trong bài đ  án, em

ấ ằ ươ ệ ượ ố ượ ộ ố ả th y r ng, s ng mu i là hi n t ng đ c m t s  tác gi ứ    quan tâm nghiên c u,

ử ụ ủ ế ư ươ nh ng các công trình đó ch  y u s  d ng ph ặ   ng pháp phân tích synop ho c

ươ ệ ư ố ượ ả ố ơ ố ự ằ b ng các ph ng pháp th ng kê đ n gi n nên vi c đ a s  l ng nhân t d  báo

ấ ạ ữ ủ ụ ế ể ể ắ ể   vào đ  tính toán r t h n ch  và mang tính ch  quan. Đ  kh c ph c nh ng đi m

ủ ế ọ ươ ệ ố ồ ạ h n ch  này, trong bài đ  án c a mình em ch n ph ạ   ng pháp th ng kê hi n đ i,

ươ ự ươ ố ự ươ ự xây d ng ph ng trình d  báo s ng mu i d a trên ph ừ   ồ ng pháp h i quy t ng

ỗ ố ệ ẵ ệ ử ụ ễ ằ ạ ướ b c, b ng vi c s  d ng chu i s  li u s n có, d  khai thác t i các trung tâm d ự

ớ ố ượ ỉ ư ế ớ ạ ự ể báo t nh và v i s  l ng bi n đ a vào không gi i h n đ  xây d ng các ph ươ   ng

12

ươ ự ắ ố ừ ự trình d  báo s ng mu i cho khu v c Tây B c trong các tháng t ế    tháng 11 đ n

tháng 2.

ƯƠ ƯƠ Ứ CH Ơ Ở Ố Ệ NG II. C  S  S  LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

ơ ở ố ệ 2.1 C  s  s  li u

ố ệ ắ 2.1.1 S  li u quan tr c

ề ả ố ệ ủ ữ ầ ộ ươ S  li u ban đ u là m t trong nh ng n n t ng c a các ph ố   ng pháp th ng

ố ệ ế ố ấ ủ ầ ồ ộ ỗ kê. S  li u ban đ u bao g m các y u t c u thành và đ  dài c a chu i. Trong

ệ ề ướ ư ệ ượ ữ đi u ki n n c ta hi n nay, khi mà chúng ta ch a có đ ố ệ   ậ c nh ng t p s  li u

ố ệ ủ ụ ệ ấ ả ầ kh o sát đ y đ  có tính ch t chuyên sâu, vi c khai thác s  li u cho m c đích

ự ứ ươ ố ầ ấ ả ừ nghiên c u bài toán d  báo s ng mu i c n ph i xu t phát t tình hình th c t ự ế

ấ ượ ủ ố ệ ồ ố ệ ủ c a các ngu n s  li u và ch t l ng c a s  li u.

ủ ắ ươ ố ệ ứ Nguyên t c chung c a ph ng th c khai thác s  li u là khai thác tri ệ ể  t đ

ồ ố ệ ẵ ứ ả ượ ầ ủ các ngu n s  li u s n có và có kh  năng đáp  ng đ ặ   c yêu c u c a bài toán đ t

ra.

ự ế ệ ở ệ ố ệ ụ ụ ụ ầ Th c t hi n nay Vi t Nam, s  li u ban  đ u ph c v  cho m c đích

ờ ế ứ ự ề ế ứ ữ ế ấ ộ nghiên c u và d  báo th i ti t đang là m t trong nh ng v n đ  h t s c thi u. C ơ

ố ệ ủ ế ủ ệ ắ ượ ở ố ệ s  s  li u hi n có c a chúng ta ch  y u là s  li u quan tr c khí t ặ ấ   ng m t đ t

ướ ể ả ế ặ ừ ạ t m ng l ạ i đài tr m, đ  gi i quy t bài toán đ t ra, không còn cách nào khác

ố ệ ệ ắ ượ ặ ấ ừ ạ ộ ngoài vi c khai thác s  li u quan tr c khí t ng m t đ t t tr m thu c vùng

ứ ượ ư ữ ể nghiên c u đ c l u tr  trong các báo bi u BKT­1.

ư ở ứ ự ề ậ ươ Nh  đã nói trên đ  tài t p trung nghiên c u d  báo s ố ng mu i  trong

ữ ở ố ệ ủ ấ nh ng tháng mùa đông nên đây em  l y s  li u c a các tháng 11, 12, 1 và 2

ạ ượ ự ạ ồ ủ trong BKT­1 c a 4 tr m khí t ộ   ng trong khu v c, đó là các tr m: Sìn H , M c

ơ Châu, S n La, Cò Nòi.

ạ ở ề ả ạ ạ ở ọ ố S  dĩ ch n b n tr m trên là do: Tuy c  4 tr m trên đ u là tr m vùng

ớ ộ ươ ố ớ ữ ạ ộ núi cao, v i đ  cao t ng đ i l n, tuy nhiên gi a 4 tr m này có đ  cao khác

ấ ồ ộ nhau, trong đó cao nh t là Sìn H (1500m), M c Châu (1000m), Cò Nòi (700­

13

ư ơ ạ ạ ự ệ ụ ể 800m), S n La (600m). Nh ng t i đó l i có s  khác bi ồ   ế t c  th : N u Sìn H là

ự ủ ư ề ở ộ ặ khu v c có mi n núi mang nét đ c tr ng c a các dãy núi cao, còn M c Châu

ạ ự ư ề ạ ẹ ữ l i là khu v c mi n núi đá vôi, nh ng l i k p gi a thung lung sông Đà và sông

ứ ạ ẽ ở ữ ồ Mã. Cò Nòi là vùng núi ph c t p xen k  b i nh ng dãy núi đá và đ i. Chính s ự

ệ ố ệ ự ế ấ ằ ắ ộ ớ ồ khác bi t đó, c ng v i ngu n s  li u quan tr c th c t ố    th y r ng đây là b n

ự ệ ạ ấ ươ ố ớ ự ấ ắ ộ tr m có s  xu t hi n s ng mu i l n nh t trong khu v c Tây B c B . T ừ

ữ ể ạ ọ ồ ơ ộ nh ng lí do trên em ch n 4 tr m: Sìn H , M c Châu, Cò Nòi, S n La đ  xây

ươ ự ự d ng ph ng trình d  báo.

ủ ậ ố ệ ư ể ặ ữ ấ ả Đ c đi m c a t p s  li u BKT­ 1 là l u tr ắ   ố ệ t c  các s  li u quan tr c t

ượ ặ ấ ỳ ờ khí t ắ ng m t đ t vào 4 k  quan tr c chính là 1, 7, 13 và 19 gi . Các y u t ế ố ầ    c n

ệ ộ ể ươ ế ượ đ ồ c khai thác bao g m các nhóm nhi t đ , đi m s ng, khí áp, bi n áp 24 gi ờ   ,

ố ộ ượ ổ ờ ố ướ h ng gió và t c đ  gió, l ng mây t ng quan lúc 1, 7, 13 gi , s  ngày có s ươ   ng

ư ấ ố ấ ệ mu i xu t hi n cũng nh  nhi ệ ộ ố t đ  t i th p ngày.

ề ộ ỗ ượ ủ ộ ỗ ố ệ V  đ  dài c a chu i s  li u, đ  dài chu i đ ự c khai thác d a trên nguyên

ứ ố ế ồ ố ệ ẵ ứ ủ ả ắ ử ụ t c s  d ng đ n m c t ủ   i đa kh  năng đáp  ng c a các ngu n s  li u s n có c a

ự ầ ứ ữ ủ ể ấ ộ ỗ khu v c c n nghiên c u. Đ  dài c a chu i không l y quá dài đ  tránh nh ng dao

ư ủ ế ề ượ ộ đ ng c a bi n trình nhi u năm gây ra nh ng cũng không đ ể ả   ắ c quá ng n đ  b o

ố ớ ứ ề ế ằ ổ ố ỉ ị ữ   ả ả đ m tính  n đ nh th ng kê. Nhi u k t qu  nghiên c u ch  ra r ng, đ i v i nh ng

ỗ ố ệ ự ấ ấ ơ ắ   bài toán d  báo, chu i s  li u không nên l y dài h n 18 năm và không l y ng n

ể ả ơ ở ấ ấ ả ả ồ ơ h n 6 năm [9]. Trên c  s  đó, đ  b o đ m tính đ ng nh t, t ạ ố ệ   t c  các lo i s  li u

ờ ỳ ừ ộ ề ượ đ u đ c khai thác cùng m t th i k  t năm 2005­2015.

ố ệ 2.1.2 S  li u tái phân tích

ứ ữ ầ ả Qua tham kh o các công trình nghiên c u trong nh ng năm g n đây, em

ấ ằ ố ệ ủ ự ậ ậ ố nh n th y r ng, t p s  li u tái phân tích c a Trung tâm Qu c gia D  báo Môi

ườ tr ng (NCEP ­ The National Center for Environmental Prediction) và Trung tâm

ứ ể ố Qu c gia Nghiên c u Khí quy n (NCAR­ The National Center for Atmospheric

ượ ề ượ ế ớ ử ụ ạ ượ Research) đ c nhi u nhà khí t ng trên th  gi i s  d ng và đã đ t đ ữ   c nh ng

ả ấ ả ế k t qu  r t kh  quan.

ộ ậ ố ệ ậ ố ệ ặ ộ ớ T p s  li u tái phân tích này là m t t p s  li u có đ  dài l n và đ c bi ệ   t

ố ệ ử ụ ụ ệ ậ ấ là có tính liên t c nên s  d ng r t thu n ti n. Theo không gian, s  li u đ ượ ư   c l u

ữ ướ ạ gi i d ng mã GRIB (Grid Binary). d

14

ộ ả ươ ạ ướ ướ Đ  phân gi i theo ph ng ngang có hai lo i l i: (1) l i Gaussian, có 94

ể ướ ể ế ướ ế i theo kinh tuy n và 192 đi m l ỗ i theo vĩ tuy n, m i đi m cách nhau

0 kinh vĩ đ . ộ

ướ ộ ả i kinh vĩ có đ  phân gi i ngang là 2,5 x 2,5 ể đi m l 1,8750 và (2) l

ộ ả ươ ứ ạ ẳ Đ  phân gi i theo ph ự   ng th ng đ ng cũng có hai lo i: (1) trên các m c

ẳ đ ng áp chính (1000, 925, 850, 700, 600, 500, 400, 300, 250, 200, 150, 100, 70, 50,

ự ẳ ệ ộ ế ị t đ  th  v  (270, 280, 290, 300,

30, 20 và 10mb); và (2) trên các m c đ ng nhi 315, 330, 400, 450, 550, 6500K).

ố ệ ờ ượ ư ờ Theo th i gian, s  li u ngày đ c l u gi ữ ạ  t ể i các th i đi m 00Z và 12Z

ố ệ ượ ư ữ ạ ờ (UTC), còn s  li u trung bình tháng đ c l u gi u t ể i các th i đi m 00Z, 06Z,

12Z, 18Z (UTC).

ử ụ ủ ồ ườ ồ ố ệ Bài đ  án s  d ng ngu n s  li u tái phân tích c a các tr ng gió (uwnd,

ế ị ộ ệ ộ ự ủ ố ị vwnd), đ  cao đ a th  v  (hgt), nhi t đ  (air) c a Trung tâm Qu c gia D  báo Môi

ườ ượ ạ tr ng (NCEF) đ c dowload t i website:

http://ftp.cdc.noaa.gov/Datasets/ncep.reanalysis/

ứ ơ 2.2 Phu ng pháp nghiên c u

ươ 2.2.1 Ph ng pháp synop .

ộ ố ế ặ ồ Bài toán đã đ t ra trong bài đ  án này là phân tích m t s  hình th  synop

ậ ợ ự ấ ệ ượ ệ ươ ắ ố thu n l i cho s  xu t hi n hi n t ng s ự ng mu i trên khu v c Tây B c. Vì th ế

ồ ố ệ ượ ử ụ ộ ả ự ể ồ ngu n s  li u tái phân tích  đ c s  d ng đ  xây d ng b  b n đ  synop. Trong

ố ệ ồ ượ ự ề ệ các tính toán trên ngu n s  li u đ ố ệ   ầ c th c hi n trên ph n m m Grad, s  li u

ố ệ ạ ặ ấ ự ự ượ ử ụ đ c s  d ng là s  li u ngày t ề ặ   i các m c khí áp chính là m c m t đ t (b  m t),

ế ố ộ ế ị ủ ề ị ị 850, 700, 500mb c a các y u t ằ : đ  cao đ a th  v  tính b ng đ ­ca­mét đ a th  v ế ị

ớ ề ậ ố ằ ầ (dam); các thành ph n v n t c gió u và v tính b ng m/s, v i n n là thang màu

nhi ệ ộ t đ .

ồ ườ ả ế ị ẳ ẳ ị Phân tích các b n đ  đ ộ ng đ ng áp, đ ng đ  cao đ a th  v  và đ ườ   ng

ố ộ ừ ả ồ ộ ị ế ờ   dòng,t c đ  gió. Qua đó xác đ nh các trung tâm tác đ ng. T  b n đ  hình th  th i

ế ả ồ ị ườ ậ ơ ộ ấ ti t và b n đ  phân tích v  trí và c ng đ  các trung tâm thu n l ệ   i nh t cho vi c

ươ ự ắ ố hình thành s ng mu i trên khu v c Tây B c.

