Prepared by Phan Ñöùc Duõng, PhD -65-
CHÖÔNG 14
KEÁ TOAÙN ÑAÀU TÖ COÂNG TY VAØ BAÙO CAÙO
TAØI CHÍNH HÔÏP NHAÁT
14.1 TOÅNG QUAÙT VEÀ ÑAÀU TÖ COÂNG TY
14.1.1 Taïi sao moät coâng ty ñaàu tö vaøo moät coâng ty khaùc
Khi moät coâng ty coù tieàn nhaøn roãi, thì moät nhaø quaûn trò thoâng minh bieát raèng
mình neân ñaàu tö khoaûn tieàn naøy vaøo ñaâu ñeå taïo theâm moät khoaûn thu nhaäp cho coâng
ty thay vì chæ ñeå tieàn toàn trong quõy. Cuõng ñuùng nhö döï ñoaùn khoâng phaûi chæ coù caù
nhaân muoán ñaàu tö ñeå kieám theâm tieàn, maø ngay caû vôùi moät coâng ty vieäc ñaàu tö taïm
thôøi soá tieàn nhaøn roãi ñeå kieám theâm thu nhaäp laø moät caùch laøm thoâng thöôøng nhaát.
Nhöõng khoaûn ñaàu tö naøy coù theå thöïc hieän theo nhieàu hình thöùc khaùc nhau.
14.1.2 Saùp nhaäp vaø chia taùch coâng ty
Söï lieân keát (keát hôïp) cuûa moät coâng ty naøo ñoù coù theå hôi gioáng nhö moät cuoäc
hoân nhaân. Thaùch thöùc cuûa söï lieân keát naøy laø vieäc keát hôïp vaø giöõ laïi quyeàn lieân keát
cuûa con ngöôøi vaø saûn phaåm ñeå tieáp tuïc duy trì hieäu quaû kinh doanh laâu daøi. Nhieàu
coâng ty naém ñöôïc quyeàn kieåm soaùt nhöõng coâng ty khaùc bình thöôøng xeùt veà caên
baûn. Chaúng haïn, Cisco, Microsoft, Intel, Oracle vaø nhöõng coâng ty kyõ thuaät khaùc
thöôøng mua laïi nhöõng coâng ty treû coù saùng kieán vaø nhoû hôn ñeå chieám giöõ nhöõng yù
töôûng môùi vaø thöôøng laø chi phoái ñöôïc nhöõng ngöôøi lao ñoäng coù taøi naêng. Trong
tröôøng hôïp khaùc, nhöõng coâng ty nhoû naøy seõ baùn laïi voán chuû sôû höõu cho nhöõng coâng
ty lôùn hôn vaø hy voïng raèng söï hôïp nhaát hai coâng ty seõ taïo ñöôïc khoaûn tieát kieäm chi
phí nhôø vaøo vieäc xoùa boû nhöõng chi phí truøng laép. Gaàn ñaây, söï hôïp nhaát cuûa Exxon
Mobil vaø söï hôïp nhaát cuûa British Petroleum Amoco ARCO laø nhöõng ví duï ñieån
hình trong ngaønh coâng nghieäp daàu khí. Caû hai coâng ty khi hôïp nhaát ñeàu tieán haønh
caét giaûm toaøn boä lao ñoäng khoâng höõu ích cuûa hai coâng ty.
