ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG
*************
GIÁO TRÌNH
KÝ SINH TRÙNG
(GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM Y HỌC)
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 252a/QĐ - CĐYT ngày 31 tháng 5
năm 2022 của Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông)
(Lưu hành nội bộ; Cấm mọi hành vi sao chép)
Năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện Thông tư số:03/2017/TT-BLĐTBXH ngày 01/03/2017 của
Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Quy định về quy trình
xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình; tổ chức biên soạn, lựa
chọn, thẩm định giáo trình đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng.
Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông, Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông tổ chức
xây dựng, biên soạn tài liệu, giáo trình Ký sinh trùng theo chương trình chi
tiết cho Trung cấp Kỹ thuật xét nghiệm y học.
Mô đun Ký sinh trùng được thực hiện ở học kỳ 3 năm thứ hai, sau
khi sinh viên đã học xong các mô đun Giải phẫu sinh lý, Sinh lý bệnh, Kỹ
thuật xét nghiệm cơ bản.
Giáo trình ký sinh trùng cung cấp cho sinh viên chuyên ngành Trung
cấp Kỹ thuật xét nghiệm y học những kiến thức cơ bản về đại cương ký
sinh trùng, đặc điểm sinh lý, sinh thái, khả năng gây bệnh cũng như được
trang bị các kỹ năng và thực hiện được các kỹ thuật xét nghiệm tìm ký sinh
trùng trong các mẫu bệnh phẩm và biết cách vận dụng các kiến thức đã học
để phòng chống các bệnh do ký sinh trùng gây ra.
Tham gia biên soạn gồm tập thể giảng viên bộ môn Y học cơ sở có
trình độ tiến sĩ, thạc sỹ, bác sỹ có kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm, có
tham khảo tài liệu trong nước và nước ngoài đã được biên tập, chỉnh sửa
tổng thể và đã được Hội đồng Thẩm định chương trình giáo dục, giáo trình
Trung cấp Kỹ thuật xét nghiệm y học góp ý hoàn chỉnh. Trong quá trình sử
dụng, giáo trình sẽ được chỉnh lý, bổ sung và cập nhật hàng năm. Trong
quá trình biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi rất mong
nhận được ý kiến đóng góp của quý đồng nghiệp, các bạn sinh viên và độc
giả.
BIÊN SOẠN
BỘ MÔN Y HỌC CƠ SỞ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG
Chủ biên: Thạc sỹ Nguyễn Thị Bích Liên
THAM GIA BIÊN SOẠN
1. TS.BS. Đặng Thị Tuyết Minh
2. Ths. Bs. Đặng Thu Thanh
3. Ths. Nguyễn Thi Trang
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU……………………………………………………………..
PHẦN LÝ THUYẾT
Bài 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ KÝ SINH TRÙNG Y HỌC…………………….1
Bài 2. MỘT SỐ LOẠI GIUN KÝ SINH ĐƯỜNG RUỘT GÂY BỆNH
THƯỜNG GẶP…………………………………………………………...12
Bài 3. GIUN CHỈ BẠCH HUYẾT………………………………………..30
Bài 4. MỘT SỐ LOẠI SÁN GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP……………...37
Bài 5. MỘT SỐ LOẠI GIUN VÀ SÁN HIẾM GẶP……………………..60
Bài 6. ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƠN BÀO……………………………………..74
Bài 7. MỘT SỐ ĐƠN BÀO GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP........................80
Bài 8. KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT…………………….……………….94
Bài 9. ĐẠI CƯƠNG VỀ VI NẤM KÝ SINH………………………......,113
Bài 10: MỘT SỐ VI NẤM GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP.......................119
