i
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN LƯU CHUYỂN HÀNG
HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH
NGHIỆP KINH DOANH THƯƠNG MẠI
1.1 . Hoạt động kinh doanh thương mại trong nền kinh tế thị trường
- Hoạt động thương mại ra đời là kết quả sủa sự phân công lao động xã hội và
chuyên môn hóa sản xuất. Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị
trường hay chính là hoạt động lưu thông, phân phối hàng hóa trong mỗi quốc gia
hay giữa các quốc gia với nhau.
Vai trò của hoạt động kinh doanh thương mại trong nền kinh tế:
* Thương mại là điều kiện thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển
* Thông qua việc mua bán hàng hóa dịch vụ trên thị trường, thương mại có vai trò
quan trọng trong việc mở rộng khả năng tiêu dùng nâng cao mức hưởng thụ của
các cá nhân và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy sản xuất và mở rộng phân công
lao động xã hội, thực hiện cách mạng khoa học công nghệ trong các ngành của nền
kinh tế quốc dân.
* Thương mại có vai trò là cầu nối gắn kết nền kinh tế trong nước với nền kinh tế
thế giới, thực hiện chính sách mở cửa.
* Hoạt động thương mại đòi hỏi các doanh nghiệp tính năng động sáng tạo trong
sản xuất kinh doanh, thúc đẩy, phát huy sáng kiến để nâng cao khả năng cạnh tranh
của hàng hóa, dịch vụ trên thị trường.
- Hoạt động thương mại là hoạt động trung gian đưa hàng hóa từ nơi sản xuất đến
tiêu dùng. Các đơn vị kinh doanh thương mại chính là một kênh phân phối quan
trọng thực hiện chức năng lưu chuyển hàng hóa. Vì vậy lưu chuyển hàng hóa là
quá trình đưa hàng hóa từ khâu sản xuất đến khâu tiêu dùng thông qua các phương
thức mua bán và được thực hiện bởi các doanh nghiệp kinh doanh thương mại. Đối
với các doanh nghiệp thương mại, hoạt động lưu chuyển hàng hóa là hoạt động chủ
yếu và thường xuyên bao gồm hai quá trình mua và bán hàng không qua khâu chế
biến làm thay đổi hình thái vật chất của hàng hóa.
ii
1.2 Nội dung kế toán lưu chuyển hàng hoá và xác định kết quả kinh doanh
trong các doanh nghiệp thương mại.
- Thu mua hàng hóa là giai đoạn đầu tiên trong quá trình lưu chuyển hàng hóa tại
các doanh nghiệp kinh doanh thương mại. Hàng hóa mua được thực hiện theo nhiều
phương thức: giao nhận và thanh toán
+ Các phương pháp hạch toán chi tiết sau: phương pháp thẻ song song,
phương pháp sổ số dư, phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển.
Phương pháp thẻ song song.
Phương pháp sổ số dư.
Phương pháp sổ số đối chiếu luân chuyển.
+ Hạch toán tổng hợp quá trình mua bán hàng: kế toán doanh nghiệp sử dụng
hệ thống tài khoản thống nhất theo chế độ kế toán ban hành theo Quyết định số
15/2006/QĐ-BTC ngày 20/3/2006 thay cho QĐ số 1141/TCCĐKT ngày 1/11/1995
Để phản ánh giá trị hiện có, tình hình biến động tăng giảm các loại hàng hoá, tuỳ
theo điều kiện cụ thể và đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp, kế toán sử dụng một
trong hai phương pháp hạch toán.
Phương pháp kê khai thường xuyên là phương pháp
Phương pháp kiểm kê định kỳ
- Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương
mại. Doanh thu phản ánh kết quả tiêu thụ hàng hóa. Doanh thu là tổng giá trị các lợi
ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản
xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở
hữu (áp dụng Chuẩn mực doanh thu số 14 - Chuẩn mực kế toán Việt Nam)
Ngoài ra, các khoản giảm trừ doanh thu:
- Chiết khấu thương mại
- Giảm giá hàng bán
- Giá trị hàng bán bị trả lại
- Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT tính theo phương pháp
trực tiếp
iii
+ Tính giá hàng xuất bán
Tính gía hàng xuất bán theo giá thực tế.
Tính giá hàng xuất bán theo giá hạch toán.