14.1.3 Naém quyeàn kieåm soaùt cuûa caùc coâng ty thaønh coâng khaùc
Moät coâng ty muoán gia taêng thu nhaäp töø khoaûn tieàn nhaøn roãi baèng caùch ñaàu tö
vaøo caùc coâng ty khaùc vaø seõ taïo ra moät trong nhöõng thaønh coâng cuûa cuûa nhöõng coâng
ty lieân keát naøy? Trong moät cuoäc nghieân cöùu gaàn ñaây cuûa KPMG ñaõ ñöôïc ñeà caäp
trong cuoán saùch naøy neâu ra vaán ñeà yeáu keùm veà maët chuyeân moân trong vieäc hôïp
nhaát, thieáu söï ñieàu phoái thoáng nhaát giöõa hai coâng ty, moät keá hoaïch thöïc hieän quaù
nhoû beù khoâng mang tính chieán löôïc, söï thöøa haønh toài teä nhö laø moät lyù do phoå bieán
nhaát daãn ñeán söï thaát baïi cuûa nhöõng coâng ty lieân keát naøy. Phöông caùch ñeå naém
quyeàn kieåm soaùt thaønh coâng cuûa caùc coâng ty laø traùnh nhöõng caïm baåy vöøa trình baøy.
Prepared by Phan Ñöùc Duõng, PhD -66-
14.1.4 Thay ñoåi giaù thò tröôøng cuûa chöùng khoaùn ñaàu tö
Thu nhaäp tieàn laõi vôùi chöùng khoaùn thôøi haïn laø deã daøng tính toaùn nhaát bôûi vì
thu nhaäp tieàn laõi chæ tính khoaûn thu nhaäp treân nhöõng chöùng khoaùn nhö vaäy. Chuùng
ta khoâng quan taâm söï thay ñoåi veà giaù thò tröôøng. Thu nhaäp tieàn laõi theå hieän treân baùo
caùo thu nhaäp, thu nhaäp gia taêng vaø vì vaäy voán coå ñoâng gia taêng.
Thu nhaäp töø chöùng khoaùn kinh doanh vaø chöùng khoaùn coù theå baùn, coù hai
hình thöùc: (1) Coå töùc hoaëc thu nhaäp tieàn laõi vaø (2) söï thay ñoåi trong giaù thò tröôøng.
Coå töùc ñöôïc theå hieän treân baùo caùo thu nhaäp khi phaùt sinh thu nhaäp töø caùc loaïi chöùng
khoaùn. Tuy nhieân, keá toaùn nhöõng thay ñoåi giaù thò tröôøng moät caùch khaùc bieät vôùi
chöùng khoaùn kinh doanh hôn laø ñoái vôùi chöùng khoaùn coù theå baùn.
14.1.5 Thu nhaäp tieàm naêng
Ñoái vôùi nhieàu coâng ty, ñaëc bieät moät soá coâng ty trong ngaønh coâng nghieäp kyõ
thuaät cao. Thoâng thöôøng caùc coâng ty ñaàu tö vaøo nhöõng coâng ty khaùc vaø khoaûn ñaàu
tö naøy ñöôïc xem laø chöùng khoaùn coù theå baùn. Söï thay ñoåi veà giaù trò kinh teá cuûa coâng
ty khoâng ñöôïc tieát loä (theå hieän) ñaày ñuû trong baùo caùo thu nhaäp bôûi vì khi coù söï gia
taêng hay gia giaûm veà giaù trò cuûa nhöõng chöùng khoaùn naøy chæ ñöôïc theå hieän trong soá
nhöõng taøi saûn treân baûng caân ñoái keá toaùn bôûi vì giaù thò tröôøng cuûa nhöõng taøi saûn naøy
ñaõ ñöôïc baùo caùo vaø theå hieän trong voán chuû sôû höõu vì ñaõ ghi nhaän söï khaùc bieät giöõa
giaù goác vaø giaù thò tröôøng bao goàm trong voán chuû sôû höõu. Ñeå hieåu ñöôïc söï thay ñoåi
trong suoát moät naêm, thu nhaäp tieàm naêng ñöôïc baùo caùo cuõng nhö thu nhaäp roøng. Thu
nhaäp tieàm naêng bao goàm caû thu nhaäp roøng vaø nhöõng thay ñoåi veà giaù trò cuûa nhöõng
chöùng khoaùn coù theå baùn.
