1
lêi nãi ®Çu
Trong thêi kú ®æi míi,c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®· vµ ®ang cã bíc
ph¸t triÓn m¹nh mÏ c¶ vÒ h×nh thøc vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.Cho ®Õn
nay cïng víi chÝnh s¸ch më cöa, c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n
xuÊt kinh doanh (SXKD) ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc thiÕt lËp nªn kinh
tÕ thÞ trêng vµ ®Èy m¹nh nÒn kinh tÕ thÞ trêng trªn ®µ æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn.
Thùc hiÖn h¹ch to¸n trong c¬ chÕ míi ®Ó bï ®¾p nh÷ng chi phÝ bá ra vµ cã l·i.
§Ó thùc hiÖn ®îc nh÷ng yªu cÇu ®ã, c¸c ®¬n vÞ ph¶i quan t©m tíi tÊt cc¸c
kh©u trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tõ khi bá vèn ra tíi khi thu vèn vÒ ®¶m b¶o thu
nhËp cho ®¬n vÞ thùc hiÖn ®Çy ®ñ nghÜa vô SXKD ph¶i thùc hiÖn tæng hoµ
nhiÒu biÖn ph¸p, trong ®ã biÖn ph¸p quan träng hµng ®Çu kh«ng thÓ thiÕu
®îc lµ thùc hiÖn qu¶n lý kinh tÕ trong mäi ho¹t ®éng SXHD cña doanh
nghiÖp. H¹ch to¸n kÕ to¸n lµ mét trong nh÷ng c«ng cô cã hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó
ph¶n ¸nh kh¸ch quan vµ gi¸m ®èc cã hiÖu qu¶ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng SXKD cña
doanh nghiÖp.
Ho¹t ®éng trong c¬ chÕ thÞ trêng cã ®iÒu tiÕt vÜ m« cña Nhµ níc,
®ång thêi chÞu sù chi phèi cña c¸c quy luËt kh¸ch quan nÒn kinh tÕ thÞ trêng
nh quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt c¹nh tranh… buéc c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt
ph¶i hÕt søc quan t©m tíi viÖc gi¶m chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm.
muèn ®¹t ®îc nh vËy, th× ®iÒu ®Çu tiªn lµ doanh nghiÖp ph¶i qu¶n lý
chÆt chÏ chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh to¸n chÝnh x¸c gi¸ thµnh s¶n phÈm th«ng qua
bé phËn kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh vµ tÝnh gi¸ thµnh sn phÈm.
ChÝnh v× vËy mµ viÖc tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ ho¹ch tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ
tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét yªu cÇu thiÕt yÕu trong nh÷ng vÊn ®Ò thêi thiÕt
yÕu vµ lu«n lµ mét sù ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m ®Ó gióp nhµ qu¶n lý
l·nh ®¹o doanh nghiÖp ph©n tÝch ®¸nh gi¸ ®îc t×nh h×nh sö dông lao ®éng,
vËt t, tiÒn vèn cã hiÖu qu¶ hay kh«ng, tiÕt kiÖm hay l·ng phÝ, t×nh h×nh thùc
hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh nh nµo?.. Tõ ®ã ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu nh»m
h¹ thÊp chi phÝ sn xuÊt, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh phï
hîp cho sù ph¸t triÓn SXKD vµ yªu cÇu qu¶n trÞ doanh nghiÖp .
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
NhËn thøc ®îc vai trß cña kÕ to¸n, ®Æc biÖt lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ
s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, trong thêi gian thùc tËp t¹i nhµ m¸y xi
m¨ng S«ng §µ (thuéc C«ng ty VËt t x©y l¾p vËn t¶i S«ng §µ 12), em ®·
m¹nh d¹n t×m hiÓu nghiªn cøu ®Ò tµi vÒ tæ chøc c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty ®Ó hiÓu râ h¬n vÒ thùc tiÔn c«ng
t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty, ®¸p øng c¸c
yªu cÇu qu¶n lý vµ h¹ch to¸n ë doanh nghiÖp.
Néi dung tãm t¾t cña ®Ò tµi nh sau:
PhÇn I: Lý luËn vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸
thµnh s¶n phÈm.
