Cần Thơ - 2025
TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ CẦN THƠ
GIÁO TRÌNH
LINH KIỆN VÀ ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT
1
Mục Lục
Mục Lục.............................................................................................................................1
BÀI MỞ ĐẦU...................................................................................................................7
1. Vật liệu dẫn điện và cách điện.......................................................................................7
1.1
Vật liệu dẫn điện......................................................................................................7
1.2. Vật liệu cách điện..................................................................................................13
2. Các hạt mang điện và dòng điện trong môi trường.................................................... 14
2.1
Dòng điện trong kim loại........................................................................................14
2.2
Dòng điện trong chất điện phân............................................................................ 15
2.3
Dòng điện trong chân không................................................................................17
2.4
: Dòng điện trong chất bán dẫn............................................................................. 18
BÀI 2: LINH KIỆN THỤ ĐỘNG................................................................................... 21
1. Điện trở....................................................................................................................... 21
1.1 Ký hiệu.................................................................................................................. 21
1.2 Phân loại................................................................................................................ 22
1.3 Cấu tạo....................................................................................................................25
1.4 Cách đọc, đo, cách mắc điện trở............................................................................ 25
1.5 Các linh kiện khác cùng nhóm và ứng dụng.........................................................35
2. Tụ điện........................................................................................................................ 37
2.1 Ký hiệu tụ điện...................................................................................................... 37
2.2 Cấu tạo của tụ điện...............................................................................................37
2.3 Phân loại tụ điện..................................................................................................37
2.4 Cách đọc, đo và cách mắc tụ điện.........................................................................39
3. Cuộn Cảm................................................................................................................... 45
3.1 Ký hiệu................................................................................................................... 45
3.2 Phân loại.................................................................................................................45
3.3 Ứng dụng cuộn cảm.............................................................................................. 46
BÀI 3: LINH KIỆN BÁN DẪN......................................................................................48
1. Khái niệm chất bán dẫn.............................................................................................. 48
1.1 Chất bán dẫn loại P...............................................................................................49
1.2 Chất bán dẫn loại N...............................................................................................49
2 Tiếp giáp P-N...............................................................................................................50
2.1. Một số hình dạng của diode khác......................................................................... 51
2.2. Các loại diode........................................................................................................51
2
2.3 Đo và kiểm tra diode.............................................................................................. 57
2.4 Các mạch ứng dụng dùng diode.............................................................................58
2.5 Lặp mạch nguồn một chiều đơn giản.....................................................................58
3. Transistor BJT.............................................................................................................59
3.1
Cấu tạo và phân loại...............................................................................................59
3.2
Nguyên lý làm việc.................................................................................................60
3.3
Chế độ phân cực và ổn định nhiệt..........................................................................61
3.4
Các tham số cơ bản và tham số tới hạn của tranzito.............................................65
3.5
Thực hành nhận dạng và đo transistor................................................................... 66
4. Transistor UJT............................................................................................................. 69
4.1
Cấu tạo....................................................................................................................69
4.2
Nguyên lý làm việc.................................................................................................71
4.3
Ứng dụng................................................................................................................74
4.4
Đo, kiểm tra transistor UJT....................................................................................75
5 Transistor Trường (FET)............................................................................................. 75
5.1. JFET...................................................................................................................... 75
5.2 MOSFET................................................................................................................ 82
5.3 Đo, kiểm tra transistor MOSFET,JFET................................................................. 86
6. Linh kiện tiếp giáp....................................................................................................... 91
6.1 Thyristor (SCR)......................................................................................................91
6.2 TRIAC....................................................................................................................96
6.3 DIAC...................................................................................................................... 99
6.4 Nhận dạng, kiểm tra và xác định cực tính và chất lượng của SCR,
TRIAC, DIAC............................................................................................................ 102
BÀI 4: BỘ CHỈNH LƯU.............................................................................................. 106
1. Bộ chỉnh lưu một pha................................................................................................106
1.1. Mạch chỉnh lưu không điều khiển......................................................................106
1.2. Mạch chỉnh lưu có điều khiển............................................................................ 113
2 Bộ chỉnh lưu ba pha...................................................................................................118
2.1. Mạch chỉnh lưu không điều khiển...................................................................... 118
2.2. Mạch chỉnh lưu có điều khiển ........................................................................... 125
3. Các chế độ làm việc của bộ chỉnh lưu.......................................................................130
3.1. Chế độ chỉnh lưu và nghịch lưu..........................................................................130
3.2. Chế độ dòng điện liên tục và dòng điện gián đoạn............................................ 131
BÀI 5: BỘ BIẾN ĐỔI ĐIỆN ÁP XOAY CHIỀU........................................................132
1. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều một pha...................................................................134
3
1.1. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều một pha tải thuần trở....................................... 134
1.2. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều một pha tải RL.................................................135
2. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều ba pha..................................................................... 136
2.1. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều ba pha tải R......................................................137
2.2. Bộ biến đổi điện áp xoay chiều ba pha tải RL ...................................................137
BÀI 6: BỘ BIẾN ĐỔI ĐIỆN ÁP MỘT CHIỀU...........................................................138
1. Bộ giảm áp.................................................................................................................138
1.1. Sơ đồ mạch..........................................................................................................138
1.2 Hoạt động............................................................................................................138
2. Bộ tăng áp..................................................................................................................139
2.1. Sơ đồ mạch..........................................................................................................139
2.2 Hoạt động............................................................................................................140
3. Các phương pháp điều khiển bộ biến đổi điện áp một chiều................................... 141
3.1. Điều khiển với tần số đóng ngắt không đổi........................................................141
3.2. Điều khiển theo dòng tải yêu cầu ...................................................................... 141
BÀI 7: BỘ NGHỊCH LƯU VÀ BIẾN TẦN.................................................................142
1. Bộ nghịch lưu áp một pha......................................................................................... 142
1.1. Bộ nghịch lưu có máy biến áp điểm giữa...........................................................142
1.2 Bộ nghịch lưu phân áp điện dung.......................................................................144
2. Bộ nghịch lưu áp ba pha...........................................................................................144
2.1. Sơ đồ mạch..........................................................................................................144
2.2 Nguyên lý hoạt động...........................................................................................145
3. Các phương pháp điều khiển bộ nghịch lưu áp........................................................ 146
3.1. Phương pháp điều khiển theo biên độ................................................................ 146
3.2. Phương pháp điều chế độ rộng xung ................................................................. 146
4. Bộ nghịch lưu dòng điện...........................................................................................148
4.1. Bộ nghịch dòng một pha.....................................................................................148
4.2 Bộ nghịch lưu dòng ba pha.................................................................................149
5. Các phương pháp điều khiển bộ nghịch lưu dòng................................................... 149
5.1. Phương pháp điều khiển theo biên độ................................................................ 150
5.2 Phương pháp điều khiển chế độ rộng xung........................................................150
6. Bộ biến tầm gián tiếp................................................................................................ 152
6.1. Bộ biến tần gián tiếp........................................................................................... 152
6.2. Bộ biến tần gián tiếp chỉnh lưu có điều khiển có cuộn cảm ............................. 154
4
7. Bộ biến tần trực tiếp..................................................................................................155
7.1. Bộ biến tần trực tiếp một pha..............................................................................155
7.2. Bộ biến tần trực tiếp ba pha ...............................................................................155
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................... 157