15

ươ ậ ơ ả ố 2.2.2 Ph ng pháp th ng kê khí h u c  b n

ươ ố ọ ố 2.2.2.1 Ph ng pháp th ng kê và l c nhân t

ươ ố ượ ử ụ ấ ộ ứ Ph ng pháp th ng kê đ c s  d ng r t r ng rãi trong nghiên c u khí

ứ ự ờ ế ậ ố ượ t ng, khí h u nói chung và nghiên c u d  bào th i ti t nói riêng. Trong th ng kê

ề ấ ươ ượ ử ụ ự ươ có r t nhi u ph ng pháp đ ể c s  d ng d  xây d ng ph ự ng trình d  báo kh ả

ủ ệ ấ ượ ượ ệ năng   xu t   hi n   c a   hi n   t ng   khí   t ồ ng.   Trong   bài   đ   án   này,   em   dùng

ươ ừ ướ ự ể ươ ự ươ “ph ồ ng pháp h i quy t ng b c” đ  xây d ng ph ng trình d  báo s ố   ng mu i

ắ ự trên khu v c Tây B c.

ọ ắ ể ể ự

ẩ ả ệ ứ ự ứ

ươ ệ ồ

ướ

ươ ng trình tr ạ

ư

ệ ượ ổ ợ c t ậ ả ượ ự ượ ể ọ ộ ứ ả ả ẫ ấ ấ t nh t ngoài   ế   ng bi n ả ự   ng trình sau cho hi u qu  d  báo ố ế ơ   c nh ng m c đ  cao h n không đáng k  mà s  bi n có ề   ữ ọ ộ ượ ự c l a ch n. M t trong nh ng đi u ủ ươ ấ ượ ọ ng trình ng c a ph   ọ   ả ể ự ệ c khi đ a vào đánh giá hi u qu  đ  l a ch n, ể ẩ   c ki m nghi m theo ti u chu n c đ u ph i đ ố  ế  h p bi n có s ự  ủ c đ  tin c y c a công th c d

ố Nguyên t c ki m tra đánh giá đ  l a ch n công th c d  báo t ố ượ ả ự ự vi c d a vào tiêu chu n hi u qu  d  báo còn ph i căn c  vào s  l ệ ế ng trình h i quy. N u ph tham gia vào ph ư ể ứ ộ ươ ơ cao h n ph ẫ ặ m t trong đó l i tăng lên thì v n không đ ự ọ ộ ệ ki n ràng bu c quan tr ng khi th c hi n phép l c là ch t l ướ ỗ ướ ồ c tính, tr h i quy. Sau m i b ượ ề ồ ươ ng trình h i quy thu đ các ph ứ ớ ề F v i m c ý nghĩa nào đó. Đi u đó cho phép l a ch n đ ể ế ượ ng bi n ít nh t có th  mà v n b o đ m đ l báo.

ồ ừ . Ph ề Có nhi u ph

ộ ữ ượ ử ụ Ư ể ố ng đ

ẩ ọ ủ

ự ệ ặ ứ ướ ươ ng pháp h i quy t ng b ủ c s  d ng.  u đi m c a ph ớ ố ươ  t  d  báo. Tiêu chu n l c c a ph ặ ệ ố ươ ươ ộ

ượ ể ả c [14] ươ   ng ư   ng quan v i nhau kém nh ng   ng pháp này có   ng quan b i. Theo [14] nói ố ơ ượ   t h n, ch  có trong quá trình ươ ỉ ườ ử ụ   ng pháp này i s  d ng m i có th  ch  ra đ ỉ c.Ph

ế ươ ọ ng pháp l c nhân t ươ ườ là m t trong nh ng ph ng pháp th ọ ữ ượ ậ pháp này là l a ch n đ c t p nh ng nhân t ẽ ớ ế ố ự ạ l i quan h  ch t ch  v i y u t ệ ố ươ ể ng quan riêng ho c h  s  t th  căn c  vào h  s  t ị ẳ ể c là tiêu chu n nào t chung không th  kh ng đ nh đ ớ ự i bài toán ng th c hành gi ư ượ đ c ti n hành nh  sau:

ệ ố ươ Tính các h  s  t ng quan toàn ph n r ầ yi gi a y u t

ệ ố ươ ọ ữ ế ố ự i (i=1, 2,..., m), Sau đó ch n trong chúng h  s  t ớ    d  báo y v i   ng quan

ệ ố ớ ấ ướ B c 1:  ố ự  d  báo x các nhân t ị nào có giá tr  tuy t đ i l n nh t. Gi ả ử  s :

r y1

rmax yi mi1

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (2.1) (cid:0) (cid:0)

1 là nhân t

ố ự ộ có tác đ ng chính lên y và ta xây d ng ph ươ   ng

Khi đó bi n xế ồ trình h i qui:

16

(1) +a1

(1)  x1

y(1)=a0 (2.2)

Q

ươ ứ ớ ươ ượ ặ ẩ T ng  ng v i ph ng trình (2.2) ta tính đ c chu n sai th ng d  s ư (1):

s(1)

1mn

(cid:0) (2.3) (cid:0) (cid:0)

ổ ươ ố ậ ự ố trong đó, Q là t ng bình ph ng các sai s , (n­m­1) là s  b c t ủ  do c a Q.

yi.1 (i=2, 3,..., m) và cũng ch n họ

ướ ệ ố ươ tính các h  s  t ng quan riêng r ệ

B c 2:  ị ớ ấ ố s  có giá tr  l n nh t trong chúng. Gi ả ử  s :

r y2.1

r yi.1

max mi2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (2.4) (cid:0) (cid:0)

2 và xây d ng ph

ế ế ự ươ ồ ọ Khi đó ta ch n ti p bi n x ng trình h i qui:

(2) +a1

(2)x1 +a2

(2)x2

y(2)=a0 (2.5)

ớ ẩ ặ ng  ng v i nó ta cũng tính đ T

ươ ứ ồ ượ ộ c chu n sai th ng d  s ủ ươ ế ư (2). Đ n đây ta có ế ở (2). ượ c đánh giá b i s ph ng trình h i qui hai bi n (2.5) mà đ  chính xác c a nó đ

(2)

(1)

ặ ẩ ị ướ B c 3: So sánh giá tr  chu n th ng d  s ư (2) v i sớ (1).

s

s

ε

(2)

s

(cid:0) (cid:0) ế (2.6) N u:

2 s  b  b  qua và m t bi n khác trong s  các bi n còn l

ẽ ị ỏ ế ế ố ộ thì bi n xế i s  đ

ạ ẽ ượ ự   c l a (cid:0) ồ ọ ể ươ ng trình h i qui (2.5) và b t đ u tính t c 2. b

ắ ầ ế ể

ư ộ ươ ủ

ể ớ ồ

ộ ầ ự ứ ủ ế ả ự ừ ướ Ở  đây,  ch n đ  xây d ng ph ế ộ ố ươ ỳ   ng tu  ý ta đ a vào đ  đánh giá xem n u khi ta tăng thêm bi n cho là m t s  d ồ   ng trình h i qui thì đ  chính xác c a nó có tăng lên đáng k  hay không. Hay ph ế   ng trình h i qui m t bi n m i thì s  đóng góp nói cách khác, khi thêm vào ph ộ ả   c bao nhiêu ph n trăm, n u m c đ  gi m thông tin c a nó làm gi m sai s  đ

r

ượ ươ ố ượ (cid:0)  thì có th  b  qua nó.  ể ỏ không v t quá

r yi.1

ị ớ ấ ố có giá tr  l n nh t trong s  các , do đó nhân t số ẽ Tuy nhiên,   y2.1

3, s  là nhân t

ư ế ạ ẽ ố ả c đ a vào ti p theo thay th  x ẳ ế 2, ch ng h n x ề    tho  mãn đi u

ượ đ ki n:ệ

r y3.1

r yi.12

max mi3

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ố ồ N u t còn l i đ u tho  mãn (2.6) thì quá trình h i qui s ẽ

ế ấ ả t c  các nhân t ồ ươ ả ả ố ế ạ ề ng trình h i qui (2.2) là k t qu  cu i cùng. ế k t thúc và ph

N u: ế

17

(2)

(1)

s

s

ε

(2)

s

(cid:0) (cid:0) (2.7)

yi.12 (i =

ẽ ượ ọ ệ ố ươ xố 2 s  đ i tính ti p các h  s  t ng quan r

ạ ượ ặ ạ ắ ầ thì nhân t 3, 4,..., m) và qui trình đ c ch n. Khi đó ta l c l p l ế ư ướ i b t đ u nh  b c 2.

ứ ế ụ ư ậ ế ấ ả ế ố Quá trình c  ti p t c nh  v y cho đ n khi h t t t c  các nhân t ho c t ặ ự

ư ế k t thúc nh  đã trình bày.

ướ ứ ặ ươ ứ ớ ẩ c th  m ta có chu n sai th ng d  s ư (k ) t ng  ng v i ph ươ   ng

ư ậ Nh  v y b ồ trình h i qui:

(k)+a1

(k)x1+...+ak

(k)xk

y(k)=a0 (2.8)

(k)

1)­(k

ệ ự ề ọ Và đi u ki n l a ch n:

s

s

ε

(2)

s

(cid:0) (cid:0)

ự ế ừ ự ệ ồ ướ ườ Trong th c t , khi th c hi n bài toán h i quy t ng b c, ng i ta cũng

ườ ệ ố ươ ệ ố ươ ộ ể th ử ụ ng hay s  d ng h  s  t ng quan b i đ  thay cho h  s  t ng quan riêng.

ụ ể ố ớ ự ụ ươ ự ố Áp d ng c  th  đ i v i bài toán d  báo s ắ   ng mu i trên khu v c Tây B c

Bộ

ế ố ự ươ ố Y u t d  báo: S ng mu i

ệ ự ệ ề ướ ố ự ự          Vi c d  báo th c hi n vào chi u hôm tr c nên nhân t d  báo đ ượ ấ   c l y

ượ ướ ệ ộ ể ươ là l ổ ng mây t ng quan, h ố ộ ng gió, t c đ  gió, nhi t đ  đi m s ệ ng, hi u nhi ệ   t

ể ươ ộ ẩ ấ ờ ờ ộ đ  và đi m s ng, nhi ệ ộ ố t đ  t i th p, đ   m không khí, khí áp lúc 1 gi , 7 gi , 13

ờ ủ ướ gi c a ngày hôm tr c.

ị ưỡ 2.2.2.2 Xác đ nh ng ự ng d  báo

0 có th  đ

ưỡ ể ượ ư ự ỉ Ng ự ng d  báo y c xem nh  là các ch  tiêu d  báo khi ta tính

0

ị ừ ậ ố ự ị ưỡ ể ị ượ đ c các giá tr  y t t p các nhân t d  báo. Đ  xác đ nh giá tr  ng ự ng d  báo y

ậ ượ ủ ậ ố ệ ắ ủ ử ụ ừ ệ ứ t h  th c nh n đ c c a hàm y s  d ng t p s  li u quan tr c c a các nhân t ố

ượ ủ ả ấ ầ xi ta tính đ c giá tr ị ướ ượ c l ị ủ   ng c a y, sau đó tính t n su t các kho ng giá tr  c a

c) và không có s

k):

ố ớ ớ ươ ố ươ ố y đ i v i hai l p có s ng mu i (y ng mu i (y

n

n

yyc

yy k

N

N

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) ; ;

18

ệ ươ ệ ấ ấ ầ ấ  Trong đó: yc(y), yk(y) là t n su t xu t hi n và không xu t hi n s ố ứ   ng mu i  ng

ị ủ ả ớ v i các kho ng giá tr  c a y;

ượ ẫ N: là dung l ng m u;

ả ươ ả ố ươ ố ầ n+ và n­ là s  l n x y ra s ng mu i và không x y ra s ố ng mu i  khi

ớ tính v i các hàm y.

0 đ

ưỡ ượ ị ủ ư ị ơ ở Trên c  s  đó, ng ự ng d  báo y c xác đ nh nh  là giá tr  c a y mà t ạ   i

ấ ả ả ầ ươ đó t n su t x y ra và không x y ra s ố ằ ng mu i b ng nhau:

y0= y[ yc(y) = yk(y)]

0 s  d  báo có s

0 s  d  báo có không s

ế ẽ ự ươ ế ố ẽ ự ươ N u y > y ng mu i, n u y ≤ y ố   ng mu i

ủ ươ ộ 2.2.2.3 Đánh giá đ  chính xác c a ph ng trình

ự ể ệ ề ấ ộ ắ           Hi n nay có r t nhi u nguyên t c đ  đánh giá đ  chính xác d  báo [4].

ố ớ ế ố ữ ự ư ượ ư ệ ộ Đ i v i nh ng bài toán d  báo y u t nh  l ng m a hay nhi ệ   t đ ,... thì vi c

ự ộ ượ ơ ở ị ự ự đánh giá đ  chính xác d  báo đ ớ   c d a trên c  s  so sánh giá tr  d  báo v i

ệ ố ố ươ ặ ắ ố ị ườ giá tr  quan tr c. Khi đó, sai s  tuy t đ i ho c sai s  t ố ng đ i th ng đ ượ   c

ể dùng đ  đánh giá.

ự ươ ệ ượ ờ ế ườ Khi xây d ng ph ự ng trình d  báo hi n t ng th i ti t, thông th ệ   ng, vi c

ượ ự ậ ủ ơ ở ỹ ươ ộ đánh giá đ  chính xác đ c d a trên c  s  đánh giá k  thu t c a ph ng pháp

ự ự ọ ươ ố ở ệ ố ớ ự d  báo l a ch n. Đ i v i bài toán d  báo s ng mu i đây, vi c đánh giá k ỹ

ậ ẽ ử ụ ủ ự ứ ứ ả ộ ộ   thu t s  căn c  vào m c đ  đúng hay sai c a b n tin d  báo khi s  d ng m t

ươ ự ố ươ ph ng trình d  báo nào đó trong s  các ph ng trình trên.

2  và F1  là các pha th i ti

ờ ế ươ ứ ớ ươ ố Ký hi u Fệ t t ng  ng v i có s ng mu i và

ươ ố ả ự không s ng mu i x y ra trong th c t ự ế 2 và P1 là d  báo có và không có các pha , P

ự ự ế ế ế ỗ ộ   ầ ở đó. Khi đó, n u ti n hành d  báo N l n (  đây, m i ngày ti n hành d  báo m t

ậ ượ ữ ố ượ ẫ ả ẽ ầ l n), ta s  nh n đ c nh ng tình hu ng đ c d n ra trong b ng 2.1.