PhÇn II: T×nh h×nh thùc tÕ vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n
xuÊt vµ t×nh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y xi m¨ng S«ng §µ thuéc c«ng
ty x©y l¾p vËt t vËn t¶i S«ng §µ 12.
PhÇn III: Mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp
chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ë nhµ m¸y xi m¨ng S«ng §µ
thuéc c«ng ty x©y l¾p vËt t vËn t¶i S«ng §µ 12.
MÆc dï rÊt cè g¾ng vµ lu«n lu«n nhËn ®îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña thÇy
c« gi¸o vµ c¸c c« chó, anh chÞ ë phßng kÕ to¸n c«ng ty, song do nhËn thøc vµ
tr×nh ®é cã h¹n nªn luËn v¨n ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng tån t¹i thiÕu
sãt. Em rÊt mong muèn vµ xin ch©n thµnh tiÕp thu ý kiÕn ®ãng gãp bæ xung..
nh»m hoµn thiÖn h¬n n÷a ®Ò tµi nghiªn cøu.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
Ch¬ng i:
c¸c vÊn ®Ò chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh
s¶n phÈm
1.1. §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt cña ngµnh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp.
.2. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt
chñ yÕu.
1.2.1. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt :
Theo c¸c nhµ nghiªn cøu kinh tÕ thÕ giíi "Mäi ho¹t ®éng cña con ngêi
mµ t¹o ra thubnhËp lµ ho¹t ®éngh s¶n xuÊt ", nªn s¶n phÈm vËt chÊt vµ c¸c
ngµnh s¶n xuÊt ra s¶n phÈm dÞch vô trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh
doanh, doanh nghiÖp ph¶i khai th¸c vµ sö dông c¸c nguån lao ®éng, vËt t, tµi
s¶n, tiÒn vèn ®Ó thùc hiÖn viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô.
Trong qu¸ tr×nh ®ã, doanh nghiÖp ph¶i bá ra c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ
lao ®éng vËt ho¸ cho ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh, chi phÝ bá ra cho ho¹t
®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®îc gäi lµ chi phÝ s¶n xuÊt.
Chi phÝ s¶n xuÊt lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng
sèng, lao ®éng vËt ho¸ vµ c¸c chi phÝ cÇn thiÕt kh¸c mµ doanh nghiÖp chi ra ®Ó
tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi kú.
1.2.2 Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt.
1.2.2.1 Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo néi dung, tÝnh chÊt kinh tÕ
(yÕu tè chi phÝ)
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt cã néi dung, tÝnh chÊt
kinh tÕ ban ®Çu gièng nhau th× ®îc s¾p xÕp vµo cïng mét yÕu tè chi phÝ,
kh«ng ph©n biÖt chi phÝ ®ã ph¸t sinh ë ®Çu vµ dïng vµo môc ®Ých g×.
Toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ®îc chia lµm 5 yÕu tè chi phÝ c¬ b¶n sau:
- Chi phÝ nghuyªn liÖu, vËt liÖu: bao gåm toµn bé gi¸ trÞ cña c¸c lo¹i
nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu, phô tïng thay thÕ c«ng cô
dông cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt kinh doanh trong k× b¸o c¸o.
- Chi phÝ nh©n c«ng: bao gåm toµn bé chi phÝ tr¶ cho ngêi lao ®éng
(thêng xuyªn ay t¹m thêi) vÒ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n phô cÊp, trî
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng trong kú b¸o c¸o,c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng (KPC§,
BHXH, BHYT)
- Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnhh: bao gåm chi phÝ khÊu hao toµn bé
tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp dïng trong s¶n xuÊt kinh doanh tríc b¸o
c¸o.
- Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: bao gåm c¸c chi phÝ vÒ nhËn cung cÊp dÞch
vô tõ c¸c ®¬n vÞ kh¸c phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh
nghiÖp trong kú b¸o c¸o nh: ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, vÖ sinh vµ c¸c dÞch vô
kh¸c.
- Chi phÝ b»ng tiÒn: bao gåm c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cha ®îc
ph¶n ¸nh ë c¸c chØ tiªu trªn, ®· chi b»ng tiÒn trong kú b¸o c¸o nh: tiÕp kh¸ch
, héi häp, thuª qu¶ng c¸o…
1.2.2.2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo c«ng dông kinh tÕ chi phÝ.
