HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH VÀ QUẢN TRỊ CÔNG
–––––––––––––––––––––––
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
PHÁP LUẬT VỀ KIỂM TRA THUẾ
ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH
Họ và tên tác giả : Đào Trà My
Hệ đào tạo : Đại học
Khóa học : 2021 - 2025
Lớp : 2105TTRA
Mã sinh viên : 2105TTRA040
Hà Nội - 2025
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện
dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy Ngôn Linh. Các số liệu, kết quả phân tích
nhận định trong bài đều trung thực, nguồn gốc ràng được trích dẫn đầy đủ
theo quy định.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác của những thông tin trình y
trong bài viết. Mọi sự tham khảo từ các nguồn tài liệu khác đều được ghi chú cụ thể
trong danh mục tài liệu tham khảo. Nếu bất kỳ sai phạm nào, tôi xin chịu hoàn toàn
trách nhiệm trước cơ quan chức năng và nhà trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 28 tháng 10 năm 2025
Ngƣời cam đoan
Đào Trà My
DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
STT
Viết tắt
Tên đầy đủ
1
LQLT
Luật Quản lý thuế
2
HKD
Hộ kinh doanh
3
CQT
Cơ quan thuế
4
TCT
Tổng cục Thuế
5
BTC
Bộ Tài chính
6
QLRR
Quản lý rủi ro
7
E-audit
Kiểm tra thuế điện tử (Electronic Audit)
8
TMĐT
Thương mại điện tử
9
TMS
Hệ thống quản lý thuế tập trung (Tax
Management System)
10
CNTT
Công nghệ thông tin
11
AI
Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence)
12
Quyết định
13
Nghị định
14
TT
Thông tư
15
API
Giao diện lập trình ứng dụng (Application
Programming Interface)
16
HĐĐT
Hóa đơn điện tử
17
FAQ
Câu hỏi thường gặp (Frequently Asked
Questions)
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................... 1
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài .................................................................. 1
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài ................................................................ 4
3.1. Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................... 4
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài ................................................................ 5
4.1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 5
4.2. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 6
5. Phương pháp tiến hành nghiên cứu ........................................................................ 7
6. Kết cấu khóa luận ................................................................................................... 7
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT VÀ KIỂM TRA THUẾ ĐỐI
VỚI HỘ KINH DOANH ............................................................................................... 8
1.1. Tổng quan về hộ kinh doanh ............................................................................... 8
1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của hộ kinh doanh ................................................ 8
1.1.2. Vai trò và vị trí của hộ kinh doanh trong nền kinh tế ................................. 9
1.1.3. Phân loại hộ kinh doanh ........................................................................... 11
1.2. Cơ sở pháp lý về thuế đối với hộ kinh doanh ................................................... 12
1.2.1. Hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh .................................................... 13
1.2.2. Quy định về đăng ký thuế, mã số thuế ..................................................... 14
1.2.3. Chế độ kê khai, nộp thuế áp dụng cho hộ kinh doanh ............................. 15
1.2.4. Quy định về hóa đơn, chứng từ ................................................................ 17
1.3. Lý luận về kiểm tra thuế đối với hộ kinh doanh ............................................... 17
1.3.1. Khái niệm, mục đích và ý nghĩa của kiểm tra thuế .................................. 18
1.3.2. Nguyên tắc kiểm tra thuế .......................................................................... 19
1.3.3. Các hình thức kiểm tra thuế ..................................................................... 19
1.3.4. Trình tự, thủ tục kiểm tra thuế .................................................................. 20
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ
KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH .................................................. 22
2.1. Lịch sử phát triển và hệ thống các quy định của pháp luật Việt Nam về kiểm
tra thuế đối với hộ kinh doanh ................................................................................. 22
2.1.1 Giai đoạn trước năm 1990: Cơ chế bao cấp và sự mờ nhạt của hộ kinh
doanh trong quản lý thuế .................................................................................... 22
2.1.2 Giai đoạn 1990–2006: Đổi mới tư duy pháp lý và bước đầu công nhận hộ
kinh doanh là đối tượng chịu thuế ...................................................................... 23
2.1.3 Giai đoạn 2007–2019: Chuyên nghiệp hóa công tác kiểm tra và hướng tới
quản lý rủi ro ...................................................................................................... 23
2.1.4 Giai đoạn từ 2020 đến nay: Hiện đại hóa toàn diện trong bối cảnh kinh tế
số ......................................................................................................................... 24
2.2. Thực trạng pháp luật hiện hành về kiểm tra thuế đối với hộ kinh doanh ......... 25
2.2.1. Quy định về quyền, nghĩa vụ của cơ quan thuế và hộ kinh doanh trong
hoạt động kiểm tra .............................................................................................. 26
2.2.1.1 Về quyền, nghĩa vụ của chủ thể kiểm tra (Cơ quan thuế) ................ 26
2.2.1.2 Về quyền, nghĩa vụ của chủ thể bị kiểm tra ( Hộ Kinh doanh) ........ 27
2.2.2. Quy định về quy trình, thẩm quyền và trách nhiệm của các cấp quản lý
thuế ..................................................................................................................... 29
2.2.3. Quy định về xử lý vi phạm, truy thu, cưỡng chế thuế sau kiểm tra ......... 30
2.2.3.1. Phân tích nội dung xử lý vi phạm về thuế ....................................... 30
2.2.3.2. Quy định về truy thu thuế và tính tiền chậm nộp ............................ 32
2.2.3.3. Quy định về Xử lý Kết quả Kiểm tra và Ra Quyết định Hành
chính…………………………. ..................................................................... 33
2.2.3.4. Các Biện pháp Cưỡng chế Thi hành Quyết định Hành chính Thuế 34
2.2.3.5. Quy định về Giải quyết Khiếu nại về Kết luận Kiểm tra Thuế ....... 35
2.3. Thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật Việt Nam về kiểm tra thuế đối
với hộ kinh doanh .................................................................................................... 37
2.3.1. Thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với hộ kinh doanh ....................... 37
2.3.2. Các lĩnh vực trọng tâm trong kiểm tra thuế .............................................. 39
2.3.2.1. Kiểm tra hóa đơn, chứng từ ............................................................. 40
2.3.2.2. Kiểm tra doanh thu .......................................................................... 40
2.3.2.3. Kiểm tra các loại thuế ...................................................................... 40
2.3.2.4. Triển khai kiểm tra chéo dữ liệu và thách thức trong thực tiễn ....... 42
2.4. Đánh giá chung về thực trạng kiểm tra thuế đối với hộ kinh doanh ................. 42
2.4.1. Ưu điểm .................................................................................................... 43
2.4.2. Hạn chế ..................................................................................................... 43
2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế ......................................................................... 45
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU
QUẢ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI
HỘ KINH DOANH ..................................................................................................... 46
3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện khung pháp lý và chế tài xử phạt đối với hộ kinh
doanh ........................................................................................................................ 46
3.1.1. Rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật về kiểm tra thuế ...... 47
3.1.2. Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát thuế ............................................... 48
3.1.3. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thuế ............................................. 49