TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
------------- -------------
BÀI GIẢNG
CƠ SỞ CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN
BAN BIÊN SOẠN
1. ThS. Hà Nam Phong - Đồng Chủ biên
2. ThS. Phùng Khắc Sáng - Đồng chủ biên
3. ThS. Đỗ Thu Hiền - Thành viên
4. ThS. Nguyễn Đức Chữ - Thành viên
HÀ NỘI, 2025
ii
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................. ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................. viii
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH ........................................................................... ix
LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN .................... 2
1.1. Thông tin và giá trị của thông tin
................................................................... 2
1.1.1. Dữ liệu, thông tin và tri thức
................................................................... 2
1.1.2. Giá trị của thông tin và vòng đời quản lý thông tin của doanh nghiệp
.. 4
1.2. Giới thiệu về hệ thống
..................................................................................... 6
1.2.1. Khái niệm hệ thống
.................................................................................. 6
1.2.2. Phân loại hệ thống theo tính chất hoạt động
........................................... 7
1.2.3. Hiệu năng và chuẩn hiệu năng hệ thống
................................................. 7
1.3. Giới thiệu về hệ thống thông tin
..................................................................... 8
1.3.1. Khái niệm hệ thống thông tin và các thành phần của nó
........................ 8
1.3.2. Hệ thống thông tin thủ công và hệ thống thông tin máy tính
............... 10
1.3.3. Các thành phần của hệ thống thông tin máy tính
.................................. 10
1.3.4. Các vai trò cơ bản của hệ thống thông tin trong tổ chức
...................... 12
1.4. Sơ bộ về các hệ thống thông tin
.................................................................... 13
1.4.1. Các loại hệ thống thông tin
.................................................................... 13
1.4.2. Hệ thống thương mại điện tử và thương mại di động
........................... 14
1.4.3. Hệ thống xử lý giao dịch và hệ thống hoạch định nguồn lực doanh
nghiệp.
.............................................................................................................. 15
1.4.4. Hệ thống hỗ trợ thông tin và hỗ trợ quyết định
..................................... 16
1.4.5. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo, hệ chuyên gia, thực tại ảo và phân tích
dữ liệu
............................................................................................................... 18
1.5. Một số vấn đề liên quan đến hệ thống thông tin
.......................................... 20
1.5.1. Vấn đề sức khỏe của người sử dụng hệ thống thông tin
....................... 20
1.5.2. Vấn đề bảo vệ môi trường liên quan tới HTTT ........................................ 22
1.5.3. Vấn đề toàn cầu hóa đối với hệ thống thông tin ....................................... 23
iii
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1 ............................................................................ 25
CHƯƠNG 2:
HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG TỔ CHỨC
......................... 27
2.1. Tổ chức và hệ thống thông tin
...................................................................... 27
2.1.1. Sứ mạng và chiến lược của tổ chức
....................................................... 27
2.1.2. Cấu trúc tổ chức
..................................................................................... 29
2.1.3. Hệ thống tổ chức và chuỗi giá trị trong tổ chức
.................................... 31
2.1.4. Văn hóa tổ chức ....................................................................................... 34
2.1.5. Thay đổi tổ chức ...................................................................................... 35
2.1.6. Vai trò của hệ thống thông tin trong hệ thống tổ chức
......................... 36
2.1.7. Quản lý nhân lực trong tổ chức
............................................................. 37
2.2. Lợi thế cạnh tranh ........................................................................................... 38
2.2.1. Khái niệm lợi thế cạnh tranh .................................................................... 38
2.2.2. Mô hình năm nguồn lực cạnh tranh .......................................................... 39
2.2.3. Chiến lược cho lợi thế cạnh tranh ............................................................ 40
2.3. Đo lường hiệu năng hệ thống thông tin
........................................................ 42
2.3.1. Năng suất
............................................................................................... 42
2.3.2. Lợi tức đầu tư và giá trị của hệ thống thông tin
.................................... 42
2.3.3. Thách thức về hiệu năng hệ thống thông tin
......................................... 42
2.4. Học vấn hệ thống thông tin và chuyên nghiệp hệ thống thông tin
.............. 43
2.4.1. Học vấn hệ thống thông tin
................................................................... 43
2.4.2. Tiếp cận hiện đại đối với hệ thống thông tin và nhu cầu nghề nghiệp hệ
thống thông tin .................................................................................................. 44
2.4.3. Kiến thức và kỹ năng chuyên nghiệp hệ thống thông tin
..................... 45
2.4.4. Nhân viên chuyên trách hệ thống thông tin trong tổ chức
.................... 46
2.4.5. Các chức danh nghề nghiệp HTTT điển hình ........................................... 47
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2 ............................................................................ 49
CHƯƠNG 3: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ THƯƠNG MẠI DI ĐỘNG ........... 50
3.1. Thương mại điện tử
....................................................................................... 50
3.1.1. Khái niệm về thương mại điện tử
.......................................................... 50
3.1.2. Các loại thương mại điện tử
.................................................................. 51
iv
3.1.3. Mô hình thương mại điện tử
.................................................................. 52
3.1.4. Thương mại di động
.............................................................................. 53
3.1.5. Chính quyền điện tử
............................................................................... 54
3.2. Ứng dụng thương mại điện tử và thương mại di động
................................. 55
3.2.1. Bán lẻ và bán buôn
................................................................................ 55
3.2.2. Sản xuất
.................................................................................................. 55
3.2.3. Tiếp thị
................................................................................................... 56
3.2.4. Đầu tư tài chính
...................................................................................... 56
3.2.5. Cửa hàng điện tử, đấu giá và dịch vụ bất động sản trực tuyến
............. 57
3.3. Các thách thức và mối đe dọa đối với thương mại điện tử và thương mại di
động
...................................................................................................................... 57
3.3.1. Thách thức đối với thương mại điện tử .................................................... 57
3.3.2. Các mối đe dọa
thương mại điện tử và thương mại di động
.................. 59
3.4. Chiến lược hệ thống thương mại điện tử và thương mại di động thành công
.............................................................................................................................. 61
3.4.1.
