Trang 89
Giáo trình : Robot công nghiệp
Chƣơng III: Mô hình toán động học Robot
Mục tiêu
- Xác định cách xây dựng hệ trục tọa độ và quỹ đạo chuyển động của
Robot
- Biểu diễn đƣợc các phƣơng trình trong chuyển động của Robot
- Phát biểu đƣợc các dạng chuyển động của robot: quay, tịnh tiến ,…
- Thiết lập và giải các bài toán về động lực học thuận – nghịch
Nội dung
Trình bày về các loại tọa độ, cách xây dựng hệ trục tọa độ gán với Robot, bộ
thông số DH, và ý nghĩa của quỹ đạo chuyển động của robot, các bài toán động
học thuận và nghịch, các bƣớc xây dựng phƣơng trình động học, động lực học.
Trang 90
Giáo trình : Robot công nghiệp
Chƣơng III: Mô hình toán động học Robot
Chƣơng III: MÔ HÌNH TOÁN ĐỘNG HC CA ROBOT.
3.1.H tọa độ và qu đạo
3.1.1 H trc ta độ
Trong hình học, thì một hệ tọa độ là một hệ thống sử dụng một hoặc nhiều số,
hoặc tọa độ, đxác định duy nhất vtrí của một điểm hoặc các phần tử hình
học khác trên một dãy số nhƣ trong không gian Euclide. Các tọa độ đƣợc xem
số thực nhƣng cũng có thể là số phức. Việc sử dụng một hệ tọa độ cho phép
các vấn đề về hình học đƣợc chuyển thành các vấn đề về số và ngƣợc lại.
Hệ tọa độ xác định một mặt phẳng hoặc không gian theo trục từ một điểm cố
định gọi gốc tọa độ (Origin). Mục tiêu vị trí của robot đƣợc đặt bởi các
phép đo dọc theo các trục của hệ thống trục tọa độ.
Robot sdụng nhiều loại hệ trục tọa độ, mỗi loại đều thích hợp cho các loại
lập trình cụ thể. Có thể liệt kê vài loại nhƣ sau
1. Hệ tọa độ cơ bản (The base coordinate system):
Đƣợc đặt tại gốc của robot. Đây cách dễ nhất đdi chuyển robot từ vị
trí này sang vị trí khác.
Hình 3.1 : Cách xác định hệ trục tọa độ cơ bản
Trang 91
Giáo trình : Robot công nghiệp
Chƣơng III: Mô hình toán động học Robot
Hệ tọa độ bản điểm Zero tại gốc của robot, làm cho các chuyển
động thể dự đoán đƣợc đối với robot cố định. Do đó rất hữu ích cho
việc di chuyển robot từ vị trí này sang vị trí khác. Khi đứng trƣớc robot và
di chuyển trong hệ tọa độ bản, trong một hệ thống robot đƣợc cấu hình
bình thƣờng, khi kéo cần điều khiển hƣớng về phía ngƣời dùng (user) sẽ
di chuyển robot dọc theo trục X, trong khi di chuyển cần điều khiển sang
hai bên sẽ di chuyển robot dọc theo Trục Y. khi xoay cần điều khiển sẽ di
chuyển robot dọc theo trục Z.
Qui tắc bàn tay phải (dùng xác định phƣơng, chiều của các trục x, y, z)
Dùng bàn tay phải nắm 2 ngón út và áp út lại, còn 3 ngón : ngón cái, ngón
trỏ ngón giữa xòe ra sao cho vuông góc từng cặp với nhau. Khi đó
ngón cái chỉ phƣơng chiều của trục Z thì ngón trỏ chỉ phƣơng, chiều
trục X, ngón giữa chỉ phƣơng chiều trục Y
Hình 3.2 : Bàn tay phải xác định phƣơng chiều các trục
2. Hệ tọa độ đối tƣợng công việc (work object coordinate system):
Trang 92
Giáo trình : Robot công nghiệp
Chƣơng III: Mô hình toán động học Robot
Hệ có liên quan đến phần công việc (work piece) và thƣờng là công cụ tốt
nhất để lập trình cho robot.
A: Hệ tọa độ World
B: Hệ tọa độ work object 1
C: Hệ tọa độ work object 2
Hình 3.3 : Các cách xác định hệ tọa độ đối tƣợng
Hệ tọa độ đối tƣợng công việc tƣơng ứng với phần công việc: Nó xác định
vị trí của phần công việc liên quan đến hệ tọa độ World (hoặc bất kỳ hệ
tọa độ nào khác).
Hệ tọa độ đối tƣợng công việc phải đƣợc xác định trong hai khung, khung
ngƣời sử dụng (liên quan đến khung World) khung đối tƣợng (liên
quan đến khung ngƣời dùng).
Robot thể một vài hệ tọa độ đối tƣợng công việc để thể hiện các
phần công việc khác nhau hoặc sao chép một phần công việc tƣơng tự tại
các địa điểm khác nhau.
Hệ tọa độ đối tƣợng công việc với các mục tiêu và đƣờng dẫn khi lập trình
cho robot mang lại rất nhiều lợi thế:
Khi định vlại phần công việc của robot trong dãy băng chuyền, ta
Trang 93
Giáo trình : Robot công nghiệp
Chƣơng III: Mô hình toán động học Robot
chỉ cần thay đổi vị trí của htọa độ đối tƣợng công việc và khi đó
tất cả các đƣờng dẫn sẽ đƣợc cập nhật cùng một lúc.
Cho phép làm việc trên các phần công việc đƣợc di chuyển bởi các
trục bên ngoài hoặc các băng chuyền, toàn bộ công việc đối
tƣợng với các đƣờng dẫn của nó có thể đƣợc di chuyển.
3. Hệ tọa độ công cụ (The tool coordinate system):
Xác định vị trí của công cụ robot sử dụng khi thực hiện các mục tiêu
đƣợc lập trình.
Hỉnh 3.4 : Hệ tọa độ công cụ trên Robot
Hệ tọa độ công cụ có vị trí gốc O ở điểm giữa của công cụ. Nó xác định vị
trí và hƣớng của dụng cụ. Hệ thống tọa độ công cụ thƣờng đƣợc viết tắt là
TCPF (Tool Centre Point Frame) và trung tâm của hệ tọa độ công cụ đƣợc
viết tắt là TCP (Tool Center Point).
Khi TCP robot di chuyển đến các vị trí lập trình, khi thực hiện các chƣơng
trình. Điều này nghĩa nếu bạn thay đổi công cụ (htọa độ công cụ)