BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH VÀ CÔNG THƯƠNG
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: VẼ ĐIỆN
NGÀNH/NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Ban hành cho CTĐT theo Quyết định số 827/QĐ-DLCT ngày 16/8/2022 của Hiệu
trưởng Trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương)
Hải Dương, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
I. LỜI NÓI ĐẦU
Giáo trình Vẽ điện là giáo trình được biên soạn ở dạng cơ bản và tổng quát cho học
sinh, sinh viên ngành Điện công nghiệp từ kiến thức nền cho đến kiến thức chuyên sâu.
Giáo trình giúp học sinh, sinh viên có được kiến thức chung rất hữu ích khi cần phải
nghiên cứu chuyên ngành sâu hơn. Mặt khác giáo trình cũng đã đưa vào các nội dung
mang tính thực tế giúp học sinh, sinh viên gần gũi, dễ nắm bắt vấn đề khi va chạm trong
thực tế. Ngoài ra giáo trình cũng có thể sử dụng cho các khối không chuyên muốn tìm
hiểu thêm về ngành Điện công nghiệp
Trong quá trình biên soạn giáo trình, tác giả đã tham khảo rất nhiều các tài liệu của
các tác giả khác nhau cả trong và ngoài nước.
Tác giả cũng xin chân thành gởi lời cảm ơn đến lãnh đạo nhà trường Trường Cao
Đẳng Du lịch và Công Thương đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả hoàn thành giáo trình
này. Đặc biệt là sự giúp đỡ hỗ trợ nhiệt tình của tập thể giáo viên khoa Công nghệ Điện
Tử của trường cũng như các bạn đồng nghiệp đã nhiệt tình đóng góp ý kiến trong quá
trình biên soạn.
Hải Dương, ngày tháng năm 20… Tham gia biên soạn
1. Phạm Thị Lụa: Chủ biên
2. Vũ Huy Hòa
1
MỤC LỤC
I. LỜI NÓI ĐẦU .....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ BẢN VẼ ĐIỆN.................................................................7
1. Qui ước trình bày bản vẽ........................................................................................................7
1.1. Vật liệu - dụng cụ vẽ...........................................................................................................7
1.2. Khổ giấy ...........................................................................................................................9
1.3 Khung tên, khung bản vẽ .....................................................................................................9
1.4. Chữ viết trong bản vẽ điện ................................................................................................11
1.5. Đường nét .......................................................................................................................12
1.6. Cách ghi kích thước..........................................................................................................12
1.7. Cách gấp bản vẽ...............................................................................................................13 2.
Các tiêu chuẩn của bản vẽ điện.............................................................................................13 2.1.
Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)...........................................................................................13 2.2.
Tiêu chuẩn Quốc tế (IEC) .................................................................................................14
CHƯƠNG 2: VẼ CÁC KÝ HIỆU QUI ƯỚC DÙNG TRONG BẢN VẼ ĐIỆN ................................16
1. Vẽ các ký hiệu phòng ốc và mặt bằng xây dựng .....................................................................16 2.
Vẽ các ký hiệu điện trong sơ đồ điện chiếu sáng.....................................................................18 2.1.
Nguồn điện......................................................................................................................18 2.2.
Đèn điện và thiết bị dùng điện ..........................................................................................20 2.3.
Thiết bị đóng cắt, bảo vệ ...................................................................................................22 2.4.
Thiết bị đo lường..............................................................................................................24 3.Vẽ
các ký hiệu điện trong sơ đồ điện công nghiệp ...................................................................25 3.1.
Các loại máy điện.............................................................................................................25 3.2.
Các loại thiết bị đóng cắt, điều khiển ..................................................................................28 4. Vẽ
các ký hiệu điện trong sơ đồ cung cấp điện .......................................................................32 4.1. Các
thiết bị đóng cắt, đo lường, bảo vệ. ..............................................................................32 4.2.
