BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH VÀ CÔNG THƯƠNG
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
NGÀNH/NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Ban hành cho CTĐT theo Quyết định số 827/QĐ-DLCT ngày 16/8/2022 của Hiệu trưởng Trường Cao
đẳng Du lịch và Công Thương)
Hải Dương, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở trình độ Cao
Đẳng và Trung Cấp, giáo trình Điện tử cơ bản là một trong những giáo trình môn học
đào tạo cơ sở ngành được biên soạn theo nội dung chương trình khung đã được phê
duyệt. Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng chặt chẽ
với nhau, logíc.
Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên
quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung lý
thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế trong sản xuất đồng thời có
tính thực tiển cao. Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng thời gian đào tạo
45 giờ gồm có:
MĐ12-00: Mở đầu
MĐ12-01: Các khái niệm cơ bản
MĐ12-02: Linh kiện thụ động
MĐ12-03: Linh kiện bán dẫn
MĐ12-04: Các Mạch khuếch đại dùng tranzito
MĐ12-05: Các mạch ứng dụng dùng BJT
Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và công
nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiên thức mới cho phù
hợp. Trong giáo trình, chúng tôi có đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học
cũng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng.
Tuy nhiên, tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, các trường có thề
sử dụng cho phù hợp. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu
đào tạo nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý
kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn.
Các ý kiến đóng góp xin gửi về Trường Cao đẳng Du lịch và Công thương.
.
Hải Dương, ngày 10 tháng 06 năm 2017
Các tác giả
1
MỤC LỤC
BÀI MỞ ĐẦU. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LINH KIỆN ĐIỆN TỬ.................... 11
1. Khái quát chung về kỹ thuật điện tử ..........................................................................
11 2. Ứng dụng cơ bản của kỹ thuật điện tử
....................................................................... 12
BÀI 1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN ......................................................................
13 1.1. Vật liệu dẫn điện và cách điện
................................................................................ 13 1.1.2. Điện trở cách điện của linh
kiện và mạch điện tử................................................ 19 1.2. Các hạt mang điện và dòng
điện trong môi trường................................................ 19
BÀI 2. LINH KIỆN THỤ ĐỘNG...........................................................................
28 1. Điện trở .....................................................................................................................
28 1.1 Ký hiệu, phân loại và cấu tạo..................................................................................
28 1.2. Cách đọc, đo, cách mắc điện trở
............................................................................. 33 2. Tụ điện
...................................................................................................................... 44 2.1 Ký
hiệu, phân loại, cấu tạo tụ điện.......................................................................... 44 2.2
Cách đọc, đo và cách mắc tụ điện........................................................................... 46
2.3. Ứng dụng của tụ điện.............................................................................................. 51
3. Cuộn Cảm ................................................................................................................. 56
3.1. Ký hiệu, phân loại, cấu tạo .....................................................................................
56 3.3. Các linh kiện khác cùng nhóm, ứng dụng
.............................................................. 57
BÀI 3. LINH KIỆN BÁN DẪN..............................................................................
61 1. Khái niệm chất bán dẫn ............................................................................................
61 1.1. Chất bán dẫn thuần:
................................................................................................ 62 1.2 Chất bán dẫn loại
N................................................................................................. 63 1.3. Chất bán dẫn
loại P ................................................................................................. 63 2. Tiếp giáp P-N,
đi-ốt tiếp mặt .................................................................................... 64 2.1 Một số hình
dạng của didoe khác ........................................................................... 65 3. Cấu tạo,
phân loại và các ứng dụng của diode........................................................... 65 4. Đo và
kiểm tra diode.................................................................................................. 71 Thực
hành diode ............................................................................................................ 71 3.
Lặp mạch nguồn một chiều đơn giản......................................................................... 74 4.
Transistor BJT........................................................................................................... 77
4.1 Cấu tạo và phân loại.................................................................................................