Khách hàng làm trung tâm ...................................................................... 61
3.4.2.
Năng lực vận hành .................................................................................. 62
3.4.3.
Nền tảng công nghệ ................................................................................. 63
3.4.4. Một số chiến lược hệ thống thương mại điện tử và thương mại di động
khác
.................................................................................................................. 63
3.5. Yêu cầu về hạ tầng công nghệ hỗ trợ thương mại điện tử và thương mại di
động
...................................................................................................................... 64
3.5.1. Phần cứng máy chủ web
........................................................................ 64
3.5.2. Phần mềm máy chủ web
........................................................................ 64
3.5.3. Phần mềm thương mại điện tử
.............................................................. 65
3.5.4. Công nghệ cần thiết cho thương mại điện tử
........................................ 65
3.5.5. Thanh toán điện tử
................................................................................. 66
3.6. Thương mại điện tử và thương mại di động tại Việt Nam
........................... 67
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3 ............................................................................ 68
v
CHƯƠNG 4: HỆ THỐNG XỬ LÝ GIAO DỊCH VÀ HỆ THỐNG HOẠCH
ĐỊNH NGUỒN LỰC ............................................................................................... 70
4.1. Giới thiệu chung về hệ thống xử lý giao dịch
.............................................. 70
4.1.1. Phương pháp xử lý giao dịch thẹo lô và trực tuyến................................... 71
4.1.2. Hệ thống xử lý giao dịch cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ..................... 72
4.2. Hoạt động xử lý giao dịch
............................................................................. 73
4.2.1. Thu thập dữ liệu ....................................................................................... 74
4.2.2. Kiểm tra dữ liệu ....................................................................................... 74
4.2.3. Hiệu chỉnh dữ liệu lỗi .............................................................................. 74
4.2.4. Thao tác dữ liệu ....................................................................................... 75
4.2.5. Lưu trữ dữ liệu ......................................................................................... 75
4.2.6. Tạo tài liệu và báo cáo ............................................................................. 75
4.3. Các vấn đề kiểm soát và quản lý ..................................................................... 76
4.3.1. Lập kế hoạch phục hồi sau thảm họa ........................................................ 76
4.3.2. Kiểm toán hệ thống xử lý giao dịch ......................................................... 76
4.4.1. Khái quát về hoạch định nguồn lực doanh nghiệp
................................ 77
4.4.2. Quản lý chuỗi sản xuất và cung ứng
..................................................... 78
4.4.3. Quản lý quan hệ khách hàng và đơn hàng
............................................ 78
4.4.4. Quản lý kế toán và tài chính ..................................................................... 80
4.4.5. Ưu điểm của hệ thống ERP ...................................................................... 81
4.4.6. Nhược điểm của hệ thống ERP
............................................................. 82
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 4 ............................................................................ 83
CHƯƠNG 5: HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ VÀ HỆ THỐNG HỖ TRỢ
RA QUYẾT ĐỊNH ................................................................................................... 85
5.1. Ra quyết định và giải quyết vấn đề.................................................................. 85
5.1.1. Các giai đoạn ra quyết định và giải quyết vấn đề ..................................... 85
5.1.2. Quyết định được lập trình và quyết định không được lập trình ................. 86
5.1.3. Tiếp cận tối ưu hóa, thỏa đáng và chuẩn xác ............................................ 86
5.1.4. Tiếp cận cảm nhận và đáp ứng ................................................................. 87
5.1.5. Lợi ích từ hệ thống thông tin quản lý và hệ thống hỗ trợ quyết định......... 87