Dùng thuốc khi mắc trào ngược dạ dày - thực quản
Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản là tình trạng trào ngược từng
lúc hay thường xuyên các chất từ dạ dày lên thực quản, bệnh
không chỉ gây khó chịu cho bệnh nhân mà còn có nguy cơ gây ra
những biến chứng nặng nề như loét, hẹp, chảy máu thực quản,
thậm chí dẫn tới ung thư.
Nguyên nhân gây bệnh vẫn còn chưa rõ, tuy vậy người ta nói nhiều
tới vai trò của cơ thắt thực quản dưới. Các tác nhân làm yếu hoặc
gây giãn cơ góp phần gây ra bệnh trào ngược dạ dày - thực quản
như: uống rượu, hút thuốc; thức ăn chứa nhiều gia vị, mỡ, cà phê,
sôcôla; các tình trạng bệnh lý như béo phì, đái tháo đường, ở phụ
nữ có thai, thoát vị hoành; dùng các thuốc chẹn kênh canxi,
theophyllin...
Hiện nay có rất nhiều thuốc được đưa vào sử dụng để điều trị bệnh
trào ngược dạ dày thực quản:
Nhóm thuốc điều hoà vận động
Metoclopramid. Tác dụng trung ương vào vùng lẩy cò và có tác
dụng lên các lớp cơ ống tiêu hoá. Nó làm gia tăng vận động, thúc
đẩy mở môn vị. Dẫn đến làm vơi dạ dày từ đó làm giảm trào ngược
dạ dày thực quản. Tác dụng phụ: gây buồn ngủ và tăng trương lực
ngoại tháp.
Có thể dùng đường hậu môn bằng các viên đạn với liều lượng
thích hợp cho trẻ em trên 20kg.
Domperidon đây là thuốc kháng dopaminergic ngoại biên, nó cố
định vào thụ thể D2 ngoại biên và không qua hàng rào máu não.
Có tác dụng làm tăng áp lực cơ vòng đoạn dưới thực quản do đó
làm tăng sự vơi dạ dày dẫn đến làm giảm trào ngược. Thuốc chống
chỉ định với chảy máu dạ dày ruột, tắc ruột, nguy cơ thủng ở ống
tiêu hoá.
Sulpirid có tác dụng làm gia tăng trương lực đoạn dưới cơ vòng
thực quản, nó cũng có tác dụng vào hệ thần kinh trung ương như
các thuốc ngủ, do đó có tác dụng phụ là buồn ngủ, gây hội chứng
ngoại tháp, chảy sữa, bất lực.
Metopimazin là thuốc chống nôn kháng tiết dopamin có tác dụng
chọn lọc trên khu vực lẩy cò hoá học của não thất IV. Thuốc có tác
dụng làm thay đổi vận động ống tiêu hoá nhưng không làm tăng sự
vơi dạ dày, do đó nó không làm cản trở sự hấp thu tiêu hoá cao của
các thuốc phối hợp.
Ngoài ra trong một số trường hợp đặc biệt, tuỳ theo tình trạng bệnh
cảnh lâm sàng mà có thể dùng một số thuốc khác như alizaprid,
anzemet, zelmac.
Hình ảnh trào ngược dạ dày - mthực quản.
Nhóm thuốc làm giảm tác động có hại của trào ngược
Các thuốc tạo màng ngăn dạ dày - thực quản:
- Alginat: Acid alginic khi tiếp xúc với HCl sẽ tạo thành một lớp
bọt nổi lên trên dịch vị. Trong trường hợp trào ngược nhờ lớp gel
này sẽ bảo vệ cho niêm mạc thực quản khỏi bị tác động của acid dạ
dày. Liều sử dụng 2 thìa cà phê sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ.
- Dimeticol (gel polysilan) là một chất bảo vệ niêm mạc tương tự
như trên.
- Nhóm thuốc có tác dụng bảo vệ niêm mạc: Sucralfat gắn với
protein tạo hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày - thực quản chống lại
các tác nhân từ dạ dày. Thường chỉ định sucralfat trong các trường
hợp bệnh trào ngược vừa đến nặng.
Ngoài ra còn sử dụng các thuốc kháng acid (maalox,
phosphalugel), thuốc kháng thụ thể H2 (như cimetidin, ranitidin,
nizatidin, famotidin) hoặc thuốc ức chế bơm proton (như
omeprazol, lansoprazol, pantoprazol, rabeprazol, esomeprazol) tùy
theo tình trạng lâm sàng của bệnh nhân.
Đặc biệt, bên cạnh việc dùng thuốc thì việc duy trì chế độ ăn uống,
sinh hoạt hợp lý sẽ góp phần quan trọng trong việc điều trị bệnh lý
trào ngược dạ dày - thực quản, mỗi bữa không nên ăn quá nhiều,
nên ăn làm nhiều bữa, 4 - 5 bữa mỗi ngày, mỗi bữa ăn ít một;
không nên ăn chất lỏng, nên ăn đặc, khô; sau khi ăn không nên
nằm nhiều, ngồi ở tư thế cúi ra phía trước... nằm ngủ ở tư thế đầu
dốc cao; bỏ hẳn một số thức ăn làm giảm trương lực cơ vòng:
socola, thuốc lá, cà phê, chất mỡ, nước khoáng có hơi; ăn chậm,
nhai kỹ, tránh nuốt hơi vào dạ dày; không được dùng một số thuốc
làm giảm trương lực cơ vòng dưới thực quản như estrogen,
progesteron, anticholinergic, barbituric, ức chế calci, diazepam,
theophylin. Chỉ phẫu thuật khi điều trị nội khoa không khỏi và khi
có biến chứng nặng nề.
Sai lầm hay mắc phải của người bệnh là tự ý mua thuốc về dùng,
không theo chỉ định của bác sĩ. Cần phải hiểu rằng với mỗi người
bệnh có tình trạng bệnh lý cụ thể khác nhau, người bệnh cần được
thầy thuốc chuyên khoa khám và chỉ định điều trị thích hợp thì
bệnh mới mau lành, hạn chế được các biến chứng nguy hiểm của
bệnh và các biến chứng do dùng thuốc