ả ự ổ ợ B ng 2. 1. T ng h p đánh giá d  báo

Th c tự ế D  báoự T ngổ F1 F2

P1 n11 n12 N10

P2 n21 n22 N20

T ngổ N01 N02 N

19

ố ầ ự ươ ự ế ố Trong đó: n11  là s  l n d  báo không có s ng mu i và th c t cũng

ươ ố không có s ng mu i;

ố ầ ự ươ ự ế ố n22 là s  l n d  báo có s ng mu i và th c t cũng có s ươ   ng

mu i;ố

ố ầ ươ ự ế ạ ư ố ự n12 là s  l n d  báo không có s ng mu i nh ng th c t l i có

ố ươ s ự ng mu i (d  báo sót);

ố ầ ự ươ ự ế ạ ư ố n21 là s  l n d  báo có s ng mu i nh ng th c t l i không có

ố ố ươ s ự ng mu i (d  báo kh ng);

ố ầ ự ệ ươ ấ ố N10 là s  l n d  báo không xu t hi n s ng mu i;

ươ ố ố ầ ự N20 là s  l n d  báo có s ng mu i;

ự ế ươ ố ố ầ N01 là s  l n th c t không s ng mu i;

ự ế ươ ố ố ầ N02 là s  l n th c t có s ng mu i;

ậ ủ ấ ươ Khi đó, xác su t khí h u c a pha th i ti ố ng mu i là (cid:0) 2 =  N02/ N

ờ ế ươ và pha th i ti t không có s ố ng mu i  là ờ ế t có s (cid:0) 1 = N0 1/ N.

11= P(P1/F1) = n11/ N01 là xác su t d  báo đúng pha th i ti

ấ ự ờ ế Ta đ t: Uặ t không

ươ ố có s ng mu i.

ấ ự ờ ế U22= P(P2/F2)=n22/N02  là xác su t d  báo đúng pha th i ti t có

ố ươ s ng mu i.

ấ ự ờ ế U12= P(P1/F2)=n12/N02 là xác su t d  báo sai pha th i ti t không có

ố ươ s ng mu i.

ấ ự ờ ế U21= P(P2/F1) = n21/ N01  là  xác  su t d  báo sai pha th i  ti t có

ố ươ s ng mu i.

ầ ẽ ộ Đ  chính xác toàn ph n s  là

n11 +  n22 (cid:0) (cid:0) (cid:0)

U =  (cid:0) N

ả ự ề ắ ầ ọ ộ ươ ự V  nguyên t c, c n ph i l a ch n m t ph ng pháp d  báo nào đó cho

ỉ ử ụ ư ế ấ ầ ị ế ộ đ  chính xác toàn ph n U cao nh t. Th  nh ng, n u ta ch  s  d ng giá tr  U đ ể

20

ậ ự ể ắ ủ ở ư ẫ ỹ ả   đánh giá k  thu t d  báo không thôi thì v n ch a đ , b i ta có th  m c ph i

ữ ầ ớ ươ ự ặ ệ nh ng sai l m l n khi đánh giá các ph ng trình d  báo, đ c bi ố ớ   t là đ i v i

ữ ươ ệ ượ ự ượ ượ ả nh ng ph ng trình d  báo các hi n t ng khí t ng đ c xem là ít x y ra.

ậ ậ ệ ượ ế ộ ượ ấ ấ Th t v y, n u xét m t hi n t ng khí t ệ   ng nào đó có xác su t xu t hi n

ậ ả ử ự ế ầ ả khí h u là 15%, gi s  N =100. Khi đó, n u trong c  100 l n làm d  báo, ta luôn

11 = 85, n22 = 0 vào công th cứ

ệ ượ ả ự d  báo là hi n t ng đó không x y ra thì khi thay n

ư ậ ư ầ ộ trên ta có U = 85%.Nh  v y, tuy có đ  chính xác toàn ph n là 85% nh ng ý nghĩa

ự ế ủ ể ạ ấ ậ ừ ư ỹ k  thu t cũng nh  ý nghĩa th c t ấ  c a nó r t th p. Đ  lo i tr ầ  sai l m đó,

ữ ư ẩ ẩ ậ ộ ọ ộ Bagrov N. A. [4] đã đ a ra m t tiêu chu n n a g i là tiêu chu n đ  tin c y H.

ậ ộ ượ ư ị Đ  tin c y H đ c xác đ nh nh  sau:

U ­ U0 (cid:0) (cid:0) (cid:0) H =  (cid:0)

ầ ủ ự ẫ ộ ọ 1 ­ U0 ượ Trong đó, U0 đ c g i là đ  chính xác toàn ph n c a d  báo ng u nhiên

ượ ứ ị và đ c xác đ nh theo công th c sau:

(cid:0) (cid:0) (cid:0) U0 =  (cid:0) ((cid:0)

1        N01                     N02  N10 +  (cid:0)  N20)  N        N                 N

ử ụ ụ ứ ể S  d ng công th c này đ  tính cho ví d  trên, ta có:

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) n11 .N + n12 .0   =  (cid:0) U0     =  (cid:0) n11   = U

N. N                     N

ư ậ ư Nh  v y, tuy U = 85% nh ng H = 0.

ả ậ ằ ể ế ẩ ả ớ Theo tác gi , tiêu chu n này ph i >0,22 m i có th  k t lu n r ng ph ươ   ng

ượ ử ụ ả ố ế pháp đ c s  d ng cho k t qu  t t.

ạ ậ ủ ể ươ ự Tóm l ỹ i, đ  đánh giá k  thu t c a các ph ọ   ng trình d  báo trên, em ch n

ủ ậ ầ ẩ ộ ộ hai tiêu chu n: đ  chính xác toàn ph n U và đ  tin c y H c a Bagrov.

ƯƠ Ộ Ố Ế Ứ Ả CH NG III. M T S  K T QU  NGHIÊN C U

ế ờ ế ể ươ ố ệ ộ ự 3.1 Hình th  th i ti t đi n hình gây s ng mu i di n r ng khu v c Tây

B c Bắ ộ

ế ậ ợ ế ề ự ể ể Đ  hi u bi t thêm v  hình th  synop thu n l i cho s  hình thành s ươ   ng

ộ ả ứ ự ế ố ồ ồ ị ữ   mu i trên đ a bàn nghiên c u, đ  án ti n hành xây d ng b  b n đ  trong nh ng

21

ươ ố ệ ộ ươ ệ ố ệ ộ ạ ề ngày có s ấ ng mu i xu t hi n khi nhi t đ  t i l u khí

ượ t ng trên 7 ng mu i di n r ng và s 0C.

ợ ươ ệ ộ ở ầ ố ễ ự ế 3.1.1 Đ t s ng mu i di n ra trên di n r ng ắ    h u h t các khu v c Tây B c

ừ t ngày 23/12/1999­28/12/1999

ệ ượ ự ươ ễ ố Năm 1999 là năm đ oc coi là năm mà hi n t ng s ng mu i di n ra trên

ệ ộ ệ ạ ấ ớ ườ ơ di n r ng gây ra thi t h i r t l n cho ng i dân n i đây. Hàng trăm nghìn hécta

ị ỏ ễ ế ặ ệ lúa, hoa màu và cây công nghi p b  h ng n ng. Di n bi n nhi ệ ộ ố t đ  t i th p t ấ ạ   i 4

ạ ượ ượ ứ ượ ẫ ả ọ tr m khí t ng đ c ch n nghiên c u đ c d n ra trong b ng 3.1.

ả ươ ố ừ B ng 3. . Nhi ệ ộ ự ể ạ t đ  c c ti u t i các ngày có s ng mu i t 23­28/12/1999

ộ ơ Sìn Hồ M c Châu S n La Cò Nòi

23.12.199 ­3,2 1,1 3,6 0,1 9

24.12.199 ­0,7 0,9 ­0,5 2,5 9

25.12.199 ­3,3 0,8 ­1,3 2,9 9

26.12.199 ­3,2 0,5 ­1,4 3,3 9

27.12.199 ­3,2 0,4 ­1,5 1,5 9

28.12.199 ­2,0 2,4 1,1 4,0 9

22

ộ ấ ấ ả ừ ả ấ T  b ng 3.1 ta th y, nhiêt đ  th p nh t x y ra vào ngày 23/12/1999 t i Sìn

ồ ệ ộ ấ ả H là ­3,2 t đ  cao nh t x y ra vào ngày 28/12/1999 cũng là 4,0 ạ 0C; nhi tệ

0C, nhi ể ộ ả đ  th o mãn đ  hình thành s

ươ ậ ố ố ng mu i. Vì v y, trong su t 6 ngày này, t ạ ả   i c  4

ạ ươ ố ề tr m đ u có s ng mu i.

ợ ươ ủ ễ ế ể ượ ố ắ ư Di n bi n c a đ t s ng mu i này có th  đ c tóm t t nh  sau: Ngày

ộ ợ ớ ườ ạ ộ ấ ạ ườ 20/12/1999 m t đ t không khí l nh v i c ng đ  r t m nh tăng c ố   ng xu ng

ệ ư ạ ợ ỏ ộ Vi ạ   t Nam, đ t không khí l nh này đã gây ra m a nh  cho Trung B , gió m nh

ậ 12­18m/s, gi t 24m/s (có 19obs >12m/s, 9obs > 15m/s, 1 obs >18m/s). Nhi

ộ ặ ồ ờ ả trung bình ngày gi m 2­3 đ  đ c bi Sìn H ­3,2 ệ ở t

ệ ộ ấ ề ề ề ở vùng núi nhi u n i và nhi u ngày có nhi

ề ạ ấ ợ ố ị

ừ ạ ấ ố ớ ộ ợ ệ ộ  t đ 0C [16]. Tr i rét kéo dài liên ấ   ụ ơ t đ  th p nh t t c trong nhi u ngày,  i 0ướ 0C. Đây là đ t không khí l nh gây ra s  ngày rét nhi u nh t trong năm, tr d ố s  nhi i âm đ . Đ t không khí l nh kéo dài t ả i th p gi m xu ng t ệ ộ ố t đ  t ngày

ề ệ ẽ ả ạ ộ ộ 20/12/1999­28/12/1999 làm n n nhi ự   t gi m m t cách m nh m , toàn b  khu v c

ắ ằ ọ ưỡ ụ ừ ạ ị Tây B c n m tr n trong l i áp cao l nh l c đ a. T  ngày 23/12/1999 s ươ   ng

ế ủ ệ ộ ễ ố mu i hình thành trên di n r ng và kéo dài 6 ngày. Di n bi n c a m t s  y u t ộ ố ế ố

ượ ạ ạ ạ ơ ộ khí t ng trong 6 ngày t i hai tr m S n La và M c Châu (hai tr m có khí áp)

ả ượ ẫ đ c d n ra trong b ng 3.2.

ộ ố ế ố ượ ờ ả     B ng 3. . M t s  y u t khí t ng lúc 13 gi

Đ   mộ ẩ L ngượ S ngươ Tr mạ Ngày Khí áp ∆P24 ngươ   t mây mu iố

ơ S n La

ộ M c Châu

21 22 23 24 25 26 27 28 21 22 23 24 25 26 27 10253 10293 10261 10252 10217 10200 10213 10202 9075 9079 9060 9064 9053 9041 9058 10 7 0 0 0 0 0 0 10 0 2 2 2 0 5 28 40 ­32 ­9 ­35 ­17 13 ­11 0 4 ­19 4 ­11 ­12 17 đ iố 52 45 38 32 26 27 29 45 84 60 50 42 57 43 77 K K C C C C C C K K C C C C C

23

28 9097 39 7 56 C

ừ ả ư ư ả ấ T  b ng 3.2 ta th y, ngày 21 và 22, khí áp ch a gi m và cũng ch a có

ắ ầ ắ ầ ừ ự ả ố ươ s ấ   ng mu i. T  ngày 23, khi khí áp b t đ u gi m thì khu v c cũng b t đ u xu t

ệ ươ ộ ẩ ố ươ ặ ố hi n s ng mu i. Vào ngày 22 đ   m t ng đ i còn khá cao, đ c bi ệ ở t ộ    M c

ở ứ ư ớ ộ ẩ ả ấ Châu m c 84%, nh ng sang t i ngày 23 đ   m gi m th p, và trong các ngày

ơ ữ ầ ế ụ ờ ừ ế ấ ẩ ả ở ti p theo  m ti p t c gi m, không khí tr  nên r t khô, h n n a b u tr i t ề    nhi u

ở ượ ấ ổ ả ậ ớ mây v i 10/10 ngày 21 thì sang ngày 22 l ng m y t ng quan gi m, th m chí

ừ ư ầ ặ ầ ờ trong các ngày t ự ả    23­26 h u nh  b u tr i quang mây ho c ít mây. Chính s  gi m

ề ộ ẩ ươ ố ở ế ợ ấ ớ nhanh v  đ   m t ng đ i, làm không khí tr nên r t khô, k t h p v i quang

ứ ạ ớ ề ươ ễ ố mây làm b c x  l n, đi u này làm cho s ng mu i hình thành d  dàng.

ấ ằ ộ ả ồ Trên b  b n đ  ngày 22/12/1999 (hình 3.1và hình 3.2) ta th y r ng, ở ề   b

0N; 1100E) đ

ị ở ụ ặ ượ ể ệ ạ m t áp cao l nh l c đ a ả  vào kho ng (31 c th  hi n b i đ ở ườ   ng

ưỡ ủ ề ắ ộ ệ ẳ đ ng áp 1030mb và l i c a áp cao này đã bao trùm toàn b  mi n B c Vi t Nam

ắ ả ẳ ổ ệ ớ ườ v i đ ng đ ng áp 1024mb gây nên gió đông b c bao trùm c  lãnh th  Vi t Nam.