14.2 HÔÏP NHAÁT BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH
14.2.1 Phöông phaùp thò tröôøng vaø phöông phaùp voán chuû sôû höõu
14.2.2 Baùo caùo taøi chính hôïp nhaát
14.2.3 Saùp nhaäp coâng ty
14.2.4 Sau khi hôïp nhaát
14.2.5 Loaïi tröø caùc giao dòch noäi boä
14.2.6 Laõi coå phaàn thieåu soá (quyeàn lôïi thieåu soá)
-
Prepared by Phan Ñöùc Duõng, PhD -67-
TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
Charles T. Horngren, Walter T. Harrison Jr. vaø Linda Smith Bamber (2002)
“Accounting” AÁn baûn laàn thöù saùu – Nhaø xuaát baûn Pearson – Prentice Hall
Charles T. Horngren, Gary L. Sundem vaø William O. Stratton (2002) “Introduction
to Management Accounting” xuaát baûn laàn thöù 12, Nhaø xuaát baûn Prentice Hall.
Charles T. Horngren; Gary L. Sundem; John A. Elliott (2003). “Introduction to
Financial Accounting. Prentice Hall
Aseervatham Al. (1999) “Accounting Essentials for non – accountants”
Eward J Blocher, Kung H. Chen, Gary Cokins and Thomas W. Lin (2005) “Cost
Management” Mc Graw – Hill.
Belverd E. Needles, Jr.; Henry R. Anderson; James C. Caldwell (1981) “Principles
of accounting” Houghton Mifflin Company.
Nguyeãn Taán Bình (2004) “Keá toaùn quaûn trò” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ.
Nguyeãn Taán Bình vaø caùc taùc giaû “Keá toaùn taøi chính” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ.
Nguyeãn Vaên Coâng (2004) “Haïch toaùn keá toaùn doanh nghieäp thöông maïi” Nhaø xuaát
baûn taøi chính naêm 2004.
Buøi Vaên Döông (2004) “Hôïp nhaát kinh doanh vaø aûnh höôûng cuûa noù ñeán vieäc hôïp
nhaát baùo caùo taøi chính” Taïp chí Keá toaùn – Hoäi Keá toaùn vaø Kieåm toaùn Vieät Nam,
soá 51, thaùng 12/2004.
Phan Ñöùc Duõng (2004a) “Vaän duïng thoáng nhaát caùc chuaån möïc keá toaùn quoác gia
trong quaûn lyù hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc doanh nghieäp Vieät Nam”
Ñeà taøi NCKH caáp cô sôû, naêm 2004
Phan Ñöùc Duõng (2004b) “Thoâng tö 128/2003/TT-BTC vaø vaán ñeà keá toaùn cheânh
leäch tyû giaù” Taïp chí keá toaùn soá 47, thaùng 4 naêm 2004
Phan Ñöùc Duõng (2004c) “Hoa hoàng ñaïi lyù theo Thoâng tö 88/2004/TT-BTC ngaøy
1/9/2004 – Thöïc traïng vaø Giaûi phaùp” Taïp chí keá toaùn, Soá 51 (12/2004)
15/12/2004.
Phan Ñöùc Duõng (2005a) “Söï khaùc bieät giöõa phöông phaùp voán chuû sôû höõu vaø
phöông phaùp giaù goác ñoái vôùi caùc khoaûn ñaàu tö vaøo coâng ty lieân keát” Taïp chí keá
toaùn, Soá 53 (4/2005) 15/4/2005.
Phan Ñöùc Duõng (2005b) “Vaán ñeà keá toaùn vaø thueá trong caùc doanh nghieäp coù voán
ñaàu tö nöôùc ngoaøi taïi Vieät Nam. Thöïc traïng vaø giaûi phaùp” Ñeà taøi NCKH caáp cô
sôû, naêm 2005
Prepared by Phan Ñöùc Duõng, PhD -68-
Phan Ñöùc Duõng (2005c) “Vöôùng maéc cuûa doanh nghieäp khi thöïc hieän chuaån möïc
keá toaùn haøng toàn kho” Taïp chí keá toaùn, Soá 55 (8/2005) 15/8/2005.
