UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG
TIN
NGÀNH, NGHỀ: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN (ƯDPM)
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCĐCN ngày…tháng….năm 2025
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa)
THANH HÓA, NĂM 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích
kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Phân tích hệ thống là một khâu quan trọng trong bất kỳ một dự án tin học nào. Vấn
đề phân tích và thiết kế hệ thống thông tin quản lý được đưa vào nội dung giảng dạy
ở bậc đại học, cao đẳng của nhiều ngành trong đó có ngành Công nghệ thông tin.
Giáo trình này có thể phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên và học tập,
nghiên cứu và làm đề tài của sinh viên, nó cũng là một tài liệu tham khảo cho bất kì
ai quan tâm đến việc nghiên cứu, xây dựng một hệ thống thông tin.
Giáo trình “Phân tích và thiết kế hệ thống thông tin” cung cấp cho người đọc
những kiến thức cơ bản về hệ thống thông tin. Các cách tiếp cận để tìm hiểu một hệ
thống thông tin, các phương pháp điều tra và các công cụ để tổng hợp kết quả điều tra
nhằm mô tả hệ thống thông tin. Trên cở sở báo cáo tổng hợp kết quả điều tra, từng
bước xây dựng các mô hình cho các thành phần và ứng với từng giai đoạn tiếp cận để
các thành phần tham gia xây dựng hệ thống thông tin góp phần tự động hóa tổ chức,
làm cho hệ thống hoàn thiện hơn.
Đối với sinh viên khi thực tập tốt nghiệp, nếu chọn kiểu đề tài về phân tích và thiết
kế một hệ thống thông tin thì đây là tài liệu để sinh viên căn cứ vào các bước đó mà
thực hiện: điều tra, báo cáo, xây dựng các mô hình.
Cuốn giáo trình được hoàn thành do sự đúc kết từ những kinh nghiệm xây dựng
các hệ thống thông tin trong thực tế và một số năm giảng dạy môn học này cùng với
sự góp ý của các cán bộ giảng dạy. Trong quá trình biên soạn giáo trình có sử dụng
một số tài liệu liên quan đến phân tích và thiết kế hệ thống thông tin, tuy nhiên
không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của người đọc để
giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày….tháng….. năm 2025
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Trần Thế Anh
2. Lê Văn Linh
3. Lê Ngọc Tâm
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU...........................................................................................................2
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG......................2
1. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VỀ PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG THÔNG TIN 2
1.1. Một số khái niệm cơ bản......................................................................................2
1.2. Mô hình hóa hệ thống..........................................................................................3
1.3. Quy trình phân tích thiết kế hệ thống...................................................................4
2. CÁC HƯỚNG TIẾP CẬN TRONG PHÂN TÍCH THIẾT KẾ.................................4
2.1. Tiếp cận hướng chức năng...................................................................................4
2.2. Tiếp cận hướng đối tượng....................................................................................5
2.3. Đánh giá các hướng tiếp cận................................................................................5
CHƯƠNG II: NGÔN NGỮ MÔ HÌNH HÓA VÀ CÔNG CỤ PTTK...........................7
1. NGÔN NGỮ MÔ HÌNH HÓA THỐNG NHẤT UML.............................................7
1.1. Giới thiệu..............................................................................................................7
1.2. Các khái niệm cơ bản trong UML........................................................................7
1.3. Các biểu đồ trong UML.......................................................................................8
2. CÔNG CỤ RATIONAL ROSE...............................................................................15
2.1. Giới thiệu............................................................................................................15
2.2. Công cụ phân tích...............................................................................................15
2.3. Công cụ thiết kế.................................................................................................16
CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH HỆ THỐNG THEO HƯỚNG ĐỐI TƯỢNG................16
1. PHÂN TÍCH YÊU CẦU HỆ THỐNG.....................................................................17
1.1. Xác định yêu cầu hệ thống.................................................................................17
1.2. Mô hình hoá nghiệp vụ......................................................................................18
2. BIỂU ĐỒ USECASE...............................................................................................19
2.1. Giới thiệu về usecase..........................................................................................20
2.2. Xác định các biến thể của usecase.....................................................................20
2.3. Thiết lập các mối quan hệ giữa các usecase.......................................................20
2.4. Đặc tả tác nhân và usecase.................................................................................21
3. BIỂU ĐỒ LỚP.........................................................................................................21
3.1. Các khái niệm cơ bản về lớp đối tượng.............................................................22
3.2. Mô hình hóa liên kết giữa các lớp......................................................................22
3.3. Thuộc tính, phương thức của các lớp.................................................................23
4. BIỂU ĐỒ TƯƠNG TÁC..........................................................................................24
4.1. Biểu đồ tuần tự...................................................................................................24
4.2. Biểu đồ cộng tác.................................................................................................24
5. BIỂU ĐỒ TRẠNG THÁI VÀ BIỂU ĐỒ HOẠT ĐỘNG........................................25
5.1. Biểu đồ trạng thái...............................................................................................25
5.2. Biểu đồ hoạt động..............................................................................................25
CHƯƠNG IV: THIẾT KẾ HỆ THỐNG THEO HƯỚNG ĐỐI TƯỢNG...................27
1. THIẾT KẾ CÁC HỆ THỐNG CON........................................................................27
1.1. Hệ thống con......................................................................................................27
1.2. Phân chia hệ thống thành các hệ thống con.......................................................28
1.3. Kiến trúc phân tầng............................................................................................28
2. THIẾT KẾ GIAO DIỆN NGƯỜI DÙNG VÀ THIẾT KẾ LỚP..............................28
2.1. Thiết kế giao diện người dùng...........................................................................28
2.2. Thiết kế lớp........................................................................................................30
3. THIẾT KẾ VIỆC LƯU TRỮ CÁC DỮ LIỆU.........................................................30
3.1. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu hướng đối tượng........................................................30
3.2. Mô hình lưu trữ dữ liệu......................................................................................30
4. MÔ HÌNH HÓA CÀI ĐẶT HỆ THỐNG................................................................30
4.1. Xây dựng biểu đồ thành phần (Component Diagram).......................................30
4.2. Xây dựng biểu đồ triển khai...............................................................................31
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................33