TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
KHOA: KINH DOANH – QUẢN LÝ – LUẬT
Tác giả:
TS. Nguyễn Thị Đức Loan
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
LUẬT KẾ TOÁN
1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
LUẬT KẾ TOÁN
TS. Nguyễn Thị Đức Loan
KHOA: KINH DOANH – QUẢN LÝ – LUẬT
i
LỜI NÓI ĐẦU
Luật kế toán là môn học chuyên ngành của sinh viên chuyên ngành Kế toán giúp cho
người học hiểu những kiến thức về pháp luật kế toán, những việc cấm hay các vi phạm của
kế toán khi, phân biệt và hạn chế mắc sai lầm khi thực hiện công việc kế toán, kiểm toán.
Nhằm đáp ứng nhu cầu về giáo trình giảng dạy học tập và nghiên cứu của các sinh
viên Khoa Kinh doanh – Quản lý- Luật BVU, tác giả đã biên soạn nên cuốn giáo trình
“Luật kế toán”.
Trong cuốn giáo trình này, tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề chung về kế toán và
pháp luật kế toán cho sinh viên. Nội dung của giáo trình cập nhật những kiến thức mới liên
quan đến Luật về Kế toán, chuẩn mực kế toán, các văn bản xử phạt vi phạm về kế toán,
kiểm toán đã được ban hành và sửa đổi cũng như các văn bản của Bộ tài chính và Quốc
hội.
Để viết nên giáo trình Luật kế toán này, tác giả đã tham khảo các văn bản pháp luật
liên quan đến Luật về Kế toán, chuẩn mực kế toán, các văn bản xử phạt vi phạm về kế toán,
kiểm toán, … đã được ban hành và sửa đổi cũng như các văn bản của Bộ tài chính và Quốc
hội với mục đích cung cấp những kiến thức cơ bản về kế toán, hoạt động kinh
doanh dịch vụ kế toán đáp ứng yêu cầu của sinh viên trong lĩnh vực học tập, nghiên cứu.
Tác giả đã biên soạn và cho ra cuốn giáo trình nội bộ “Luật kế toán”. Giáo trình trình
bày các phần chính gồm phần lý thuyết, phương pháp, ví dụ minh họa, thảo luận, bài đọc
mở rộng về các nội dung luật kế toán.
Hi vọng rằng giáo trình “Luật kế toán” là tài liệu hữu ích cho các bạn sinh viên,
người đọc quan tâm đến lĩnh vực kế toán, kiểm toán.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả
ii
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ..................................................................................................................... i
MỤC LỤC .......................................................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ............................................................................................... vi
DANH MỤC HÌNH ẢNH ................................................................................................ vii
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN & PHÁP LUẬT KẾ TOÁN ... 1
Khái niệm chung về kế toán ......................................................................................... 1
1.1.1. Khái niệm kế toán ...................................................................................................... 1
1.1.2. Vai trò của kế toán ..................................................................................................... 2
1.1.3. Các loại kế toán .......................................................................................................... 3
Khái quát pháp luật về kế toán ...................................................................................... 3
1.2.1. Sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động kế toán .................... 4
1.2.2. Khái niệm pháp luật về kế toán ................................................................................. 4
Những quy định có tính nguyên tắc trong pháp luật kế toán ........................................ 4
1.3.1. Đối tượng chịu sự điều chỉnh của pháp luật .............................................................. 4
1.3.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, các nguyên tắc kế toán ............................................................... 5
1.3.3. Đối tượng kế toán ...................................................................................................... 6
1.3.4. Chữ viết, chữ số sử dụng trong kế toán, kỳ kế toán................................................... 7
1.3.5. Trách nhiệm của đơn vị kế toán trong quản lý, sử dụng, cung cấp thông tin tài liệu
kế toán .................................................................................................................................. 7
1.3.6. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động kế toán. ............................................... 7
BÀI TẬP CHƯƠNG 1 ......................................................................................................... 8
CHƯƠNG 2. PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN .......... 16
Các quy định của pháp luật về chứng từ kế toán ........................................................ 16
2.1.1. Những vấn đề chung về chứng từ kế toán ............................................................... 16
2.1.2. Lập và ký chứng từ kế toán ...................................................................................... 17
2.1.3. Các quy định về hoá đơn bán hàng .......................................................................... 18
2.1.4. Quản lý và sử dụng chứng từ kế toán ...................................................................... 18
2.1.5. Các hành vi vi pháp luật về chứng từ kế toán và hình thức xử lý ........................... 18
Các quy định của pháp luật về tài khoản kế toán và sổ kế toán ................................. 20
2.2.1. Tài khoản kế toán và hệ thống tài khoản kế toán .................................................... 20
iii
2.2.2. Sổ kế toán và hệ thống sổ kế toán ............................................................................ 22
Các quy định của pháp luật về báo cáo tài chính ........................................................ 24
2.3.1. Những vấn đề chung về báo cáo tài chính ............................................................... 24
2.3.2. Công khai các báo cáo tài chính .............................................................................. 25
2.3.3. Những hành vi vi phạm pháp luật về báo cáo tài chính và hình thức xử lý vi phạm
............................................................................................................................................ 26
Các quy định của pháp luật về hoạt động kiểm tra kế toán ........................................ 28
2.4.1. Khái niệm kiểm tra kế toán ...................................................................................... 28
2.4.2. Nội dung và thời gian kiểm tra kế toán.................................................................... 28
2.4.3. Quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong kiểm tra kế toán ................................ 29
2.4.4. Các quy định của pháp luật về kiểm kê tài sản ........................................................ 30
2.5. Các quy định của pháp luật về bảo quản và lưu trữ tài liệu kế toán ........................... 31
2.5.1. Bảo quản và lưu trữ tài liệu kế toán ......................................................................... 31
2.5.2. Xử phạt hành vi vi phạm quy định về sao chụp, niêm phong, bảo quản, lưu trữ tài
liệu kế toán ......................................................................................................................... 32
2.6. Các quy định của pháp luật về hoạt động kế toán trong những trường hợp đặc biệt . 33
2.6.1. Công việc kế toán trong trường hợp tài liệu kế toán bị mất, bị huỷ hoại ................ 33
2.6.2. Công việc kế toán trong trường hợp chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi hình
thức sở hữu, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động của đơn vị kế toán ............................ 33
BÀI TẬP CHƯƠNG 2 ....................................................................................................... 36
CHƯƠNG 3: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ
TOÁN VÀ NGƯỜI LÀM KẾ TOÁN ............................................................................... 45
3.1. Tổ chức bộ máy kế toán .............................................................................................. 45
3.1.1. Khái niệm tổ chức bộ máy kế toán .......................................................................... 45
3.1.2. Trách nhiệm của đơn vị kế toán trong tổ chức bộ máy kế toán ............................... 45
3.1.3. Trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán trong tổ chức bộ
máy kế toán ........................................................................................................................ 46
3.2. Địa vị pháp lý của người làm kế toán ......................................................................... 46
3.2.1. Tiêu chuẩn của người làm kế toán ........................................................................... 46
3.2.2. Những người không được làm kế toán .................................................................... 46
3.3. Địa vị pháp lý của Kế toán trưởng .............................................................................. 47
3.3.1. Nhiệm vụ và quyền của kế toán trưởng ................................................................... 47
3.3.2. Tiêu chuẩn và điều kiện đối với kế toán trưởng ...................................................... 48