77 4.2 Nguyên lý làm việc
.................................................................................................. 77
2
4.3 Chế độ phân cực và ổn định nhiệt............................................................................
79 4.4 Các tham số cơ bản và tham số tới hạn của tranzito:..............................................
83 5 Transistor Trường (FET) ...........................................................................................
88
BÀI 4. CÁC MẠCH KHUẾCH ĐẠI DÙNG TRANZITO ..................................
108 1. Mạch khuếch đại
đơn............................................................................................... 109 1.1. Mạch mắc theo
kiểu E chung (E-C: Emitter Common) ....................................... 109 1.2 Mạch mắc theo
kiểu B chung (B-C):..................................................................... 115 1.3 Mạch mắc theo
kiểu C chung (C-C):..................................................................... 119 2. Mạch ghép phức
hợp................................................................................................ 131 2.1. Mạch khuếch
đại Cascode .................................................................................... 131 2.2. Mạch
khuếch đại Darlington................................................................................. 132 2.3.
Mạch khuếch đại Vi sai ........................................................................................ 133
BÀI 5. CÁC MẠCH ỨNG DỤNG DÙNG BJT...................................................
134 1. Mạch dao
động......................................................................................................... 134 1.1. Mạch
dao động đa hài............................................................................................ 135 1.2. Dao
động dịch pha ................................................................................................ 139
3
GIÁO TRÌNH
1. Tên mô-đun: ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
2. Mã mô đun: MĐ11
3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun
- Vị trí: Mô đun Điện tử cơ bản học trước các môn học, mô đun như: PLC cơ bản, kỹ
thuật cảm biến; có thể học song song với môn học Mạch điện.
- Tính chất: Là mô đun kỹ thuật cơ sở.
- Ý nghĩa và vai trò của mô đun
Linh kiện điện tử là tập hợp tất cả các vật liệu, linh kiện cần thiết để tạo nên các
mạch điện tử, bằng cách ghép nối các linh kiện trong một mạch điện tử và làm cho nó hoạt
động. Vì thế, việc hiểu nguyên lý làm việc của vật liệu, linh kiện, đánh giá đầy đủ các đặc
tính, ứng dụng các giá trị của chúng là việc đầu tiên một người thợ sửa chữa, lắp ráp thiết
bị điện tử phải tìm hiểu.
Đối với học viên thì cuốn sách này sẽ giúp tìm hiểu các thông số kỹ thuật, tính năng và
ứng dụng của các vật liệu, linh kiện điện tử.
Nếu mục đích của công việc là có kiến thức và kỹ năng để sửa chữa thì việc làm
hiệu quả nhất của học viên là hiểu rõ các tính năng, thực hiện được cách đo kiểm tra
các thông số các vật liệu, linh kiện, ứng dụng thực tế và thay thế các vật liệu, linh
kiện đã bị hỏng.
Hy vọng rằng cuốn giáo trình này đề cập đựơc phần lớn những lĩnh vực mà học viên cần
biết để sao cho những mạch điện tử trở thành đối tượng dễ hiểu, dễ lắp ráp, sửa chữa và
đem lại cho học viên những thông tin cần biết.
+ Tính chất của mô đun: Là mô đun kỹ thuật cơ sở
4. Mục tiêu của mô đun
Kiến thức:
- Giải thích và phân tích được cấu tạo nguyên lý các linh kiện kiện điện tử thông dụng. -
Phân tích được nguyên lý một số mạch ứng dụng cơ bản của tranzito như: mạch khuếch
đại, dao động, mạch xén...
Kỹ năng:
- Nhận dạng được chính xác ký hiệu của từng linh kiện, đọc chính xác trị số của chúng. -
Xác định được chính xác sơ đồ chân linh kiện, lắp ráp, cân chỉnh một số mạch ứng dụng
đạt yêu cầu kỹ thuật và an toàn.
Thái độ
4
- Hình thành tư duy khoa học phát triển năng lực làm việc theo nhóm
- Rèn luyện tính chính xác khoa học và tác phong công nghiệp
5. Nội dung mô-đun