- Kế toán tổng hợp giai đoạn bán hàng
Theo phương pháp kê khai thường xuyên
Theo phương pháp kiểm kê định kỳ
- Kế toán xác định kết quả kinh doanh
Kế toán xác định kết quả tiêu thụ
Kế toán kết quả tiêu thụ đó là phần chênh lệch giữa doanh thu thuần về tiêu thụ
hàng hoá với các khoản chi phí kinh doanh và được xác định bằng công thức sau:
Kết quả
tiêu thụ = Doanh thu bán
hàng thuần - Giá vốn
hàng bán - Chi phí
bán hàng -
Chi phí quản
lý doanh
nghiệp
Kế toán xác định kết quả hoạt động tài chính
Kế toán kết quả hoạt động tài chính là phần chênh lệch giữa doanh thu hoạt động tài
chính với chi phí tài chính
Kế toán xác định kết quả hoạt động khác
Kết quả hoạt động khác là phần chênh lệch giứu thu nhập khác với chi phí khác và
chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
* Hệ thống sổ kế toán trong hạch toán luân chuyển hàng hóa và xác định kết
quả kinh doanh
Hiện nay các doanh nghiệp áp dụng một trong năm hình thức sổ kế toán sau:
- Hình thức nhật ký chứng từ
- Hình thức nhật ký chung
- Hình thức nhật ký sổ cái,
- Hình thức chứng từ ghi sổ
- Hình thức kế toán trên máy tính
- Kế toán lưu chuyển hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh theo yêu cầu
của kế toán quản trị
iv
Hệ thống kế toán quản trị được xây dựng với mục đích chủ quan của người quản
lý từng doanh nghiệp, do đó, sổ kế toán và các báo cáo về lưu chuyển hàng hoá của
từng doanh nghiệp cũng khách nhau nhằm phục vụ tốt nhất yêu cầu thu thập thông
tin của người quản lý doanh nghiệp. Do đó sổ kế toán và báo cáo lưu chuyển hàng
hoá theo kế toán quản trị thông thường cung cấp cả thông tin tổng hợp cho người
quản lý, và những thông tin liên quan đến những mặt hàng chi tiết mà người quản lý
muốn có. Việc theo dõi chi phí liên quan đến phát sinh trong thu mua hàng hoá
thông thường được theo dõi và báo cáo theo các tiêu thức được phân chia trong kế
toán quản trị về chi phí.
Hệ thống báo cáo kế toán quản trị được xây dựng với mục đích cung cấp thông tin
hữu ích gắn liền với từng mục tiêu hoạt động cụ thể của từng doanh nghiệp, đồng
thời phục vụ chức năng quản lý của nhà quản trị doanh nghiệp do đó hệ thống báo
cáo quản trị kết quả kinh doanh thường bao gồm có các loại báo cáo sau; Báo cáo
kết quả kinh doanh theo dự toán, báo cáo đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh.
1.3 Kinh nghiệm kế toán lưu chuyển hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh
của một số nước trên thế giới
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy hạch toán kế toán lưu chuyển
hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh của các nước, cụ thể là: Kế toán Pháp và
Kế toán Mỹ có nhiều điểm tương đồng, bên cạnh những điểm khác biệt so với Kế
toán Việt Nam cần phải tiếp tục nghiên cứu để nhằm làm cho công tác kế toán hàng
tồn kho nói riêng và kế toán nói chung của các doanh nghiệp thương mại Việt Nam
ngày càng hoàn thiện hơn.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN LƯU CHUYỂN HÀNG HOÁ VÀ
XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
KINH DOANH HOÁ CHẤT VÀ THIẾT BỊ Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN HTÀNH
PHỐ HÀ NỘI
2.1 Đặc điểm chung về tình hình hoạt động kinh doanh và tổ chức quản lý ở
các doanh nghiệp kinh doanh hoá chất và thiết bị y tế trên địa bàn thành phố
Hà Nội.
v
Doanh nghiệp hoạt động thương mại nói chung và hoạt động thương mại trong lĩnh
vực kinh doanh hóa chất và thiết bị y tế nói riêng có những đặc trưng chủ yếu: mua
và bán hàng hóa, hàng tồn kho là những vấn đề luôn được đề cập. Hàng hóa của loại
hình này rất đa dạng Hóa chất và thiết bị y tế là sản phẩm của khoa học công nghệ.
Hóa chất được chia làm 02 loại: Hóa chất công nghiệp và hóa chất phòng thí
nghiệm. Những doanh nghiệp kinh doanh hóa chất và thiết bị y tế đi kèm thì thường
là kinh doanh hóa chất phòng thí nghiệm. Bởi vì hóa chất công nghiệp yêu cầu về
diện tích kho bãi lớn, đối tượng sử dụng khác với đối tượng sử dụng hóa chất phòng
thí nghiệm.
Mặt khác, kinh doanh hóa chất và thiết bị y tế của các doanh nghiệp trên địa bàn
thành phố Hà Nội chiếm đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây cũng chính là đặc
thù kinh doanh của các ngành này.
Trong bài luận văn này tác giả nghiên cứu phạm vi doanh nghiệp kinh doanh hóa
chất và thiết bị y tế, mà kinh doanh hóa chất phòng thí nghiệm là thế mạnh của các
doanh nghiệp này.
* Đặc điểm tổ chức quản lý kinh doanh:
Các doanh nghiệp kinh doanh hoá chất và thiết bị y tế tăng lên không ngừng mỗi
năm. Tổ chức hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp này chủ yếu theo mô
hình tập trung (mô hình một cấp). Chính vì, các doanh nghiệp này có mô hình tổ
chức quản lý tương đối giống nhau, khác biệt chỉ là cách thức.
* Đặc điểm tổ chức quản lý: Hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước đối với các tổ
chức kinh doanh hóa chất và thiết bị y tế hiện nay được phân thành hai cấp: Cấp
trung ương (Bộ y tế, Bộ Công thương, Vụ trang thiết bị và công trình y tế) và cấp
địa phương (Sở y tế, Sở tài nguyên và môi trường)
* Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp kinh doanh hóa
chất và thiết bị y tế trên địa bàn thành phố Hà Nội
Phương thức tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp kinh doanh hóa chất
và thiết bị y tế trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay thường được tổ chức theo
phương thức trực tuyến hoặc trực tuyến chức năng. Tùy theo qui mô của doanh