Phan Ñöùc Duõng (2005d) “Baøi taäp vaø Baøi giaûi Nguyeân lyù Keá toaùn” Nhaø xuaát baûn
thoáng keâ naêm 2005.
Phan Ñöùc Duõng (2005e) “Baøi taäp vaø Baøi giaûi Keá toaùn taøi chính ” Nhaø xuaát baûn
thoáng keâ naêm 2005.
Phan Ñöùc Duõng (2005f) “Söï khaùc bieät giöõa phöông phaùp öôùc tính vaø phöông phaùp
tröïc tieáp khi laäp döï phoøng nôï phaûi thu khoù ñoøi” Taïp chí keá toaùn, Soá 56 (11/2005)
15/11/2005.
Phan Ñöùc Duõng (2006a) “Keá toaùn Giaù thaønh” Nhaø xuaát baûn Ñaïi hoïc Quoác gia TP.
Hoà Chí Minh naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006b) “Keá toaùn vaø Thueá trong doanh nghieäp coù voán ñaàu tö nöôùc
ngoaøi” Nhaø xuaát baûn Ñaïi hoïc Quoác gia TP. Hoà Chí Minh naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006c) “Nguyeân lyù keá toaùn – Lyù thuyeát vaø Baøi taäp” Nhaø xuaát baûn
thoáng keâ naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006d) “Phöông phaùp phaân boå trong öôùc tính laäp döï phoøng nôï
phaûi thu khoù ñoøi” Taïp chí keá toaùn, Soá 59 (3/2006)
Phan Ñöùc Duõng (2006e) “Keá toaùn thöông maïi, dòch vuï vaø kinh doanh xuaát nhaäp
khaåu” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006f) “Giaùo trình Keá toaùn Taøi chính” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ
naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006g) “Keá toaùn Taøi chính” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006h) “Keá toaùn Chi phí Giaù thaønh” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm
2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006i) “Baøi taäp keá toaùn thöông maïi, dòch vuï vaø kinh doanh xuaát
nhaäp khaåu” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006j) “Baøi taäp Keá toaùn Chi phí Giaù thaønh” Nhaø xuaát baûn thoáng
keâ naêm 2006.
Phan Ñöùc Duõng (2006k) “Keá toaùn – Kieåm toaùn” Nhaø xuaát baûn Ñaïi hoïc Quoác Gia
naêm 2006.
Nguyeãn Thò Mî vaø Phan Ñöùc Duõng (2006) “Phaân tích hoaït ñoäng kinh doanh” Nhaø
xuaát baûn thoáng keâ naêm 2006.
Nguyeãn Vaên Trình vaø Phan Ñöùc Duõng (2005) “Chi phí nghieân cöùu phaùt trieån cuûa
caùc coâng ty ña quoác gia trong chính saùch ñònh giaù chuyeån giao” Taïp chí phaùt
trieån kinh teá soá 171, 01/2005.
Prepared by Phan Ñöùc Duõng, PhD -69-
Voõ vaên Nhò (2005) “Keá toaùn taøi chính” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm 2005
Phaïm Gaëp vaø Phan Ñöùc Duõng (2005) Saùch “Keá toaùn ñaïi cöông (Nguyeân lyù Keá
toaùn)” Nhaø xuaát baûn thoáng keâ naêm 2005.
Haø Xuaân Thaïch (2002) Saùch “Höôùng daãn thöïc haønh keá toaùn thöông maïi vaø dòch
vuï” Nhaø xuaát baûn thoáng keá naêm 2002
Luaät keá toaùn (Luaät soá 03/2003/QH11) Quoác hoäi nöôùc CHXHCN Vieät Nam Khoùa
XI, kyø hoïp thöù 3 (3/5/2003 ñeán 17/6/2003) thoâng qua.