ự ủ ướ ề Trên m c 850mb, v  trí tâm c a áp cao   này có xu h ng nghiêng v  phía nam

ả ườ ẳ ươ ứ ớ ườ kho ng (28 ng đ ng cao 159mtv (t ng  ng v i đ ẳ   ng đ ng

ố ủ ị ự ề ắ ẫ ị 0N; 1050E) và có đ ả áp trung bình là 1020mb). C  mi n B c v n đang ch u s  chi ph i c a gió đông

Ở ự ề ớ b cắ . ắ    m c 700mb và 500mb, đ i gió tây trên cao đang bao trùm toàn mi n B c

ướ n c ta.

ấ ằ ạ ề ặ Sang ngày 23/12/1999 (hình 3.3 và 3.4), th y r ng t i b  m t, áp cao có xu

ư ế ườ ề ẳ ẫ ộ ướ h ng y u đi nh ng đ ắ   ng đ ng áp 1025mb này v n bao trùm toàn b  mi n B c

ệ ướ ủ ế ự ẫ ắ ắ Vi t Nam, h ắ   ng gió ch  y u v n là b c đông b c. Trên m c 850mb, gió b c

ắ ẫ ề ắ ả ệ ự đông b c v n bao trùm c  mi n B c Vi ẫ   t Nam. Trên m c 700mb, áp cao này v n

ể ệ ệ ớ ườ ẳ ở th  hi n m t cách rõ r t v i đ ng đ ng cao 3100dam khép kín có tâm

ự ắ ắ ộ ộ  vào 0N; 850E gây nên gió đông b c cho khu v c Tây B c B . Trên m c ự ả kho ng 35

ạ ộ ở ươ ắ 500mb, rãnh Đông Á ho t đ ng phía b c và áp cao Thái Bình D ng bao trùm

ầ ổ ệ ph n phía nam Lãnh th  Vi t Nam.

24

ự ề ặ ự ả ồ ướ Hình 3.1 B n đ  synop ngày 22/12/1999 m c b  m t (trên) và m c 850mb (d i)

25

26

ự ự ả ồ ướ Hình 3.2 B n đ  synop ngày 22/12/1999 m c 700mb (trên)  và m c 500mb (d i)

27

ự ề ặ ự ả ồ ướ i) Hình 3.3 B n đ  synop ngày 23/12/1999 m c b  m t (trên) và m c 850mb (d

28

29

ự ự ả ồ ướ i) Hình 3.4 B n đ  synop ngày 23/12/1999 m c 700mb (trên) và m c 500mb (d

0C

ệ ươ ấ ư ố ệ ộ ố ấ 3.1.2 Phân tích ngày xu t hi n s ng mu i nh ng nhi t đ  t i th p >5

ơ ươ ệ ố ỉ ồ Theo Nguy n H ng S n [12,13], s ấ ng mu i ch  xu t hi n khi nhi

ậ ố ệ ể ự ệ ồ ượ ề l u khí t ng ≤ 5

ệ ộ ượ ườ ề ơ ớ ậ ấ ề ệ ộ  ễ t đ 0C. Tuy nhiên, khi thu th p s  li u đ  th c hi n đ  án này, em   0C, t đ  trong l u khí t ng l n h n 5 đã nh n th y có khá nhi u tr

ậ ơ ớ ụ ố ạ ẫ th m chí l n h n 7 ng mu i. Ví d , ngày 06/01/2000, t i Sìn

ợ ng h p nhi 0C v n xu t hi n s ấ ấ ư ẫ ồ ươ ệ ươ 0C nh ng v n có s H , nhi ệ ộ ố t đ  t i th p là 7,1 ố ng mu i.

ể ả ệ ư ả ố Đ  gi ề ự i thích v  s  khác bi ộ ố ế   t đó em xin đ a ra b ng th ng kê m t s  y u

ượ ạ ộ ố ị ấ ớ ơ ố t khí t ng t i m t s  ngày mà giá tr  nhi ệ ộ ố t đ  t i th p l n h n 5

0C ị

ế ố ả ượ ạ ộ ố ố B ng 3.3. Th ng kê các y u t khí t ng t i m t s  ngày mà giá tr  nhi ệ ộ t đ

>50C

Tr mạ Ngày Tn U1 U7 U13 U19 f1 f7 f13 f19 N1 N7 N13 N19

Sìn Hồ 06/01/2000 7,1 74 75 41 66 0 0 0 0 0 0 3 0

30/11/2007 5,1 81

M cộ 81 46 64 0 0 3 4 0 0 0 0 Châu

Cò Nòi  30/11/2007 5,2 97 97 28 62 1 2 4 1 0 0 0 1

30

30/11/2007 5,5 93

ơ S n La 98 27 51 0 0 3 0 0 0 0 0

Sìn Hồ 15/01/2015 5,2 91 94 50 68 1 0 2 0 0 2 0 0

ấ ằ ừ ả ạ ị ộ ẩ ả ạ T  b ng trên: ta th y r ng t i các ngày này, giá tr  đ   m gi m m nh t ừ

ặ ặ ế ầ ộ ỏ ố ươ obs 7h đ n obs 13h, b u quang mây, t c đ  gió nh  ho c l ng gió. S ố   ng mu i

ươ ố ứ ạ ứ ờ hình thành ở ướ  n c ta là s ộ ẩ   ng mu i b c x , t c là khi tr i càng khô (đ   m

ạ ặ ấ ớ ữ ầ ả ơ ờ ệ gi m) phát x  m t đ t l n, h n n a vi c b u tr i quang mây cũng làm cho phát

ạ ơ ệ ộ ạ ở x  tr  nên m nh h n. Nên tuy nhi t đ  không khí là trên 5

0C nh ng t ư ạ ạ

ỏ ệ ộ ố ả và các cây c  nhi ể t đ  có th  xu ng t i 0

ệ ộ ạ ề ề ầ ờ ạ ề ặ   i b  m t ớ 0C. Quá trình phát x  m nh x y ra khi ư   i l u ch a t đ  t

ư ớ ố ị không khí khô, và khi b u tr i quang mây, đi u này làm cho nhi 0C nh ng đã hình thành đ ượ ươ c s ng mu i. i giá tr  5 ố xu ng t

ế ự ế ự ậ ạ ễ ẫ ươ ố Di n bi n s  xâm nh p l nh d n đ n s  hình thánh s ng mu i vào ngày

ượ ả ắ ộ ợ ư 06/01/2000 đ c mô t tóm t t nh  sau: Vào ngày 03/01/2000 m t đ t không khí

ườ ớ ườ ộ ế ố ướ ạ ợ ạ l nh tăng c ng v i c ng đ  y u xu ng n c ta. Đ t không khí l nh này làm

ệ ừ ủ ế ắ ộ ộ ố ỏ ề n n nhi ả t gi m t 2­3 đ , gió ch  y u là gió tây b c, t c đ  gió nh , có ngày

ế ạ ớ ố ộ ẩ   ặ l ng gió [18]. T i ngày 06/01/2000 thì kh i không khí l nh này y u đi, đ   m

ự ả ạ ừ không khí có s  gi m m nh t ế  obs 7h đ n obs 13h.

ộ ả ồ ấ ở ề b

ụ ị ở ị ớ ườ ẳ ặ ộ m t, m t áp cao l c đ a v  trí 35 ng đ ng áp 1030mb khép kín

Phân tích b  b n đ  ngày 06/01/2000   hình 3.5 và hình 3.6 ta th y,  0N­ 900E v i đ ự ộ Ở ự ắ ắ ớ v i gió đông b c bao trùm khu v c Tây B c B . m c 850mb, áp cao này đã

ườ ẳ tách ra thành 2 áp cao, lúc này áp cao có đ ng đ ng áp khép kín 1500dam trùm

ắ ướ ề ộ ở ự ắ ắ ộ lên toàn b  mi n B c n c ta, Tây B c B  có gió tây b c. Trên các m c trên

ạ ộ ề ớ cao 700 và 500mb đ u có đ i gió tây ho t đ ng trung bình.

31

32

ự ề ặ ự ả ồ ướ i) Hình 3.5 B n đ  synop ngày 06/01/2000 m c b  m t (trên) và m c 850mb (d

33

ự ự ả ồ ướ i) Hình 3.6 B n đ  synop ngày 06/01/2000 m c 700mb (trên) và m c 500mb (d

ế ợ ế ủ ớ

ặ ặ ự ỏ ề ộ ẩ

ữ ư ố ộ ộ ng mu i khi mà nhi

ơ ữ ự ệ ư

ữ ệ ộ ủ ề t đ  c a l u khí t ố ỏ ng, nghĩa là khi nhi ề ặ t đ  b  m t đ t, b  m t cây c  đã xu ng t

ư ạ ưỡ ố ạ ố   Nh  vây: chính s  suy y u c a kh i không khí l nh, k t h p v i gió đông ớ ự ả ộ ắ   b c khô, t c đ  gió nh  ho c l ng gió, c ng v i s  gi m nhanh v  đ   m không ố ệ ộ  ươ khí là m t trong nh ng nguyên nhân hình thành s t đ ớ 0C. H n n a s  ch nh l nh gi a nhi ệ ộ ề ặ ấ   ệ ố t đ  b  m t đ t, i 7 không khí ch a xu ng t ượ   ắ ạ ề ệ ộ ng i l u khí t t đ  quan tr c t và nhi ứ 0C thì r t có th  nhi ớ   ể ấ ch a đ t m c 0 i 0C và hình thành nên s ươ ng 0 ng ượ ệ ộ ề ặ ấ ng mu i.

ợ ố ậ ể ừ ươ ườ

iạ , t ể các tr ươ ả

ậ ng h p gây s ệ ấ ố ng mu i xu t hi n tr ố ề t Nam đ  nhi

ệ ầ ề

ề ủ ả

ự ế ấ ạ ả ươ ệ ờ ố

ấ   ng mu i nói trên ta có th  nh n th y Tóm l ạ ướ ế ừ ể ằ c h t ph i có không khí l nh t    rìa r ng: đ  có th  có s ệ ị ấ   ệ ộ ố ể ắ ụ ủ i th p t đ  t c a áp cao l c đ a xâm nh p xu ng mi n B c Vi ướ 0C. Tuy nhiên không ph i t ề ố ả ươ   ả ấ ả ng t c  các ngày đó đ u có s gi m xu ng d i 5 ể  ế ư ệ ủ ệ ộ ỉ ệ ề ố t, đ t đ  ch  là đi u ki n c n, còn đi u ki n đ , nh  đã bi mu i. Đi u ki n nhi ố ầ   ố ượ ươ ng mu i thì ph i có s  y u đi c a kh i không khí l nh, b u c s hình thành đ ự   ệ ộ ặ tr i quang mây, l ng gió thì s ng mu i xu t hi n trên di n r ng cho c  khu v c Tây B c. ắ

ự ươ ự ươ ố ể 3.2 Xây d ng ph ng trình d  báo s ộ ố ạ ng mu i cho m t s  tr m đi n hình

ự ắ khu v c Tây B c

ậ ố ự 3.2.1 T p các nhân t d  báo

ể ươ ự ươ ự ố ự Đ  xây d ng các ph ng trình d  báo s ắ   ng mu i cho khu v c Tây B c

ỗ ố ệ ừ ử ụ ộ B  trong các tháng11, 12, 1 và 2, s  d ng chu i s  li u t năm 2005­2012. Còn

ể ự ử ệ ố ệ s  li u năm 2013­2015 đ  d  báo th  nghi m.

ư ế ươ ố ố Nh  đã bi t, quá trình hình thành s ng mu i, ngoài nhân t hình th ế

synop, liên quan v i:ớ

ệ ộ ộ ẩ ­Nhóm nhi t đ  và đ   m;

ướ ố ộ ­Nhóm h ng gió và t c đ  gió;

ế ­Nhóm khí áp và bi n thiên khí áp.

ị ị ố ề ươ ố ng và v  trí đ a lí: M i quan h  gi a các nhân t

ậ ợ ữ ệ nhân t

ư ủ ố  khác không thu n l

ượ ữ ề

ể ố ị

ươ ố ậ ợ ệ c. M t khác, trong cùng nh ng đi u ki n khí t ạ ng mu i nh ng đ a đi m khác l ộ ứ ự ể ố ươ ầ ơ ệ ị Đi u ki n đ a ph ư ữ ớ cũng nh  gi a chúng v i quá trình hình thành s ề ẽ ặ và khá ch t ch . Đi u ki n c a nh ng   ấ ữ ệ xu t hi n nh ng nh ng nhân t ặ ố ượ mu i đ ươ ể đi m này có s ượ đ ư c các công th c d  báo su ng mu i theo m t ph ệ ữ ớ  này v i nhau   ấ ứ ạ   ố ng mu i nói chung r t ph c t p ố   ươ ng mu i i cho s  này thu n l ươ   ể ng i thì cũng không th  có s ể ị   ư ng nh  nhau, có th  đ a ậ   ở ậ i không có. B i v y, đ  xác l p ả   ng pháp nào đó, c n ph i

34

ầ c m t h  các nhân t ban đ u sao cho chúng ph n ánh đ ượ ầ ủ  c đ y đ

ọ ượ ố ộ ệ ệ ụ ố ữ ự ư ớ ệ ấ ộ ả ự l a ch n đ nh t m i quan h  ph  thu c gi a s  hình thành m a v i h  đó.

ươ ự ố ượ Theo Gruza [4], trong các ph ng pháp th ng kê d  báo khí t ệ   ng, vi c

ố ự ầ ườ ọ ự l a ch n nhân t ban đ u cho mô hình d  báo th ắ   ộ ng không có m t nguyên t c

ệ ượ ừ ả ủ ơ ỳ ỳ chung nào c . Tu  theo t ng hi n t ế ậ ng, tu  theo c  ch  v t lý c a quá trình

ườ ả ế ự ữ ọ ố hình thành mà ng ứ i nghiên c u ph i bi t l a ch n nh ng nhân t nào.

