Y BAN NHÂN DÂN TNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: GIỐNG CÂY TRỒNG
NGH: BO V THC VT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CP
(Ban hành kèm theo Quyết định s 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
ca Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022
- 1 -
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
- 2 -
LỜI NÓI ĐẦU
Ging cây trng hay thc vt nói chung (plant breeding) là một lĩnh vực quan trng
ca sn xut nông nghip. Mc đích của nó là to ra ngày ng nhiu ging cây trng mi
năng suất cao, chất lượng tt, chng chịu được các điều kin bt thuận (như sâu bệnh,
hn, úng, nóng, rét...). V thc cht, đó là sự tiến hoá ca thc vt do con người điều khin,
đưc hình thành t trong thc tin trng trọt qua hàng ngàn năm kể t khi con người bt
đầu mm "thun hoá" cây trng da theo kinh nghim.
Cùng vi s phát trin ca khoa hc k thuật, đặc bit s phát trin ca di
truyn hc trong sut 100 năm nay, công tác chọn to ging cây trồng đã xây dựng được
mt nn tng khoa hc vng chc và không ngừng được hoàn thin. Nh đó đã tạo ra hàng
lot các ging cây trng mi, nht các giống ngũ cốc, góp phần xoá đói giảm nghèo
mang li cuc sng m noci thin sc kho cho con ngưi.
Vi nhng phát trin mi trong chn to ging cây trng trên thế gii và Vit Nam,
cun giáo trình này cung cấp cho sinh viên cao đẳng, trung cp ngành chn ging y
trng ng nghip, m vườn nhng nguyên lý kiến thc cp nht căn bản ca chn
ging thc vt da trên kiến thc di truyn ng dng nhng ngành khoa hc lien
quan. V căn bản cun giáo trình này cp nht thêm nhiu kiến thc ca chn ging
phù hp vi tình hình phát trin hin nay.
Giáo trình Ging cây trnghy vọng s giúp ích cho sinh viên trong việc lĩnh hội
bn cht khoa hc ca chn ging, cp nht nhng kiến thc cn thiết để th tiếp cn
nhng kiến thức cao hơn và lựa chọn để phát trin ging thành mt ngh nghip.
Trong quá trình biên son, tác gi đã c gng cp nht nhng kiến thc hiện đại
thc tin vào. Tuy nhiên, do thời gian, trình độ, nguồn liệu hn nên không tránh
khi nhng thiếu sót. Kính mong nhận được s góp ý của độc gi để ln tái bn sau giáo
trình có cht lượng tốt hơn.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Người biên son
Võ Th Hoài Cm
- 3 -
MC LC
Tuyên bố bản quyền............................................................................................................. 1
Lời nói đầu ........................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................................ 8
Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................................. 8
Mục tiêu mô đun .................................................................................................................. 8
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 9
Bài 1: Khái quát v công tác ging cây trng .................................................................... 11
1. Khái niệm về giống cây trồng ........................................................................................ 11
1.1 Giống ................................................................................................................... 11
1.1.1 Khái niệm .................................................................................................... 11
1.1.2 Mt s thut ng thưng dùng .................................................................... 12
1.2 Tính trạng và đc tính ca ging......................................................................... 13
2. Phân loại giống cây trồng .............................................................................................. 14
2.1 Phân loại .............................................................................................................. 14
2.1.1 Theo nguồn gốc ........................................................................................... 14
2.2.2 Theo phương pháp gây tạo .......................................................................... 14
2.2 Tiêu chuẩn của một giống tốt .............................................................................. 14
3. Vai trò ca ging trong sn xut nông nghip ............................................................... 14
Câu hi ôn tp .................................................................................................................... 17
Bài 2: Các phương pháp chọn lọc cơ bản .......................................................................... 18
1. Khái niệm về chọn lọc ................................................................................................... 18
2. Vai trò của chọn lọc ....................................................................................................... 18
3. Phương thức sinh sản của cây trồng .............................................................................. 19
3.1 Sinh sản hữu tính ................................................................................................ 19
3.1.1 Khái niệm .................................................................................................... 19
3.1.2 Cơ chế th phn .......................................................................................... 20
3.2 Sinh sản vô tính ................................................................................................... 21
3.2.1 Khái niệm .................................................................................................... 21
3.2.2 Phân loi ...................................................................................................... 22
3.2.3 Uu nhược đim ............................................................................................ 23