Luaät söûa ñoåi boå sung moät soá ñieàu cuûa Luaät thueá GTGT (Luaät soá 07/2003/QH11)
Quoác hoäi nöôùc CHXHCN Vieät Nam Khoùa XI, kyø hoïp thöù 3 (3/5/2003 ñeán
17/6/2003) thoâng qua. Caên cöù vaøo Hieán phaùp nöôùc CXHCNVN naêm 1992 ñaõ
ñöôïc söûa ñoåi boå sung theo Nghò Quyeát soá 51/2001/QH10 ngaøy 25/12/2001 cuûa
Quoác hoäi khoùa 10, kyø hoïp thöù 10. Luaät naøy söûa ñoåi, boå sung moät soá ñieàu cuûa
Luaät thueá GTGT ngaøy 10/5/1997.
Luaät söûa ñoåi boå sung moät soá ñieàu cuûa Luaät thueá thu nhaäp doanh nghieäp (Luaät soá
09/2003/QH11) Quoác hoäi nöôùc CHXHCN Vieät Nam Khoùa XI, kyø hoïp thöù 3
(3/5/2003 ñeán 17/6/2003) thoâng qua.
Luaät söûa ñoåi boå sung moät soá ñieàu cuûa Luaät thueá TTÑB (Luaät soá 08/2003/QH11)
Quoác hoäi nöôùc CHXHCN Vieät Nam Khoùa XI, kyø hoïp thöù 3 (3/5/2003 ñeán
17/6/2003) thoâng qua. Caên cöù vaøo Hieán phaùp nöôùc CXHCNVN naêm 1992 ñaõ
ñöôïc söûa ñoåi boå sung theo Nghò Quyeát soá 51/2001/QH10 ngaøy 25/12/2001 cuûa
Quoác hoäi khoùa 10, kyø hoïp thöù 10. Luaät naøy söûa ñoåi, boå sung moät soá ñieàu cuûa
Luaät thueá TTÑB ngaøy 20/5/1998.
Taøi lieäu phuïc vuï Hoäi nghò ngaønh Taøi chính, ngaøy 26-27/6/2003. Noäi dung söûa ñoåi,
boå sung Luaät thueá GTGT, Luaät thueá TTÑB, Luaät thueá TNDN (söûa ñoåi); nghò
quyeát mieãn, giaûm thueá söû duïng ñaát noâng nghieäp töø naêm 2003.
Nghò ñònh 89/2002/NÑ-CP do Chính phuû ban haønh ngaøy 7/11/2002, quy ñònh veà
vieäc in, phaùt haønh, söû duïng, quaûn lyù hoùa ñôn.
Nghò ñònh soá 152/2004/NÑ-CP ngaøy 06/08/2004 cuûa Chính phuû söûa ñoåi, boå sung
moät soá ñieàu cuûa Nghò ñònh soá 164/2003/NÑ-CP ngaøy 22 thaùng 12 naêm 2003 cuûa
Chính phuû quy ñònh chi tieát thi haønh Luaät thueá thu nhaäp doanh nghieäp.
Nghò ñònh 129/2004/NÑ-CP do Chính phuû ban haønh ngaøy 31/5/2004, quy ñònh chi
tieát vaø höôùng daãn thi haønh moät soá ñieàu cuûa Luaät Keá toaùn aùp duïng trong hoaït
ñoäng kinh doanh.
Nghò ñònh soá 148/2004/NÑ-CP ngaøy 23/7/2004 cuûa Chính phuû söûa ñoåi, boå sung
Nghò ñònh soá 158/2003/NÑ-CP ngaøy 10/12/2003 cuûa Chính phuû quy ñònh chi tieát
thi haønh Luaät thueá GTGT vaø Luaät söûa ñoåi, boå sung moät soá ñieàu cuûa Luaät thueá
GTGT.