GIÁO TRÌNH DẠY HỌC
BỆNH VIỆN BẠCH MAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ BẠCH MAI
ĐIỀU DƯỠNG CƠ SỞ NGÀNH
NGÀNH: ĐIỀU DƯỠNG
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
HÀ NỘI – 2025
LỜI GIỚI THIỆU
Tài liệu Điều dưỡng cơ sở ngành được biên soạn nhằm cung cấp nền
tảng kiến thức vững chắc cho sinh viên điều dưỡng trong giai đoạn đầu của
quá trình học tập và rèn luyện nghề nghiệp. Đây là một phần quan trọng trong
chương trình đào tạo điều dưỡng, đóng vai trò định hướng và hình thành
những kỹ năng cơ bản cần thiết để thực hành chăm sóc người bệnh một cách
toàn diện, an toàn và hiệu quả.
Tài liệu Điều dưỡng cơ sở ngành được biên soạn dựa theo năng lực cơ
bản của Điều dưỡng Việt Nam, trên cơ sở chương trình khung đã được phê
duyệt. Tài liệu là giáo trình tham khảo, giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành
Điều dưỡng. Tài liệu được biên soạn theo phương châm phát triển năng lực
cho sinh viên bao gồm: kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực tự chủ, chịu
trách nhiệm.
Tài liệu được biên soạn bởi các nhà giáo có nhiều kinh nghiệm và tâm
huyết tham gia giảng dạy Điều dưỡng, tài liệu có tham khảo các tài liệu mới
nhất trong nước và nước ngoài.
Tài liệu Điều dưỡng cơ sở ngành đã được Hội đồng chuyên môn thẩm
định. Hiệu trưởng Trường cao đẳng Y tế Bạch Mai đã quyết định ban hành
làm tài liệu dạy – học chính thức cho sinh viên khối ngành Điều dưỡng và các
chuyên ngành khác.
Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Bạch Mai xin chân thành cảm ơn
các tác giả và Hội đồng chuyên môn thẩm định đã giúp hoàn thành cuốn sách
để phục vụ cho công tác đào tạo nhân lực y tế.
Vì lần đầu xuất bản, chúng tôi mong nhận được các ý kiến đóng góp
của đồng nghiệp, các tác giả và các bạn sinh viên dể tài liệu được hoàn thiện
hơn trong lần tái bản tiếp theo.
GIÁM ĐỐC BỆNH VIỆN
HIỆU TRƯỞNG
LỜI NÓI ĐẦU
Giáo trình Điều dưỡng cơ sở ngành bao gồm các kiến thức cơ bản về
nghề Điều dưỡng và công tác kiển soát nhiễm khuẩn. Mục tiêu của tài liệu là
cung cấp cho người học kiến thức cơ bản về những quan điểm đường lối cơ
bản của đảng về công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong giai
đoạn hiện nay, kế hoạch hành động quốc gia, tổ chức y tế Việt Nam và tổ
chức ngành điều dưỡng, học thuyết Điều dưỡng, quy trình Điều dưỡng, công
tác đón tiếp người bệnh, công tác kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám
bệnh, chữa bệnh nhằm giúp sinh viên có kiến thức, kỹ năng, thái độ về nghề
Điều dưỡng sau khi hoàn thành các nội dung học tập cũng như năng lực tự
học của sinh viên Điều dưỡng.
Tài liệu được biên soạn bởi các giảng viên của Bệnh viện Bạch Mai,
giảng viên Trường Cao đẳng Y tế Bạch Mai bao gồm các chủ đề bám sát mục
tiêu Điều dưỡng cơ sở ngành của chương trình đào tạo. Nội dung tài liệu được
phân ra làm 3 chương:
Chương I: Tổ chức Y tế và tổ chức ngành Điều dưỡng
Chương II: Điều dưỡng cơ sở
Chương II: Kiểm soát nhiễm khuẩn
Tài liệu sử dụng cho các nhà giáo giảng dạy Điều dưỡng, sinh viên
ngành Điều dưỡng mà các chuyên ngành y học khác.