(kho¶n môc chi phÝ).
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt cã cïng môc ®Ých, c«ng
dông ®îc s¾p xÕp vµo mét kho¶n môc chi phÝ, kh«ng ph©n biÖt néi dung kinh
tÕ cña chi phÝ.
Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt
®îc chia thµnh 3 kho¶n môc chi phÝ sau:
- Kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp : bao gåm c¸c kho¶n pahØ tr¶
cho ngêi lao ®éng trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, dÞch vô nh: l¬ng, c¸c kho¶n
phô cÊp l¬ng, tiÒn ¨n gi÷a ca vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng (BHXH, BHYT,
KPC§)
- Kho¶n môc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: bao gåm nh÷ng chi
phÝ ph¸t sinh t¹i bé phËn s¶n xuÊt (ph©n xëng, ®éi, tr¹i s¶n xuÊt …) ngoµi 2
kho¶n môc trªn.
Kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung bao gåm: c¸c néi dung kinh tÕ sau:
+ Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng : gåm c¸c kho¶n tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n
phô cÊp, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng, tiÒn ¨n gi÷a ca cñ nh©n viªn qu¶n lý ph©n
xëng, ®éi, bé phËn s¶n xuÊt.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
+ Chi phÝ vËt liÖu: gåm chi phÝ vËt liÖu dïng chung cho ph©n xëng
nh: vËt liÖu dïng ®Ó söa ch÷a, b¶o dìng tµi s¶n cè ®Þnh, vËt liÖu v¨n phßng
ph©n xëng vµ nh÷ng vËt liÖu dïng cho nhu cÇu qu¶n lý chung ë ph©n xëng.
+ Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt : gåm nh÷ng chi phÝ vÒ c«ng cô dông cô
xuÊt dïng cho ho¹t ®éng qu¶n lý cña ph©n xëng nh: khu«n mÉu, dông cô g¸
l¾p, dông cô cÇm tay, dông cô b¶o hé lao ®éng…
+ Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: gåm toµn bé sè tiÒn trÝch khÊu hao
tµi s¶n cè ®Þnh sö dông trong ph©n xëng nh: m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt
ph¬ng tiÖn vËn tµi, truyÒn dÉn, nhµ cëng…
+Chi phÝ dÞch vô m¸u ngoµi: gåm chi phÝ dÞch vô m¸u ngoµi phôc vô
cho ho¹t ®éng cña ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt nh: chi phÝ söa ch÷a tµi s¶n
cè ®Þnh thuª ngoµi, chi phÝ ®iÖn níc, ®iÖn tho¹i, c¸c kho¶n chi phÝ mua vµ sö
dông c¸c tµi liÖu kü thuËt,b»ng s¸ng chÕ, giÊy phÐp chuyÓn giao c«ng nghÖ,
nh·n hiÖu th¬ng m¹i.. kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn tµi s¶n cè ®Þnh.
+ Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Gåm c¸c chi phÝ b»ng tiÒn ngoµi c¸c chi phÝ
®· kÓ trªn phôc vô cho ho¹t ®éng cña ph©n xëng.
Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo c«ng dông kinh tÕ cña chi phÝ cã t¸c
dông phôc vô cho viÖc qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt theo ®inh møc, cung cÊp sè
liÖu cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm, ph©n tÝch t×nh h×nh thùc
hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh, lµm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó lËp ®Þnh møc chi phÝ s¶n
xuÊt vµ lËp kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm cho kú sau.
1.2.2.3. Ph©n lo¹i chi phÝ theo mèi quan hÖ víi s¶n lîng s¶n phÈm
s¶n xuÊt
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy th× toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt chia 2 lo¹i:
- Chi phÝ biÕn ®æi (biÕn phÝ)lµ nh÷ng chi phÝ cã sù thay ®æi vÒ lîng
t¬ng quan tØ lÖ thuËn víi sù thay ®æi cña khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong
kú nh: chi phÝ nguyªn vËt liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp.
- Chi phÝ cè ®Þnh ( ®Þnh phÝ) lµ nh÷ng chin phÝ kh«ng thay ®æi vÒ tæng
sè khi cã sù thay ®æi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong møc ®é nhÊt ®Þnh
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.