TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
KHOA QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG VÀ MÔI TRƢỜNG
------------------------------
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU TÍNH ĐA DẠNG VỀ THÀNH PHẦN LOÀI BÒ SÁT
VÀ LƢỠNG CƢ TẠI VƢỜN QUỐC GIA BA VÌ
NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN – (C)
MÃ SỐ: 310
Giáo viên hƣớng dẫn
: Ths. Giang Trọng Toàn
Sinh viên thực hiện
: Lê Anh Đức
Mã sinh viên
: 1453101063
Lớp
: K59B – QLTNTN (C)
Khóa học
: 2014 – 2018
Hà Nội, 2018
i
LỜI CẢM ƠN
Để tổng kết quá trình học tập và rèn luyện tại trƣờng Đại học Lâm Nghiệp,
theo nguyện vọng của bản thân và đƣợc sự cho phép của Nhà trƣờng, Khoa
Quản lý Tài nguyên rừng và Môi trƣờng, Bộ môn Động vật rừng, tôi đã thực
hiện đề tài: “Nghiên cứu tính đa dạng về thành phần loài bò sát, lưỡng cư tại
Vườn Quốc gia Ba Vì”.Đề tài đƣợc thực hiện với sự hƣớng dẫn của Ths. Giang
Trọng Toàn.
Nhân dịp hoàn thành khóa luận, tôi chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc
đến Ban giám hiệu Nhà trƣờng; quý thầy, cô giáo Khoa Quản lý Tài nguyên
rừng và Môi trƣờng; Bộ môn Động vật rừng, đặc biệt là thầy giáo Giang Trọng
Toàn đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này.
Tôi cũng trân trọng gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo và các cán bộ nhân
viên Ban quản lý Vƣờn quốc gia Ba Vì; cán bộ chính quyền và nhân dân xã Tản
Lĩnh đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian thu thập số liệu ngoại nghiệp.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhƣng do năng lực và kinh nghiệm của bản
thân còn nhiều hạn chế nên bản khóa luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những
thiếu sót nhất định. Tôi kính mong đƣợc sự chỉ bảo từ phía thầy, cô giáo và bạn
đọc để bản khóa luận đƣợc hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn !
Hà Nội, ngày tháng năm 2018
Sinh viên
Lê Anh Đức
ii
MỘT SỐ TỪ VIÊT TẮT
Ký hiệu
Giải thích
CITES
Công ƣớc về buôn bán quốc tế các loài động vật hoang dã năm
2015
CP
Chính phủ
CR
Loài rất nguy cấp
ĐHLN
Đại học Lâm nghiệp
DL
Dƣợc liệu
ĐVR
Động vật rừng
IB
Động vật rừng cấm khai thác và sử dụng vì mục đích thƣơng mại
IIB
Động vật rừng hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thƣơng
mại
MV
Mẫu vật
NĐ 160
Danh lục các loài cấp quý, hiếm đƣợc ƣu tiên bảo vê
NĐ32
Nghị định 32 năm 2006
PV
Phỏng vấn
QS
Quan sát
ST
Sinh thái
TL
Tài liệu
TM
Thƣơng mại
TP
Thực phẩm
VQG
Vƣờn quốc gia
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................ i
MỘT SỐ TỪ VIÊT TẮT ...................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................... v
DANH LỤC CÁC HÌNH ẢNH ........................................................................... vi
ĐẶT VẤN ĐỀ ....................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................................ 3
1.1. Hệ thống phân loại bò sát và lƣỡng cƣ ở Việt Nam ....................................... 3
1.2. Mối đe dọa và giá trị của các loài bò sát, lƣỡng cƣ ....................................... 6
1.3. Các nghiên cứu về bò sát, lƣỡng cƣ tại Vƣờn quốc gia Ba Vì ....................... 7
1.4. Quan điểm đánh giá mức độ đa dạng các loài bò sát, lƣỡng cƣ .................... 8
CHƢƠNG 2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC
NGHIÊN CỨU .................................................................................................... 10
2.1. Điều kiện tự nhiên ........................................................................................ 10
2.1.1.Vị trí địa lý ................................................................................................. 10
2.1.2. Địa hình ..................................................................................................... 11
2.1.3. Địa chất, thổ nhƣỡng ................................................................................. 11
2.1.4. Khí hậu, thủy văn ...................................................................................... 11
2.2. Điều kiện kinh tế xã hội ............................................................................... 12
2.2.1. Dân số,dân tộc ........................................................................................... 12
2.2.2. Lao động .................................................................................................... 12
