i
Hiện nay sức cạnh tranh quốc tế trong nhiều ngành sản xuất của Việt
Nam còn yếu kém, nhưng cơ hội có thể đến từ chính sức ép cạnh tranh buộc
các doanh nghiệp tự nỗ lực vươn lên. Để biến thách thức thành cơ hội, các
doanh nghiệp Việt Nam phải hoàn thiện chính mình thông qua các công cụ
quản lý, trong đó quan trọng nhất là công cụ kiểm tra và phân tích báo cáo tài
chính. Đây là công cụ nhạy bén để cung cấp thông tin chính xác cho các cấp
quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư, cổ đông, nhà cho vay, ngân hàng.
Là một Công ty sản xuất kinh doanh đa ngành, Vinafco luôn luôn chú
trọng tới quản lý tài chính thông qua nhiều công cụ trong đó có công cụ kiểm
tra và phân tích báo cáo tài chính. Tuy nhiên, kiểm tra và phân tích báo cáo tài
chính của Công ty còn chưa hoàn chỉnh về nội dung và hình thức nên chưa trở
thành công cụ đắc lực cho các nhà quản trị. Nhận thức được tầm quan trọng
trên, tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện kiểm tra và phân tích báo cáo tài
chính tại Công ty cổ phần Vinafco” cho luận văn thạc sỹ của mình.
Mục đích nghiên cứu là bổ sung và phát triển lý luận cơ bản về kiểm tra
và phân tích báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp và thông qua kiểm tra
và phân tích báo cáo tài chính tại thực tế tại Công ty cổ phần Vinafco, đề tài
xây dựng các phương hướng, giải pháp để hoàn thiện kiểm tra và phân tích
báo cáo tài chính.
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp để phân tích thực tiễn
như: phương pháp so sánh; liên hệ cân đối, tỷ lệ….
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, luận văn được kết cấu:
Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính
trong các doanh nghiệp
Chương 2: Thực trạng kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính tại Công
ty cổ phần Vinafco
ii
Chương 3: Hoàn thiện kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính tại Công
ty cổ phần Vinafco
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA VÀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI
CHÍNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
Trong phần này, tác giả đã trình bày, bổ sung và phát triển những cơ sở
lý luận cơ bản về kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính như:
1.1. Hệ thống báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp và ý nghĩa của
kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính
* Hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp
Hệ thống báo cáo tài chính được lập và trình bày theo quy định của
từng chế độ kế toán từng nước khác nhau. Theo Quyết định số 15/2006/QĐ-
BTC ngày 20 tháng 3 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính về việc ban
hành Chế độ Kế toán doanh nghiệp, hệ thống báo cáo tài chính của doanh
nghiệp bao gồm:
- Bảng cân đối kế toán: Là một báo cáo kế toán tài chính chủ yếu phản
ánh tổng quát tình hình tài sản của doanh nghiệp theo giá trị tài sản và nguồn
hình thành sản ở một thời điểm nhất định. Thời điểm đó thường là vào ngày
cuối cùng của kỳ hạch toán.
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Là một báo cáo kế toán tài
chính phản ánh tổng hợp doanh thu, chi phí và kết quả của các hoạt động kinh
doanh trong doanh nghiệp sau mỗi thời kỳ hoạt động.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh
việc hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh
nghiệp. Thông tin về lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp cung cấp cho người
sử dụng thông tin có cơ sở để đánh giá khả năng tạo ra các khoản tiền và việc
iii
sử dụng các khoản tiền đã tạo ra đó trọng hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
- Thuyết minh báo cáo tài chính: Là một báo cáo kế toán tài chính tổng
quát nhămg mục đích giải trình và bổ sung, thuyết minh những thông tin về
tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của doanh nghiệp
trong kỳ báo cáo, mà chưa được trình bày đầu đủ những chi tiết hết trong các
báo cáo tài chính khác.
* Ý nghĩa của kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính trong các
doanh nghiệp
Kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp là quá trình xem
xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài chính hiện hành với quá khứ.
Qua đó, người sử dụng thông tin có thể đánh giá đúng thực trạng tài chính của
doanh nghiệp, nắm vững tiềm năng, xác định chính xác hiệu quả kinh doanh
cũng như những rủi ro trong tương lai và triển vọng của doanh nghiệp.
Vì thế, kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính ngày càng đóng vai trò
quan trọng đối với tất cả các doanh nghiệp và được rất nhiều đối tượng quan
tâm: nhà quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư, các chủ ngân hàng và các tổ chức
tín dụng. Ngoài ra còn có nhiều nhóm đối tượng khác cũng quan tâm đến tình
hình tài chính của doanh nghiệp như: các cơ quan thuế, các cấp quản lý Nhà
nước, các chuyên gia phân tích tài chính trên thị trường, người lao động…
1.2 Kiểm tra báo cáo tài chính
* Về đối tượng và phương pháp kiểm tra báo cáo tài chính doanh
nghiệp
Đối tượng của kiểm tra nói chung và kiểm tra báo cáo tài chính nói
riêng là tìm kiếm các sai lầm và gian lận.
