ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: TRỒNG TRỌT CƠ BẢN
NGÀNH/NGHỀ: DỊCH VỤ THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
1
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi
mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình "Trồng trọt cơ bản" được biên soạn nhằm cung cấp những kiến thức
nền tảng và kỹ năng thiết yếu trong lĩnh vực trồng trọt cho sinh viên ngành Nông
Lâm nghiệp thuộc chương trình đào tạo của Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh
Hóa.
Quá trình biên soạn giáo trình là sự nỗ lực của đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm
của Khoa Nông Lâm nghiệp, dựa trên chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào
tạo, đồng thời cập nhật những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới và thực tiễn sản xuất
nông nghiệp tại Việt Nam. Giáo trình được xây dựng để đáp ứng mục tiêu đào tạo,
trang bị cho người học những hiểu biết toàn diện từ các yếu tố sinh học, đất đai,
dinh dưỡng, giống cây trồng, đến các kỹ thuật canh tác, bảo vệ thực vật và thu
hoạch, bảo quản nông sản.
Giáo trình được cấu trúc thành 3 chương, bao gồm các nội dung chính sau:
Phần mở đầu: Giới thiệu chung về ngành trồng trọt.
Các yếu tố nền tảng: Sinh học thực vật ứng dụng, đất trồng và dinh dưỡng.
Giống và kỹ thuật nhân giống: Vai trò của giống và các phương pháp nhân
giống cơ bản.
Kỹ thuật canh tác: Từ làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến phòng trừ sâu bệnh.
Thu hoạch và sau thu hoạch: Các vấn đề liên quan đến thu hái, sơ chế và bảo
quản nông sản.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Nông nghiệp
Thanh Hóa, Phòng Đào tạo, Khoa Nông Lâm nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho
việc biên soạn giáo trình này. Xin trân trọng cảm ơn sự đóng góp ý kiến quý báu
của các nhà khoa học, các chuyên gia và đồng nghiệp trong và ngoài trường. Đặc
biệt, xin cảm ơn thầy Hoàng Ngọc Thọ đã hỗ trợ về mặt chuyên môn, tài liệu và
các nguồn lực khác để hoàn thiện giáo trình.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song cuốn giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp xây dựng của quý độc giả và các bạn
sinh viên để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Chủ biên:
Thành viên:
3
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH.............................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: SINH LÝ TẾ BÀO, SINH TRƯỞNG...............................................................................................9
VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỰC VẬT....................................................................................................................9
1. SINH LÝ TẾ BÀO...................................................................................................................................10
1.1. Cấu tạo và chức năng sinh lý của tế bào thực vật........................................................................10
1.2. Đặc tính vật lý của chất nguyên sinh............................................................................................13
1.3. Sự trao đổi nước của tế bào thực vật..........................................................................................14
2. SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỰC VẬT..................................................................................16
2.1. Khái niệm chung về sinh trưởng và phát triển của thực vật........................................................16
2.2. Các chất điều hòa sinh trưởng, phát triển thực vật. Một số ứng dụng chất điều hòa sinh trưởng
trong sản xuất.....................................................................................................................................17
2.3. Sự nảy mầm của hạt....................................................................................................................19
2.4. Sự hình thành hoa.......................................................................................................................21
2.5. Sự hình thành quả và sự chín của quả.........................................................................................23
2.6. Sự rụng của cơ quan....................................................................................................................25
2.7. Sự ngủ nghỉ của thực vật.............................................................................................................27
3. THỰC HÀNH........................................................................................................................................29
Sử dụng Auxin trong Kỹ thuật Giâm cành và Xử lý Hạt giống.................................................................29
3.1. Sử dụng Auxin trong Kỹ thuật Giâm cành........................................................................................30
3.2. Sử dụng auxin trong xử lý hạt giống............................................................................................31
CHƯƠNG 2: CÂY NGÔ.................................................................................................................................33
1. Đặc tính thực vật học của cây ngô..................................................................................................33
2. SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN, YÊU CẦU NGOẠI CẢNH.....................................................................36
2.1. Các thời kỳ sinh trưởng và phát triển..........................................................................................36
2.2. Yêu cầu ngoại cảnh......................................................................................................................37
3. KỸ THUẬT TRỒNG...............................................................................................................................40
3.1. Một số giống Ngô........................................................................................................................40
3.2. Kỹ thuật làm đất..........................................................................................................................41
3.3. Chuẩn bị hạt giống và gieo hạt....................................................................................................42
4
3.4. Chăm sóc ngô..............................................................................................................................44
3.5. Phòng trừ sâu bệnh hại ngô.........................................................................................................46
3.6. Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ.................................................................................................48
4. THỰC HÀNH........................................................................................................................................50
4.1. Tìm hiểu phân biệt một số giống Ngô..........................................................................................50
4.2. Kỹ thuật làm Ngô bầu..................................................................................................................51
4.3. Nhận dạng, phân biệt một số loại sâu bệnh hại chính trên cây Ngô............................................52
CHƯƠNG 3: CÂY SẮN..................................................................................................................................55
1. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC..................................................................................................................55
1.1. Rễ................................................................................................................................................55
1.2. Thân.............................................................................................................................................55
1.3. Lá.................................................................................................................................................56
1.4. Hoa..............................................................................................................................................56
1.5. Quả..............................................................................................................................................56
1.6. Hạt...............................................................................................................................................56
2. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN..........................................................................................56
2.1. Giai đoạn nảy mầm và bén rễ (0 - 1.5 tháng sau trồng)...............................................................56
2.2. Giai đoạn phát triển thân lá và hình thành rễ củ (1.5 - 4 tháng sau trồng)..................................57
2.3. Giai đoạn tích lũy tinh bột (4 - 9 tháng sau trồng hoặc đến khi thu hoạch).................................57
2.4. Giai đoạn chín và thu hoạch........................................................................................................57
3. YÊU CẦU NGOẠI CẢNH.......................................................................................................................57
3.1. Nhiệt độ.......................................................................................................................................57
3.2. Ánh sáng......................................................................................................................................58
3.3. Nước............................................................................................................................................58
3.4. Đất đai.........................................................................................................................................58
3.5. Gió...............................................................................................................................................58
4. KỸ THUẬT TRỒNG...............................................................................................................................58
4.1. Chuẩn bị đất trồng.......................................................................................................................58
4.6. Chăm sóc.....................................................................................................................................64
5. THỰC HÀNH........................................................................................................................................67
5.1. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây sắn.............................................................................................67
5.2. Nhận dạng, phân biệt một số loại sâu, bệnh hại chính trên cây sắn............................................76
5