2.2.4. Y tế, giáo dục ............................................................................................ 13
2.3.Thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội đối với sự cƣ trú
của các loài bò sát, lƣỡng cƣvà công tác bảo tồn ................................................ 13
2.3.1.Khó khăn .................................................................................................... 13
2.3.2. Thuận lợi ................................................................................................... 14
CHƢƠNG 3 MỤC TIÊU, ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI ......................................... 15
3.1. Mục tiêu nghiên cứu ..................................................................................... 15
3.1.1. Mục tiêu chung .......................................................................................... 15
3.1.2. Mục tiêu cụ thể .......................................................................................... 15
3.2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ................................................................ 15
3.2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ................................................................................ 15
iv
3.2.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 15
3.3. Nội dung nghiên cứu .................................................................................... 16
3.4. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................. 16
3.4.1. Phƣơng pháp kế thừa tài liệu ..................................................................... 16
3.4.2. Phƣơng pháp phỏng vấn ............................................................................ 16
3.4.3. Phƣơng pháp điều tra theo tuyến ............................................................... 17
3.4.4.Phƣơng pháp xử lý số liệu .......................................................................... 19
CHƢƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................. 22
4.1. Thành phần các loài bò sát và lƣỡng cƣ tại Vƣờn quốc gia Ba Vì .............. 22
4.1.1.Thành phần loài .......................................................................................... 22
4.2. Đánh giá mức độ đa dạng về thành phần các loài bò sát, lƣỡng cƣ tại Vƣờn
quốc gia Ba Vì ..................................................................................................... 27
4.2.1. Mức độ đa dạng giữa lớp lƣỡng cƣ và lớp bò sát ..................................... 27
4.2.2. Mức độ đa dạng giữa các bộ và họ bò sát ................................................. 28
4.2.3. Mức độ đa dạng giữa các bộ và họ lƣỡng cƣ ............................................ 30
4.2.4. Mức độ đa dạng các loài bò sát và lƣỡng cƣ theo sinh cảnh .................... 31
4.3. Giá trị tài nguyên và các mối đe dọa đên các loài bò sát, lƣỡng cƣ tại khu
vực nghiên cứu .................................................................................................... 37
4.3.1. Giá trị tài nguyên và tình trạng của các loài bò sát, lƣỡng cƣ .................. 37
4.3.2. Các mối đe dọa đến loài bò sát lƣỡng cƣ tại Vƣờn quốc gia Ba Vì .......... 45
4.4. Các giải pháp quản lý và bảo tồn cácloài bò sát, lƣỡng cƣ tại hình VQG Ba
Vì ......................................................................................................................... 50
4.4.1.Giải pháp giảm thiểu ảnh hƣởng các mối đe dọa ....................................... 50
4.4.2.Giải pháp bảo tồn các loài bò sát lƣỡng cƣ quý hiếm trong khu vực ........ 51
4.4.3. Nâng cao ý thức và sinh kế cho ngƣời dân ............................................... 52
4.4.4.Hoàn thiện hệ thống quản lý địa phƣơng ................................................... 52
KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KHUYẾNNGHỊ .................................................... 53
1. Kết luận ........................................................................................................... 53
2.Tồn Tại ............................................................................................................. 54
3. Khuyến nghị .................................................................................................... 54
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC