TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH-MARKETING
KHOA TÀI CHÍNH-NGÂN HÀNG
PGS.TS TRẦN HUY HOÀNG – TS. LÊ THỊ THÚY HẰNG
GIÁO TRÌNH
NGÂN HÀNG QUỐC TẾ 1
Năm 2020
LỜI GIỚI THIỆU
Trong xu thế kinh tế thế giới được quốc tế hóa, việc buôn bán và trao đổi hàng
hóa giữa các nước trên thế giới ngày càng đa dạng phong phú. Các quốc gia thực
hiện phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hợp tác và hội nhập với các quốc gia
khác. Chính phủ luôn có các chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc xuất
khẩu hàng hóa ra nước ngoài góp phần tăng thu ngoại tệ và hợp tác quốc tế. Chính
sách ngoại thương đúng đắn sẽ giúp cân đối cung cầu hàng hóa xuất nhập khẩu, cân
bằng cán cân thanh toán. Vì vậy, hoạt động ngoại thương thực hiện thông qua hệ
thống ngân hàng trên phạm vi quốc tế đóng vai trò ngày càng quan trọng. Ngân
hàng quốc tế được tổ chức hiệu quả giúp các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất nhập
khẩu; các ngân hàng có nguồn thu nhập, thương hiệu được khẳng định; gia tăng cán
cân thương mại, thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển.
Ngân hàng quốc tế là các hoạt động liên quan đến kinh doanh ngoại hối, thanh
toán quốc tế, tín dụng quốc tế, đầu tư quốc tế và tư vấn tài chính quốc tế… được
tiến hành và thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng với phạm vi ngoài lãnh thổ
một quốc gia. Hoạt động ngân hàng quốc tế diễn ra với sự tham gia của các ngân
hàng, các tổ chức tín dụng khác, các khách hàng của ngân hàng nhằm thỏa mãn nhu
cầu của ngân hàng, đối tác và khách hàng của ngân hàng. Các nội dung kinh doanh
ngoại hối, tín dụng quốc tế, đầu tư quốc tế và tư vấn tài chính quốc tế… đã được
trình bày trong các giáo trình Kinh doanh ngoại hối, Tài chính quốc tế. Vì vậy,
trong phạm vi của giáo trình này chỉ trình bày đến nội dung hoạt động thanh toán
quốc tế.
Giáo trình “Ngân hàng quốc tế 1” nhằm giới thiệu đến người đọc các phương
thức thanh toán quốc tế quan trọng như: Phương thức chuyển tiền, phương thức
thanh toán nhờ thu, phương thức thanh toán tín dụng chứng từ, … Giáo trình với kết
cấu 6 chương do các giảng viên của Trường Đại học Tài chính-Marketing biên soạn
như sau:
- Chương 1: Tổng quan thanh toán quốc tế - Th.s Nguyễn Vũ Thân biên soạn
- Chương 2: Bộ chứng từ trong thanh toán quốc tế - PGS.TS Trần Huy Hoàng
biên soạn
- Chương 3: Phương thức chuyển tiền – TS. Phạm Quốc Việt, TS. Cao Tấn
Huy biên soạn
- Chương 4: Phương thức thanh toán nhờ thu – TS. Phan Thị Hằng Nga, TS.
Huỳnh Thế Nguyễn biên soạn
- Chương 5: Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ - TS. Lê Thị Thúy
Hằng biên soạn
- Chương 6: Các phương thức thanh toán quốc tế khác – PGS.TS Trần Huy
Hoàng, TS. Lê Thị Thúy Hằng biên soạn.
Nhóm tác giả đã cố gắng biên soạn với nội dung các chương thật đầy đủ và hữu
ích nhất, tuy nhiên cũng không thể không có thiếu sót. Rất mong bạn đọc đóng góp
ý kiến để nhóm tác giả hoàn thiện hơn trong những lần xuất bản sau.
Nhóm tác giả
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN THANH TOÁN QUỐC TẾ .................................... 1
MỤC TIÊU CHƯƠNG......................................................................................... 1
1.1 Khái niệm, vai trò thanh toán quốc tế ......................................................... 2
1.1.1 Khái niệm .................................................................................................. 2
1.1.2 Vai trò của thanh toán quốc tế ................................................................... 3
1.2 Nguồn luật điều chỉnh .................................................................................... 7
1.2.1 Luật và Công ước quốc tế .......................................................................... 7
1.2.2 Các nguồn luật quốc gia ............................................................................ 8
1.2.3 Thông lệ và tập quán quốc tế ..................................................................... 9
1.3 Nghiệp vụ ngân hàng đại lý ......................................................................... 10
1.3.1 Ngân hàng đại lý ...................................................................................... 10
1.3.2 Truyền tin và thanh toán giữa ngân hàng đại lý ...................................... 12
1.4 Rủi ro trong thanh toán quốc tế .................................................................. 14
1.4.1 Rủi ro thương mại .................................................................................... 15
1.4.2 Rủi ro chính trị ......................................................................................... 16
1.4.3 Rủi ro đặc thù .......................................................................................... 17
1.5 Hợp đồng thương mại quốc tế và Incoterms.............................................. 18
1.5.1 Hợp đồng thương mại quốc tế ................................................................. 18
1.5.2 Incoterms ................................................................................................. 21
TÓM TẮT CHƯƠNG ........................................................................................ 25
CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................. 26
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM .............................................................................. 27
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG ................................................................................... 29
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 30
CHƯƠNG 2: BỘ CHỨNG TỪ TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ .............. 24
MỤC TIÊU CHƯƠNG....................................................................................... 24
2.1 Chứng từ tài chính ........................................................................................ 25
2.1.1 Hối phiếu ................................................................................................. 25
2.1.2 Kỳ Phiếu .................................................................................................. 35
2.1.3 Séc - Cheque, Check ................................................................................ 36
2.2 Chứng từ thương mại ................................................................................... 40
2.2.1 Chứng từ vận tải ...................................................................................... 40
2.2.2 Chứng từ hàng hóa .................................................................................. 52
2.2.3 Chứng từ bảo hiểm .................................................................................. 57
TÓM TẮT CHƯƠNG ........................................................................................ 59
CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................. 60
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM .............................................................................. 61
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG ................................................................................... 63
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 64
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG THỨC CHUYỂN TIỀN ............................................... 66
MỤC TIÊU CHƯƠNG....................................................................................... 66
3.1 Khái niệm và đặc điểm ................................................................................. 68
3.1.1 Khái niệm ................................................................................................ 68
3.1.2 Đặc điểm .................................................................................................. 70
3.2 Các bên tham gia .......................................................................................... 70
3.3 Quy trình nghiệp vụ giao dịch chuyển tiền ................................................ 71
3.4 Nhận xét và trường hợp vận dụng .............................................................. 76
3.4.1 Nhận xét ................................................................................................... 76
3.4.2 Trường hợp vận dụng .............................................................................. 77
TÓM TẮT CHƯƠNG ........................................................................................ 79
CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................. 80
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM .............................................................................. 81
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG ................................................................................... 84
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 85
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN NHỜ THU ............................ 87
MỤC TIÊU CHƯƠNG....................................................................................... 87
4.1 Khái niệm và đặc điểm ................................................................................. 88
4.1.1 Khái niệm ................................................................................................ 88
4.1.2 Đặc điểm .................................................................................................. 88