ướ ươ ệ ự ệ ọ Tr c đây, khi ph ơ ng ti n tính toán còn thô s , vi c l a ch n các nhân t ố

ự ố ườ ủ ể ư đ  đ a vào mô hình d  báo th ng kê th ấ ng mang tính ch t ch  quan. Trong

ườ ệ ư ợ ộ ố ự ả ỏ tr ng h p này, vi c đ a thêm m t nhân t vào mô hình d  báo đòi h i ph i cân

ỹ ưỡ ắ ố ượ ở ẽ ộ nh c k  l ng, b i khi đó kh i l ể   ng tính toán s  tăng lên m t cách đáng k .

ẽ ủ ờ ự ể ệ ạ ọ ươ Ngày nay, nh  s  phát tri n m nh m  c a công ngh  tin h c và các ph ng pháp

ế ố ủ ọ ố ượ tính toán, y u t ệ ự  ch  quan trong vi c l a ch n các nhân t ầ  đã d n đ c khách

ữ ằ ố ọ ố ầ ậ quan hoá b ng nh ng thu t toán l c. Khi đó, s  nhân t ban đ u tham gia vào quá

ị ạ ữ ệ ế ọ ố ố trình tính toán không còn b  h n ch . Vi c ch n nh ng nhân t nào trong s  các

ố ầ ượ ệ ự ư ậ ự ệ ờ ọ nhân t ban đ u đ c th c hi n nh  máy tính. Nh  v y, vi c l a ch n các nhân

ứ ự ấ ị ư ả ầ ặ ố t ủ    ban đ u m c dù còn ch a đ ng tính ch  quan nh t đ nh, nh ng không ph i vì

ệ ự ế ọ ố ự ể ấ ặ th  mà vi c l a ch n các nhân t ớ    d  tuy n m t tính khách quan. M t khác, v i

ể ự ọ ấ ả ữ ế ố ả ờ kh  năng tính toán nhanh nh  máy tính, ta có th  l a ch n t t c  nh ng y u t có

ể ố ự ế ầ ộ ự ơ th  làm nhân t ạ  ban đ u. Bên c nh đó, m t th c t là,các c  quan d  báo khí

ệ ượ ủ ắ ộ ượ t ng Vi t Nam nói chung và Đài Khí t ự ng Th y văn khu v c Tây B c B  nói

ườ ế ờ ể ớ ợ riêng, th ự ng ti n hành d  báo sau 13 gi hàng ngày. Đ  phù h p v i công tác

ệ ụ ự ế ố ự ệ ượ ươ ạ nghi p v  d  báo đó , y u t d  báo là hi n t ng s ố ả ng mu i x y ra t ạ   i 4 tr m

ượ ự ả ộ ờ ờ khí t ng thu c khu v c trong kho ng th i gian 24h t ớ ể ừ i k  t 19 gi ngày làm d ự

ờ ố ự ế ố ế báo đ n 19 gi ngày hôm sau, còn các nhân t d  báo là các y u t khí t ượ   ng

ắ ạ ự ượ ạ ọ ượ ấ đ c l y vào 3 kì quan tr c chính t ộ i 4 tr m thu c khu v c đ c ch n làm nhân

ầ ượ ẫ ả ố t ban đ u đ c d n ra trong b ng 3.4.

ế ố ả ể ọ ầ ố B ng 3.4.  Các y u t ban đ u đ  l c nhân t

ế ố ng khí t khí t

Kí hi uệ ươ  dTtd 24h

ươ ng

Kí hi uệ T Td TTd f P N

ế ượ TT Y u t ệ ộ t đ  không khí  1 Nhi ươ ể ng 2 Đi m s ộ ụ ể 3 Đ  h t đi m s ố ộ 4 T c đ  gió 5 Khí áp ổ 6 Mây t ng quan ờ 7 Bi n áp 24 gi ế ố ượ TT Y u t ng ế ộ ụ ể 9 Bi n thiên đ  h t đi m s ng ệ ộ ệ ờ ờ 10 Hi u nhi T7­T1 t đ  7 gi  và 1 gi ệ ộ ệ ờ T13­T1 ờ 11 Hi u nhi  và 1 gi t đ  13 gi ờ T13­T7 ệ ộ ệ ờ  và 7 gi 12 Hi u nhi t đ  13 gi ờ ơ ệ P7­P1 13 Hi u khí áp 7 gi  và 1 gi   ờ ờ ệ P13­P1  và 1 gi 14 Hi u khí áp 13 gi ờ ờ ệ P13­P7  và 7 gi DtP24h 15 Hi u khí áp 13 gi

35

8 dTd 24h ế Bi n thiên nhi ươ ể đi m s ệ ộ  t đ ờ ng 24 gi

ờ ắ ượ ế ệ ủ ỗ Ghi chú: Gi quan tr c đ c vi t thêm vào sau m i kí hi u c a các y u t ế ố

ụ ệ ộ ờ ể ươ ố ớ ờ (ví d  T1 là nhi t đ  lúc 1 gi , Td13 là đi m s ữ   ng lúc 13 gi …); Đ i v i nh ng

ế ậ ủ ữ ạ ạ ượ ử ụ ể tr m không đo khí áp thì khí áp c a nh ng tr m k  c n đ c s  d ng đ  tính

ồ ấ ủ ạ ạ ạ ấ ạ ơ ộ   toán (tr m Cò Nòi l y khí áp tr m S n La, tr m Sìn H  l y khí áp c a tr m M c

Châu)

ố ự ể Nh  v y có 1 y u t

ư ậ ươ ế ố ự  d  báo và 27 nhân t ố ươ ừ ượ ư   c đ a vào đ  xây  d  báo đ ứ   ờ ng mu i cho t ng tháng trong th i kì nghiên c u

ự ắ ng trình d  báo s ệ ự ạ ượ ộ ng đ i di n cho khu v c Tây B c B . ự d ng ph ạ ạ i 4 tr m khí t t

ươ ự 3.2.2 Ph ng trình d  báo

ơ ở ậ Trên c  s  t p các nhân t d  báo và y u t

ượ ươ ươ ố ự c các ph ươ   ng ạ   i 4 tr m

ừ ế ố ự ng trình d  báo s ư ượ ẫ ệ pháp đã trình bày, em thu đ cho t ng tháng, tháng 11, 12, 1 và 2  riêng bi

ủ ừ ừ ự ạ ả ươ d  báo, tính toán theo ph ố ạ ự ng mu i t ả c d n ra trong b ng 3.5 t nh  đ ng trình d  báo cho t ng tháng c a t ng tr m B ng 3.5. Ph

ngưỡ ươ ự Stt Tháng Ph ng trình d  báo Trạ m

Ng d  báoự 0,40 1 1

2 2 0,52 Cò  Nòi

3 11 0,45

4 12 0,46

5 1 0,41

6 2 0,58

7 11 0,44 Sìn  Hồ

8 9 12 1 0,47 0,42

10 2 0,61

M cộ   Châu 11 11 Y= 2,5649 + 0,2391 *Td7  +0,6661 dTd + 0,0878  Ttd1 + 0,5161 dTTd + 0,5278*T7 Y=   1,5636   +   0,1465*   T1   +   0,6227*   Td7   +  0,5356* dTd +0,2344 *dTTd+ 0,1529 *T7 Y= 1,7522+0,761799*T7+ 0,6325*dTd + 0,5323*  dTTd + 0,1864*N7 y=3,5696+0,0919*T1+0,2119*Td13+0,5134*dTd  +0,454*Td7 Y=96,6666+0,393208*T1+0,10295*P13+0,15542 *N13­0,0997*N7 Y=3,6835+0,4972*T13­0,3832*(T13­T7)­ 0,4749*f7 Y=333,698+0,3798*Td7­0,35924*P7 +  +0,3790*dTd ­ 0,5776*f1+0,1389*N7­0,0673*N1 Y=2,1544+0,6406*T7+0,0623*T13­0,1386*Td1 Y= 1,5279 +0,46589*T1+ 0,2662*Td1  ­0,1032*TTd7 Y= 1,1093+0,4977*T7 +0,2781*Td13+ 2,3584*  (T13­T1) ­1,32829 *(P13­P1) Y= 4,140+0,2528*Td13+0,454*T7­0,1234*N13 0,32

36

12 13 12 1 0,52 0,39

14 2 0,43

S nơ   La 15 11 Y= 6,0608+0,420805*T7 +0,2134*dTd Y=3,04069+0,0679*T1+0,0019*P13+0,3197*dTd  + 0,2553*dTTd 0,4928*T7 Y=2,1861+0,0436*T1+0,7583*Td7+  0,5273*dTd+ 0,1287*TTd13 Y= 1,5636­0,0453*T1+ 0,5716*dTd+ 0,9602*Td7 0,44

16 12 0,47

Y=  1,1065  +   0,0436  *T1+   0,7156*dTd+  0,6170  dTTd + 0,703*T7+ 0,1506*Td13­0,038*N7

ữ ừ ự ể ế ả ươ ự T  nh ng k t qu  tính toán đ  xây d ng 16 ph ng trình d  báo s ươ   ng

ố ạ ộ ượ ẫ ấ ằ ậ ả ạ mu i t ừ i 4 tr m cho t ng tháng m t đ c d n ra trong b ng ta nh n th y r ng:

ố ể ị ộ ế ủ ệ ộ ể ươ Nhân t bi u th  đ  bi n thiên c a nhi t đ  đi m s ế   ng trong 24h bi n

ượ ươ ế ự ọ ượ dTd  đ c ch ng trình tính ch n làm bi n d  báo 10 l t.

ố ể ị ệ ộ ạ ượ ươ Các nhân t bi u th  nhi t đ  không khí t i các obs đ c ch ng trình

ự ọ ượ ữ ươ ọ ế tính ch n làm bi n d  báo 18     l t, trong đó có nh ng ph ng trình ch n hai

ế ế ế ộ ờ ế bi n ( bi n T7, T1) thu c nhóm bi n này vào hai gi khác nhau. Riêng bi n T7

ượ ế ượ ượ ượ ượ ượ đ ọ c ch n 9 l t, bi n  T1 đ ọ c ch n 7 l ế t, còn bi n T13 đ ọ c ch n 2 l t.

ố ể ị ệ ộ ể ươ ượ ươ Các nhân t bi u th  nhi t đ  đi m s ng Td đ c ch ng trình tính

ế ự ọ ượ ệ ộ ể ươ ủ ờ ch n làm bi n d  báo 9  l t, trong đó nhi t đ  đi m s ng c a obs 7 gi ( Td7)

ọ ượ ệ ộ ể ươ ạ ờ ượ ự đ oc ch n 6 l t và nhi t đ  đi m s ng t i obs 13 gi (Td13) đ ọ c ch n 5

t.ượ l

ố ể ể ươ ượ ế ọ Các nhân t ị ộ ụ  bi u th  đ  h t đi m s ng TTd đ ủ   c ch n làm bi n c a

ươ ượ ộ ụ ể ươ ạ ờ ph ng trình 4 l t, trong đó đ  h t đi m s ng t i obs 1gi ọ   ự  (TTd1) đ oc ch n

ầ ờ ượ ầ ọ 3 l n, và 7 gi (TTd7) đ c ch n 1 l n.

ố ể ị ự ế ộ ụ ủ ể ươ Nhân t bi u th  s  bi n thiên 24h c a đ  h t đi m s ng (dTTd) đ ượ   c

ươ ế ự ọ ượ ch ng trình tính toán ch n làm bi n d  báo cho 5 l t.

ố ể ị ượ ổ ượ ươ Các nhân t bi u th  l ng mây t ng quan N đ c ch ng trình tính toán

ự ế ầ ọ ượ ổ ờ ọ ch n làm bi n d  báo 7 l n, trong đó l ng mây t ng quan obs 7 gi ầ    ch n 4 l n,

ổ ờ ầ ọ ượ ổ ượ l ng mây t ng quan lúc 13 gi ch n 2 l n, và l ng mây t ng quan lúc 1 gi ờ

ầ ọ ự đ oc ch n 1 l n.

ố ể ị ượ ươ ế ọ Các nhân t bi u th  khí áp P đ c ch ng trình tính toán ch n làm bi n 3

ạ ờ ọ ượ ờ ọ ượ ầ l n, trong đó khí áp t i lúc 13 gi ch n 2 l t, và lúc 7 gi ch n 1 l t.

37

ố ể ị ố ộ ự ươ ọ Các nhân t bi u th  t c đ  gió đ oc ch ế   ng trình tính toán ch n làm bi n

ớ ố ộ ầ ờ ờ ỗ ố ự ọ ượ 2 l n, v i t c đ  gió lúc 7 gi và lúc 1 gi m i nhân t đ oc ch n 1 l t.

ố ể ị ệ ủ ệ ộ ắ ạ Các nhân t bi u th  hi u c a nhi t đ  các obs quan tr c, và khí áp t i các

ượ ế ủ ọ ươ ượ obs đ c ch n làm bi n c a ph ng trình 1 l t.

ư ậ ố ự ư ầ ớ Nh  v y: trong 27 nhân t d  báo đ a vào ban đ u thì có t i 19 nhân t ố

ủ ế ọ ươ ế ả ấ ự đ oc ch n làm bi n c a ph ng trình. K t qu  trên cho th y: các y u t ế ố nhi tệ

ộ ệ ộ ể ươ ế ệ ộ ộ ụ ể ươ ượ đ , nhi t đ  đi m s ng, bi n thiên nhi t đ , đ  h t đi m s ng, l ng mây

ướ ư ố ữ ộ ố ổ t ng quan, h ng gió, cũng nh  t c đ  gió là nh ng nhân t ớ    có ý nghĩa to l n

ấ ố ớ ươ ắ ố ộ nh t đ i v i quá trình hình thành s ự ng mu i trong khu v c Tây B c B  trong

ố ượ ứ ố ớ b n tháng đ c nghiên c u, còn các nhân t ố ớ    khác có vai trò không l n đ i v i

quá trình này.