Với cách trình bày tuân thủ theo yêu cầu chung của Bộ Y tế, Nhà xuất
bản Y học về sách giáo khoa, việc phân nhóm nội dung dựa theo các tài liệu
Điều dưỡng hiện hành trong nước, nước ngoài và thực tế khi chăm sóc người
bệnh. Tác giả biên soạn đã dành nhiều công sức, trí tuệ thời gian để thực hiện
cuốn tài liệu này.
Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng không
tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của
quý đồng nghiệp, sinh viên và các độc giả để cuốn sách ngày càng hoàn thiện.
TẬP THỂ BAN BIÊN SOẠN
Chủ biên:
Ban biên soạn:
THAM GIA BIÊN SOẠN
PGS. TS. Đào Xuân Cơ
PGS. TS. Vũ Văn Giáp
TS. Bùi Minh Thu
TS. Bùi Minh Thu
TS. BS. Trương Anh Thư
TS. Nguyễn Hữu Thắng
TS. Vũ Đình Tiến
ThS. Bùi Thị Mỹ Anh
ThS. Ngô Trí Tuấn
ThS. Nguyễn Thị Thu Hà
ThS. Nguyễn Thu Trang
ThS. Nguyễn Hải Linh
ThS. Đinh Thị Thu Hương
ThS. Đoàn Văn Chính
ThS. Đỗ Thị Kim Chi
ThS. Triệu Thị Ánh Tuyết
CN. Hứa Thị Thu Hằng
Ban thư ký:
TS. Vũ Đình Tiến
ThS. Đinh Thị Thu Hương
MỤC LỤC
CHƯƠNG I: TỔ CHỨC Y TẾ VÀ TỔ CHỨC NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG 1
Bài 1: Những quan điểm đường lối cơ bản của đảng về một số giải pháp, tăng
cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong giai đoạn hiện
nay.....................................................................................................................1
Bài 2: Hệ thống y tế Việt Nam........................................................................16
Bài 3: Kế hoạch hành động quốc gia về tăng cường công tác điều dưỡng, hộ
sinh trong giai đoạn hiện nay...........................................................................33
Bài 4: Tổ chức ngành điều dưỡng, hộ sinh Việt Nam.....................................48
CHƯƠNG II: ĐIỀU DƯỠNG CƠ SỞ.........................................................62
Bài 5: Lịch sử ngành điều dưỡng.....................................................................62
Bài 6: Điều dưỡng học, học thuyết điều dưỡng...............................................77
Bài 7: Nhu cầu cơ bản của con người..............................................................93
Bài 8: Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của điều dưỡng................................105
Bài 9: Chuẩn năng lực cơ bản cao đẳng điều dưỡng Việt Nam....................122
Bài 10: Quy trình điều dưỡng........................................................................137
Bài 11: Các hoạt động điều dưỡng trong BV, mô hình phân công CS
155
Bài 12: Tiếp nhận NB đến khám bệnh, vào viện, chuyển viện, ra viện 166
Bài 13: Chăm sóc người bệnh giai đoạn cuối đời.........................................181
CHƯƠNG III: KIỂM SOÁT NHIỄM KHUẨN.......................................188
Bài 14: Đại cương về kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở y tế..............188
Bài 15: Phòng ngừa chuẩn và phòng ngừa dựa vào đường lây truyền. Áp dụng
kỹ thuật vô khuẩn trong thực hành lâm sàng.................................................208
Bài 16: Vệ sinh tay trong phòng ngừa nhiễm khuẩn bệnh viện....................220
Bài 17: Sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân...........................................246
Bài 18: Khử khuẩn và tiệt khuẩn dụng cụ y tế..............................................260
Bài 19: Quản lý chất thải y tế........................................................................288
Bài 20: Vệ sinh môi trường bề mặt bệnh viện...............................................303