Giáo trình THAM VẤN
ĐIỀU TRỊ NGHIỆN MA TÚY
Trường Đại học Lao động - Xã hội
Chủ biên: TS. Bùi Thị Xuân Mai - TS. Nguyễn Tố Như
Trường Đại học Lao động - Xã hội
Chủ biên: TS. Bùi Thị Xuân Mai - TS. Nguyễn Tố Như
Giáo trình THAM VẤN
ĐIỀU TRỊ NGHIỆN MA TÚY
Giáo trình được biên soạn bởi tập thể tác Giả
nhóm tác giả tham gia biên tập:
TS. Bùi Thị Xuân Mai (Chủ biên)
TS. BS Nguyễn Tố Như (Đồng chủ biên), Phó giám đốc Can thiệp trong nhóm nghiện
chích ma túy và dự phòng HIV, FHI 360
Ths. Tiêu Thị Minh Hường
Ths. Lê Thị Dung
Ths. Lý Thị Hàm
Các thành viên nhóm can thiệp dự phòng HIV và ma túy – FHI 360:
Ths. Trần Thị Lan Phương
Nguyễn Ngọc Hà
Nguyễn Ly Lai
Bùi Xuân Quỳnh
Bùi Nữ Ngọc Bích
“Giáo trình Tham vấn Điều trị nghiện Ma túy” được thực hiện bởi Trường Đại học Lao động Xã hội với sự hỗ trợ
kỹ thuật của FHI 360 trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực trong lĩnh vực tư vấn điều trị nghiện và dự
phòng tái nghiện” do tổ chức CDC tài trợ giai đoạn 2009 – 2013. Nội dung tài liệu do Trường Đại học Lao động
Xã hội hoàn toàn chịu trách nhiệm và không nhất thiết phản ánh quan điểm của FHI 360 hay tổ chức CDC. Việc
tái bản bộ giáo trình lần này đã được sự đồng ý của Trường Đại học Lao động Xã hội, chủ biên và FHI 360 vì
mục đích đào tạo nâng cao chuyên môn cho cán bộ làm công tác điều trị nghiện tự nguyện tại cộng đồng và
phi lợi nhuận.
5
GIÁO TRÌNH Tham vấn điều Trị nghiện
Cũng như các quốc gia khác trên thế giới và trong khu vực, ở Việt Nam, sử dụng và lệ
thuộc ma túy đã và đang là nguyên nhân chính dẫn đến việc lây nhiễm HIV, tình trạng
chết trẻ và mất chức năng xã hội, tình trạng vi phạm pháp luật và là gánh nặng lớn
cho bản thân người sử dụng ma tuý, gia đình họ và cộng đồng. Trước năm 2008, chỉ
có hình thức cai nghiện tập trung tại các trung tâm Giáo dục, Chữa bệnh, Lao động xã
hội (trung tâm 06) là giải pháp chính cho những người nghiện. Biện pháp này chủ yếu
tập trung vào cắt cơn giải độc, giáo dục và tham gia các hoạt động “lao động trị liệu”
từ 1 đến 2 năm. Có rất ít hoặc thậm chí không có hoạt động tham vấn tại các trung
tâm này. Tỷ lệ tái nghiện sau khi trở về cộng đồng là rất cao.
Tham vấn điều trị nghiện ma tuý mới được đưa vào Việt Nam bắt đầu từ năm 2006
thông qua triển khai thí điểm chương trình hồi gia để giúp những người từ các trung
tâm 06 trở về tái hòa nhập tại cộng đồng và dự phòng tái nghiện tại thành phố Hồ Chí
Minh. Từ năm 2008, tham vấn điều trị nghiện được triển khai và mở rộng trong chương
trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone.
Tham vấn điều trị nghiện đã cải thiện chất lượng điều trị nhờ sự chuyển đổi về chất
đối với phương pháp tiếp cận; thay vì “khuyên bảo, chỉ bảo” bằng phương pháp
thực hành dựa vào bằng chứng – liệu pháp thay đổi nhận thức hành vi (Cognitive
Behavioural Therapy - CBT) tập trung vào nâng cao năng lực của thân chủ để phục
hồi, dự phòng tái nghiện, tiếp cận các dịch vụ y tế, xã hội và dự phòng lây nhiễm HIV.
Mặc dù ở Việt Nam, điều trị nghiện trong những năm qua đã có một bước phát triển
đáng kể với sự lồng ghép đa dạng các mô hình điều trị nghiện được áp dụng dựa
trên các bằng chứng và thực hành hiệu quả trên thế giới, tuy nhiên, vẫn còn một số
lượng lớn những người có nhu cầu điều trị vẫn chưa được tiếp cận các dịch vụ tham
vấn điều trị nghiện. Để đáp ứng với nhu cầu đào tạo tham vấn điều trị nghiện hiện
nay cho các cơ sở điều trị Methadone, cơ sở cai nghiện tự nguyện tại cộng đồng, đào
tạo các khoá ngắn hạn tại chỗ mang tính chất khẩn cấp nhằm đáp ứng nhu cầu trước
mắt đã được thực hiện. Tuy vậy, một trong những trở ngại của việc mở rộng công
tác điều trị nghiện tại cộng đồng là do thiếu đội ngũ tham vấn viên chuyên nghiệp,
có kinh nghiệm và kỹ năng. Do vậy, việc phát triển và đào tạo về tham vấn điều trị
nghiện một cách khoa học, bài bản được đặt ra như một nhiệm vụ quan trọng của
điều trị nghiện nói chung và của lĩnh vực công tác xã hội nói riêng ở Việt Nam trong
thời gian tới.
Lời mở đầu