ử ụ ươ ể ự ươ ố Khi s  d ng các ph ng trình này đ  d  báo s ị ủ   ế ng mu i, n u giá tr  c a

ươ ươ ơ ớ ưỡ ự ộ m t ph ng trình nào đó trong 16 ph ng trình trên l n h n ng ng d  báo thì

ươ ị ủ ố ươ ự d  báo trong vòng 24 gi ờ ớ  t i có s ế ng mu i và n u giá tr  c a ph ng trình nh ỏ

ự ố thì d  báo trong 24 gi ờ ớ ươ i s t ng mu i.

ươ ố ố ệ ự ụ ự 3.2.3 Đánh giá các ph ộ ng trình d  báo d a trên chu i s  li u ph  thu c

ậ ủ ư ộ ể ộ ị ầ Đ  xác đ nh đ  chính xác toàn ph n cũng nh  đ  tin c y c a các ph ươ   ng

ướ ỗ ố ệ ụ ế ả ự trình d  báo, tr ộ   c h t, ta ph i đánh giá chúng trên chu i s  li u ph  thu c.

ắ ươ ượ ế Nguyên t c đánh giá các ph ng trình này đ ư c ti n hành nh  đã trình bày ở

ế ượ ẫ ả ả trên. K t qu  đánh giá đ c d n ra trong các b ng 3.6 và 3.7

ả ụ ự ế ả ộ B ng 3.6. ố K t qu  đánh giá d  báo theo t n s ỗ ố ệ ầ ố trên chu i s  li u ph  thu c (s

ờ ỳ ệ li u th i k  2005­2012)

38

STT Tr mạ Tháng n11 n12 n22 n21 N10 N20 N01 N02 N

1 1 222 5 4 227 13 226 14 240 9

2 2 205 2 7 207 11 212 6 218 4 Cò

Nòi 3 11 220 3 6 223 9 226 6 232 3

4 12 219 6 5 225 15 224 16 240 10

19 12 201 5 1 182 39 194 46 240 27

6 2 184 6 7 190 28 191 27 218 21 M cộ

Châu 7 11 223 2 2 225 7 225 7 232 5

8 12 201 5 12 206 34 213 27 240 22

9 1 221 3 4 224 16 225 15 240 12

10 2 202 4 5 206 12 207 11 218 7 S nơ

La 11 11 221 3 3 224 8 224 8 232 5

12 12 216 5 4 221 19 220 20 240 15

13 1 144 12 156 19 84 163 77 240 65

14 2 167 10 177 12 41 179 39 218 29 Sìn

Hồ 15 11 196 7 9 203 29 205 27 232 20

16 12 165 12 14 177 63 179 61 240 49

ỗ ố ệ ế ệ ả ả ả ự B ng 3.7. K t qu  đánh giá hi u qu  d  báo theo U và H trên chu i s  li u ph ụ

ờ ỳ ộ thu c th i k  2005­2012

Tháng 1 Tháng 2 Tháng 11 Tháng 12 Tr mạ U (%) H U (%) H U (%) H U (%) H

Cò Nòi 96,3 0,65 95,8 96,1 0,38 95,4 0,62 0,45

ộ M c Châu 87,1 0,56 94 98,2 0,71 92,9 0,68 0,73

ơ S n La 97,1 0,76 95,8 97,4 0,61 96,2 0,75 0,59

Sìn Hồ 87,1 0,71 89,9 93,1 0,68 89,2 0,72 0,66

ừ ả ị ừ ậ ươ ấ T  b ng 3.7 ta th y, U nh n giá tr  t 87,1% (ph ạ   ng trình tháng 1 tr m

ồ ế ạ ộ ươ ạ ơ M c Châu và Tr m Sìn H ) đ n 97,1% (ph ng trình tháng 1 Tr m S n La), còn

39

ị ừ ậ ươ ế ạ H nh n giá tr  t 0,38 (ph ng trình tháng 11 tr m Cò Nòi ) đ n 0,76  (ph ươ   ng

ả ạ ơ ươ trình tháng 1 tr m S n La). Tính trung bình chung cho c  16 ph ng trình thì U có

ị ị giá tr  là 93,86% và H có giá tr  là 0,64%.

ươ ự ự 3.2.4 Đánh giá các ph ỗ ố ệ ộ ậ ng trình d  báo d a trên chu i s  li u đ c l p

ư ậ ươ ề ề Nh  v y , theo Bagrov N.A, các ph ệ   ỏ ng trình trên đ u th a mãn các đi u ki n

ự ự ử ệ ậ ể ượ ử ụ đ  đ ế c s  d ng vào d  báo. Vì v y, em ti n hành d  báo th  nghi m trên chu i s ỗ ố

ố ệ ế ả ượ ẫ ả ệ ộ ậ li u đ c l p (s  li u năm 2013­2015). K t qu  đánh giá đ c d n ra trong b ng 3.8.

ố ố ệ ả ử ộ ậ ờ ỳ ự ế ệ ả B ng 3.8. K t qu  th  nghi m d a trên chu i s  li u đ c l p th i k  2013­2015

TT Tr mạ Tháng n11 n12 n22 n21 N10 N20 N01 N02 N U(%)

1 1 76 2 78 12 79 11 90 94,4 9 3

2 2 69 3 72 9 73 8 81 91,2 5 4 Cò

Nòi 3 11 84 0 84 4 88 0 88 95,5 0 4

4 12 73 2 75 15 79 11 90 91,1 9 6

5 1 65 5 70 20 71 19 90 87,7 14 6

6 2 68 2 70 11 71 10 81 93,7 8 3 M cộ

Châu 7 11 86 2 88 0 86 2 88 97,7 0 0

8 12 58 6 64 26 64 26 90 86,6 20 6

9 1 74 3 77 13 79 11 90 91,1 8 5

10 2 76 1 77 4 77 4 81 97,5 3 1 S nơ 11 11 85 0 85 3 88 0 88 95,5 0 3 La

12 12 73 2 75 15 76 14 90 94,4 12 3

13 1 50 7 57 33 56 34 90 85,5 27 6

14 2 73 3 76 5 76 5 81 92,5 2 3 Sìn

Hồ 15 11 83 1 84 4 86 2 88 95,4 1 3

16 12 53 4 57 33 57 33 90 91,4 29 4

ữ ừ ế ẫ ả ấ ả T  nh ng k t qu  tính toán d n ra trong b ng trên ta th y, nhìn chung đ ộ

ộ ậ ự ử ự ệ ấ ầ ơ chính xác trong l n d  báo th  nghi m đ c l p th p h n d  báo trên chu i s ỗ ố

ụ ử ệ ệ ộ ươ ầ li u ph  thu c. Trong l n th  nghi m này, ph ộ ng trình có đ  chính xác cao

ấ ươ ự ở ộ nh t là ph ng trình d  báo cho tháng 11 M c Châu (97,7%); còn ph ươ   ng

ấ ấ ộ ươ ở ồ trình có đ  chính xác th p nh t là ph ng trình tháng 1 Sìn H  (85,5%).

40

ấ ằ ữ ế ễ ả ậ Tóm l ạ ừ i, t ế    nh ng k t qu  tính toán trên ta d  dàng nh n th y r ng, k t

ệ ươ ả ấ ố ở ự ự ắ ả qu  đánh giá kh  năng xu t hi n s ng mu i khu v c Tây B c d a trên s ố

ệ ượ ề ặ ẽ ạ ượ ế ả ươ ố ố ị li u khí t ng b  m t s  đ t đ c k t qu  t ng đ i t ộ ổ t, và có đ   n đ nh cao.

41

Ậ Ế K T LU N

:“Nghiên c u d  báo s  xu t hi n s

ự ệ ồ ự ấ ự ứ Trong quá trình th c hi n đ  án ệ ươ   ng

ự ố ắ ệ ử ụ ắ ạ ố ệ i 3 kì mu i trên khu v c Tây B c B

ắ ủ ạ ượ ộ” b ngằ  vi c s  d ng s  li u quan tr c t ộ ồ ơ ờ quan tr c c a 4 tr m khí t ng: Sìn H , S n La, M c Châu, Cò Nòi trong th i kì

ớ ố ệ ế ợ ượ ộ ố ế ả 2005­2015, k t h p v i s  li u tái phân tích, em đã thu đ c m t s  k t qu  đáng

chú ý sau:

1. Xác đ nh đ

ị ượ ệ ề ươ ệ ộ c đi u ki n hình thành s ố ụ ể ng mu i c  th : nhi t đ  không khí

0C, đ   m không khí 70­80%, tr i quang mây, l ng gió.

ộ ẩ ặ ờ ả gi m t ớ ố i t ể i thi u 5

2. Hình th  synop thu n l

ậ ợ ế ự ươ ự ố i cho s  hình thành s ắ   ng mu i trên khu v c Tây B c

ộ ớ ự ả ưở ủ ế ụ ể ả ạ ị B ,v i s   nh h ng ch  y u c  áp cao l nh l c đ a, đ  hình thành  đ ượ   c

ự ố ờ ồ ượ ộ ả ươ s ả ế ng mu i thì áp cao này ph i y u đi. Đ ng th i xây d ng đ c b  b n đ ồ

ươ ể ố synop trong các ngày có s ng mu i đi n hình.

3. Xây d ng đ

ự ượ ươ ệ ươ ự ấ c 16 ph ả ng trình d  báo kh  năng xu t hi n s ố ng mu i cho

ể ạ ở ự ắ ộ ố b n tr m đi n hình khu v c Tây B c B   trong các tháng 11, 12, 1 và 2 có

ụ ộ ơ ỗ ố ệ ộ đ  chính xác trung bình trên chu i s  li u ph  thu c h n 93,86% và trên

ỗ ố ệ ộ ậ ơ chu i s  li u đ c l p h n 92%.

ự ệ ượ ị ư ế Cũng trong quá trình th c hi n đ ánồ  này, em xin đ c ki n ngh  nh  sau:

ượ ệ ượ ộ ộ ự ệ ắ  Đ  d  báo đ ể ự c hi n t ng này cho khu v c Tây B c B  m t cách hi u qu ả

ố ệ ượ ề ặ ữ ầ ả ả ớ ơ h n, ngoài s  li u khí t ng b  m t, c n ph i có nh ng kh o sát các l p khí

ự ả ể ị ưở ế ố ủ ể quy n trên cao, đ  xác đ nh s   nh h ng c a các y u t trên cao.

ườ ươ ả ử ự ế ệ Trong tr ợ ng h p ph ỗ   ng trình d  báo cho k t qu  th  nghi m trên chu i

ỗ ộ ậ ử ụ ụ ầ ộ ấ ph  thu c và chu i đ c l p quá th p thì ta c n xem xét s  d ng các ph ươ   ng

ể ự pháp khác đ  d  báo.

42

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O:

ế ệ Ti ng Vi t:

1. Ph m Vũ Anh, Nguy n Vi

ễ ạ ế ượ Giáo Trình Khí t ng Synop t Lành (2010), ,

ạ ọ ườ ộ Đ i h c Tài nguyên và môi tr ng Hà N i.

2. Ph m Vũ Anh (2014),

ạ ạ ọ ự Phân tích và d  báo th i ti t, ờ ế Đ i h c Tài nguyên và

3.

ườ ộ Môi tr ng Hà N i.

ượ ủ ự ự ể ặ ị ắ Đ c đi m đ a lí khu v c Tây Đài Khí t ng Th y Văn khu v c Tây B c,

B c.ắ

4. Nguy n Vi

ễ ế ứ ự ệ Nghiên c u d  báo dông nhi ằ   ồ t vùng Đ ng b ng t Lành (2001),

5.

ử ầ ắ ộ ế ậ ộ ị B c B  trong các tháng n a đ u mùa hè , Lu n án ti n sĩ đ a lý, Hà N i.

ế ươ ự ệ ự Xây d ng ph ng trình d  báo dông nhi t cho ễ   Nguy n Vi t Lành (2004),

ự ố ệ ạ khu v c thành ph  Vi t Trì trong các tháng 5, 6 và 7, T p chí KTTV s ố

6.

512.

ế ễ ị ự ệ ộ D  báo nhi t đ  không ễ  Nguy n Vi t Lành, Nguy n Th  Thuyên (2004),

7.

ố ự ạ ạ ấ ố khí t i th p cho khu v c L ng S n ơ , T p chí KTTV s  521.

ế ự ơ ư ự D  báo m a cho khu v c S n La ễ  Nguy n Vi t Lành, Lê Thu Hà (2005),

8.

ố ạ các tháng 1,2 và, 3, T p chí KTTV s  532.

ế ề ư ứ ự Nghiên c u phân tích và d  báo v  m a nh ỏ ễ  Nguy n Vi t Lành (2005),

ế ề ổ ự ư ắ m a phùn cho khu v c B c Trung B , ứ   ộ Báo cáo t ng k t đ  tài nghiên c u

ộ ọ ấ khoa h c c p B ;

9. Nguy n Vi

ễ ế ệ ố ứ ữ ị Nghiên c u xác đ nh nh ng h  th ng và hình t Lành (2011),

ế ả ưở ệ ế ề ổ ế ờ th  th i ti t chính  nh h ế ng đ n Vi t Nam, Báo cáo t ng k t đ  tài

ọ ấ ứ ộ nghiên c u khoa h c c p B .

10. Tr n Công Minh (2006),

ầ ượ ạ ọ ố Khí t ng synop nhi t đ i ệ ớ , Đ i h c Qu c gia Hà

N i.ộ

11. Nguy n Vi

ễ ế ụ ệ ự ư Áp d ng phân tích phân bi t d  báo m a nh ỏ t Phong (1964),

ộ ượ ị ầ ậ cho các đài Vinh và Lai Châu, N i san Khí t ng V t lý đ a c u XI .

