1
TS. PHƯƠNG HỮU TỪNG
TẬP BÀI GIẢNG
TIỀN LƯƠNG - TIỀN CÔNG
HÀ NỘI, NĂM 2019
BỘ NỘI VỤ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
----------
2
MỤC LỤC
Chương 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TIỀN LƯƠNG, TIỀN CÔNG .......................... 5
1.1. Một số khái niệm 5
1.1.1. Khái niệm tiền lương 5
1.1.2. Khái niệm tiền công 5
1.1.3. Khái niệm tiền thưởng 5
1.1.4. Khái niệm thu nhập 5
1.1.5. Khái niệm phụ cấp lương 6
1.2. Bản chất của tiền lương, tiền công 7
1.2.1. Bản chất của tiền lương, tiền công 7
1.2.2. Bản chất của tiền thưởng 7
1.2.3. Bản chất của phụ cấp lương 8
1.3. Chức năng của tiền lương 9
1.3.1. Chức năng thước đo giá trị sức lao động 9
1.3.2. Chức năng tái sản xuất sức lao động 9
1.3.3. Chức năng kích thích lao động 10
1.3.4. Chức năng tích lũy 10
1.4. Các hình thức tiền lương 11
1.4.1. Tiền lương danh nghĩa 11
1.4.2. Tiền lương thực tế 11
1.4.3. Tiền lương sản phẩm 11
1.4.4. Tiền lương thời gian 11
1.4.5. Tiền lương chức vụ 12
1.5. Một số nguyên tắc cơ bản trong tổ chức tiền lương 12
1.5.1. Nguyên tắc trả lương ngang nhau cho lao động như nhau 12
1.5.2. Nguyễn tắc đảm bảo tốc độ tăng năng suất lao động bình quân tăng nhanh hơn
tốc độ tăng tiền lương bình quân 13
1.5.3. Nguyên tắc đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lương giữa các ngành, vùng và
giữa các đối tượng trả lương khác nhau. 13
1.5.4. Nguyên tắc trả lương phụ thuộc vào khả năng tài chính 14
Chương 2. CHÍNH SÁCH VÀ CHẾ ĐỘ TIỀN LƯƠNG ............................................. 15
3
2.1. Chính sách tiền lương 15
2.1.1. Khái niệm, vai trò của chính sách tiền lương 15
2.1.2. Nội dung cơ bản của chính sách tiền lương 17
2.2. Tiền lương tối thiểu 19
2.2.1. Khái niệm, phân loại tiền lương tối thiểu 19
2.2.2. Vai trò của tiền lương tối thiểu 22
2.2.3. Các quy định pháp lý tiền lương tối thiểu 23
2.3. Chế độ tiền lương 27
2.3.1. Chế độ tiền lương cấp bậc 27
2.3.2. Chế độ tiền lương chức vụ 59
2.4. Phụ cấp lương 71
2.4.1. Khái niệm, bản chất và hình thức biểu hiện của phụ cấp lương 71
3.1. Hình thức trả lương theo sản phẩm 83
3.1.1. Khái niệm và ý nghĩa của hình thức trả lương theo sản phẩm 83
3.1.2. Đối tượng và điều kiện áp dụng 83
3.1.3. Các hình thức trả lương theo sản phẩm 86
3.2. Hình thức trả lương theo thời gian 105
3.2.1.Khái niệm, ý nghĩa của hình thức trả lương theo thời gian 105
3.2.2. Đối tượng và điều kiện áp dụng hình thức trả lương theo thời gian 105
3.2.3. Các hình thức hình thức trả lương theo thời gian 106
3.3. Hình thức trả lương hỗn hợp 111
3.3.1. Trả lương theo chức vụ và cấp bậc 111
3.3.2.Trả lương theo sản phẩm và thời gian 118
3.4. Tiền thưởng 119
3.4.1. Khái niệm, phân loại, ý nghĩa của tiền thưởng 119
3.4.2. Các yếu tố cấu thành tiền thưởng 120
3.4.3. Nguyên tắc tổ chức tiền thưởng 121
3.4.4. Các loại tiền thưởng và cách tính tiền thưởng 123
3.5. Quy định về tiền lương trong một số trường hợp khác 134
3.5.1. Trả lương khi ngừng việc 134
4
3.5.2. Trả lương cho người lao động vào các ngày nghỉ theo luật định và theo sự thỏa
thuận 136
3.5.3.Trả lương làm việc vào ban đêm 137
3.5.4.Trả lương khi làm thêm giờ 139
Ví dụ: Ông B hưởng lương theo sản phẩm và trong tháng 08/2018 có số liệu như sau:
145
3.5.5. Trả lương khi làm ra sản phẩm xấu 145
Chương 4. QUẢN LÝ TIỀN LƯƠNG .......................................................................... 147
4.1. Quản lý nhà nước về tiền lương 147
4.1.1. Khái niệm, đối tượng, mục tiêu, phạm vi chính của quản lý nhà nước về tiền
lương 147
4.1.2. Nội dung quản lý nhà nước về tiền lương 150
4.1.3. Một số phương pháp quản lý nhà nước về tiền lương 164
4.1.4. Công cụ và hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước về tiền lương 165
4.2. Quản lý tiền lương trong các doanh nghiệp 171
4.2.1.Yêu cầu cơ bản của quản lý tiền lương trong doanh nghiệp 171
4.2.2. Nội dung của quản lý tiền lương trong doanh nghiệp 172
4.2.3. Tổ chức thực hiện quản lý tiền lương trong doanh nghiệp 174
4.3. Quy chế trả lương và xây dựng quy chế trả lương 176
4.3.1. Khái niệm quy chế trả lương 176
4.3.2. Xây dựng quy chế trả lương. 176
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................... 185
5
Chương 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TIỀN LƯƠNG, TIỀN CÔNG
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Khái niệm tiền lương
Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động
căn cứ vào năng suất, chất lượng hiệu quả công việc và điều kiện lao động, được
xác định theo sự thỏa thuận hợp pháp giữa hai bên trong hợp đồng lao động hoặc
theo quy định của pháp luật.
Tiền lương thường trả cho các cán bộ quản lý, các nhân viên chuyên môn,
các nhân viên kỹ thuật...
1.1.2. Khái niệm tiền công
Tiền công là số tiền trả cho người lao động tùy thuộc vào số lượng thời gian
làm việc thực tế (ví dụ số lượng tiết giảng dạy hoàn thành của giảng viên) hay khối
lượng công việc hoàn thành (tiền trả cho hoàn thành 1 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở
hoặc cấp bộ, cấp Nhà nước đúng theo yêu cầu).
Tiền công thường trả cho công nhân sản xuất, các nhân viên bảo dưỡng máy
móc thiết bị, nhân viên văn phòng..
1.1.3. Khái niệm tiền thưởng
Tiền thưởng là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao
động căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hàng năm và mức độ hoàn thành công
việc của người lao động. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và
công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện
tập thể lao động tại cơ sở.
1.1.4. Khái niệm thu nhập
