
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN, ĐHQGHN
KHOA TRIẾT HỌC
-------------------
LÊ NGỌC HIỂN
VẤN ĐỀ DÂN CHỦ TRONG TƢ TƢỞNG CỦA
NGUYỄN AN NINH GIAI ĐOẠN 1923 – 1928
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH TRIẾT HỌC
Hệ đào tạo: Chính quy
Khóa học: QH – 2016 – X

Hà Nội, 2020
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN, ĐHQGHN
KHOA TRIẾT HỌC
-------------------
LÊ NGỌC HIỂN
VẤN ĐỀ DÂN CHỦ TRONG TƢ TƢỞNG CỦA
NGUYỄN AN NINH GIAI ĐOẠN 1923 – 1928
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH TRIẾT HỌC
Hệ đào tạo: Chính quy
Khóa học: QH – 2016 – X
NGƢỜI HƢỚNG DẪN: PGS.TS NGUYỄN THANH BÌNH
Hà Nội, 2020

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.............................................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ của khóa luận ...................................................... 6
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu .............................................. 6
5. Ý nghĩa của khóa luận .............................................................................. 7
6. Kết cấu ...................................................................................................... 7
NỘI DUNG ................................................................................................... 8
CHƢƠNG 1: TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG CỦA
NGUYỄN AN NINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN CHỦ ........................................... 8
1.1. Bối cảnh lịch sử - xã hội cho sự hình thành tư tưởng của Nguyễn An
Ninh về vấn đề dân chủ ................................................................................. 8
1.1.1. Điều kiện lịch sử - xã hội thế giới ....................................................... 8
1.1.2. Điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam .................................................... 9
1.2. Tiền đề hình thành tƣ tƣởng chính trị Nguyễn An Ninh ................... 13
1.2.1. Một số luận giải của tƣ tƣởng phƣơng Đông về dân chủ ................ 13
1.2.2. Tƣ tƣởng dân chủ tƣ sản .................................................................. 17
1.2.2.1. Dấu ấn dân chủ trong những Tân văn, Tân thư của học giả Trung
Quốc – Nhật Bản ......................................................................................... 17
1.2.2.2. Tư tưởng Jean – Jacques Rousseau về dân chủ ............................ 18
1.2.2.3. Tư tưởng Mahatma Gandhi và Tôn Trung Sơn về dân chủ .......... 19
1.2.3. Tƣ tƣởng xã hội chủ nghĩa ............................................................... 21
1.2.3.1. Tư tưởng của Charles Rappoport và Jean Jaures về dân chủ ....... 21
1.2.3.2. Tư tưởng của Karl Marx và Vladimir Illyich Lenin về dân chủ .... 23
1.3. Nguyễn An Ninh – cuộc đời và sự nghiệp ........................................... 24
Tiểu kết chƣơng 1 ....................................................................................... 30
CHƢƠNG 2: NHỮNG NỘI DUNG VẤN ĐỀ DÂN CHỦ TRONG TƢ
TƢỞNG NGUYỄN AN NINH ................................................................... 32

2.1. Quan niệm của Nguyễn An Ninh về hai nguyên tắc dân chủ ............ 32
2.1.1. Nguyên tắc tự quyết về tinh thần ....................................................... 32
2.1.2. Nguyên tắc dân chủ trong sự truy vấn bản chất kinh tế và chính trị 37
2.2. Vấn đề dân chủ trong tƣ tƣởng Nguyễn An Ninh .............................. 42
2.2.1. Bản chất của vấn đề dân chủ ở thuộc địa ......................................... 42
2.2.2. Quan niệm về vai trò - vị trí của nhân dân ........................................ 50
2.2.3. Bàn luận về cách mạng và thỏa hiệp ................................................. 58
2.2.4. Luận về phương thức thực hành dân chủ ......................................... 62
2.3. Giá trị và hạn chế trong tƣ tƣởng của Nguyễn An Ninh về vấn đề
dân chủ ....................................................................................................... 67
2.3.1. Giá trị nổi bật .................................................................................... 67
2.3.2. Hạn chế chủ yếu ................................................................................ 69
Tiểu kết chƣơng 2 ....................................................................................... 71
KẾT LUẬN ................................................................................................. 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 77

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, khóa luận tốt nghiệp đại học với đề tài: “Vấn đề
dân chủ trong tư tưởng của Nguyễn An Ninh (giai đoạn 1923 – 1928)” là
công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của
PGS.TS Nguyễn Thanh Bình.
Các số liệu, trích dẫn và tài liệu tham khảo trong luận văn là hoàn toàn
trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.
Tác giả khóa luận tốt nghiệp
Lê Ngọc Hiển