Đường dây và phụ kiện đường dây.....................................................................................35 5. Vẽ
các ký hiệu điện trong sơ đồ điện tử.................................................................................40 5.1. Các
linh kiện thụ động ......................................................................................................40 5.2. Các
linh kiện tích cực .......................................................................................................43 5.3. Các
phần tử logíc .............................................................................................................46 6. Các ký
hiệu bằng chữ dùng trong vẽ điện ..............................................................................47 CHƯƠNG
3: VẼ SƠ ĐỒ ĐIỆN...................................................................................................68 1. Mở đầu
..............................................................................................................................68 1.1. Khái
niệm........................................................................................................................68 1.2. Ví dụ
về các dạng sơ đồ ....................................................................................................68 2. Vẽ sơ đồ
mặt bằng, sơ đồ vị trí .............................................................................................70 2.1. Khái
niệm sơ đồ mặt bằng ................................................................................................70 2.2. Khái
niệm về sơ đồ vị trí...................................................................................................70 2.3. Ví dụ
về sơ đồ mặt bằng và sơ đồ vị trí...............................................................................70 3. Vẽ sơ đồ
nguyên lý và sơ đồ nối dây.....................................................................................71 3.1.Khái niệm
sơ đồ nguyên lý.................................................................................................71 3.2. Khái niệm
sơ đồ nối dây ...................................................................................................71 3.3. Các nguyên
tắc thực hiện ..................................................................................................71 3.4. Các ví
dụ.........................................................................................................................72 4. Vẽ sơ đồ
đơn tuyến ...........................................................................................................104 4.1. Khái
niệm......................................................................................................................104 4.2.Các
nguyên tắc thực hiện .................................................................................................104 4.3. Ví
dụ.............................................................................................................................105 5.
Nguyên tắc chuyển đổi các dạng sơ đồ và dự trù vật tư .........................................................105 5.1.
Nguyên tắc chung...........................................................................................................105
2
5.2. Dự trù vật tư ..................................................................................................................106
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC VẼ ĐIỆN
Tên mô đun:Vẽ Điện
Mã môn học: MH 10
Thời gian thực hiện môn học: 44 giờ; (Lý thuyết: 16 giờ; Thực hành, thí nghiệm,
thảo luận, bài tập: 25 giờ; Kiểm tra: 03 giờ)
I. Vị trí, tính chất môn học:
- Vị trí: Môn học vẽ điện là môn họcđược bố trí sau khi học xong môn học An toàn
lao động và học song song với môn học, mô đun: Vẽ kỹ thuật, Mạch điện, Vật liệu điện,
Khí cụ điện, và học trước các môn học, môn học chuyên môn nghề.
- Tính chất: Là môn học kỹ thuật cơ sở.
II. Mục tiêu Mô đun:
+ Kiến thức:
- Vẽ và nhận dạng được các ký hiệu điện, các ký hiệu mặt bằng xây dựng trên sơ đồ
điện.
+ Kỹ năng:
- Thực hiện được bản vẽ điện cơ bản theo yêu cầu cho trước.
+ Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Vẽ và đọc được các dạng sơ đồ điện như: sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp đặt, sơ đồ nối
dây, sơ đồ đơn tuyến...
- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc trong công việc.
III. Nội dung môn học:
1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian:
Số
Tên các bài trong mô đun
Thời gian ( giờ)
TT
Tổng
số
Lý
thuyết
Thực
hành
Thực
hành, thí
nghiệm,
thảo
luận,
bài tập
Kiể
m
tra
1
Chương1: Khái niệm chung
về bản vẽ điện
5
4
1
1. Khái quát chung về bản vẽ điện
1. Quy ước trình bày bản vẽ
1.1.Vật liệu dụng cụ vẽ
3
Số
TT
Tên các bài trong mô đun
Thời gian ( giờ)
Tổng
số
Lý
thuyết
Thực
hành
Thực
hành, thí
nghiệm,
thảo
luận,
bài tập
Kiể
m
tra
1.2. Khổ giấy
1.3. Khung tên, khung bản vẽ
1.4. Chữ viết trong bản vẽ
1.5. Đường nét
1.6. Cách ghi kích thước
1.7. Cách gấp bản vẽ
2. Các tiêu chuẩn bản vẽ điện
2
Chương 2: Các ký hiệu qui
ước dùng trong bản vẽ điện
16
6
10