Bài 11: ĐẠI CƯƠNG VỀ CHÂN ĐỐT Y HỌC.......................................128
Bài 12: MỘT SỐ CHÂN ĐỐT GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP.................134
PHẦN THỰC HÀNH
Bài 1: QUAN SÁT HÌNH THỂ, TRỨNG GIUN ĐŨA - GIUN TÓC.....149
Bài 2: QUAN SÁT HÌNH THỂ, THỂ, TRỨNG GIUN MÓC/MỎ-
GIUN KIM................................................................................................155
Bài 3: QUAN SÁT HÌNH THỂ, TRỨNG SÁN LÁ.................................160
Bài 4: QUAN SÁT HÌNH THỂ, TRỨNG SÁN DÂY..............................165
Bài 5: KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM PHÂN TÌM KÝ SINH TRÙNG.....170
Bài 6: ƯỚC LƯỢNG SỐ GIUN BẰNG CÁCH ĐẾM SỐ TRỨNG........179
Bài 7: KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM ĐƠN BÀO.......................................185
Bài 8: QUAN SÁT HÌNH THỂ KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT...............191
Bài 9. KỸ THUẬT LÀM TIÊU BẢN MÁU ĐỂ TÌM KÝ SINH TRÙNG
SỐT RÉT...................................................................................................206
Bài 10: QUAN SÁT HÌNH THỂ NẤM....................................................213
Bài 11: KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM TÌM VI NẤM................................219
Bài 12: KỸ THUẬT CHUYÊN BIỆT XÉT NGHIỆM KÝ SINH TRÙNG
ĐƯỜNG RUỘT.......................................................................................227
BÀI ĐỌC THÊM CÁCH LẤY VÀ BẢO QUẢN BỆNH PHẨM TÌM KÝ S
INH TRÙNG..........................................................................................232.
ĐÁP ÁN LƯỢNG GIÁ……………………………………………........237
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………240
GIÁO TRÌNH KÝ SINH TRÙNG
Mã mô đun: MĐ 18
Thời gian thực hiện mô đun: 4 tín chỉ - 90 giờ;
- Lý thuyết: 30 giờ;
- Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 56 giờ;
- Kiểm tra: 4 giờ
- Tự học: 60 tiết
Vị trí, tính chất của mô đun:
- Vị trí:
Trong y học, ký sinh trùng là mô đun cung cấp cho sinh viên chuyên
ngành Trung cấp xét nghiệm những kiến thức cơ bản về đại cương ký sinh
trùng, về đặc điểm sinh lý, sinh thái khả năng gây bệnh, các biện pháp
phòng chống và điều trị các bệnh do các nhóm ký sinh trùng thường hay
gây bệnh cho người như: giun, sán, đơn bào, vi nấm.
Thực hiện được các kỹ thuật xét nghiệm tìm ký sinh trùng trong các
mẫu bệnh phẩm và biết cách vận dụng các kiến thức đã học để phòng
chống các bệnh do ký sinh trùng gây ra.
- Điều kiện tiên quyết: Sinh lý bệnh, Kỹ thuật xét nghiệm cơ bản.
- Tính chất: Là mô đun tích hợp giữa lí thuyết và thực hành.
Mục tiêu mô đun:
Sau khi học xong môn học Ký sinh trùng sinh viên cần đạt được
những năng lực sau:
* Về kiến thức:
+ Trình bày được đại cương chung về ký sinh trùng và bệnh do ký sinh
trùng gây nên.
+ Trình bày đặc điểm về hình thể, sinh thái, chu kỳ, khả năng gây
bệnh, truyền bệnh do ký sinh trùng thường gặp như: giun, sán, đơn bào, ký
sinh trùng sốt rét và vi nấm.
+ Trình bày được đặc điểm về dịch tễ học, cách phòng và điều trị bệnh
do ký sinh trùng.
+ Trình bày được nguyên lý thực hiện các kỹ thuật xét nghiệm ký sinh
trùng.
* Về k< năng
+ Nhận biết đúng và phân biệt được các loại ký sinh trùng trên tranh
mẫu và trên tiêu bản mẫu.