Về nguyên tắc, tuỳ theo khả năng, yêu cầu và điều kiện cụ thể, có thể
tiến hành kiểm tra từ khái quát đến cụ thể, từ đơn giản đến phức tạp. Nói
iv
chung, phương pháp kiểm tra báo cáo tài chính có thể tiến hành theo ba bước
sau đây:
- Bước 1: Kiểm tra khái quát
- Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật lập bảng
- Bước 3: Kiểm tra tính chính xác của số liệu
Các phương pháp cụ thể có thể được sử dụng để kiểm tra báo cáo tài
chính bao gồm: phương pháp chọn mẫu để kiểm tra, phương pháp dựa vào
dấu hiệu chỉ dẫn, phương pháp phối hợp từ nhiều phía phương pháp kiểm tra
hiện vật.
* Về nội dung kiểm tra báo cáo tài chính doanh nghiệp
Bao gồm:
- Kiểm tra bảng cân đối kế toán: kiểm tra tính cân bằng và mối quan hệ
giữa các chỉ tiêu nội bộ bảng cân đối kế toán và các báo cáo tài chính
khác.(1.1); (1.2); (1.3).
- Kiểm tra báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: kiểm tra mối quan hệ
nội bộ báo cáo kết quả kinh doanh và các báo cáo tài chính khác.(1.4).
- Kiểm tra báo cáo lưu chuyển tiền tệ: kiểm tra mối quan hệ nội bộ và
với các báo cáo tài chính khác.
- Kiểm tra thuyết minh báo cáo tài chính: kiểm tra nguồn dữ liệu để lập
các chỉ tiêu trên thuyết minh báo cáo tài chính và mối quan hệ với các báo cáo
tài chính khác.
1.3 Phân tích báo cáo tài chính
* Về phương pháp phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
Do nhu cầu về thông tin tài chính của doanh nghiệp rất đa dạng, đòi hỏi
phân tích tài chính phải được tiến hành bằng nhiều phương pháp khác nhau để
từ đó đáp ứng đầy đủ nhu cầu của các đối tượng quan tâm như: Phương pháp
so sánh
;
Phương pháp chi tiết chỉ tiêu phân tích; Phương pháp loại trừ;
v
Phương pháp liên hệ cân đối; Phương pháp kết hợp, Phương pháp xác định
giá trị theo thời gian của tiền…Các nhà phân tích có thể lựa chọn một hoặc
kết hợp nhiều phương pháp nói trên để tiến hành phân tích tài chính.
* Về nội dung phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
Thứ nhất, đánh giá khái quát tình hình tài chính doanh nghiệp
- Đánh giá khái quát tình hình tài sản và nguồn vốn: so sánh số liệu
nhiều kỳ của tổng tài sản và của tổng nguồn vốn. Thông qua việc so sánh khái
quát trên nhà quản trị thấy được khả năng huy động, mức độ phân phối cũng
như khả năng sử dụng vốn trong kỳ của doanh nghiệp.
- Đánh giá khái quát mức độ độc lập tài chính của doanh nghiệp
thông qua nhiều chỉ tiêu khác nhau như:
+ Hệ số tài trợ (1.5): phản ánh khả năng tự bảo đảm về mặt tài chính và
mức độ độc lập về mặt tài chính của doanh nghiệp.
+ Hệ số khả năng thanh toán tổng quát (1.6): phản ánh khả năng thanh
toán tổng quát của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.
+ Hệ số khả năng thanh toán nhanh:(1.7): cho biết toàn bộ các khoản
tiền, tương đương tiền hiện có và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn của
doanh nghiệp có đảm bảo được khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn
của mình hay không.
Thứ hai, phân tích cấu trúc tài chính và tình hình đảm bảo vốn cho
hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Phân tích cấu trúc tài chính của doanh nghiệp bao gồm các nội dung như:
phân tích cơ cấu tài sản (công thức 1.8); phân tích cơ cấu nguồn vốn (1.9) và mối
quan hệ tài sản và nguồn vốn thông qua các chỉ tiêu: hệ số nợ so với tài sản (
công thức 1.10); hệ số tài sản so với vốn chủ sở hữu (công thức 1.11).
- Phân tích tình hình đảm bảo nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh
gồm phân tích cân bằng tài chính (công thức 1.12); đánh giá vốn hoạt động