ễ ễ ề ễ ơ ồ ị ề   ữ 12.   Nguy n   H ng   S n,   Nguy n   H u   Quy n,   Nguy n   Th   Thanh   Huy n

ứ ệ ả ấ ươ ố ở ự ng mu i ắ    khu v c Tây B c, (2012)  Nghiên c u kh  năng xu t hi n s

43

ề ả ộ ọ ố ượ ủ ườ H i th o khoa h c qu c gia v  Khí T ng Th y Văn, Môi tr ế   ng và Bi n

ậ . ổ đ i khí h u

ễ ơ ứ ả ấ Nghiên c u đánh giá kh  năng xu t hi n s ệ ươ   ng ồ 13. Nguy n H ng S n (2012)

ụ ụ ể ố ở ệ ơ ỉ mu i ph c v  phát tri n cây cà phê 2 t nh S n La và Đi n Biên , Lu nậ

ạ ỹ ạ ọ ố ộ văn th c s , Đ i h c Qu c gia Hà N i.

14.  Phan Văn Tân (1999), Ph

ươ ố ng pháp th ng kê trong khí  h u ấ ả   ậ , Nhà xu t b n

ộ ố ạ ọ đ i h c Qu c gia Hà N i.

15.  Ph m Ng c Toàn và Phan T t Đ c (1993),

ấ ắ ạ ọ ệ ậ Khí h u Vi t Nam , Nhà xu tấ

ậ ọ ả b n khoa h c và kĩ thu t.

16. T ng c c khí t

ụ ổ ượ ự ủ ố Đ cặ ng th y văn­ trung tâm qu c gia d  báo KTTV,

ể ượ ủ đi m Khí t ng th y văn năm 199 9.

17. T ng c c khí t

ụ ổ ượ ủ ự ố Đ cặ ng th y văn­ trung tâm qu c gia d  báo KTTV,

ể ượ ủ đi m Khí t ng th y văn năm 2000

18. T ng c c khí t

ụ ổ ượ ủ ự ố Đ cặ ng th y văn­ trung tâm qu c gia d  báo KTTV,

ể ượ ủ đi m Khí t ng th y văn năm 2001

19. Nguy n Xi n, Ph m Ng c Toàn, Phan T t Đ c (1968),

ể ễ ấ ắ ạ ọ ể ặ ậ   Đ c đi m khí h u

ề ắ ệ ấ ả ọ mi n B c Vi t Nam, Nhà xu t b n Khoa h c.

20.  Lèo Văn Xuân (2000), D  báo synop các đ t không khí l nh xâm nh p Tây

ự ạ ậ ợ

ự ề ấ ắ B c B , ộ ệ ộ Báo cáo th c hi n đ  án c p b .

21.   C.Domenikiotis, M. Spiliotopoulos, E. Kanelou and N. R. Dlezios,  Frost

ế Ti ng anh

22. G. Antolini, V. Marletto (2005),  Frost mapping with NOAA­AVHRR data,

risk mapping using satellite, university of Thessaly Volos, Greece.

Workshop   on   c   on   climatic   analysis   and   mapping   for   agriculture,

23. Z.Li,   H.Liu,   L.Xu,   J.Ding,   and   X.Deng   (2008),  Estimation   of   total.

Meteorological Service­ Enviromental Protection and Prevention Agency.

Atmospheric   water   Vapor   Content   Using   MODIS     channels   31   and   32,

24. Shaohua  Zhao,  Qiming  Qin,  Yonghui  Yang,  Yujiu  Xiong,   Guoyu Qiu  in

Atmospheric Radiation & Satellite Sening.

Eath (2009),  Comparison of two split window methods forretrieving land

44

surfacetemperature   from   MODIS   data,   EarthSyst.Sci   118,   pp.345­353.

NO.4.

ụ ụ ệ ế ạ ạ ồ ả ể Ph  l c 1. K t qu  ki m nghi m tháng 1, t i tr m Sìn H

DB KL Năm Ngày Tm T1 Td13 P13 N7 N13 KQ Th cự   tế

K K Đ 2013 2 12 11,3 0 0,1254 10 7

K K Đ 2013 3 9,5 0 0,3261 10 0

K K Đ 2013 4 12 9, 3 11,2 0 ­0,251 0 8

K K Đ 2013 5 11 10,7 0 ­0,3216 3 7

K K Đ 2013 6 14 9,7 0 ­0,0025 0 7

K K Đ 2013 7 11 9,4 0 ­0,0956 8 2

K K Đ 13 9,5 10 10 0,0096 2013 8 0

K K Đ 2013 9 8,2 0 0,0101 0 0

C C Đ 2013 10 10 6, 3 4,8 1 0,4125 0 0

K C S 2013 11 5,7 1 0,0321 0 0

C C Đ 2013 12 4,1 1 10 0,5312 0

C C Đ 2013 13 5,9 1 0,6978 0 3

K K Đ 2013 14 6 6, 7 4, 5 6, 5 9,5 0 0,1235 908, 1 906, 5 910, 8 907, 8 905, 1 907, 5 906, 1 905, 5 908, 2 908, 4 908, 8 909, 2 905, 9 10 8

K K Đ 2013 15 9,4 0 0,3216 0 0

K K Đ 2013 16 10,3 0 0,2364 906 907, 4 0 5

K K Đ 2013 17 13 8, 2 9, 8 9,7 0 0 10 0,3215

K K Đ 2013 18 0 0 0 11 8,1 0,1125

K K Đ 2013 19 0 908 912, 1 913, 4 3 9 9,2 10 0,1256

45

K K Đ 2013 20 9, 9 8 0 2 0,1154 10

K K Đ 2013 21 10 11,4 0 4 0,3626 10

K K Đ 2013 22 13,3 0 7 ­0,0025 0

K K Đ 2013 23 10 9, 5 13,1 0 8 ­0,212 7

K K Đ 2013 24 15 7,1 0 2 ­0,3261 4

K K Đ 2013 25 13 12,2 0 7 ­0,2251 0

K K Đ 2013 26 13 7,7 0 0 0,3162 8

K K Đ 2013 27 13 9,9 0 8 0,2516 0

K K Đ 2013 28 10 9,4 0 0 0,2658 0

K K Đ 2013 29 12 11,9 0 8 0,3654 0

K K Đ 2013 30 13 12,1 0 0 0,4444 0

K K Đ 2013 31 0 3 11 9,3 10 0,1451

C C Đ 2014 2 6,2 1 0 1,0251 0

C K S 2014 3 0,8 0 0 0,5671 0

K C S 2014 4 8,1 1 9 ­0,521 0

K C S 2014 5 7 9, 8 6, 6 9, 8 9,7 1 8 10 ­0,3021

K K Đ 2014 6 14 9,6 0 7 ­0,0123 5

K K Đ 2014 7 7,6 0 0 0,0085 0

K K Đ 2014 8 3,2 0 0 0,0062 0

K K Đ 2014 9 14 8, 8 8, 2 10,9 0 7 10 0,0015

K K Đ

2014 2014 10 11 10 12 8,9 6,8 0 0 9 2 ­0,0095 0,0965 908, 2 906, 7 909, 2 908, 5 907, 7 907, 7 907, 4 907, 1 911, 5 909, 3 909, 2 909, 1 909, 3 907, 6 908, 8 904, 9 903, 4 904, 2 907, 1 909, 6 910, 6 909, 0 0 K K Đ

46

K K Đ 2014 12 0 10 9,2 0 10 0,0213

C C Đ 2014 13 1 10 10 0,5671 4,7

C C Đ 2014 14 1 10 10 0,6781 4 911, 5 912, 5 911, 9 4,7

C C Đ 2014 15 1 9 0 0,7702 5,9

C K S 2014 16 0 7 2 0,5617 5,7

C C Đ 2014 17 1 8 0 0,6692 6,5

K K S 2014 18 0 10 ­0,7685 7 10 5, 9 2, 7 7, 1 5, 5 7, 7 5

C C Đ 2014 19 1 0 8 0,9521 6,9

C C Đ 2014 20 1 10 10 0,8832 911 910, 7 913, 6 915, 6 912, 9 914, 8 6,3

C C Đ 2014 21 1 0,4 914 7 0 0,5959

C C Đ 2014 22 1 0 0 0,5151 2,7

K K Đ 2014 23 0 0 0 0,1254 0

C C Đ 2014 24 1 0 0 0,5611 4,3

C C Đ 2014 25 1 0 3 0,4902 6,7

C K S 2014 26 0 4 10 0,512 4 3, 6 5, 1 2, 2 1, 6 3, 7 6, 5 6, 8 9,2

K K Đ 2014 27 0 0 0 0,0052 10,6

K K Đ 2014 28 0 913 909, 9 903, 2 907, 8 909, 9 909, 3 908, 6 7 8 0,1236 11 8, 5 12

K K Đ 2014 29 0 0 7 ­0,0215 12 12,1

K K Đ 2014 30 0 910 909, 8 7 10 ­0,5695 11,7

K K Đ 2014 31 0 4 3 ­0,8126 11,3

C C Đ

2015 2015 2 3 1 1 907 911, 9 908, 0 0 0 0 0,5615 0,5702 11 7, 8 5, 7 5, 5,7 5 C C Đ

47

C K S 2015 4 0 2 6, 1 9,7 7 0 0,5102

K K Đ 2015 5 0 11 12,7 8 7 0,1236

K K Đ 2015 6 15 10,4 10 0,1236 0 5

K K Đ 2015 7 0 13 11,6 7 8 0,0025

K K Đ 2015 8 0 10,4 0 0 0,0058

K K Đ 2015 9 0 6,7 0 0 0,123

C C Đ 2015 10 1 5,1 0 0 0,5612

C C Đ 2015 11 1 12 0, 8 5, 7 5, 4 6,2 0 0 0,6845

C C Đ 2015 12 1 4,9 7 7 0,6695

C C Đ 2015 13 1 4,9 0 10 0,7895

C C Đ 2015 14 1 5,1 0 0 0,7512

C C Đ 2015 15 1 8,5 0 0 0,8201

C C Đ 2015 16 1 8,7 8 0 0,6115

K K Đ 2015 17 0 5,2 0 8 0,1235

C K S 2015 18 0 6,5 0 10 0,7512

K K Đ 2015 19 0 5,8 0 10 ­0,0251

K K Đ 2015 20 0 8,9 0 0 ­0,3625

C C Đ 2015 21 1 8,3 0 5 1,1022

C C Đ 2015 22 1 9,1 0 0 0,5674

K C S 2015 23 1 9 903, 8 902, 1 903, 9 907, 6 912, 2 911, 4 910, 6 909, 7 911, 6 910, 7 911, 4 909, 9 911, 6 911, 9 911, 9 911, 2 908, 8 913, 4 910, 4 905, 4 4,8 3 0 0,4002

C C Đ 2015 24 1 5 3, 5 1, 3 2, 4 6, 2 7, 2 8, 6 7, 7 8, 2 4, 6 4, 2 6, 4 6, 6 0 7,3 905 0 0,6959

48

K K Đ 6,1 0 0 0 0,1256 25 2015

K C S 9,4 0 1 0 0,2215 26 2015

K C S 8,4 0 1 0 ­0,2515 27 2015

K C S 7 7, 8 7, 7 7, 4 6, 4 0 1 0 ­0,3621 28 2015

K K Đ 4,9 0 0 0 0,3302 29 2015

906, 3 907, 2 905, 7 904, 1 906, 2 909, C K S 8 8, 4 0 8 13,2 2 10 0,6241 30 2015

K K Đ 911, 2 0 0 5 14 12,4 0,3124 31 2015

ả ể ụ ụ ệ ế ạ ạ ơ Ph  l c 2: K t qu  ki m nghi m trong tháng 2, t i tr m S n la

Năm Ngày Tm T1 Td7 Td13 TTd7 d Td 3,9 2013 ­2 2013 ­0 2013 2013 ­0 0,3 2013 ­1 2013 5,1 2013 2013 ­5 1,2 2013 2,2 2013 2013 ­1 0,7 2013 1,6 2013 ­1 2013 ­10 ­12 ­9 ­7 ­7 ­7 ­6 ­12 ­9 ­9 ­13 ­12 ­13 ­15 16 16 16 12 15 14 16 16 15 17 16 17 18 18 13 16 14 14 13 14 12 18 13 14 16 15 16 17 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 4 5 7 7 6 5 4 5 4 4 4 4 5 KQ 0,3691 0,0008 ­0,5214 ­0,0029 0,0062 0,1276 0,1854 0,2225 ­0,4512 ­0,1254 ­0,0025 ­0,1254 0,2514 0,0541 DB K K K K K K K K K K K K K K Th cự    ế t K K K K K K K K K K K K K K KL Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ

49

2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2015 2015 2015 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 2 3 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 6 7 7 8 10 11 11 13 16 16 8 8 15 14 15 14 16 15 15 16 17 9 8 10 9 10 10 15 18 11 8 11 12 15 17 18 19 19 19 14 14 16 17 17 18 17 18 15 14 11 11 14 17 17 16 11 11 11 10 11 10 10 9,7 13 6,4 6,6 7,3 4,3 5,8 8,5 12 14 6 6,3 6,3 9,6 14 16 16 16 17 17 12 13 14 18 19 17 20 17 15 13 12 13 16 19 19 16 8 8 14 9 9 7 5 7 9 6 9 6 4 9 11 15 12 7 3 8 12 15 17 17 16 17 18 12 14 15 0,3 1,3 ­1 0,9 ­3 ­1 ­3 0 3,4 2,2 0,5 ­1 0 0,1 0 ­1 1,3 ­1 0 0 3 ­6 0,2 0,7 ­3 1,5 2,7 3,2 2,3 ­8 0,3 0 3,3 4,5 1,4 0,6 0 0,4 0,1 0 1,2 0,9 ­4 0,0887 ­0,5551 ­0,6926 ­0,5214 ­0,6926 ­0,5214 0,0025 0,0215 0,0008 0,0111 0,0225 0,0578 0,0251 0,0058 0,0039 0,2514 0,0001 0,0012 0,0111 0,0225 0,0578 0,0251 0,0058 0,0039 0,2514 0,0001 0,0012 ­0,2513 ­0,5612 ­0,5213 0,8192 0,0012 0,0111 0,0225 0,0578 0,0251 0,0058 0,0039 0,2514 0,0001 0,0012 ­0,2513 ­0,0029 K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K C C C K K K K C K K K K K K K K K K K K ­12 ­10 ­12 ­11 ­11 ­8 ­5 ­2 ­2 ­2 ­1 ­10 ­8 1 1 2 1 1 2 2 3 2 2 2 2 4 3 ­7 3 ­7 1 1 4 1 1 1 2 2 ­15 1 2 1 2 K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K C C K K K K K K K K K K K Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ S S S Đ Đ Đ Đ Đ S Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ

50

2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 14 10 9 12 11 12 12 14 15 16 17 17 18 18 18 19 16 17 16 16 16 17 17 17 10 6,7 8,7 8,7 9,8 11 12 11 13 14 15 15 15 14 15 15 13 12 13 12 11 12 12 12 9 7 10 7 10 12 14 11 15 16 15 17 16 16 16 15 11 12 15 6 8 11 8 7 ­4 2 0 1,1 0,7 1,1 ­0 2,1 1 1 ­1 0,7 ­1 0,6 ­1 ­2 0 0,6 ­1 ­1 0,8 0,5 0 0 0,0062 0,1276 0,1854 0,2225 ­0,4512 ­0,1254 ­0,0025 ­0,1254 0,2514 0,0541 0,0887 ­0,5551 ­0,6926 ­0,5214 ­0,6926 ­0,5214 0,0025 0,0215 0,0008 0,0111 0,0225 0,0578 0,0251 0,0058 K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ 2 3 2 3 2 1 0 2 1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 1 2 2 2 2 1

Th cự

k tế

Năm tháng  Ngày

tm T7

T13

Td1 N13

k t quế

ả ể ụ ụ ộ ệ ế ạ Ph  l c 3: K t qu  ki m nghi m tháng 11 tr m M c Châu

ả DB

2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013

11 11 11 11 11 11 11 11 11 11

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

18 17 17 14 17 18 18 18 19 18

23,6 23,8 22,6 22,2 20,4 20,1 19,8 22,6 18,7 25

ế t K K K K K K K K K K

lu nậ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

­0,0024 0,0036 0,2456 0,3002 0,1229 ­0,0805 ­0,0069 0,0112 ­0,8012 0,0212

K K K K K K K K K K

19 14 16 15 16 16 16 17 16 17

51

2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014 2014

11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11

12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 8 10 10 8 10 8 8 10 7 7 10 0 10 10 10 10 10 10 8 7 6 3 4 7 3 2 3

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

19 16 15 14 14 15 15 13 12 13 15 16 17 14 14 15 10 10 9,6 20 14 16 17 19 19 15 16 18 19 15 14 13 15 16 15 13 13 12 15 16 17 15 16 16 17 16

21,2 16,2 15,4 15,4 18 17,8 17 13,4 13,4 14,8 19,6 19,8 19,8 18 17,6 16,6 12 15,6 13,6 22,2 16,8 18,8 23,4 21,2 24 17,6 20,8 23,6 21,8 16,8 15 18 17,4 16,7 17,6 15,2 14,2 19 20,2 22,4 24,4 23 23,2 24 24,2 24,4

19 17 15 14 12 15 15 13 12 13 14 16 16 16 14 15 11 8,4 6,5 20 14 15 17 19 19 17 16 18 18 16 14 13 14 16 16 14 13 13 14 15 16 16 16 16 17 16

0,1112 0,0025 0,036 0,1968 ­0,0696 ­0,3621 0,0998 0,0009 0,1236 0,0012 ­0,2365 0,1444 0,0001 0,1101 ­0,0025 0,0019 0,6912 0,8991 0,5612 0,0069 ­0,0364 ­0,3695 0,0025 0,0256 0,1258 0,0009 0,0568 0,0569 ­0,1447 ­0,6969 0,1245 0,0009 0,0447 ­0,1236 ­0,0065 ­0,3146 0,0778 0,0698 0,0009 0,0125 0,0789 ­0,1256 ­0,3699 ­0,0055 ­0,1101 0,2101

K K K K K K K K K K K K K K K K C C C K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K

K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K

Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ S S S Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ

52

11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11

2014 2014 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015 2015

29 30 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

18 15 14 15 17 19 20 19 20 20 20 20 19 19 19 19 20 20 17 19 18 18 16 18 18 19 12 10 15 15 17 15

24,6 24 17,6 20,6 21 21,4 25,6 23 23,8 21,9 23,2 24,9 26,2 23,8 25,7 25 25,8 26,4 25,4 24,8 23,2 22,4 23 20,2 22,4 20,4 11,8 16,2 19,6 19,4 22,1 23,1

2 8 10 9 8 10 4 8 4 9 9 6 4 8 4 7 3 1 6 7 5 7 7 10 7 10 10 10 9 9 5 6

0,3211 0,1221 ­0,0006 0,0085 0,1254 0,1447 0,2597 0,0599 ­0,0125 ­0,1114 ­0,0369 0,1245 ­0,0012 0,1235 0,0025 0,0698 0,1457 ­0,0058 ­0,0691 0,2555 0,1441 0,0333 0,0002 ­0,0125 ­0,0258 ­0,3669 ­0,0025 ­0,1571 ­0,9638 0,0025 ­0,1369 ­0,0067

K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K

K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K

Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ Đ

18 16 12 14 17 18 19 19 19 20 19 20 19 19 19 19 20 18 16 19 18 17 17 18 18 18 13 8,1 13 15 16 11

53

ả ể ụ ụ ệ ế ạ ạ Ph  l c 4: K t qu  ki m nghi m trong tháng 12, t i tr m Cò Nòi,

THỰ K TẾ Năm Ngày tm T1 Td7 Td13 d Td DB KL C TẾ QUẢ

13, 2013 2 8,7 0 0,3512 ­0,7 8,8 K K Đ

2013 3 8 0 0,0025 0,5 9,3 K K Đ

1 12 14, 2013 4 8,5 0 8,1 1 0,1254 K K Đ

7 11, 2013 5 9,5 0 10,6 1,6 ­0,2651 K K Đ

9 13, 11, 2013 6 0 7,5 ­2,4 0,0125 K K Đ 1

8 13, 2013 7 0 8,7 11,3 0 0,1258 K K Đ

8 13, 2013 8 0 8,7 11,2 4,3 0,3265 K K Đ

8 13, 2013 9 0 13 13,4 ­0,9 0,1258 K K Đ

5 13, 12, 2013 10 0 11,9 3,7 0,2201 K K Đ 9

1 15, 2013 11 17 0 15,1 ­1,5 0,3254 K K Đ

14, 8 14, 2013 12 0 14,9 0,3 0,2546 K K Đ

9 15, 3 14, 2013 13 0 14,4 ­1,4 ­0,1254 K K Đ

2 14, 6 13, 2013 14 0 13,8 ­1,5 ­0,3698 K K Đ

3 13, 2 11, 2013 15 0 11,9 ­3,3 ­0,2254 K K Đ 7

7 10, 2013 16 8,4 0 ­0,6968 8,3 ­1,7 K K Đ

2013 2013 2013 2013 17 18 19 20 1 8,8 8,4 7,7 5,7 6,7 5,5 2,6 2 0 0 0 1 ­0,9684 0,4702 0,4615 0,6971 3,7 1,8 1,2 2,2 ­1,2 ­2,9 ­0,6 1,8 K C C C K K K C Đ S S Đ

54

2013 2013 2013 2013 2013 21 22 23 24 25 1 1 1 0 0 3,8 2,1 2,7 4,8 4,8 3,3 4 5,3 5,5 3,5 ­1,7 0,6 2,1 0 0,5 1,0103 0,6369 0,9685 0,3626 0,1225 C C C K K C C C K K Đ Đ Đ Đ Đ

7,6 5,2 5,2 9,2 10 11, 2013 26 0 5,3 3,2 ­1,6 0,1354 K K Đ

2013 2013 2013 27 28 29 0 0 0 3,7 4,7 6,2 4,7 6,2 7,3 1 1,5 1,7 0,3212 0,7785 0,0056 K C K K K K Đ S Đ

3 9,5 9,2 8,8 10, 2013 30 0 7,9 8 0,2 0,4502 K K Đ

2 10, 2013 31 8,1 7,1 5,9 0,4233 0 K K Đ

3 16, 14 13,5 0,1 ­0,2546 2014 2 0 K K Đ

1 14, 14, 2014 3 0 16,6 ­0,8 ­0,36125 K K Đ

6 16, 1 13, 2014 4 0 12,1 ­1,6 ­0,2512 K K Đ

2 12, 3 11, 2014 5 0 11,5 0,2 0,1235 K K Đ

9 13, 7 11, 2014 6 0 13,3 0,5 0,4124 K K Đ

7 14, 9 12, 2014 7 0 11,6 ­2,1 0,0512 K K Đ

8 13, 4 10, 2014 8 0 9,7 2,8 0,0875 K K Đ

6 14, 3 13, 2014 9 0 13,1 1,4 0,0128 K K Đ

8 15, 1 14, 2014 10 0 14,8 0 0,2254 K K Đ

3 15, 5 14, 2014 11 0 14,6 ­3 0,3698 K K Đ

1 14, 5 11, 2014 12 0 10,3 ­5,2 ­0,2569 K K Đ

2014 2014 2014 13 14 15 0 1 0 2 10 7,8 9 5 6,3 8,7 9,8 7,1 10,4 12,2 2,4 1,1 1,3 ­0,0008 ­0,885 0,0321 K K K K C C Đ S S

55

13, 11, 2014 16 8,9 ­6,8 0,0251 0 K K Đ 1

4 11, 0 4,3 2014 17 2,4 ­1,6 0,0085 K K Đ

1 2,7 2014 18 2,1 2,5 0,7412 C C Đ

9 5,6 10, 1 5,2 2014 19 3,3 ­1,4 0,4926 C C Đ

1 1 3,8 7 2014 2014 20 21 5,6 7,8 3,2 ­0,7 0,6359 0,4217 C K C C Đ S

7 7 8,3 10, 0 6,3 2014 22 6 ­3,3 0,0236 K K Đ

1 0 2014 2014 23 24 6,5 8,7 3,9 3,5 0,4863 0,6391 C C C K Đ S

3 5,3 10 12, 3 6,9 10, 0 2014 25 10,6 2,3 0,0021 K K Đ

8 13, 4 12, 0 2014 26 14 1,7 0,3265 K K Đ

3 16, 7 14, 0 2014 27 14,3 ­3,7 0,1255 K K Đ

3 14, 4 10, 0 2014 28 7,3 ­4,2 0,2115 K K Đ

0 0 7 6,5 8,2 2014 2014 29 30 6,8 9 1,7 1,6 0,1335 0,5847 K C K K Đ S

8 9,4 9 12, 0 9,8 2014 31 8 7,4 0,0085 K K Đ

8 17, 17, 0 2015 2 14,5 ­0,7 ­0,0325 K K Đ

2 19, 2 16, 0 2015 3 17,3 ­2,8 ­0,251 K K Đ

3 15, 5 13, 0 2015 4 14 ­0,9 ­0,251 K K Đ

6 13, 7 12, 0 2015 5 12,6 ­1,4 ­0,3621 K K Đ

9 12, 8 11, 0 2015 6 11,1 ­1,6 ­0,0025 K K Đ 4

9 11, 0 9,8 2015 7 8,8 1,9 0,0235 K K Đ

8 13, 11, 0 2015 8 9,4 1,1 0,1572 K K Đ 1 7

56

13, 12, 2015 9 0 13,5 0,9 0,2259 K K Đ

1 13, 8 13, 2015 10 0 12,5 0,5 0,1255 K K Đ

1 15, 7 14, 2015 11 0 13,5 ­0,1 0,0258 K K Đ 7

2 14, 2015 12 0 16 14,1 ­1,7 0,0115 K K Đ

14, 1 12, 2015 13 0 12,3 ­2,3 0,0157 K K Đ

1 12, 4 10, 2015 14 0 12,6 5,4 0,0852 K K Đ 3

1 15, 2015 15 0 17 14,4 ­7,3 ­0,0058 K K Đ 5

12, 2015 16 0 8,2 7,9 ­5,6 ­0,3261 K K Đ

2015 2015 17 18 0 0 2,6 5,2 4 5,9 2,6 4,4 0,5642 0,0087 C K K K S Đ

3 7,9 8,1 10, 2015 19 0 9,6 10,3 2,1 0,0057 K K Đ

1 13, 11, 2015 20 0 12,1 0 0,0015 K K Đ

1 11, 7 11, 2015 21 0 12,2 ­1,3 0,2154 K K Đ 7

7 10, 2015 22 0 10 14,2 3 ­0,3256 K K Đ

15, 4 13, 2015 23 0 13,3 ­1,4 ­0,4569 K K Đ 4

7 14, 0 2015 24 12 11,3 4,9 ­0,5678 K K Đ

2 17, 16, 2015 25 0 14,7 ­6,7 ­0,152 K K Đ

7 10, 9 10, 2015 26 0 10,8 1,4 0,0025 K K Đ

8 12, 2 11, 2015 27 0 11,6 ­0,5 0,1257 K K Đ

1 12, 6 11, 2015 28 0 11,7 1,1 0,3694 K K Đ 2 1

57

12, 12, 2015 29 0 12,3 ­1,6 0,1212 K K Đ

8 12, 2 10, 2015 30 0 10,3 ­0,6 0,0008 K K Đ 6

8 12, 2015 31 0 10 9,2 ­10 0,0235 K K Đ 1

58